Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

GKS 2845 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Sögubók; Ísland, 1440-1460

Nafn
Jón Sigurðsson 
Fæddur
17. júní 1811 
Dáinn
7. desember 1879 
Starf
Fræðimaður; Skjalavörður 
Hlutverk
Fræðimaður; Skrifari; Höfundur; Nafn í handriti ; Eigandi; Gefandi; Bréfritari; Viðtakandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þormóður Torfason 
Fæddur
27. maí 1636 
Dáinn
31. janúar 1719 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi; Fræðimaður; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ásgeir Jónsson 
Dáinn
27. ágúst 1707 
Starf
Skrifari 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-13r)
Bandamanna saga
Upphaf

[Ó]feigur hét maður …

Niðurlag

„… og þeir Miðfirðingar og lýkur hér sögunni.“

2(13r-19v)
Norna-Gests þáttur
Upphaf

[S]vo er sagt að á einum tíma þá er Ólafur kóngur …

Niðurlag

„… um lífdaga hans sem hann sagði.“

Baktitill

„Og lýk þar frá Norna-Gesti að segja.“

3(19v-26r)
Orms þáttur Stórólfssonar
Titill í handriti

„Frá Ormi Stór[ólfs]“

Upphaf

[H]ængur hét maður …

Niðurlag

„… og hélt vel trú sína.“

Baktitill

„Lýkur þar þætti Orms Stórólfssonar.“

4(26r-32r)
Rauðúlfs þáttur
Upphaf

Úlfur hét maður og var kallaður Rauðúlfur …

Niðurlag

„… og hafði eigi færri skip en xii hundruð.“

Aths.

Textinn er prentaður í Heimskringlu III 1991, en eftir öðru handriti.

Efnisorð
5(32r-39v)
Hálfs saga og Hálfsrekka
Upphaf

Alrekur hét kóngur er bjó á Alreksstöpum …

Niðurlag

„…Þyri hét dóttir hans og er þaðan mikil ætt komin.“

6(39v-54v)
Göngu-Hrólfs saga
Upphaf

Svo byrja eg frásögn …

Niðurlag

„… Hreggviður hét son þeirra og var miki[ll] …“

Aths.

Óheil. Eyða á milli bl. 52 og 53 hefst, miðað við Fornaldar sögur Nordrlanda III 1830, á bls. 282, línu 27, og endar á bls. 353, í línu 18. Vantar einnig aftan af. Textinn endar, miðað við Fornaldar sögur Nordrlanda III 1830, á bls. 362, línu 22.

Handritiið er notað neðanmáls í lesbrigðaskrá í Fornaldar sögum Nordrlanda III 1830:237-364.

7(55r-59r)
Yngvars saga víðförla
Upphaf

… hann sitt og var þá kominn í ríki Silkisifjar …

Niðurlag

„… en klaka af frændum sínum hinum fyrrum og lýkur því sögunni.“

Aths.

Óheil. Vantar framan af. Textinn byrjar, miðað við STUAGNL XXXIX 1912, á bls. 27, línu 8. Einnig er eyða á milli bl. 57 og 58. Hún hefst, miðað við útgáfuna, á bls. 40, í línu 11, og endar á bls. 43, í línu 18.

Notuð neðanmáls í lesbrigðaskrá í STUAGNL XXXIX 1912 og Antiquités Russes II 1852:141-169.

8(59v-61v)
Eiríks saga víðförla
Upphaf

Þrándur h[ét] kóngur er réð fyrir Þrándheimi …

Niðurlag

„… og vegsami guð að eilífu amen.“

Aths.

Óheil. Eyða á milli bl. 59 og 60 hefst, miðað við Editiones Arnamagnæanæ B 29, 1983, á bls. 18, línu 36, og endar á bls. 70, línu 190.

Notuð neðanmáls í lesbrigðaskrá í Fornaldar sögum Nordrlanda III 1830:661-674 og Editiones Arnamagnæanæ B 29 1983..

Efnisorð
9(61v-73v)
Hervarar saga og Heiðreks
Upphaf

Sigurlami hét kóngur …

Niðurlag

„… býð eg þér frændi til heilla sátta mikið ríki og ærið fé xii c [vo]pna.“

Aths.

Óheil. Eyða á milli bl. 65 og 66 hefst, miðað við STUAGNL XLVIII1924, á bls. 32, línu 11, og endar á bls. 34, í línu 1. Vantar einnig aftan af. Textinn endar, miðað við STUAGNL XLVIII 1924, á bls. 88, línu 23.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
73 blöð (173-184 mm x 128-137 mm). Blöð 5, 7, 23, 61 og 63 óregluleg að lögun.
Tölusetning blaða

  • Blaðmerking með bleki 1?-70 (1r-70r), á efri spássíu, á tíu blaða fresti, en einnig eru blöð 43, 51-54 og 73 blaðmerkt.
  • Blýantsblaðmerking 1-73 (1r-73r), á neðri spássíu, óskýr og ekki sjáanleg á stöku stað, t.d. 60-65.

