Skráningarfærsla handrits

PDF
PDF

Lbs 531 4to

Íslenskar þjóðsögur og ævintýri ; Ísland, 1850-1865

Tungumál textans
íslenska

Innihald

1 (1r-2v)
Sveinninn sem undi ekki með álfum
Titill í handriti

Huldufólk heillar barn

Upphaf

Norður í Þingeyjarsýslu hvarf eitt sinn drengur á 4. árinu …

Niðurlag

… en sveinninn vóx upp hjá móður sinni, og var efnismaður.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 48.

2 (2v-3r)
Tökum á, tökum á
Titill í handriti

Ekki má því mein er á

Upphaf

Tvær álfkonur fóru einu sinni …

Niðurlag

… og síðan sagði frá þessum atburði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 42 - 43.

3 (4r-4v)
Prestsdóttirin frá Prestsbakka
Titill í handriti

7. Tilvera huldufólks

Upphaf

Á Prestbakka á Síðu í Skaftafellssýslu …

Niðurlag

… Upp frá því dreymdi hann hana aldrei.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 77.

4 (4v)
Meystelpan á Kirkjubóli
Titill í handriti

Meystelpan á Kirkjubóli

Upphaf

Páll bóndi Sæmundarson bjá á Kirkjubóli, á Bæjarnesi …

Niðurlag

… er Málfríður kallaði.

Skrifaraklausa

Eftir honum, nú komnum yfir sjötugt er sagan tekin 1859.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Árni Pálsson

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 46.

5 (5r)
Fardagar álfa
Titill í handriti

Fardagar álfa

Upphaf

Fardagar álfa eru …

Niðurlag

… nokkuð gjör frásagt.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Er yfirstrikað í handriti.

6 (5v-7v)
Álfadans á nýjársnótt
Titill í handriti

Álfadans á nýjársnótt

Upphaf

Tvo bræður greindi á um það …

Niðurlag

… hvarf aldrei maður síðan nokkra nýársnótt .

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 117 - 118.

7 (8r-8v)
Um álfa
Titill í handriti

Um álfa

Upphaf

Það er alkunnugt …

Niðurlag

… sem að þeim hefir verið farið .

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Efnisorð
8 (8v-9r)
Skarðhóll hjá Látraseli
Titill í handriti

Skarðhóll hjá Látraseli

Upphaf

Maður hér Gunnlaugur Árnason …

Niðurlag

… og komst undir tvítugt .

Skrifaraklausa

Eftir Gísla fróða Konráðssyni

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ingibjörg Pétursdóttir

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að prentaða finna í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 35.

9 (9r-10r)
Álfkonan í Skollhól
Titill í handriti

Álfkonan í Skollhól

Upphaf

Á Eyrarbakka í Árnessýslu er kot nokkurt …

Niðurlag

… grimmilega gjalda gáska síns.

Skrifaraklausa

Eftir manni sem alist hefur upp á Eyrarbakka

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 35 - 36.

10 (11r)
Prestsdóttirin frá Prestsbakka
Titill í handriti

Sama efni

Upphaf

Páll bóndi Sæmundarson bjá á Kirkjubóli, á Bæjarnesi …

Niðurlag

… er Málfríður kallaði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Sama saga og er á blaði 4r-4v.

11 (11v-12v)
Frá Eyjólfi og álfkonu
Titill í handriti

Frá Eyjólfi og álfkonu

Upphaf

Gunnlaugur prestur Þorsteinsson …

Niðurlag

… og varð það Eyjólfi að bana.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Gísli Konráðsson

Skrifari : Jón Árnason

12 (12v)
Álfar í Ásgarðsstapa
Titill í handriti

Sama efni

Upphaf

Í Hvammssveit í Dalasýslu …

Niðurlag

… tekur hann í hönd hennar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Er yfirstrikað í handriti.

Efnisorð
13 (13r-14r)
Prestdóttir gift huldumanni
Titill í handriti

Prestdóttir gift huldumanni

Upphaf

Prestur einn á einhverjum stað …

Niðurlag

… sem þú átt skilið.

Skrifaraklausa

Eftir Gísla fróða Konráðssyni

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Gísli Konráðsson

Skrifari : Jón Árnason

14 (14v)
Skarðhóll hjá Látraseli
Titill í handriti

Skarðhóll hjá Látraseli

Upphaf

Maður hér Gunnlaugur Árnason …

Niðurlag

… og komst undir tvítugt.

Skrifaraklausa

Eftir henni nær sextugri er saga þessi tekin (1859?)

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ingibjörg Pétursdóttir

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Er yfirstrikað í handriti.

15 (15r-15v)
Álfkonur í barnsnauð
Titill í handriti

Álfkonur í barnsnauð

Upphaf

Þegar álfkonur geta ekki fætt …

Niðurlag

… var hún skyggn þaðan í frá.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

16 (15v-17r)
Álfkonan í Ásgarðsstapa
Titill í handriti

Álfkonan í Ásgarðsstapa

Upphaf

Í Hvammssveit í Dalasýslu …

Niðurlag

… hin mesta alla ævi.

Skrifaraklausa

Úr Eyjafirði

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

17 (17r-18r)
Konan á Skúmstöðum
Titill í handriti

Sama efni

Upphaf

Á Skúmstöðum í Landeyjum …

Niðurlag

… og engan huldumann upp frá því.

Skrifaraklausa

Eftir manni sem ólst upp í Rangárþingi

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

18 (18v)
Álfkona fæðir í híbýlum manna
Titill í handriti

Álfkona fæðir í híbýlum manna

Upphaf

Í þá tíð sem Grímur (Grímólfur) prestur …

Niðurlag

… og hefður þetta verið tvær huldukonur.

Skrifaraklausa

Eftir sama

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

19 (19r)
Magnús pólití
Upphaf

Hann ólst upp á einhverjum bæ austur í Þingvallasveit …

Niðurlag

… kenna það þessum atburði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

20 (19r-19v)
Sigríður frá Þorgautsstöðum
Upphaf

Frá því hefir sagt gömul kona …

Niðurlag

… og elti hana svo.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Sigríður Jónsdóttir

Skrifari : Jón Árnason

21 (19v)
Prestsonurinn á Knappstöðum
Upphaf

Það er og fært í frásögur …

Niðurlag

… og væru kirkjusiðir þess líkir vorum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

22 (19v)
Séra Jón Norðmann
Upphaf

Þegar Jón prestur Norðmann var ungur …

Niðurlag

… þá meinsemd í mánuð.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Norðmann

Heimildamaður : Margrét Jónsdóttir

Skrifari : Jón Árnason

Efnisorð
23 (19v-20r)
Sæmundur á Staðastað
Upphaf

Nálægt Staðarstað er hóll …

Niðurlag

… hér um bil 14 ára.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Norðmann

Skrifari : Jón Árnason

24 (20r)
Áttræður umskiptingur
Upphaf

Það hefir verið sagt frá umskiptingi …

Niðurlag

… að hann komst þar ekki fyrir.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Norðmann

Skrifari : Jón Árnason

25 (20r)
Guðlaugur á Hurðarbaki
Upphaf

Ólafur hét maður …

Niðurlag

… af því nógu snemma var að gætt.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ragnheiður Einarsdóttir

Heimildamaður : Ragnhildur Einarsdóttir

Skrifari : Jón Árnason

26 (20v)
Barnsvaggan á Minni-Þverá
Titill í handriti

Barnsvaggan á Minni-Þverá

Upphaf

Kristín sem var á Minniþverá …

Niðurlag

… og hurfu þau þar öll.

