Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 741 4to

Skoða myndir

Snorra-Edda; Ísland, 1639-1672

Nafn
Magnús Ólafsson 
Fæddur
1573 
Dáinn
22. júlí 1636 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Snorri Sturluson 
Fæddur
1178 
Dáinn
16. september 1241 
Starf
Lögsögumaður 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Erlendsson 
Dáinn
1. ágúst 1672 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Giovanni Verri 
Fæddur
20. desember 1979 
Starf
Stúdent 
Hlutverk
student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Már Jónsson 
Fæddur
19. janúar 1959 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-53v)
Snorra-Edda
Ábyrgð
Aths.
Handritið er af lengri gerð Laufás-Eddu, sem líklega er runnin frá Magnúsi Ólafssyni í Laufási sjálfum (Faulkes, A. 1979). Að mörgu leyti er þetta sami texti og í útgáfu Resens.

Epilogus partis prioris vantar og einnig er ýmsu sleppt í öðrum parti, sérstaklega vísum.

Aftan við texta Eddu eru fuglagátur eins og í fleiri handritum af þessari gerð. Þar er einnig vísan Fram þraukuðu fákar úr annarri málfræðiritgerðinni (Faulkes, A. 1979).

1.1(1r-36r)
Fyrsti partur Eddu; formáli Magnúsar Ólafssonar, prologus Snorra Sturlusonar og Gylfaginning
1.1.1(1r)
Formáli Magnúsar Ólafssonar
Titill í handriti

„Hér byrjar bókina Eddu. 1. kapituli“

Upphaf

Edda er íþrótt ein af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum …

Niðurlag

„… með þeim prologo og formála sem eftir kemur.“

1.1.2(1r-4v)
Prologus Snorra-Eddu
Upphaf

Almáttigur Guð skapaði í upphafi himin og jörð …

Niðurlag

„… dreifðist svo þeirra tunga um allt Saxland og um öll þessi lönd.“

Efnisorð

1.1.3(4v-36v)
Gylfaginning.
Titill í handriti

„Gylfaginning; 1. dæmisaga.“

Upphaf

Gylfi réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð …

Niðurlag

„… svo sem læra má í seinna parti þessarar bókar.“

„… Svo er sagt að hjaðningar skuli svo bíða til ragnarökkurs. Hér af kallast orrusta hildur.“

Aths.

Vegna afskurðar blaða hefur efri spássía horfið og texti blaða skerts (sjá t.d. efst á blaði 3).

1.2(36v-57v)
Annar partur Eddu; Skáldskaparmál, fuglagátur og lausavísa
1.2.1(36v-57r)
Annar partur Eddu; Skáldskaparmál
Titill í handriti

„Annar partur Eddu um kenningar“

Upphaf

Í hinum fyrra partinum voru ritaðar frásögur …

Niðurlag

„… Þang eður þara má kalla gras eða skóg sjóvar er fjöru eða skerja, eng sjóvar.“

1.2.2(57r-57v)
Fuglagátur
Upphaf

Bóndi sendi húskarl sinn um morgun að hugleiða um tún sitt …

Niðurlag

„… með dúki ferðahús fagurt og fúlan þénara.“

Efnisorð

1.2.3(57v)
Lausavísa
Titill í handriti

„Klukka kallast þrumgoll í þessari vísu“

Upphaf

Fram þraukuðu fákar …

Niðurlag

„… hin þunga þrumgoll hlaðið öllum.“

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 57 + i blöð (187 mm x 150 mm). Blað 57v er autt að hálfu.
Tölusetning blaða

Blaðmerkt er 1-57.

Kveraskipan

Sjö kver.

  • Kver I: blöð 1-8; 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16; 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24; 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32; 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40; 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48; 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-57; 4 tvinn + 1 stakt blað.

Ástand

  • Skorið hefur verið af efri spássíu blaða. Af þessum sökum hefur texti nokkurra blaða skerts lítillega (sjá t.d. efst á blaði 3); annars staðar hefur aðeins sneiðst ofan af stöfum (sjá t.d. blað 40r).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 155-160 mm x 105-120 mm.
  • Línufjöldi er ca 27.
  • Ytri spássía er afmörkuð með þurroddi.
  • Griporð eru á kveraskilum (sjá t.d. blöð 24 og 32).
  • Kaflaskipting; í fyrri hlutanum eru númeraðar kaflafyrirsagnir 1-67; í seinni hlutanum eru kaflafyrirsagnir ónúmeraðar.

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Lítillega pennaflúraðir upphafsstafir (sjá t.d. blað 1r og blöð 8v-9r).

  • Fyrirsagnir eru með stærra og settara letri en annar texti (sjá t.d. blað 9v-10r).
  • Textinn er allur fallega fram settur.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Spássíugreinar eða athugasemdir eru á blöðum 23r, 42r, 44r.

Band

Band (197 mm x 173 mm x 21 mm) frá mars 1976.

Spjöld eru klædd fínofnum striga, grófari strigi er á kili og hornum. Kver eru saumuð á móttök.

Fylgigögn

  • Einn fastur seðill (176 mm x 115 mm) með hendi Árna Magnússonar (var áður í AM 209 8vo)„Snorra edda med hendi Sr Jons i Villingahollte. r bok Hallgrims Jonssonar, hvar ä voru Eddur bädar Snorra og Sæmundar. Chiromantica qvædam et lækninga bok. allt med hendi Sr Jons.“
  • Laus seðill með upplýsingum um forvörslu bands.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett til 17. aldar í Katalog II, bls. 171, en virkt skriftartímabil skrifarans var ca 1639-1672. Það var hluti af stærra handriti. Í því voru áður Eddur báðar, Snorra og Sæmundar, Chiromantica kvæðam. og lækningabók, allt með hendi sr. Jóns Erlendssonar (sjá seðil).

Ferill

Handritið er tekið úr bók sem Hallgrímur Jónsson átti (sjá seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 26. maí 1976.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 5. ágúst 2009; lagfærði í janúar 2011.

ÞS skráði 5. október 2001>.

Kålund gekk frá handritinu til skráningargekk frá handritinu til skráningar 14. nóvember 1888 (sjá Katalog II;, bls. 171 (nr. 1856).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

Viðgerðarsaga

Birgitte Dall gerði við og batt í mars 1976. Eldra band fylgir.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »