Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

GKS 2367 4to

Skoða myndir

Snorra-Edda, Jómsvíkingadrápa og Málsháttakvæði; Ísland, 1300-1350

Nafn
Snorri Sturluson 
Fæddur
1178 
Dáinn
16. september 1241 
Starf
Lögsögumaður 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Bjarni Kolbeinsson 
Dáinn
1222 
Starf
 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Ólafsson ; Grunnavíkur-Jón 
Fæddur
16. ágúst 1705 
Dáinn
17. júlí 1779 
Starf
Fræðimaður; Skrifari Árna Magnússonar 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Brynjólfur Sveinsson 
Fæddur
14. september 1605 
Dáinn
5. ágúst 1675 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Bréfritari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

(1r-53r)
Snorra-Edda
Upphaf

… er vér köllum skjöld …

Niðurlag

„… en stillis lof.“

Aths.

Handritið inniheldur Gylfaginningu og Bragaræður með tilheyrandi viðbótum, Skáldskaparmál, þulur og Háttatal.

Vantar framan af.

Aftast (bl. 53r) er vísa sem á heima framar í ritinu (nr. 38 eða 39 eftir útgáfum): „Snarar farar arar …“

(53r-54r)
Jómsvíkinga drápa
Upphaf

Engan kveð eg að óði …

Niðurlag

„… saman gjörðu þeir s[itja] …“

Aths.

40 erindi.

Niðurlag drápunnar hefur vantað í forrit handritsins.

(54v-55v)
MálsháttakvæðiFornyrða drápa
Upphaf

… ooooooo þegir dylja má þess …

Niðurlag

„… saman svo vilda eg …“

Aths.

Upphaf og niðurlag máð og ólæsilegt.

Notaskrá

Finnur Jónsson 1889.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 55 + i blöð (189-196 mm x 127-130 mm). Blað 55v upprunalega autt utan þriggja lína efst.
Tölusetning blaða

  • Gömul blaðsíðumerking með bleki efst í hægra horni en hefur sums staðar máðst út eða morknað af blöðunum.
  • Handritið hefur verið blaðmerkt síðar með blýanti fyrir miðju á neðri spássíu, 1-55.

Ástand

  • Eitt blað vantar framan af handritinu.
  • Efri hluti blaðs 39 hefur verið skorinn af.
  • Göt og rifur víða, sumt hefur orðið við verkun skinnsins en annað eftir að handritið er skrifað.
  • Blað 55v er ólæsilegt vegna slits og bl. 54v-55r eru einnig dökk og illlæsileg. Reyndar er allt aftasta kverið nokkuð notkunarnúið, sem og þrjú fremstu blöð handritsins.
  • Ytra horn hefur sums staðar morknað af einkum á bl. 53-55.
  • Blað 25 hefur skemmst að ofan svo texti skerðist.
  • Blað 20 er óreglulegt í lögun og vantar góðan bút af neðri hluta þess við ytri spássíu.
  • Einhvern tíma hefur verið gert við handritið með því að sauma sum blöðin og kverin við viðgerðarskinn með hamptaumum.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 175-180 mm x 105-115 mm.
  • Línufjöldi er 35-36.
  • Upphafsstafir eru víða dregnir út úr leturfleti.
  • Fimmta hver lína er númeruð á spássíu flestra blaða með síðari tíma hendi.

Skrifarar og skrift

Óþekktur skrifari, textaskrift. Sama hönd mun vera á AM 68 fol. (sbr. Kålund, s. 44). Önnur hönd er á bl. 25v

Skreytingar

Upphafsstafir fylltir með svörtu og sums staðar flúraðir (sjá til dæmis bl. 1v, 4v, 33r, 35r, 47v-48r, 51r).