Skrifaraklausa

Eptir Ragnheiði og Ragnhildi Einarsdætrum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Kristín Finnsdóttir

Skrifari : Jón Árnason

27 (20v-21v)
Umskiptingurinn í Sogni
Titill í handriti

Umskiptingurinn á Sogni

Upphaf

Gísli hét maður …

Niðurlag

… En konan var lengi ístöðulítil eftir þessa ásjón.

Skrifaraklausa

Eftir þeim systrum Ragnheiði og Ragnhildi Einarsdætrum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ragnheiður Einarsdóttir

Heimildamaður : Ragnhildur Einarsdóttir

28 (22r)
Andrahaus
Titill í handriti

Andrahaus

Upphaf

Í Skarðslöndum (eyjum, sem liggja undir Skarð á Skarðsströnd) er eya ein …

Niðurlag

… að láta slá hann.

Skrifaraklausa

Eftir Vigfúsi föður Sigurðar gullsmiðs

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Vigfús Gíslason

Skrifari : Jón Árnason

29 (22v)
Karl og kerling
Titill í handriti

Karl og kerling

Upphaf

Tvö tröll framan úr Breiðafjarðardölum …

Niðurlag

… heita enn Karl og Kerling .

Skrifaraklausa

Sami sögumaður

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Vigfús Gíslason

Skrifari : Jón Árnason

30 (22v-23r)
Djúpir eru Íslands álar
Upphaf

Sagt er, að tröllkona nokkur …

Niðurlag

… riðið undir knésbótina krepta.

Skrifaraklausa

Sbr. Safn til sögu Ísl. I, 46.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

31 (23r)
Skessulág
Titill í handriti

Skessulág

Upphaf

Skamt fyrir ofan Mælifell í Skagafirði …

Niðurlag

… ímyndað sér tröllin

Skrifaraklausa

Eftir handriti Skúla prests Gíslasonar

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

32 (23v)
Narfi Tarfi Bol Bol Bol
Titill í handriti

Draugurinn

Upphaf

Einu sinni var draugur einn …

Niðurlag

… fyrir þrekvirki þetta .

Skrifaraklausa

Handritsdrusla rifin innan um blöð sr. Magnúsar sál. Grímssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Jón Árnason

33 (24r)
Af drengnum í Dyrhólaey
Titill í handriti

Af drengnum í Dyrhólaey

Upphaf

Fyrir skömmu var smaladrengur í Dyrhólaey …

Niðurlag

… og sumir heyrðu hljóð hans á land.

Skrifaraklausa

Eftir sömu blaðadruslum

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Jón Árnason

34 (24r)
Sagan af skratta og þremur djöflum hans
Titill í handriti

Sagan af skratta og 3 djöflum hans

Upphaf

Einu sinni sendi fjandinn 3 djöfla …

Niðurlag

… teljast næstur mér upp héðan.

Skrifaraklausa

Eftir sömu blaðadruslum

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Jón Árnason

35 (24v-25r)
Skólapiltar á Hólum og í Skálholti kveðast á
Titill í handriti

Skólapiltar á Hólum og í Skálholti kveðast á

Upphaf

Fyrrum þegar skólar voru …

Niðurlag

… liggja vestur á höfða.

Skrifaraklausa

Eftir sömu druslum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Jón Árnason

36 (26r-27r)
Rauðhöfði
Titill í handriti

Um huldufólk í Geirfuglaskeri

Upphaf

Það er í sögnum haft …

Niðurlag

… Lýkur svo þessari sögu.

Skrifaraklausa

Páll prestur Jónsson í Hvammi skrásetti eftir gömlum manni á Skaga.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

Skrifari : Jón Árnason

37 (28r)
Mannhyllingar álfa
Titill í handriti

Mannhyllingar álfa

Upphaf

Það hefir á stundum borið við …

Niðurlag

… Hér skal og segja dæmi þess.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

38 (28r-29v)
Stúlka dvelur með álfum
Titill í handriti

Uppeldisdóttir álfkonu

Upphaf

Einu sinni var stúlkubarn …

Niðurlag

… áður hún lagðist og dó.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

39 (30r-30v)
Stúlka dvelur með álfum
Titill í handriti

Hyllingar

Upphaf

Það hefur oft borið við …

Niðurlag

… þangað til hún lagðist og dó.

Skrifaraklausa

Eftir sögn gamallar konu í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

Athugasemd

Eftir sögn gamallar konu í Borgarfirði.

40 (31r-32v)
Átján barna faðir í Álfheimum
Titill í handriti

Umskiptingar

Upphaf

Það var á bæ einum …

Niðurlag

… og ólst upp hjá móður sinni.

Skrifaraklausa

Tekið eftir vanalegri sögn í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

41 (33r)
Tökum á tökum á
Titill í handriti

Tökum á, tökum á!

Upphaf

Einu sinni fóru tvær álfkonur …

Niðurlag

… sagði síðan frá atburði þessum.

Skrifaraklausa

Tekið eftir vanalegri sögn í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

42 (34r-34v)
Huldufólk
Titill í handriti

Huldufólk

Upphaf

Það vita allir …

Niðurlag

… búa illir álfar og alheiðnir.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Borgfirðinga og Álftnesinga.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

43 (35r)
Skafti læknir Sæmundsson
Upphaf

Í Reykjavík er maður sé enn á lífi …

Niðurlag

… hafa ræst ummæli álfkonunnar!

Skrifaraklausa

… ... Eftir Skafta sjálfum um föður hans, Skafta lækni Sæmundsen.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Skafti Skaftason

44 (35v)
Brandur á Þúfu
Upphaf

Á Þúfu á Fellsströnd …

Niðurlag

… auðséð er ljós í álfabyggð.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Eiríkur Kúld

45 (36r-36v)
Skafti læknir Sæmundsson
Titill í handriti

Skafti Sæmundsson læknir

Upphaf

Skafti hét maður …

Niðurlag

… og var hann þar síðan til dauðadags.

