Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 281 4to

Skoða myndir

Sagaer, religiøse og topografiske tekster; Ísland, 1675-1699

LATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTELATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTE

[Special character shown similar to its original form.]

LATIN SMALL LIGATURE PPLATIN SMALL LIGATURE PP

[Special character shown similar to its original form.]

[This special character is not currently recognized (U+ef95).]

Nafn
Sigurður Björnsson 
Fæddur
1. febrúar 1643 
Dáinn
3. september 1723 
Starf
Lögmaður 
Hlutverk
Eigandi; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Halldórsson 
Fæddur
6. nóvember 1665 
Dáinn
27. október 1736 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hufnagel, Silvia Veronika 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður; student 
Ítarlegri upplýsingar

Innihald

1(1r-28v:6)
Völsunga saga
Titill í handriti

„Sagann | Af Ragnare Lodbrők sem fordum | var Kongur yfer Danmørk, Norege, Sviarike, Biarma |lande, Finlande, Englande, Skotlande, Irlande, Wind|lande og Saxlande,: Dő i Englande þa hann hafde Kongur | verid i 24 ar. Anno christi 841. Reiknast af chrono|logis sa 57 i Danskra kongatale. þesse Saga hefst | med Wolsungaþætte af Sigurde Fofnisbana, Giuk|ungum etc.“

Upphaf

I Cap: | Hier hefur upp og segir fra þeim manne er Siggeir eda Sige er | nefndur

Niðurlag

„og þa flugu vr óllum ättum steinar ad þeim, og vard þeim þad ad alldur lægi.“

Notaskrá

Rafn: Fornaldar Sögur Nordrlanda bindi I s. 113-234 Udg. I

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
2(28v:7-46r)
Ragnars saga loðbrókar
Upphaf

XLI. Cap: | Heimer j hlinsdølum spir nu þesse tydinde

Niðurlag

„Og þotti þetta | mønnum vndarlegt, og søgdu þetta syd-|ann frä ødrum mønnum“

Notaskrá

Rafn: Fornaldar Sögur Nordrlanda bindi I s. 235-299 Udg. I

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
3(47r-63r)
Trójumanna saga
Titill í handriti

„Hier Hefur Trőiu Manna Saugu | og seiger fyrst af Saturnus af Krit“

Upphaf

A Døgum Josue er Høfdinge var a Jőrsalalande | yfer Gidinga lÿd,

Niðurlag

„ad allra manna virdingu | þeirra er vitrer eru, og flestra fräsagna eru kunnar, enn hier epter hefur | søgu f Enea og þeim er Bretland bÿgdu.“

Vensl

Fra AM 544 4to (Hauksbók)

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

4(63r-82v)
Breta sögur med Merlínusspá
Titill í handriti

„Hier Hefur Søgu af Enea“

Upphaf

Nu er ad seigia frä Enea hinum millda ad hann rakst lenge i | hafe þa er hann for af Troio

Niðurlag

„enn glati illu, bijde bräda, bat afruna, | hafi hille Guds og hime rijke:“

Baktitill

„F I. N I S“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

5(83r)
Skrif Halldórs prests af Grænlandi til Arnalds prests
Upphaf

Þesse tydinde ritadi Halldor prestur af Græna landi til Arnallz | prestz grænlendska, er þa var hirdprestur Magnus kongz

Niðurlag

„Sydan foru þeir heim aptur i Garda rÿke EtC.“

Aths.

På bl. 83r står der: „Hier vantar eitt blad i Sógunna“.