Kveraskipan

Níu kver.

  • Kver I: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver II: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver III: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver IV: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver V: 10 blöð, 5 tvinn.
  • Kver VI: 10 blöð, 5 tvinn.
  • 2 blöð (tvinn).
  • Kver VII: 5 blöð, 2 tvinn og stakt blað.
  • Kver VIII: 6 blöð, 3 tvinn.
  • Kver IX: 8 blöð, 4 tvinn.

Ástand

  • Vantar í handritið milli blaða 52 og 53, 54 og 55, 57 og 58, 59 og 60, 65 og 66 og aftan við 73. Jón Helgason telur að allt að 39 blöð vanti í handritið (1955:vii-viii.).
  • Efsta línan er skert á bl. 47 og 48.
  • Texti máður á bl. 53r, en það var áður límt við fremra spjald, þar sem sjá má leifar blaðsins. Blaðið var líklega ekki losað fyrr en eftir að hdr. kom til Kaupmannahafnar, en var ekki sett á sinn stað, ásamt bl. 54, fyrr en löngu síðar (sjá nánar um þetta í Jón Helgason 1955:ix).
  • Ystu síður í kverum stundum máðar, sem bendir til að handritið hafi gengið óbundið milli manna í kverum (Jón Helgason 1955:ix).
  • Bl. 43 hefur verið rifið og ytri hluti þess fjarlægður.
  • Upprunaleg göt og rifur: 1, 2, 6, 20, 23, 26, 37, 56 og 60.
  • Yngri göt og rifur, sem sumstaðar skerða texta: 1, 17, 53 og 67.
  • Neðri spássía skorin af bl. 44.
  • Á bl. 13, 19 og 61 hefur flipi verið skorinn í blaðið neðst, og honum brugðið í gegnum gat á neðri spássíu, þannig að hann þjónar sem bókamerki, til að vísa á upphöf sagna.
  • Rifa saumuð saman á bl. 20.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er 125-135 mm x 108-116 mm
  • Línufjöldi er 21-30.
  • Gatað fyrir línum og leturfleti.
  • Eyður fyrir upphafsstafi (þar sem ekki er að sjá leifar af slíkum) á nokkrum stöðum, t.d. 2r og 13r.

Skrifarar og skrift

Tvær hendur (Jón Helgason 1955:viii).

I. 1r-32r:5 og 55r-73v: Óþekktur skrifari, textaskrift.

II. 32r:6-54v: Óþekktur skrifari, textaskrift.

Skreytingar

Rauðir upphafsstafir, eða leifar af slíkum, sumir pennaflúraðir með bleki (1-3 inndregnar línur á hæð, 5 línur á bl. 26), í þeim hluta handritsins sem hönd I hefur skrifað.

Pennaflúraðir upphafsstafir, dregnir með bleki (1-3 inndregnar línur á hæð), í þeim hluta handritsins sem hönd II hefur skrifað.

Rauðritaðar fyrirsagnir, eða leifar af slíkum, í þeim hluta handritsins sem skrifari I, hefur skrifað.

Ýmiss konar spássíuteikningar á bl. 14r (dýr), 17r (efri hluti mannveru og laufskreyti), 18r (mannshöfuð?), 25r (höfuð?), 26v (laufskreyti), 29r (dýr), 31r (dreki, litaður rauður), 59v (skrautstafir: GS?), 64r (höfuð, máð).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Spássíugreinar (sjá nánar í Jón Helgason 1955:xiii-xiv):
  • Bl. 5v og 13v (og víðar): Viðbætur með hendi skrifara.
  • Bl. 31r, upphafið á sálmi sem birtist fyrst í sálmabók Guðbrands 1589 (sjá Páll E. Ólason 1924:78): Einum guði sé eilíft lof.
  • Bl. 53r: „Fragmenta Islandica“. Skrifað eftir að handritið barst til Hafnar, en áður en blaðið var sett á núverandi stað (Jón Helgason 1955:ix).
  • Bl. 35v, 41v, 48r og 59r: Mannanöfn og klausa frá eiganda (sjá feril).
  • Bl. 16v: Uppskrift á illlæsilegum texta efst af 17r, með 17. aldar hendi.
  • Bl. 3v, 63v og 73v: Uppskriftir á einstökum orðum og setningum úr textanum.
  • Bl. 63v og 64r-v, 65r-v, 73r-v: Bendistafir (v), til að benda á vísu í texta.
  • Bl. 70v-72r: Vísur í texta númeraðar með rómverskum tölum.
  • Bl. 6r, 9v, 10r, 32v, 37v, 38v (og víðar): Klausur ýmislegs efnis og pennaprufur.
  • Yngstu viðbæturnar eru titlar sagnanna en skv. Jóni Sigurðssyni voru þeir skrifaðir af Jóni Eiríkssyni bókaverði á Det kongelige bibliotek (1781-1787).
  • Bl. 2v og 72v: Stimpill frá Det kongelige bibliotek.