Skrifaraklausa

Skafti sonur hans, sem og er heppinn læknir, hefur sagt frá þessari sögu, eftir því sem amma hans hafði honum sagt ungum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

46 (37r-38r)
Tekannan
Titill í handriti

Tekannann

Upphaf

Sá prestur var í Gaulverjabæ …

Niðurlag

… var látin í steypu til koparsmiðs.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ragnheiður Einarsdóttir

Heimildamaður : Ragnhildur Einarsdóttir

47 (39r)
Álfadrengur í Dagverðarnesi
Upphaf

Á næsta bæ við mig …

Niðurlag

… heyrst spunnið á rokk og áraglamur.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

48 (40r)
Álfar í Fagurey
Upphaf

Þegar ég var í Fagurey …

Niðurlag

… Gekk konan svo á burt.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

49 (41r)
Álfar í Purkey
Upphaf

Hið fyrsta sumar er við vorum hér í Purkey …

Niðurlag

… og kvennfólk líkt búið og heimafólk hér.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

50 (42r)
Huldukonan í bæjarhólnum
Upphaf

Hér í hólnum milli bæjar og fjóssins …

Niðurlag

… né nokkur skrípalæti.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

51 (43r)
Hrútur í Arney
Upphaf

Guðlaug hét kona …

Niðurlag

… feitur og þriflegur með fallegum lagði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

52 (44r)
Draumur
Upphaf

Þá foreldrar konu minnar …

Niðurlag

… að hann það ei gjöra skyldi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

Efnisorð
53 (45r)
Huldumenn í hvalflutningi
Titill í handriti

Huldumenn í hvalflutningi

Upphaf

Mr. Vigfús Sigurðsson á Brokey sagði …

Niðurlag

… af þeim er samleið áttu.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Ólafs Sveinssonar í Purkey

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ólafur Sveinsson

Skrifari : Eiríkur Kúld

54 (46r)
Huldufólk í Arnarbæli
Upphaf

Þegar Bjarni sál., langafi konu minnar …

Niðurlag

… ganga um gólf undir borginni, mjög hægan.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

55 (47r-47v)
Landdís álfastúlka og Þorsteinn í Búðardal
Upphaf

Þorsteinn sál. Pálsson, er var í Búðardal …

Niðurlag

… hann í fyrsta sinn eldinn sá.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

56 (48r)
Þorsteinn í Búðardal
Upphaf

Þegar Páll sálugi bróðir minn …

Niðurlag

… hefði átt heima í hæð þessari.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

57 (49r)
Álfahökullinn á Brjánslæk
Titill í handriti

Álfahökullinn

Upphaf

Þegar foreldrar séra Eyjólfs …

Niðurlag

… það veit ég ekki.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

58 (49v)
Ljúflingsmál
Upphaf

Einu sinni varð bóndadóttir …

Niðurlag

… og lögðu fæð á dóttur sína. .

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

59 (49v)
Efnisröðun
Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

60 (50r)
Huldumenn standa fyrir fé
Upphaf

Svo bar við á Ormsstöðum …

Niðurlag

… þótt pilturinn sæi þær ei.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

61 (51r)
Huldusmalinn í Purkey
Upphaf

Svo bar við hér í Purkey …

Niðurlag

… í hæð þeirri er ég áður nefndi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

62 (52r-52v)
Ábreiða frá álfum
Upphaf

Hjá foreldrum Madame Gróu …

Niðurlag

… og látið hana njóta Sigurðar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

63 (53r)
Pétur og álfamærin
Titill í handriti

Pétur og álfamærin

Upphaf

Pétur Pétursson, er síðar bjó að Hríshól …

Niðurlag

… og fór vanaleg leið.

Skrifaraklausa

Vestfirsk sögn

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

64 (54r)
Huldukonan hjá Hríshóli
Titill í handriti

Huldukonan hjá Hríshóli

Upphaf

Ragnheiður Jónsdóttir á Hríshóli …

Niðurlag

… en ekki stallsystir Ragnheiðar

Skrifaraklausa

Vestfirsk sögn

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Eiríkur Kúld

65 (55r-55v)
Augnasmyrls álfa
Titill í handriti

Augnasmyrls álfa

Upphaf

Þegar álfkonur geta ekki fætt …

Niðurlag

… og aldrei var hún skyggn þaðan í frá.

Skrifaraklausa

Eftir sögn manna í Borgarfirði

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

66 (56r-59v)
Prestsdóttirin frá Stað í Hrútafirði
Titill í handriti

Prestsdóttirin frá Stað í Hrútafirði

Upphaf

Einu sinni bjó prestur að Stað …

Niðurlag

… meðan þau lifðu.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Þorvarðar Ólafssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Þorvarður Ólafsson

67 (60r-60v)
Prestsdóttirin frá Prestsbakka
Titill í handriti

Prestsdóttirin

Upphaf

Á Prestbakka á Síðu í Skaftafellssýslu …

Niðurlag

…prestdóttur sína aldrei framar.

Skrifaraklausa

Eftir sögn skólapilta að austan, 1847.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

68 (61r)
Nykurinn í Svínavatni
Titill í handriti

Nykurinn í Svínavatni

Upphaf

Nykur er í Svínavatni …

Niðurlag

… hafi verið nykur úr Svínavatni.

Skrifaraklausa

Tekið eftir sögn hr. A. Ólafssonar

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Arnljótur Ólafsson

69 (62r-62v)
Nykur
Titill í handriti

Nykur

Upphaf

Það segja menn að nykur …

Niðurlag

… né heldur börnin.

Skrifaraklausa

Eftir sögn manna í Borgarfirði og leiðrétting Dr. H. Scheving í Reykjavík.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Magnús Grímsson

70 (63r-66r)
Tungustapi
Titill í handriti

Tungustapi

Upphaf

Í gamla daga …

Niðurlag

… enda hafa slík býsn eigi skeð síðan þetta var.

Skrifaraklausa

Í Eyrbyggju, seinasta kapit. er sagt frá að kirkja hafi verið flutt í Sælingsdalstungu, kirkjugarður grafinn og bein manna upptekinn t.d. Snorra goða og Barkar digar; var það á dögum Guðnýjar húsfreyju í Hvammi móður þeirra Sturlusona því söguritarinn segir að hún hafi verið við og hefur eftir henni það sem greint er um stærð beinanna. Sagan talar ekkert um hvers vegna krikjan var flutt úr stað en á Vesturlandi gengur þessi saga um tilefnið til flutningsins.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

71 (66r-69r)
Gullbrá
Titill í handriti

Gullbrá

Upphaf

Hvammur í Dölum …

Niðurlag

… svo útkom um bakið. .

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

72 (66r-70v)
Skeggi í Hvammi
Titill í handriti

Skeggi í Hvammi

Upphaf

Þess er getið í Kristnisögu …

Niðurlag

… sunnan megin í þeim dal.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

73 (71r-72v)
Tungustapi
Upphaf

Þá mun nú vera mál að byrja söguna …

Niðurlag

… hvernig úti er núna.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Athugasemd

Vantar framan við þessa sögu.

74 (73r)
Hann er í hafti
Upphaf

Það var einu sinni bóndi …

Niðurlag

… Lýkur svo sögu þessari.

