Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 309 4to

Skoða myndir

Sagahåndskrift; Ísland, 1498

[This special character is not currently recognized (U+f20d).]

[This special character is not currently recognized (U+ef91).]

LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

[This special character is not currently recognized (U+ef97).]

[This special character is not currently recognized (U+ef95).]

LATIN SMALL LETTER J WITH ACUTELATIN SMALL LETTER J WITH ACUTE

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Þórður Þórðarson 
Starf
 
Hlutverk
Communicator; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Oddsson 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Skálholt 
Sókn
Biskupstungnahreppur 
Sýsla
Árnessýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Jónsson Vídalín 
Fæddur
1667 
Dáinn
18. júlí 1727 
Starf
Lögmaður; Attorney 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Brynjólfur Sveinsson 
Fæddur
14. september 1605 
Dáinn
5. ágúst 1675 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Bréfritari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Wedervang-Jensen, Eva 
Fædd
26. mars 1974 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hufnagel, Silvia Veronika 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður; student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar

Innihald

1(1ra-26v)
Uddrag fra Flateyarbók
Notaskrá

Rafn: Antiquités Russes bindi I s. 393-414 Excerpter. Udg. þ

Tungumál textans

Non

1.1(1r-25v)
Ólafs saga Tryggvasonar
Efnisorð
1.1.1(1ra:1-24)
Ættartala
Titill í handriti

„ættartala

Upphaf

ADam skapadi Gud

Niðurlag

„med tauldum bædí adam ok haralldi“

1.1.2(1ra:24-b:10)
Hverir konungar styrt hafa Noregi
Titill í handriti

„hverir konungar styrt hafa | noregi“

Upphaf

Son haralldz harfagra var sigurdr hrisi

Niðurlag

„eptir er hun | liet fanga albrict

1.1.3(1rb:10-va:19)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„trygva olafr sa“

Upphaf

Eirikr het lendr madr

Niðurlag

„þa lagde gudr?da aþacka ? þa | bada“

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap 36-37.

1.1.4(1va:19-36)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„fæddr olafr tryggva sonr

Upphaf

Astridr

Niðurlag

„var þa hia þeim ok | nockurir menn adrir

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 45.

1.1.5(1va:36-10rb:22)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„hier er olafr konungr trẏgua son fæddr j holmenum med sigurd“

Upphaf

A þui ?re er lidid

Niðurlag

ok hafde med sier lid ok fritt.“

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 46-53, 64-67, 85, 88-93, 118-120, 166-167, 175, 187-188, 190, 192-193, 267-269 og 302-306.

1.1.6(10rb:22-11va:28)
Þáttr Þorvalds tasalda
Titill í handriti

„Hier Hefr upp þatt þouvallde tasa-|llda“

Upphaf

Nv þesso at margar ræda ok fra sogur se ritadar

Niðurlag

ok settí honum þo opinberlíga skript | firir þenna lut“

1.1.7(11va:28-12rb:30)
Þáttr Finns ok Sveins
Titill í handriti

„þattr finnz ok sueins“

Upphaf

Þess er getit ok suo er rítad

Niðurlag

„olafr konungr uar trẏgvason | olafssonar haralldz sonar haar fagra

1.1.8(12rb:30-va:42)
Þáttr Rauðs hins ramma
Titill í handriti

„þattr r?ds hins ramma“

Upphaf

R?dr hinn ramme het madr einn

Niðurlag

„firir nordan ? mille ok megenlannda“

1.1.9(12va:42-15ra:47)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„hier ræer olafr konungr eptir einum kyniamanni

Upphaf

Olafr konungr kristnade fíord þann allann.

Niðurlag

„vm uikina ok uidara annars stadar

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 319-326 og 332.