Notaskrá

Eiríkur og Finnur Jonsson: Hauksbók s. 500-501 Udg. 281

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

6(83v-93r)
Eiríks saga rauðaÞorfinns saga karlsefnis
Titill í handriti

„Hier Hefur Søgu Þorfins Kallsefnis þordarsonar:“

Upphaf

OLafur hiet Herkongur er kalladur var Olafur hvijte;

Niðurlag

„margt | Stormenne er komid annad a Jslandi fra Kallzefni og Gudrÿde | þad ecki er hier Skräd. Vere Gud med oss,“

Vensl

Fra AM 544 4to (Hauksbók)

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

7(93r-94r)
Excerpt af Fóstbræðra saga
Upphaf

Annall vr søgu Þormodar Kolbrunar skalldz hversu til er hattad j | Eireks firde og Einarz firde

Niðurlag

„þar sat | Liőtur ad fiske vid fiörda mann. EtC.“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
8(94r-95r)
Annalistiske og geografiske notitser
Notaskrá

Eiríkur og Finnur Jónsson: Hauksbók s. 501-503

Tungumál textans

Íslenska

8.1(94r:5-8)
Grønlands biskopper i Igaliku
Titill í handriti

„Grænlands Biskupar i Gørdum.“

Upphaf

1. Eirekur, 2 Arnalldur, 3 Jon

Niðurlag

„7 Olafur, 8 Þordur, 9 Arne“

Efnisorð
8.2(94r:9-22)
Barske vintre
Upphaf

Oalldar vetur hinn mikle var a Islandi þegar i heidni, þa ätu menn hrafna

Niðurlag

„skillde fasta xij dag Jőla ef ei bæri ä Drottinz Dag.“

Efnisorð
8.3(94r:23-26)
Bispedømmer i Norge
Titill í handriti

„Biskups stőlar i Norege“

Upphaf

1 J Nidaröse, 2 J Biørgvm, 3 Stafangur

Niðurlag

„j Orkneÿum J kyrkiu vogie“

Efnisorð
8.4(94r:27-30)
Bispedømmer i England
Titill í handriti

„Biskups Stolar j Einglande“

Upphaf

Erke stoll j Kantara Berge, og i Jork

Niðurlag

„j vincestur, j Laeceastro.“

Efnisorð
8.5(94v:1-4)
Bispedømmer i Skotland
Titill í handriti

„Þesser er Biskups Stőlar i Skotlande“

Upphaf

Ad Andreas stofu, i Glerskögum, j Brechin

Niðurlag

„j Sudur Eyum og Bar-|eÿum.“

Efnisorð
8.6(94v:4-5)
Bispedømmer i Sachsen
Upphaf

Ercbistölar næster i Saxlandi

Niðurlag

„J Brimum | og i Spiru, j Strasborg og Meginzu.“

Efnisorð
8.7(94v:6-22)
Afstande til Rom
Titill í handriti

„Wegur til Rőms.“

Upphaf

Af Libiku til Mylnu 4. mÿlur, til Tertinborgar 5. mÿlur

Niðurlag

„til S: Pals kirkiu 4 mÿlur.“

Efnisorð
8.8(94v:23-25)
Betegnelser for tid
Upphaf

Nófn Stundanna. Aulld, Fordum, Lyf, alldur

Niðurlag

„Sydla, j sinn, firra Dag.“

Efnisorð

8.9(94v:26-30)
Norges inddeling
Upphaf

Aull Finnmørk, Haloga Land, Naumudaler

Niðurlag

„þesse lønd og filke heira til Noregs | kongs fie hirdslu med øllum Skottum og Skÿlldum.“

Efnisorð
8.10(95r:1-5)
Norske fylker
Titill í handriti

„Filke i Norege“

Upphaf

1. Haleigia Filke, 2, Naumdæla Filke

Niðurlag

„26 Ringaryke, 27 Gudbrandzdalir.“

Efnisorð
9(95r)
TylftatalAfstande på de islandske kyster
Upphaf

Fra Horne er talid dægra sigling til Hiørleifs høfda,

Niðurlag

„ad sigla fyrer hvørt Nes.“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
10(95r)
Annaler
Upphaf