Skrifaraklausa

Skrifað eftir Ólöfu Jónsdóttir í Krosskoti.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ólöf Jónsdóttir

Skrifari : Jakob Björnsson

75 (73v-74r)
Stúlka leggur leiðri sínar í Álfhól
Upphaf

Einu sinni voru hjón á bæ einum …

Niðurlag

… og lýkur svo sögunni.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jakob Björnsson

76 (74r-74v)
Ólöf hin Eyfirzka og útilegumaðurinn
Upphaf

Einu sinni var kaupamaður …

Niðurlag

… og lifðu lengi saman.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jakob Björnsson

77 (75r)
Hjónin í Skál á Síðu
Titill í handriti

Saga af hjónum nokkrum sem bjuggu í Skál áSíðu

Upphaf

Einu sinni bjuggu hjón …

Niðurlag

… batnaði mikið að lyktum.

Skrifaraklausa

Að austan, frá Magnúsi Jónssyni frá Felli?

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

78 (75r-76v)
Kötludraumur
Titill í handriti

Önnur saga nefnd Kötludraumur

Upphaf

Már hefur búið manna göfugastur …

Niðurlag

… og varð nýtur maður og endast svo þetta.

Skrifaraklausa

Að austan, frá Magnúsi Jónssyni frá Felli?

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

79 (76v-78v)
Huldupilturinn
Titill í handriti

3ja saga af huldupilti nokkrum

Upphaf

Hjón nokkur auðug bjuggu á bæ …

Niðurlag

… og lýkur svo þessari sögu.

Skrifaraklausa

Að austan, frá Magnúsi Jónssyni frá Felli?

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

80 (78v-79v)
Prestsdóttirin
Titill í handriti

4a saga af Prestsdóttur nokkri

Upphaf

Eitt sinn bjó prestur á kirkjustað …

Niðurlag

… og sloppur fylgdi með.

Skrifaraklausa

Að austan, frá Magnúsi Jónssyni frá Felli?

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

81 (80r)
Sækýr
Titill í handriti

sækýr

Upphaf

Sækýr eru gráar á lit …

Niðurlag

… góðar til undaneldis.

Skrifaraklausa

Eftir sögn manna í Borgarfirði

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

82 (81r)
Frá Marbendli (Kvíguvogabjarg)
Titill í handriti

Kvíguvogabjarg

Upphaf

Vogastapi i Gullbringusýslu …

Niðurlag

… eins og fyrr segir.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Vogamanna, 1850.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

83 (82r-82v)
Frá Marbendli
Titill í handriti

Marbendill

Upphaf

Það segja menn, að niður í sjónum …

Niðurlag

… sem öðrum þykir ekki hláturlegt.

Skrifaraklausa

Tekið eftir vanalegri sögn í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

84 (83r)
Nennir
Upphaf

Einu sinni var stúlka frá Þingeyrum …

Niðurlag

… sett sig með hana í vatnið.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

85 (84r-84v)
Kolbeinn í Bjarghúsum
Upphaf

Á næstliðinni öld bjó maður …

Niðurlag

… að niðjar Kristínar hafi verið ólánsmenn.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

86 (85r-86r)
Frá Marbendli
Titill í handriti

Frá marmennli

Upphaf

Á Suðurnesjum er bæjaþorp nokkurt …

Niðurlag

… er áður voru kallaðir Vogar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

87 (86v)
Sendibréf
Ábyrgð

Viðtakandi : Jón Árnason

Athugasemd

Skrifað á dönsku að Eyrarbakka 14. janúar 1859.

88 (88r-92v)
Móðars þáttur
Titill í handriti

Móðarsþáttur

Upphaf

Það er upphaf sögu þessarar …

Niðurlag

… Og lúkum vér þannig Móðarsþætti.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Hjálmars skálds Jónssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Hjálmar Jónsson

89 (94r-96v)
Kona numin af tröllkonu
Titill í handriti

Kona numin af tröllkonu

Upphaf

Einu sinni bað ungur prestur sér stúlku …

Niðurlag

… frá því mjög hjálpsöm.

Skrifaraklausa

Eftir handriti frá séra S. Gunnarssyni

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Skúli Gunnarsson

Efnisorð
90 (97r-97v)
Kleppa tröllkona
Titill í handriti

Kleppa tröllkona

Upphaf

Bær sá liggur fremst í Staðardal …

Niðurlag

… en rústir sjást þar enn.

Skrifaraklausa

Vestfirsk sögn

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

91 (97v)
Steingrímur trölli
Upphaf

Steingrímur trölli, er bjó að Stað …

Niðurlag

… haug sínum í Staðarfjalli.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

92 (98r)
Surtshellir
Titill í handriti

Surtshellir

Upphaf

Það er í frásögum haft …

Niðurlag

… allra mestur og verstur.

Skrifaraklausa

Tekið eftir sögn manna í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

93 (99r-100r)
Veiðimannaþáttur
Titill í handriti

Veiðimannaþáttur

Upphaf

Bjarni er maður nefndur …

Niðurlag

… lýkur svo frá honum að segja.

Skrifaraklausa

Frá Jóni Borgfirðing upp úr einhverri bók.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

94 (101r-101v)
Guðmundur biskup vígir Látrabjarg
Titill í handriti

Guðmundur biskup vígir Látrabjarg

Upphaf

Á dögum Guðmundar biskups voru óeirðir …

Niðurlag

… og það er hann Gvöndur.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Ólafs Sveinssonar í Purkey.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ólafur Sveinsson

95 (102r-103v)
Vígð Drangey
Titill í handriti

Drángey

Upphaf

Drángey liggur hér um bil …

Niðurlag

… því þar er fjöruborðið mest

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

96 (103v-104v)
Upptök Drangeyjar
Titill í handriti

Frá upptökum Drángeyjar

Upphaf

Á fyrri dögum áttu nátttröll …

Niðurlag

… Guðmundur biskup vígði Drángey.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

97 (105r)
Teikning af Drangey með kennileitum
Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

98 (106r-107r)
Mjóafjarðarskessan
Titill í handriti

Mjóafjarðar-skessa

Upphaf

Fyrir framan Fjörð í Mjóafirði er gil eitt …

Niðurlag

… hversu vel sem í það hefur verið hlaðið.

Skrifaraklausa

Hermann nokkur, bóndi í Firði, dáin sirka 1830, kvaðst muna eftir járnskó skessunar sem fallið hafði af henni, þá er hún sté skarðið úr garðinum; var skórinn hafður fyrir sorptrog.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

99 (107r-108r)
Skessusteinn
Upphaf

Í grennd við Kirkjubæ í Hróarstungu …

Niðurlag

… þeim er síðar er Skessusteinn kallaður.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

100 (108r-109v)
Vikivakakvæði
Titill í handriti

Vikivakakvæði

Upphaf

Hér fer hind af heiði …

Niðurlag

… hjá fögrum baugaskorðum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Efnisorð
101 (110r)
Jólasveinar
Titill í handriti

Jólasveinar

Upphaf

Þeir eru 13 að tölu …

Niðurlag

… enn hinn seinasti á þrettánda.