1.1.10(15ra:47-b:53)
Þáttr Þorsteins skelks
Titill í handriti

„þattr þorsteins skelkis

Upphaf

Þat er sagt vm sumarid eptir

Niðurlag

„med odrum kauppum konungs.“

1.1.11(15rb:53-16rb:21)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„Reistr ormurinn langr

Upphaf

Þann uetr eptir er olafr konungr hafdí komid af halogalanndi

Niðurlag

„framm med lidí sínu

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 344, 347-348, 352, 354-355 og 358.

1.1.12(16rb:21-17rb:14)
Þáttr Indriða ilbreiðs
Titill í handriti

„hier hefr þatt einndrida ilbreids ok olafs konungs trygua sonar

Upphaf

A Nockurumma þa er olafr konungr hafdiog albuit skíp

Niðurlag

„frar ok gek | ? arvm

1.1.13(17rb:14-21ra:39)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„olafr konungr leystí menn ur biargí“

Upphaf

Olafr konungr for nordan ur þrandheimi

Niðurlag

„þa uoru henni færder

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 366-388 og 391-394

1.1.14(21ra:39-va:39)
Gauta þáttr
Titill í handriti

„hier hefr upp G?ta þa´tt“

Upphaf

Nv skal seígía luti er eg nam af frodum monnum

Niðurlag

„enn þorarní | sagdí síalfr einar þambarskelfer

1.1.15(21va:39-b:53)
Ólafs saga Tryggvasonar
Titill í handriti

„sogu jatuardz konungs d“

Upphaf

Adalradr konungr jatvardz son hafdí radit firir einglaníi

Niðurlag

„hinn blinndi j mostur. sem seigir | j s?gu uirdulígs herra olafs konungs trygva sons

Aths.

Svarer til Ólafs saga Tryggvasonar, Flateyjarbók, kap. 397, 406 og 409

1.1.16(21vb:53-23vb:29)
Þáttr Þorsteins uxafóts
Titill í handriti

„þattr þorsteins uxafotz hm“

Upphaf

Þorkell. het madr er bío j krossa uík.

Niðurlag

ok fell ? ormínvm langa.“

1.1.17(23vb:29-25rb:24)
Þáttr af Norna-Gesti
Titill í handriti

„hier hefr þatt af norna gestí homir ol“

Upphaf

Svo e r sagt at ? einum tima.

Niðurlag

„vm lífdaga hans sem hann sagdí“

Notaskrá
1.1.18(25rb:24-vb:8)
Þáttr Helga Þórissonar
Titill í handriti

„þattr helga þorissonar

Upphaf

Þorir het madr er bío j noregi

Niðurlag

ok lẏkr hier fra grimum at seigía“

1.2(25vb:8-26vb)
Þáttr af Sneglu-Halla
Titill í handriti

„hier hefr þatt af sneglu halla

Upphaf

Þat er upp haf þessarar frasagnar

Niðurlag

„uel hafa til vnnid h“

Efnisorð

2(27ra-34va)
Laxdæla saga
Upphaf

bolli uar þar j selí

Niðurlag

ok lyk|ur þar nu sogunne“

Efnisorð

3(34va-38vb)
Eyrbyggja saga
Vensl

BL Add. 11110 og AM 124 4to er direkte afskrifter.