Band

  • Bundið eftir að tapaðist úr handritinu (Jón Helgason 1955:ix) (192 mm x 129 mm x 58 mm). Kver saumuð á þrjá skorna leðurþvengi sem dregnir eru í tréspjöld um ídragsgöt í kjalkantinum, og niður um festigöt á spjöldunum. Endar þvengjanna festir með trénöglum. Festinaglar einnig reknir niður í þvengina á spjöldunum, miðja vegu milli ídragsgatsins og festigatsins. Upphaflega hefur handritinu verið lokað með álsútaðri leðurreim, litaðri, sem fest er við neðra spjaldið með tveimur trénöglum. Síðar hefur reimin rofnað rétt við spjaldið. Á fremra spjaldi er lykkjumóttak úr álsútuðu leðri, þar sem leðurreiminni hefur verið smeygt undir til að loka handritinu (sbr. Hersteinn Brynjúlfsson, sjá mynd í Manuscripta Islandica 1955).
  • Á fremra spjaldi eru leifar af bl. 53, sem eitt sinn var límt við spjaldið. Bl. 53 og 54, sem eru tvinn, stóðu því áður fremst í handritinu.
  • Á aftara spjald að utanverðu hefur einhver skorið út örlítið munstur.
  • Eldri þvengir, þræðir og naglar úr bandinu fylgja í plastumslagi í öskju með handritinu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Ferill