Skrifaraklausa

Frá Sr. P. Jónssyni á Myrká

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

102 (110r-111r)
Kýrnar á þrettándanótt
Titill í handriti

Kýrnar á þrettándanótt

Upphaf

Á þrettándanótt tala allar kýr …

Niðurlag

… voru allar kýrnar lausar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

103 (111r-112r)
Guðbjartur sauðamaður og Tófan
Titill í handriti

Guðbjartur prestur á Laufási

Upphaf

Hann var prestur að Laufási, þegar Gottskálk Gottskálsksson var biskup á Hólum. …

Niðurlag

… og tók nú fyrir allan dýrbítir.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

104 (112r-114v)
Guðbjartur og Gottskálk biskup
Upphaf

Gottskálk biskup hfði þungan hug til Guðbjartar prests …

Niðurlag

… Og lyktar svo þessi saga.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

105 (115r-115v)
Þormóður í Þormóðsey
Titill í handriti

Þormóður í Þormóðsey

Upphaf

Hann bjó í Þormóðsey í Breiðafjarðareyum …

Niðurlag

… áður en hann fór að heiman.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Efnisorð
106 (115v-117v)
Álfkonan í Ásgarðsstapa
Titill í handriti

Álfar

Upphaf

Í Hvammsveit í Dalasýslu er bær sá, sem Ásgarður heitir …

Niðurlag

… En mesta auðnukona var hún alla ævi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

107 (118r-120r)
Árum-Kári
Titill í handriti

Árum-Kári

Upphaf

Kári eða Árum-Kári tjásit verið hafa prestur í Selárdal við Arnarfjörð. …

Niðurlag

… er hann braut skipið á Kolbeinsboði.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Sigurðar prests Gíslasonar á Stað í Steingrímsfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Sigurður Gíslason

108 (121r-121v)
Málmey
Titill í handriti

Missagnir og viðaukar við þáttinn af séra Hálfdáni í Felli. Málmey.

Upphaf

Sú hefur verið trú á bænum Málmey í Skagafirði …

Niðurlag

… ef hún væri þar í 20. ár.

Skrifaraklausa

Þessi missögn er tekin eftir Sigurði málara Guðmundssyni; samanber. 17. kapituli Í þættinum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Sigurður Guðmundsson

Athugasemd

Missögn.

109 (121v-122r)
Hálfdán prestur reið gandreið í Hvammdalabjarg
Titill í handriti

Hálfdán prestur reið gandreið í Hvammdalabjarg

Upphaf

Svo er mælt, að í fornöld hafi konum í Málmey oft orðið slysagjarnt með einhverju móti …

Niðurlag

… og sneru þeir síðan aftur.

Skrifaraklausa

Páll prestur Jónsson í Hvammi hefir tekið þessa missögn 1859 eftir gömlum manni á Skaga.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

Athugasemd

Missögn.

110 (122v-123v)
Hálfdán prestur þjónar Hvammdalabrauði
Titill í handriti

Hálfdán prestur þjónar Hvammdalabrauði

Upphaf

Svo er sagt, að einn tíma væri prestlaust í Hvamms og Ketu brauðu …

Niðurlag

… í miðju skarðinu.

Skrifaraklausa

Páll prestur Jónsson í Hvammi hefir skrásett eftir sama sögumanni.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Páll Jónsson

Efnisorð
111 (124r-124v)
Fiskveiðin
Titill í handriti

Fiskveiðin

Upphaf

Það var einhverju sinni …

Niðurlag

… að Hálfdán prestur hafi gjört rekskör að um lúðuhvarfið.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Jóns alþingismanns á Gautlöndum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Sigurðsson

112 (125r)
Gissur á Botnum
Titill í handriti

Gissur í Lækjabotni

Upphaf

Gissur hét maður; hann átti heima í Botni …

Niðurlag

… og reið sem hann mátti burtu þaðan.

Skrifaraklausa

Eftir sögn gamallar konu úr Rangárþingum

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Athugasemd

Eftir sögn gamallar konu úr Rangárþingum.

113 (125v)
Gissur á Botnum
Upphaf

Í Búrfelli upp af Þjórsárdal …

Niðurlag

… og því unnu þær systur honum ekki mein,

Skrifaraklausa

Missögn við söguna Gissur á Botnum eftir Maurer.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

Athugasemd

Missögn.

114 (126r)
Tröllkonan í Helgafellssveit
Upphaf

Af tröllkonu þeirri, sem átti heima í Helgafellssveit …

Niðurlag

… og Kerlíng heitir.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

Athugasemd

Þrjár sögur.

115 (126v)
Tröllskessa í Kerlingaskarði
Upphaf

Nálægt Nesvogi hjá Stykkishólmi eru 3 litlir hólar …

Niðurlag

… brjóta með því kirkjuna á Helgafelli.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

116 (126v)
Vestmannaeyjar
Upphaf

Sagt er og, að tröll hafi átt að kasta Vestmannaeyjum …

Niðurlag

… hvernig á því stóð.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

Efnisorð
117 (126v)
Illþurrka
Upphaf

Milli Búðardals og Skarðs á Skarðsströnd …

Niðurlag

… sem mönnum sé ekkert annað kunnugt um.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

118 (126v)
Nátttröll í Bárðardal
Upphaf

Hjá Hlíðarenda í Bárðardal …

Niðurlag

… ná sér mönnum til átu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

119 (126v)
Karl og kerling í Hítardal
Upphaf

Í Bæarfelli í Hítardal eru klettar tveir …

Niðurlag

… að þau Karl og Kerlingu hafi dagað uppi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

120 (126v)
Likný í Þjórsárdal
Upphaf

Í Þjórsárdal fyrir ofan Stóranúp …

Niðurlag

… og á mynd hennar að vera á klettinum Líkn.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

121 (126v-127r)
Þuríður sundafyllir
Upphaf

Landnáma (II, 29. kap) telur með fyrstu landnámsmönnum á Íslandi galdrakonu eina …

Niðurlag

… sem Þórólfur hét.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

122 (127r)
Karl og kerling í Hítardal
Upphaf

Eggert Ólafsson getur þess og í ferðabók sinni …

Niðurlag

… varð honum þess ei auðið.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Eggert Ólafsson

123 (127r)
Ármannshaugur
Upphaf

Ármannshaugur á að vera hjá Ármannsfelli …

Niðurlag

… hvar haugur hans er.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

124 (127r)
Bergþórsleið
Upphaf

Í Haukadal vestra sér enn Bergþórsleiði …

Niðurlag

… að hafi beðið dauða af hringbrotinu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

125 (127r)
Náttröllin á Hlíðarenda
Upphaf

Þess er áður getið, að nátttröll séu ein tegund trölla …

Niðurlag

… hafa þókt góðar landvættir.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

126 (127v)
Leppalúði og Grýla
Upphaf

Þó gangi ekki lengur nein ummæli um Grýlu …

Niðurlag

… og ofnbrunnið grjót.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

127 (128r)
Narfastaðir
Upphaf

Á Narfastöðum í Melasveit hefir sá maður búið í fornöld …

Niðurlag

… eins og hann væri holur innan.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Jakobsson

128 (129r-129v)
Kleppa á Kleppustöðum
Titill í handriti

Missögn (Vestfirsk sögn)

Upphaf

Kleppa tröllkona bjó á Kleppustöðum í Staðardal …

Niðurlag

… og réð henni sjálfur bana litlu síðar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Missögn.