Efnisorð

3.1(34va-35vb)
Hier hefur eyrbyggiu ok er god saga
Titill í handriti

„Hier hefur eyrbyggiu ok er god saga“

Upphaf

KEtill flat nefur het hersir einn

Niðurlag

„sem þingit hafdí uerít“

3.2(36ra-38vb)
Enginn titill
Upphaf

svell enn þrír fellu

Niðurlag

„þeir l?gdu þetta þorodde til

4(39r-48v)
Njáls saga
Efnisorð

4.1(39r-v)
Enginn titill
Upphaf

eck þat seger atli

Niðurlag

„eigi skal þat segir sig|mvndr“

Notaskrá

Eiríkur Jónsson og Konráð Gíslason: Njála I s. 155:11-177:8 Udg. D

4.2(40r-v)
Enginn titill
Upphaf

ecke vin sæll. bioda

Niðurlag

„tok smala hest“

Notaskrá

Eiríkur Jónsson og Konráð Gíslason: Njála I s. 220:2-243:4 Udg. D

4.3(41r-47v)
Enginn titill
Upphaf

j nesid ok buaz

Niðurlag

„eigi svo farid hafa“

Notaskrá

Eiríkur Jónsson og Konráð Gíslason: Njála I s. 286:6-451:5 Udg. D

4.1(48r-v)
Enginn titill
Upphaf

Niall mælti hueria

Niðurlag

yfir markar fliot“

Notaskrá

Eiríkur Jónsson og Konráð Gíslason: Njála I s. 599:17-624:6 Udg. D

Lýsing á handriti

Blaðefni

Pergament.

Blaðfjöldi
48. 260 mm x 210 mm.
Tölusetning blaða

Folieret i nederste margen.

Kveraskipan

Håndskriftet består af 8 læg:

  • I: bl. 1+8, 2+7, 3+6, 4+5
  • II: bl. 9+17, 10+16, 11, 12+15, 13+14
  • III: bl. 18+26, 19+25, 20+24, 21+23, 22
  • IV: bl. 27+33, 28, 29, 30, 31, 32 (bl. 28+32 og 29+31 var engang sammenhængende bladpar)
  • V: bl. 34+38, 35+37, 36
  • VI: bl. 39+40
  • VII: bl. 41+47, 42+46, 43+45, 44
  • VIII: bl. 48

Ástand

Håndskriftet er defekt. Skriften er på nogen steder svær at tyde pga. slid og skindets tilstand. Bl. 27-33 og 36-37 er hullede og har skader øverst på bladene og i bunden nede ved ryggen. Bl. 1, 3, 5, 17, 24, 27, 38 og 39 har flænger eller huller. Bl. 39, 40 og 48 bærer præg af engang at have været brugt som indbinding.

Umbrot

Teksten er tospaltet, med undtagelse af teksten på bl. 6, 13, 29 og 39-48, som er enkeltspaltet. Der er 42-57 linjer pr. side.

De forsirede majuskler er enten røde eller grønne med forsiring i den modsatte farve. Røde rubrikker, nogle majuskler også kun røde.

Skrifarar og skrift

Det har været foreslået, at Jón Oddsson har skrevet håndskriftet (Scott: Eyrbyggja saga s. 110*).

Skreytingar

På bl. 1va er der et initial A på 7 linjer, som fremstiller kong Olav Tryygvasons fødsel: hans mor, som ligger i barselssengen holder Olav; der står en anden person ved siden af sengen.

På bl. 20rb er der et initial N på 5 linjer med to mennesker i en båd.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

I håndskriftets nederste margen finder man delvist nogle notitser skrevet med rødt blæk, delvist nogle ordsprog.

Fylgigögn

Der er to AM-seder (a + b): På a-sedlens rekto-siden står der: „Olafs Saga Tryggvasonarvantar | [vantar mikid ï] Allar 3 arkirnar eru | samstaðar og vantar | ekki í nema við end-|ann hefr | ỏdruvïs upphaf enn | adrar. | þattur af þorsteini Uxa-|fot. | þattur af Nornagest. | þattur Helga Þorissonar. | Hallla þattur, vantar | endann. | communicavit Th. Th.“. På versosiden er der en kopi af to af rubrikkerne: „ættar t…“ og „huerir konungar styrt hafa noregi.“ The b-slip has: „Aptan af LaxdælaSỏgu | framan af Eyrbyggiu | ur Grettis sỏgu | þetta fragment er mitt, | og heyrer manifeste til | hins fragmentsens qvod | communicavit. Th. Th. | hvar ä er partur framan | af Olafs Sỏgu Tr. s. | Eg true eg hafi þetta | feinged fra Bæ i Floa.“

Uppruni og ferill

Uppruni

Håndskriftet er skrevet i Island i 1498. På bl. 1ra:36-39 har skriveren meddelt: „hann [Ólafr Hákonarson] var þa konungr er su |bok uar skrifud er þessi bok uar eptir skrifud þa var lidit fra hingad | bvrd uors herra iesv christi. M. CCC. LXXX. ok siau ?r. enn nu erv | fra hans hingadburd er sia bok er skrifud M. CCCC. nivtigir ok atta ar“.