Beda prestur andadist meir enn c. arum ädur enn jsland bÿgdest

Niðurlag

„hann hafdi xxiiij vetur biskup verid, enn hann rykte allz xxxvj är.“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
11(95r-98v)
Geographica qvædam et physica, Theologica qvædam ex sermonibus Augustini, Varia, atqve inter ea Astronomica qvædamHeimslýsing ok helgifræði
Tungumál textans

Íslenska

11.1(95r:23-v:20)
Hvordan Noahs sønner delte verden mellem sig
Titill í handriti

„Hier seiger fra þui Hvar Hvor Nőasona bÿgde heimenn

Upphaf

Sÿner Noa voru iij, þeir skiptu óllum heime med sier,

Niðurlag

„þa verda tunger allz lxxii enn þiodlønd | þusundrad.“

Efnisorð
11.2(95v:21-96v:9)
Vötn i heiminum
Titill í handriti

„Wm votn j Heimenum“

Upphaf

Brunnur er eirn j Paradysu er vr falla iiij är hingad i þenna | heim.

Niðurlag

„enn ef hia þeim er latid lyn klæde ella vll edur smätrie þa | verdur allt ad steine.“

Efnisorð
11.3(96v:10-21)
Prolog
Upphaf

Þad er sagt ad Moyses tæke þad räd firstur ad skrifa ä Bökum adburd tyd-|inda

Niðurlag

„ad Skrifa ä Bökum þau tydinde er ei skylldu | űr minne lÿda“

11.4(96v:21-29)
Om Paradis
Titill í handriti

„Fra Paradisu“

Upphaf

Svo er sagt ad Paradÿser hinn ædste hlutir þessarar veralldra, þar var Adam settur

Niðurlag

„og veria Biorg og hitur ad menn skule ei þangad komast.“

11.5(96v:30-98v:2)
Geografisk kompendium
Titill í handriti

„Hvorsu lønd liggia j Verølldinne

Upphaf

Þessarar bÿgdar þa er Jndia land yst, þar er so manz mórgu moti hæde friden-|de landz kosta

Niðurlag

„þar er | Meilans Borg, i henne var Abrosius biskup:“

Efnisorð
11.6(98v:3-18)
Um borgaskipan ok legstaði heilagra mannaOm fremmede byer og helgeners gravsteder
Upphaf

Roma Borg er ÿfer øllum Borgum, og i hia henne eru allar Borgir ad virda | sem þorp,

Niðurlag

„j | Borg þeirre er heiter Florica, Enn Nicholaus Biskup i Bär.“

12(98v)
Theologica qvædam, videntur esse úr AdamsbókHeimspeki ok helgifræði
Tungumál textans

Íslenska

12.1
Adams gravsted
Upphaf

Seth Sonur Adams jardadi Fødur sinn j Dalnum Ebron

Niðurlag

„ad Gydingar giødu wr | kross Drottins.“

13(98v-101r)
Heiðreksgátur
Titill í handriti

„Hier eru Gatur Heidreks kongs Hoffundarsonar | og Hervarar dottur Angantyrs Arngrimßonar er er ödinn | vppbar i Raunrietter enn liest vera gestur blindi hinn sä vijse.“

Upphaf

Hafa jeg þad villda er eg hafda i giær, kongur giettu til hvad þad var.

Niðurlag

„Og a þeirre nott var kongur Drepinn

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

14(101r-v)
Geographica qvædam et physica, Theologica qvædam ex sermonibus Augustini, Varia, atqve inter ea Astronomica qvædamHeimslýsing ok helgifræði
Tungumál textans

Íslenska

14.1(101r:8-10)
Idoldyrkelse
Titill í handriti

„Hvadann Blöt höfust.“

Upphaf

Risar giørdu Stopul þann er Babel hiet, enn hann var Lx og iiij mÿlna | här.