129 (130r-131v)
Jóra í Jórukleif
Titill í handriti

Jórukleif (úr Árnessýslu)

Upphaf

Jórunn hét stúlka ein …

Niðurlag

… heitir síðan Jórukleif.

Ábyrgð

Skrifari : Jón Árnason

Safnari : Jón Árnason

130 (132r-133v)
Jóra í Jórukleif
Titill í handriti

Jóra í Jórukleif

Upphaf

Jóra hefir kona heitið …

Niðurlag

… Og lýkur hér að segja frá Jóru.

Skrifaraklausa

Eftir sögn hr. Gullsmiðs Jóhannesar J. Lund í Gullbringusýslu

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

Safnari : Jóhannes J. Lund

131 (134r-135v)
Kona numin af tröllkonu
Titill í handriti

Kona numin af tröllkonu

Upphaf

Einu sinni bað ungur prestur sér stúlku …

Niðurlag

… og var ætíð karlinum hjálpsöm upp frá þessu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Sigurður Gunnarsson

132 (136r-139r)
Biskupsdóttirin frá Hólum
Titill í handriti

Biskupsdóttirin frá Hólum

Upphaf

Í pápísku var prestur í Hólabiskupsdæmi …

Niðurlag

… að henni leið vel.

Skrifaraklausa

Eftir handriti frá Eiríki presti Kúld á Helgafelli.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Eiríkur Kúld

133 (140r-142v)
Tröllin í Þórisás
Titill í handriti

Tröllin í Þórisás

Upphaf

Út frá svo kölluðum Þórisás …

Niðurlag

… urðu geldingarnar aldrei lángstæðar.

Skrifaraklausa

Eftir sögnum úr Múlasýslu. Stúdent Páll Pálsson í Reykjavík hefir safnað þeim.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Páll Pálsson

134 (143r-143v)
Þóruhólmi
Titill í handriti

Þóruhólmi

Upphaf

Jón hét maður Sigurðarson …

Niðurlag

… tveim vetrum fyrir Stórubólu 1707.

Skrifaraklausa

Eftir Guðrúnu Guðmundsdóttur skáldu

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Guðrún Guðmundsdóttir

135 (144r-144v)
Tröllin á Vestfjörðum
Titill í handriti

Tröllin á Vestfjörðum

Upphaf

Í fyrndinni voru 3 tröll á Vestfjörðum …

Niðurlag

… af Breiðafirði eða Húnaflóa.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Ásgeirs alþingismanns Einarssonar á Þingeyrum

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Ásgeir Einarsson

Efnisorð
136 (145r-148v)
Helga prestsdóttir
Titill í handriti

Helga prestsdóttir

Upphaf

Í fyrndinni bjó prestur nokkur á Felli í Sléttuhlíð …

Niðurlag

… Endar svo sagan af Helgu prestsdóttr frá Felli.

Skrifaraklausa

Eftir handriti sr. Jóns Kristjánssonar á Ystafelli.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Jón Kristjánsson

137 (149r)
Básinn og hóllinn í Gaulverjabæ
Titill í handriti

Básinn og hóllinn í Gaulverjabæ

Upphaf

Það var forn álfatrú í Gaulverjabæ …

Niðurlag

… að nógar væru slægjur í Gaulverjabæ.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Gísla Konráðssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Gísli Konráðsson

138 (150r-150v)
Álfar í Litla-Langadal
Titill í handriti

Álfar í Litla-Langadal

Upphaf

Egill hét maður, sem bjó í LitlaLangadal …

Niðurlag

… en nágranna hennar.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Gísla Konráðssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Gísli Konráðsson

Efnisorð
139 (151r-151v)
Huldumaðurinn úr Miðstapa
Titill í handriti

Huldumaðurinn úr Miðstapa

Upphaf

Þórunn hét mær ein gjafvaxta …

Niðurlag

… Þórunn dó sjötug nú (1860) fyrir 4 eða 5 árum.

Skrifaraklausa

Eftir Guðrúnu Guðmundsdóttur skáldu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Guðrún Guðmundsdóttir

140 (152r)
Frá Hans lögmanni Becker
Titill í handriti

Hans Becker

Upphaf

Hans Becker lögmaður fór til Brokeyjar …

Niðurlag

… og lést af þeim veikindum.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Gísla Konráðssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Gísli Konráðsson

141 (153r-154r)
Álfarnir á Bíldhóli
Titill í handriti

Álfarnir á Bíldhóli

Upphaf

Bær heitir á Bíldhóli á Skógarströnd …

Niðurlag

… af álfar hefðu valdið þessu.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Gísla Konráðssonar.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Gísli Konráðsson

142 (155r-156r)
Hallgrímur á Böðvarsbakka
Titill í handriti

Hallgrímur á Böðvarsbakka

Upphaf

Á Böðvarsbakka í Þverárhlíð var hér um bil árið 1822 vinnumaður …

Niðurlag

… mundi sig ekki skorta það.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Þórðar Sæmundssonar á Búrfelli

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Þórður Sæmundsson

143 (157r-160v)
Sagan af Jónasi á Melstað
Titill í handriti

Sagan af Jónasi á Melstað

Upphaf

Í fyrri tíð bjó prestur einn á Melstað …

Niðurlag

… og varð góður bóndi.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Jóns prests Þórðarsonar á Auðkúlu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Þórðarson

144 (161r-162v)
Bóthildur drottning
Titill í handriti

Bóthildur drottning

Upphaf

Á jólaaftan var það einu sinni að Melum í Hrútafirði …

Niðurlag

… og varð hin mesti gæfumaður.

Skrifaraklausa

Eftir handriti Jóns prests Þórðarsonar á Auðkúlu

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Þórðarson

145 (163r-164v)
Átta herramannsdætur
Titill í handriti

Átta systur á gandreið

Upphaf

Það var einu sinni herramaður …

Niðurlag

… eftir þetta fyrir magnleysi.