  • Ekkert er vitað með vissu um feril handritsins fyrr en Þormóður Torfason keypti það á Íslandi fyrir konung 1662 og flutti til Hafnar í Det kongelige bibliotek. Á árunum 1682-1704 hafði Þormóður það að láni á Stangarlandi og gerði Ásgeir Jónsson þá afrit af hlutum þess. Um hugsanlegan feril handritsins, áður en það komst í eigu konungs, hefur margt verið skrifað, en Jón Helgason telur að Þormóður hafi fengið það á Hólum (Jón Helgason 1955:xiv-xv, xvii.).
  • Á spássíum koma fyrir nokkur mannanöfn: Eyjólfur Jónsson, en hann segist eiga „þessa skitna skræðu“ (35v), Nikulás Einarsson (e.t.v. frá Reykjahlíð) (41v), Kolbeinn (48r), Bjarni Jónsson (48r), Þorleifur? (48r) og Guðríður Benediktsdóttir (59r).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 15. febrúar 1985.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir af bl. 32r-39v (Hálfs sögu og Hálfsrekka) á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 22. október 1971.
  • Ljósprent í Manuscripta Islandica II 1955.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Bandamanna saga 1874.
Bandamanna saga med Oddsþáttr, Ǫlkofra þáttr, STUAGNLed. Finnur Jónsson1933; LVII
Grettis saga Ásmundssonar, ed. Guðni Jónsson1936; VII
Bandamanna saga, STUAGNLed. Hallvard Magerøy1956-1976; LXVII
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafn
Harðar sagaed. Bjarni Vilhjálmsson, ed. Þórhallur Vilmundarson1991; XIII
Heimskringlu III 1991
Norrøne skrifter 1863:3-41.
Hálfs saga ok Hálfsrekka, ed. Hubert Seelow1981; XX
Fornaldar sögur Nordrlanda III 1830
Fornaldar sögur Nordrlanda III 1830
STUAGNL XXXIX 1912
Yngvars saga víðförla: Jämte ett bihang om Ingvarsinskrifterna, STUAGNLed. Emil Olson1912; XXXIX
Antiquités Russesed. C. C. Rafn
Editiones Arnamagnæanæ B 29, 1983
Eiríks saga víðfǫrla, ed. Helle Jensen1983; XXIX
STUAGNL XLVIII1924
STUAGNL XLVIII 1924
Norr[ost]ne skrifter 1873:299-349.
Skazanije o metsje Tjurfinge 1906:30-60.
Heiðreks saga: Hervarar saga ok Heiðreks konungs, STUAGNLed. Jón Helgason1924; XLVIII
The Saga manuscript 2845, 4° in the Old Royal Collection in the Royal Library of Copenhagen, ed. Jón Helgason1955; II
Jón Helgason 1955:ix
Jón Helgason 1955:ix
Jón Helgason 1955:ix
Halldór HermannssonIcelandic Manuscripts, Islandica1929; XIX
Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket samt Den Arnamagnænske Samlings tilvækst 1894-1899ed. Kristian Kålund
Jón Helgason 1955
Seelow 1981:106
Manuscripta Islandica II 1955
Susan Miriam Arthur„The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century“, 2012; 23: s. 201-233
Bandamanna saga. I. eftir Möðruvallabók, A.M. 132 fol. II. eftir Konungsbók, Gl. Kgl. Saml. 2845 qv, Íslendinga sögured. Benedikt Sveinsson1926; 30
Michael ChesnuttEgils saga Skallagrímssonar. Bind III. C- redaktionen, 2006; 21
Bandamannasaga med Oddsþáttr. Ölkofra þáttr, ed. Finnur Jónsson1933; 57
Grettis saga Ásmundarsonar. Bandamanna saga. Odds þáttur Ófeigssonar, ed. Guðni Jónsson1936; 7
Helgi Guðmundsson„Hreytispeldi“, 1979; 3: s. 224-226
Hermann Pálsson„Brands þáttur örva“, 1990; 7: s. 117-130
Silvia V. HufnagelSörla saga sterka : studies in the transmission of a fornaldarsaga
Eiríks saga víðförla, ed. Helle Jensen1983; 29
Karl G. Johansson„In praise of manuscript culture: texts and editionsin the computer age“, Creating the medieval saga2010; s. 67-85
Jón Helgason„Småstykker 1-10“, s. 350-361
Jón Helgason„Til Yngvars sagas overlevering“, s. 176-178
Jon Gunnar Jørgensen„Om verdien av sagaavskrifter fra 1600-tallet“, Collegium medievale1998; 11: s. 87-103
Jon Gunnar JørgensenThe lost vellum Kringla, 2007; XLV
Membrana Regia Deperdita, ed. Agnete Loth1960; 5: s. xcv, 248 s.
Agnete Loth„Om nogle af Ásgeir Jónssons håndskrifter“, s. 207-212
Jonna Louis-JensenKongesagastudier: Kompilationen Hulda-Hrokkinskinna, 1977; XXXII
Jonna Louis-Jensen„To håndskrifter fra det nordvestlige Island“, s. 219-253
Bandamanna saga, ed. Hallvard Mageröy1956-1976; 67
Hallvard MagerøyStudiar i Bandamanna saga: Kring gjerd-problemet, 1957; XVIII
Hallvard Mageröy„Dei to gjerdene (versjonane) av Bandamanna saga“, Arkiv för nordisk filologi1966; 81: s. 75-108
Mariane Overgaard„En bog i Jomfru Marias biblotek. Kalendariet AM 249d fol. + "Psalter VII" i Acc. 7d“, s. 193-228
Fornaldar sögur Norðrlanda I.ed. C. C. Rafn
Fornaldar sögur Norðrlanda II.ed. C. C. Rafn
Fornaldar sögur Norðrlanda III.ed. C. C. Rafn
Hubert Seelow„Ásgeir Jónsson und seine membranartige Frakturschrift“, Sjötíu ritgerðir helgaðar Jakobi Benediktssyni 20. júlí 1977, 1977; 12: s. 658-664
Hubert Seelow„Páll Ketilssons manuskript der Hálfs saga“, s. 254-259
Hálfs saga ok Hálfsrekka, ed. Hubert Seelow1981; 20: s. 214 p.
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Stefán Karlsson„Þorp“, 1979; 3: s. 115-123
Sverrir Tómasson„Bandamanna saga og áheyrendur á 14. og 15. öld“, Skírnir1977; 151: s. 97-117
Sverrir Tómasson„Er nýja textafræðin ný? Þankar um gamla fræðigrein“, 2002; 13: s. 196-216
Sverrir Tómasson„Bandamanna saga og áheyrendur á 14. og 15. öld“, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; s. 129-150
Sverrir Tómasson„Er nýja textafræðin ný? Þankar um gamla fræðigrein“, Tækileg vitni : greinar um bókmenntir gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 5. apríl 20112011; s. 231-250
Giovanni Verri„Um rithendur Ásgeirs Jónssonar. Nokkrar skriftarfræðilegar athuganir“, 2011; 22: s. 229-258
Harðar saga. Bárðar saga. Þorskfirðinga saga. Flóamanna saga. [...et al.], ed. Bjarni Vilhjálmsson, ed. Þórhallur Vilmundarson1991; 13
« »