Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 345 fol.

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Jónsbók, réttarbætur og rímtal; Ísland, 1549-1599

Nafn
Einar Ísleifsson 
Fæddur
1675 
Starf
Bóndi; Lögréttumaður 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðlaugur Jónsson 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þorvarður Þórólfsson 
Starf
 
Hlutverk
Óákveðið 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(2r-72v (s. 3-144))
Jónsbók
Upphaf

Magnús með Guðs miskunn Noregs kóngur …

Niðurlag

„… en virða þó til fullra aura.“

Aths.

Á blaði 1r-v eru myndir.

Efnisorð
2(72v-86r (s. 144-171))
Réttarbætur
Titill í handriti

„Hér hefur upp almennilegar réttarbætur sem göfugir Noregs kóngar hafa út gefið.“

Upphaf

Þessar réttarbætur gaf Magnús kóngur …

Niðurlag

„… en sótt skal vera fyrir veturnætur.“

Aths.

Réttarbæturnar eru frá 13. öld til 16. aldar (1549).

Efnisorð
3(86v-92r (s. 172-183))
Tímatal
Upphaf

Januarius hefur xxxi daga …

Aths.

Blað 92v er ólæsilegt.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 92 + i blöð (260 mm x 184 mm).
Tölusetning blaða
Handritið hefur verið blaðsíðumerkt síðar. Sumar versósíður eru ómerktar.
Ástand

  • Bl. 92v hefur verið límt á band og ólæsilegt af þeim sökum.
  • Öftustu blöðin eru götótt og fúin við innri spássíu.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 190 mm x 130 mm.
  • Línufjöldi er ca 30-32.
  • Númer kafla eru víða á spássíum.
  • Síðutitlar (Bálkaheiti).

Skrifarar og skrift

Ein hönd að mestu, textaskrift.

Líklega nokkuð yngri hönd á síðustu 15 blöðunum, blendingsskrift.

Skreytingar

Pennadregin mynd á bl. 1r, af konungunum Sverri, Hákoni, Magnúsi og Eiríki, tveimur og tveimur saman.

Litskreytt mynd á bl. 1v af Ólafi konungi Haraldssyni, sitjandi með öxi og bók.

Allmargar myndir aðrar, einkum á neðri spássíu. Sumar pennadregnar en aðrar í lit. Sumar tengjast texta handritsins en aðrar sýna ýmis dýr og kynjaskepnur (bl. 6v, 10v-12r, 14v-15r, 19v-20r, 21v-22r, 27r, 33v-34r, 43v-45r, 50v-52r, 61v-62r, 67v-68r.

Upphafsstafir í mörgum litum, sumir mikið skreyttir og nær leggur oft niður alla síðuna (sjá t.d. bl. 2r, 3r, 6v, 7v, 9v-10r, 19r, 21r, 23v, 31v, 41v, 44v, 49v-51r, 53v, 55v, 69v, 72r-v, allmargir minni upphafsstafir litskreyttir).

Rauðritaðir titlar og fyrirsagnir. Síðutitlar eru rauðir. Engar litaðar skreytingar frá bl. 77r.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Ýmsar yngri viðbætur á spássíum, m.a. almanaksvísur í rímtalinu á bl. 86v-92r, skrifaðar á 17. öld. Upphaf: Janúaríus á átta dag.

Band

Band frá september 1971 (271 mm x 210 mm x 50 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk, leður á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra bandi. Handritið liggur í öskju.

Eldra band úr tréspjöldum klæddum skinni með upphleyptu mynstri, bönd saumuð í spjöldin. Bandið fylgir í sérstakri öskju.

Samkvæmt Diplomatarium Islandicum I, bls. 535, var blað, sem nú er í AM isl. dipl. fasc. LXV 1, upprunalega límt utan á eldra band þessa handrits.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi eftir 1549 (sbr. síðustu réttarbót). Það er tímasett til síðari hluta 16. aldar í Katalog I, bls. 280. Síðustu 15 blöðin eru líklega skrifuð síðar.

Ferill

Handritið hefur verið í eigu Einars Ísleifssonar á Reykjum í Mosfellssveit, áður en það kom til Árna Magnússonar (sbr. seðil og AM 435 a 4to, bl. 192r, sjá einnig Diplomatarium Islandicum I). Af rímtalinu sést að fyrri eigendur hafa verið Guðlaugur Jónsson og sonur Þorvarðar Þórólfssonar.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 6. mars 1975.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í september 1971.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Diplomatarium Islandicum: Íslenzkt fornbréfasafn, sem hefir inni að halda bréf og gjörnínga, dóma og máldaga, og aðrar skrár, er snerta Ísland eða Íslenzka menned. Jón Sigurðsson1857-1972; I-XVI
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslenzkt fornbréfasafn I. 834-1264
Bjarni Einarsson„Döpur brúður í Jónsbókarhandriti“, Orðlokarr sendur Svavari Sigmundssyni fimmtugum1989; s. 7-8
Harry Fett„Miniatyrer fra islandske haandskrifter“, Bergens Museums Aarbog1910; 7: s. 3-40
Harry Fett„Miniatures from Icelandic manuscripts“, Saga book1911-1912; 7: s. 111-126, 177-205
Halldór HermannssonIlluminated manuscripts of the Jónsbók, Islandica1940; 28
Kvæðabók úr Vigur AM 148, 8vo, Íslenzk rit síðari alda. 2. flokkur. Ljósprentanired. Jón Helgason
Jón Margeirsson„Bréf Árna Magnússonar til Íslands 1729 og fleiri skjöl hans í Ríkisskjalasafni Dana“, s. 123-180
Stefán Karlsson„Bókagerð Björns málara og þeirra feðga“, Glerharðar hugvekjur2005; s. 73-78
« »