Skrifaraklausa

Eftir Branþrúði Benonísdóttur úr Múlasýslu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Brandþrúður Benónýsdóttir

146 (165r-165v)
Unnustinn
Upphaf

Einu sinni var piltur og stúlka á bæ einum …

Niðurlag

… og vitjaði maðurinn hennar aldrei síðan.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

147 (166r-166v)
Sendingin og séra Jón í Tröllatungu
Upphaf

Á Tröllatungu í Trékyllisvík fyrir vestan …

Niðurlag

… en prestur fór til sængur og svaf af um nóttina.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

148 (167r-167v)
Ketill prestur í Húsavík
Upphaf

Fyrir vestan var prestur að nafni Ketill …

Niðurlag

… gróf aldrei framar upp neina kistu úr kirkjugarðinum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

149 (168r-168v)
Kerlingin afturgengna
Upphaf

Það var fyrir fáum árum að tveir menn áttu tal saman …

Niðurlag

… en karl kvað kerlingu hafa villt um sig.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

150 (169r-169v)
Afturgangan
Upphaf

Svo bar við á ríkisbæ einum …

Niðurlag

… og fær helming fjársins.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

151 (170r)
Draugahver
Titill í handriti

Saga um draugahver

Upphaf

Hjá Grafarbakka í Hrunamannahrepp eru margir hverir …

Niðurlag

… og heitir Draugahver.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

152 (171r-171v)
Snæfjalladraugurinn
Titill í handriti

Snæfjalladraugurinn

Upphaf

Litlu eftir siðaskiptin á 16. öld var sá prestur á Snæfjöllum …

Niðurlag

… hann tók á móti draugnum og setti hann niður.

Skrifaraklausa

Eftir frásögnum að vestan.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

153 (172r-173v)
Sólheima-Móri
Titill í handriti

Sólheima-Móri

Upphaf

Á öndverðri 19. öld bjó að Skriðnesenni í Bitru bóndi …

Niðurlag

… Lúkum vér svo þessari sögu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

154 (174r-174v)
Sendingin og séra Jón í Tröllatungu
Titill í handriti

Sendingin

Upphaf

Á Tröllatungu fyrir vestan var lengi prestur einn að nafni Björn …

Niðurlag

… fór til sængur og svaf af um nóttina.

Skrifaraklausa

Úr Barðarstrandarsýslu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

155 (175r)
Torfi í Klofa
Titill í handriti

Torfi í Klofa

Upphaf

Torfi er maður nefndur …

Niðurlag

… sem nú mun sagt verða.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Egilsson

Heimildamaður : Jón Espólín

Skrifari : Jón Árnason

156 (175r-176v)
Deilur Torfa og Stefáns biskups
Titill í handriti

Deilur Torfa og Stefáns biskups

Upphaf

Meðan Magnús Eyjólfsson mókolls sat að stóli í Skálholti …

Niðurlag

… þótt hér sé ekki greint frá atvikum.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Egilsson

Heimildamaður : Jón Espólín

Skrifari : Jón Árnason

157 (176v)
Torfi fer að Lénharði fógeta
Titill í handriti

Torfi fer að Lénharði fógeta

Upphaf

Meðan Torfi hélt Árnessýslu …

Niðurlag

… Þó varð ekki þelalaust með þeim.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

158 (176v-177v)
Jarðhús Torfa
Titill í handriti

Jarðhús Torfa

Upphaf

Torfi átti ekki aðeins í styrjöldum við þá, sem nú var getið …

Niðurlag

… eftir meir en 300 ár.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

159 (177v-179v)
Byggð í Torfajökli
Titill í handriti

Bygð í Torfajökli

Upphaf

Það er mælt að plágan seinni hafi komið út hingað með enskum kaupmönnum í Hafnarfjörð …

Niðurlag

… sem sagan segir að hann hafi verið á dögum Torfa.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

160 (179v-180v)
Að gjalda Torfalögin
Titill í handriti

Að gjalda Torfalögin

Upphaf

Eins og Torfi var uppvöðslusamur og ófyrirleitinn …

Niðurlag

… sem þar var til forna.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

161 (180v-181r)
Ófall Torfa á Alþingi
Titill í handriti

Ófall Torfa á alþingi

Upphaf

Það var eitt sinn á alþingi …

Niðurlag

… Hann dó skömmu eftir aldamótin 1500.

Skrifaraklausa

Eftir Jóni Egilssyni, Jóni Espólín og munnmælum af landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

162 (181r-183r)
Skíðastaðir
Titill í handriti

Skíðastaðir

Upphaf

Skíðastaðir hefir bær heitið …

Niðurlag

… og heitir það enn Skíðaskarð.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

163 (183v-184r)
Hestastuldurinn
Titill í handriti

Hestastuldurinn

Upphaf

Séra Eiríkur varaði bæði smala og aðra stráka við því …

Niðurlag

… að hann ekki skyldi heldur komast upp af honum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Konrad Maurer

Skrifari : Jón Árnason

164 (184v)
Sels-Móri eða Þorgarður
Titill í handriti

Selsmóri

Upphaf

Maður hét Þorfinnur …

Niðurlag

… Þorfinnur kvaðst vilja leysa með því líf pilts.

Skrifaraklausa

Eftir sögn á Seltjarnarnesi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

165 (185r-186v)
Reimleiki á Auðkúlu
Titill í handriti

Prestarnir á Auðkúlu

Upphaf

Í langa tíma …

Niðurlag

… er síðar kom fram bæði við séra Jón sjálfan og aðra.

Skrifaraklausa

Þessa sögu sagði mér sonur séra Jóns Þorstein kaupmaður 1858. En dóttir séra Jóns, Guðríður, var 6 vetra er hún kom að Kúlu segir að þetta hafi orðið að vera fyrsta eða fyrstu ár föður síns á Kúlu, því aldrei hefið hann farið fylgdarlaust, eftir að hún fór að muna til, og er því ólíklegt að þetta hafi verið fyrstu fundir þeirra nafna séra Jóns eldra og yngra.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Þorsteinn Jónsson

Skrifari : Jón Árnason

166 (187r-190v)
Miklabæjar-Solveig
Titill í handriti

Miklabæjar-Solveig

Upphaf

Stúlka ein, er Solveig hét …

Niðurlag

… Aðrar sögur hefi ekki heyrt af Solveigu.

Skrifaraklausa

1. Þessi saga er tekin etir Guðríði Magnúsdóttur, ljósmóður í Reykjavík, en hún hafði hana eftir Valgerði sem dvaldi mörg ár eftir það hjá Guðríði eftir þenna atburð. 2. Sigurður málari hefir sagt frá þessu atviki um séra Gísla. Sbr. Dr. Maurers Isl. Volkss. 72 bls.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Guðríður Magnúsdóttir

Skrifari : Jón Árnason

167 (190r)
Athugasemdir
Skrifaraklausa

Athugasemdir við legsteininn yfir Kjartani Ólafssyni

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Efnisorð
168 (190r-190v)
Efnisröðun
Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Efnisorð
169 (190v)
Grýla og Leppalúði
Titill í handriti

Hnýtt aftan í Grýlu og Leppalúða

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Efnisorð
170 (191r)
Náhljóð
Titill í handriti

Náhljóð

Upphaf

Náhljóð þykjast menn oft hafa heyrt …

Niðurlag

… þegar hinn kemur í garðinn.

Skrifaraklausa

Eftir almennri sögn í Borgarfirði

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Magnús Grímsson

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
171 (192r-192v)
Fjölskylda Grýlu
Titill í handriti

Jólasveinar

Upphaf

1. Stekkjastaur …

Niðurlag

… og þá var hringt öllum jólabjöllunum.

Skrifaraklausa

Úr Eyjafirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

172 (192r-193v)
Grýla
Upphaf

Þó nú gangi ekki lengur nein munnmæli um Grýlu …

Niðurlag

… Jólasveinar heita svo eiginlegum nöfnum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

173 (194r-194v)
Lúpa og Skröggur
Upphaf

Þá átti Leppalúði holukrakka sinn …

Niðurlag

… sem um þau hafa verið ort.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

174 (194v)
Athugasemd við Hallgerði á Bláfjalli
Titill í handriti

Athugasemd við Hallgerði á Bláfjalli

Upphaf

Það getur verið að Ólafur eyfirski …

Niðurlag

… sem ég veit ekki eftir hverjum er höfð.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Efnisorð
175 (195r)
Fylgjur
Titill í handriti

Fylgjur

Upphaf

Hver maður hefir fylgju …

Niðurlag

… bæði að fornu og nýju.

Skrifaraklausa

Eftir sögn manna í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
176 (196r)
Dauðra manna fylgjur
Titill í handriti

Dauðra manna fylgjur

Upphaf

Það ber stundum við …

Niðurlag

… Þetta er dauðs manns fylgja.

Skrifaraklausa

Tekið eftir vanalegri sögn í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

177 (197r)
Vökumaður
Titill í handriti

Vökumaður

Upphaf

Sá maður, sem fyrstur er grafinn í hverjum kirkjugarði …

Niðurlag

… grafa sig né ættingja sína í Sturlungareitum.

Skrifaraklausa

Eftir almennri sögn í Borgarfirði.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

178 (198r)
Dapur er dauðinn kaldi
Upphaf

Fyrir 2 árum drukknuðu margir menn af skipi …

Niðurlag

… á lifandi manna landi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

179 (198r)
Draugasögur
Titill í handriti

Draugasögur.

Upphaf

Um útburði …

Niðurlag

… þá er hún bar það út.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Efnisorð
180 (199r)
Útburðir
Titill í handriti

Útburðir

Upphaf

Oft þykjast menn hafa séð útburði …

Niðurlag

… þegar hún bar það út.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Magnús Grímsson

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
181 (199r)
Móðir mín í kví, kví
Upphaf

Einu sinni voru tveir kvennmenn …

Niðurlag

… og dansa í.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Magnús Grímsson

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
182 (200r)
Veggjaútburðurinn
Titill í handriti

Veggjaútburðurinn

Upphaf

Einu sinni var maður á reið á ásunum hjá Síðumúlaveggjum í Borgarfirði …

Niðurlag

… og sigrað klárinn.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Síðumúlamanna í Hvítársíðu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Magnús Grímsson

Skrifari : Magnús Grímsson

183 (200r)
Útburður í Flókadal
Upphaf

Þessa vísu er og sagt að útburður hafi kveðið …

Niðurlag

… fæddur er ég á Mói

Skrifaraklausa

Eftir handriti séra Jóns Norðmanns. Flókadalur er til bæði í Sagafjarðarsýslu Og Borgarfjarðarsýslu, og ef til vill víðar á Íslandi.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Jón Norðmann

Skrifari : Jón Árnason

184 (201r-202r)
Til manns var ég ætluð
Titill í handriti

Útburðarsaga (brot)

Upphaf

Einu sinni var kvennmaður …

Niðurlag

… og systir hennar sem út var borin hafi kveðið hana.

Skrifaraklausa

Eftir Sigurð málara Guðmundsson

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Sigurður Guðmundsson

185 (201r-202r)
Afturgöngur
Upphaf

Þá eru þeir framliðnir og á kreiki …

Niðurlag

… Greftrun Þorgunnu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Minnispunktar Jóns um afturgöngur.

Efnisorð
186 (202r)
Jón hrak
Upphaf

Einhvern tíma var maður uppi …

Niðurlag

… Sókti Jón þá ekki framar að honum.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

187 (202v)
Kjálkarnir mínir
Upphaf

Einu sinni var prestur á kirkjustað …

Niðurlag

… Eftir það var ekki á neinum reimleika.

Skrifaraklausa

Sagan er tekin eftir frásögn Markúsar skólapilts Gíslasonar úr Mýrasýslu.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Safnari : Markús Gíslason

Skrifari : Jón Árnason

188 (203r)
Bæjargilsdraugurinn á Húsafelli
Titill í handriti

Draugurinn í bæargilinu á Húsafelli

Upphaf

Í fjallinu fyrir sunnan bæinn á Húsafelli …

Niðurlag

… svo frá sé greint.

Skrifaraklausa

Eftir sögn Þorsteins bónda Jakobssonar þar á bæ.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Heimildamaður : Þorsteinn Jakobsson

Efnisorð
189 (204r)
Undur við fjárgröft og haugabrot
Upphaf

Nú munum við víkja að sögum þeim …

Niðurlag

… sem þar lúta að.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
190 (205r-205v)
Vafurlogi hjá Guðlaugsstöðum
Titill í handriti

Vafurlogar

Upphaf

Allvíða er það …

Niðurlag

… en enginn veit greinilega hvar hann er.

Skrifaraklausa

Tekið eftir sögn herra Arnljóts Ólafssonar

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Heimildamaður : Arnljótur Ólafsson

Skrifari : Magnús Grímsson

Efnisorð
191 (206r-206v)
Draugur á barn við stúlku
Titill í handriti

Draugur á barn við stúlku

Upphaf

Kvennmaður einn var einu sinn að prjóna úti á kirkjuvegg …

Niðurlag

… að því leyti sem hann var af jarðneskum uppruna.

Skrifaraklausa

Vestfirsk sögn

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

192 (207r-208r)
Ævintýri
Upphaf

með því mundi hún skilja …

Niðurlag

… og gjörðu hana að heiman með mikilli rausn.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

Athugasemd

Vantar framan á þessa sögn.

Efnisorð
193 (208v)
Snæbjörn Hákonarson
Upphaf

Snæbjörn Hákonarson hét maður …

Niðurlag

… kölski sótt eign sína alla.

Ábyrgð

Safnari : Jón Árnason

Skrifari : Jón Árnason

194 (209r)
Galdrastafir
Titill í handriti

Formáli við glímugaldur

Upphaf

Gapandi undir hæli …

Niðurlag

… Skal vera glímuflötur.

Ábyrgð