Leifar af rauðrituðum fyrirsögnum.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Tveir auðir skinnsneplar (yngri en handritið sjálft) eru bundnir aftast en voru áður á eftir bl. 3 og 39 (sbr. Kålund, s. 44).
  • Athugasemdir og viðbætur eru víða með hendi skrifara.
  • Á nokkrum stöðum kemur nafnið „Edda“ fyrir í spássíugreinum: „Eddu mega hér ítar sjá með allan heimsins blóma“ (bl. 10v með hendi frá ca 1500), „[E]dda [m]ín“ (bl. 37v með 17. aldar hendi) og „Skálda heiti eg og Edda“ (bl. 48r með hendi frá ca 1600).
  • Nöfn koma fyrir á nokkrum stöðum utanmáls og upplýsingar um feril (sjá feril).
  • Fyrirsögn með 17. aldar hendi á bl. 53r: „Jómsvíkinga drápa“.
  • Á bl. 55v hefur 16. aldar skrifari bætt við efni (skrifar þversum á blaðið með grófum pennadráttum) en það er illlæsilegt.
  • Neðst á bl. 29r hefur Jón Ólafsson úr Grunnavík skrifað: „Hér er hálfnuð bók þá þessi blaðsíða er búin“.

Band

Band frá árunum 1970-1985 (209 mm x 152 mm x 38 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk. Leður á kili og hornum. Safnmarksmiði á kili. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra bandi.

Eldra leðurband frá Konungsbókhlöðunni í Kaupmannahöfn fylgir í öskju ásamt bókbandsleifum. Kjölur er upphleyptur og gylltur. Á honum er fangamark Friðriks VI og titill: „Edda Snorronis. Codex Regius“.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til fyrri hluta 14. aldar í ONPRegistre, bls. 472 (sbr. Ólafur Halldórsson 1982) en til fyrsta fjórðungs aldarinnar í Katalog KB.

Ferill

Brynjólfur Sveinsson biskup keypti handritið 31. janúar 1640 af Magnúsi Gunnlaugssyni í Skálholti (sbr. með eigin hendi á bl. 28r) en sendi það Friðriki III Danakonungi að gjöf árið 1662.

Nöfn sem koma fyrir í handritinu: Gunnlaugur Magnússon (bl. 21r), Gunnlaugur (bl. 12v og 13r), Skarð í Eystrahrepp (bl. 21v), Guðni (bl. 27r, með hendi frá því um 1600), Jón Fúsason (bl. 31v), líklega Jón Vigfússon sýslumaður í Rangárvallasýslu (d. 1610). Fyrir ofan þetta nafn stendur líklega nafnið Árni Daðason en það er að miklu leyti útmáð.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 15. febrúar 1985.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

  • ÞS skráði 26. nóvember 2009.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar ca 1900 (sjá Katalog KB, bls. 44-45 (nr. 62)).

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Jómsvíkinga saga & Jómsvíkingadrápaed. Carl af Petersens
Finnur Jónsson 1889
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Klaus von See [et al.]Kommentar zu den Liedern der Edda1997-2012; I-VII
Christopher Abram„Scribal authority in skaldic verse: Þórbjörn hornklofi's Glymdrápa“, Arkiv för nordisk filologi2001; 116: s. 5-19
Danakonunga sögur. Skjöldunga saga. Knýtlinga saga. Ágrip af sögu Danakonunga, ed. Bjarni Guðnason1982; 35
R. C. BoerStudier over Snorra Edda, 1924; 1924: s. 145-272
Patricia Pires Boulhosa„Scribal practices and three lines in Völuspá in Codex Regius“, 2015; 26: s. 29-55
The Poetic Eddaed. Ursula Dronke
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Anthony Faulkes„Edda“, 1977; II: s. 32-39
Anthony Faulkes„The prologue to Snorra Edda“, 1979; 3: s. 204-213
Two versions of Snorra Edda. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás Edda), Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rited. Anthony Faulkes1979; s. 509 p.
Anthony Faulkes„The Utrectht manuscript of the Prose Edda [Introduction]“, Codex Trajectinus the Utrecht manuscript of the Prose Edda1985; s. 9-22
Finnur JónssonEdda Snorra Sturlusonar, dens oprindelige Form og Sammensætning, 1898; 1898: s. 283-357
Peter Foote„Skömm er óhófs ævi. On Glaucia, Hrafnkell and others“, Kreddur2005; s. 128-143
Poetry from the Kings' sagas 2ed. Kari Ellen Gade
Gunnar SkarphéðinssonMálsháttakvæði, Són2004; 2: s. 31-72
Gunnar Skarphéðinsson"Yggjar bjór hver eiga myni, ósýnt þykir lýða kyni", Són2012; 10: s. 9-38
Finn Hansen„Forstærkende led i norrønt sprog“, Arkiv för nordisk filologi1983; 98: s. 4-46
Finn Hansen„Almen temporal er-sætning med og uden korrelat i norrønt sprog - bidrag til typens beskrivelse“, s. 290-300
Haukur ÞorgeirssonHlíðarenda-Edda, Són. Tímarit um óðfræði2010; 8: s. 41-43
Heimir PálssonFyrstu leirskáldin, Són. Tímarit um óðfræði2010; 8: s. 25-37
Heimir Pálsson„Uppsalaedda, DG 11 4to : handrit og efnisskipan“, 2011; 22: s. 135-159
Heimir Pálsson„Tvær gerðir Skáldskaparmála“, 2018; 29: s. 67-106
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Alfred Jakobsen„Et par Edda-strofer revurdert“, Arkiv för nordisk filologi1975; 90: s. 41-48
Karl G. Johansson„Traditionell filologi och grafonomisk teori. Svar till Sverrir Tómasson“, 2000; 11: s. 262-271
Karl G. Johansson„Völuspá - mundtlig och skriftlig tradition. En diskussion om skärningspunkten mellan filologi och litteraturvetenskap“, Den fornnordiska texten i filologisk och litteraturvetenskaplig belysning2000; s. 64-82
Kristján Árnason„Um háttatal Snorra Sturlusonar. Bragform og braglýsing“, 2006; 17: s. 75-124
Gustaf Lindblad„Poetiska Eddans förhistoria och skrivskicket i Codex regius“, Arkiv för nordisk filologi1980; 95: s. 142-167
Membrana Regia Deperdita, ed. Agnete Loth1960; 5: s. xcv, 248 s.
Michael John MacphersonSamdi Bjarni biskup Málsháttakvæði?, Són2018; 16: s. 35-58
Hallvard Magerøy„Af sinum bjarnarins. Ein knute på tråden i Snorra-Edda“, Minjar og menntir1976; s. 358-364
Lasse Mårtensson„Översikten över Háttatal i DG 11 4to - dess funktion och ursprung“, 2010; 21: s. 105-145
Ólafur Halldórsson„Snjófríðar drápa“, Afmælisrit Jóns Helgasonar 30. júní 1969
Ólafur Halldórsson„Sagnaritun Snorra Sturlusonar“, Snorri, átta alda minning
Ólafur Halldórsson„Lidt om kilderne til den store saga om Olav Tryggvason“, Selskab for nordisk filologi. Årsberetning1987-1989; s. 46-57
Danish kings and the Jomsvikings in the greatest saga of Óláfr Tryggvasoned. Ólafur Halldórsson
Anthony Faulkes, Peder Hansen ResenTwo versions of Snorra Edda. Edda Islandorum. Völuspá. Hávamál. P. H. Resen's edition of 1665, 1977; 2. 14 ?: s. 103 p.
Margaret Clunies Ross„Verse and prose in Egils saga Skallagrímssonar“, Creating the medieval saga2010; s. 191-211
Didrik Arup Seip„Har Nordmenn skrevet opp Eddadiktningen?“, 1951; 1-2: s. 3-33
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Didrik Arup Seip„Om et norsk skriftlig grunnlag for Edda-diktningen eller deler av den“, 1957; s. 81-207
Sigríður Sæunn SigurðardóttirTilbrigði í máli í þremur miðaldahandritum Snorra-Eddu
Sigurjón Páll Ísaksson„Höfundur Morkinskinnu og Fagurskinnu“, 2012; 23: s. 235-285
Rudolf Simek„The medieval Icelandic world view and the theory of the two cultures“, 2009; 20: s. 183-198
Svavar Sigmundsson„Eitt orð í Grottasöng“, s. 238-240
Sverrir Tómasson„Codex Wormianus. Karl G. Johanssons doktordisputas 17.5. 1997“, 2000; 11: s. 247-261
Vésteinn Ólason„Gróttasöngur“, 2006; 16: s. 115-135
Elias WessénThe Codex Regius of the younger Edda : MS No. 2367 4to in the old Royal collection in the Royal Library of Copenhagen, 1940; 14
Elias Wessén„Introduction“, The Codex Regius of the younger Edda : MSNo. 2367 4to in the old Royal collection in the Royal Library of Copenhagen, 1940; 14: s. 5-32
Þórhallur Eyþórsson„Aldrnari“, 2018; 29: s. 139-166
« »