Ferill

På bl. 17vs nederste margen har skriveren tilkendegivet: „jon odds son ? mik | ok er ecki nema hans eign“. Ifølge Arne Magnussons beretning på bl. 58v-59r i hans katalog over islandske pergamenthåndskrifter, AM 435 a 4to, tilhørte Flateyarbók-delen til Skálholt-kirken og senere Jón Vídalín. Arne husker at han fik resten af håndskriftet fra Bær í Flóa: „Ur Olafs Sỏgu Tryggvasonar fragment. | þattur af þorsteini uxafot. | Þattur af Nornagesti. | þattur Helga þoris sonar. | Halla þattur vantar vid endann. | 4to majori, óinnbunded. feinged af | Mag. Jone Wid. hefur fyrrum heyrt | Skalholltz kirkiu til.eda og leiged i Skalhollte epter, af bokum Mag. Bryniolfs. þó mun hitt helldur vera. Aptan af Laxdæla Sỏgu. | framan af Eyrbyggia Sỏgu. | vantar nú ur Grettis Sỏgu. | þetta þrent minner mig eg feinged hafi | fra Bæ i Floa. Er manifeste ur | sama Codice, og lagde eg þad þvi þar | saman vid: ut voluminis antiqva | ratio /:qvantum in me esset/: Sibi | constaret.“

Aðföng

Arne Magnusson fik Flateyarbók-delen af Jón Vídalín. Resten af håndskriftet mener han, at han fik fra Bæ í Flóa. På bl. 58v-59r i AM 435 a 4to skriver han: „þetta þrent minner mig eg feinged hafi | fra Bæ i Floa.“. På en af AM-sedlerne udtrykker han sig dog mere forsigtigt: : „Eg true eg hafi þetta | feinged fra Bæ i Floa.“

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Katalogiseret 6. juli 2000 af EW-J.

Tjekket 16. juli 2008 af Silvia Hufnagel.

Viðgerðarsaga

Under konservering 3 marts 1969 til 15 januar 1970 blev håndskriftet indbundet af Birgitte Dall.

Myndir af handritinu

plade plade16 s.d. diapositiv AM 309 4to September 1961

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Antiquités Russesed. C. C. RafnI: s. 393-414
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafns. 311-342
Icelandic Prose Readered. F. York Powell, ed. Guðbrandur Vigfússon
Laxdőla saga, STUAGNLed. Kristian Kålund1889-1891; XIX
Grönlands historiske Mindesmærkered. Det kongelige nordiske Oldskrift-SelskabI: s. 530-566:8
Eyrbyggja sagaed. Guðbrandur Vigfússons. 3-12:21
Eyrbyggja Saga: The vellum tradition, ed. Forrest S. Scott, ed. Jonna Louis-Jensen2003; XVIII
Antiqvitates Americanæ sive Scriptores Septentirionales rerum ante-Columbianarum in America: Samling af de i Nordens Oldskrifter indeholdte Efterretninger om de gamle Nordboeres Opdagelsesrejser til America fra det 10de til det 14de Aarhundredeed. C. C. Rafns. 217 (bl. 37rb:10-12. Udg. A), 218-222:2 (bl. 38vb:26-56. Udg. A)
Njála I, Íslendínga sögured. Eiríkur Jónsson, ed. Konráð Gíslason1875; III
1961
Flateyjarbóked. C. R. Unger, ed. Guðbrandur VigfússonIII: s. v-vi (fodnote) og xvi
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian KålundI: s. 544-546
Opuscula IX, 1991; XXXIX
Nials sagaed. Peter Frederik Suhms. xxiii-xxiv
« »