Niðurlag

„Vr Babilon mun koma høgg-|ormur sa er svelgia mun allann heim enn.“

14.2(101r:21-28)
Trompeten
Titill í handriti

„Vm mothorn.“

Upphaf

Huad er hid efsta Mothorn, Mothorns Rødd var heird fordum tÿd

Niðurlag

„enn Johannes deide j sialfre vppnumningu og Endurlifnade“

14.3(101r:22-v:23)
Hedenske guder
Upphaf

Suo seigia oss Helgar bækur ad eingí madur skal blota heidnar vættir

Niðurlag

„hann var hinn ellste fader allra þeirra Guda:“

14.4(101v:24-30)
Kenning AugustiniAugustins forklaring af kvinder
Titill í handriti

„Svo seiger S: Augustinus i sinne kenningu til læresveina sinna

Upphaf

Sumar konur eru so vitlausar og blindar

Niðurlag

„og til þess ad þau skuli þa betra halldast og | vel hafa.“

15(101v-102r)
De Dialectica
Titill í handriti

„De Dialectica“

Upphaf

Anno de mil y qvinientos y cincuenta y Siete,

Niðurlag

„tiene feedello el Secre|tario delas vniversitad:“

Tungumál textans

Spænska

16(102r)
Kongsbrev til Titulus
Titill í handriti

„Kongsbrefa titulus Hispanus.“

Upphaf

Don philippe por la gratia de dios Reij de Castilion illa de Licon,

Niðurlag

„la fire estrivio porsu man|dado con acuerdu del del su Conscio.“

Tungumál textans

Spænska

17(102r-103r)
Excerpter og notitser
Tungumál textans

Íslenska

17.1(102r:19-v:8)
Landnámi
Titill í handriti

„Vr austfirdinga Landname“

Upphaf

Þa er Vlfliotur var Lx ad alldri Lógmadur

Niðurlag

„til goda hofs sins nu til kirkiu tyund,“

Notaskrá

Eiríkur og Finnur Jónsson: Hauksbók s. 503

17.2(102v:9-13)
Excerpt af Íslendingabók
Upphaf

Þa Giztur biskup var i Skalhollte,

Niðurlag

„er þyngfarar kaupe ättu ad gegna“

17.3(102v:14-18)
Excerpt af Breta sögur
Upphaf

Anno Domini ara og Lxx var þad mikla öär j Einglandi

Niðurlag

„Sydann voru Breta kongar af Sialfra ættum

17.4(102v:19-24)
Excerpt af Kristni saga
Upphaf

Gyztur biskup Son Jsleifs biskups med rädi Sæmundar fröda

Niðurlag

„fra holldgan vorz Herra Jesu christi M. C. xviij ar.“

17.5(102v:25-27)
Stednavne fra Islands Vestfjorde
Upphaf

Rauda sandur, keflavÿk,

Niðurlag

„Ønundar fjordur Suganda fjordur

17.6(102v:28-30)
Excerpt af Landnámabók
Upphaf

Þurijdur Sunda filler seiddi til þess i hallære

Niðurlag

„af hvorium bonda j Jsafirde :“

17.7(102v:31-103r:10)
Stednavne i Syd- og Østisland
Titill í handriti

„vr austfirdinga Landnami“

Upphaf

Langa nes, Finna fjordur vid fjordur

Niðurlag

„Reikia Nes, al-|fta Nes.“

18(103r-104r)
Ættartal
Titill í handriti

„Hier biriar gømul Annal og ættartølur“

Upphaf

Þad er frödra manna søgn ad þadre sidur i fiendinne,

Niðurlag

„enn sydann Lagdi hann vnder sig allann Noreg.“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð
19(104r-v)
Excerpter og notitser
Tungumál textans

Íslenska

19.1(104r:9-19)
Excerpt af Landnámabók
Titill í handriti

„Vr Landnämu Vestfirdinga.“

Upphaf

Wlfur hinn skiälgi nam Reijkia Nes allt mille þorskafiardar og | hafrafells

Niðurlag

„er leinge hafdi verid i Hlymrek a Irlandi | so qvad þorkell geitisson.“

Efnisorð

19.2(104r:19-22)
Excerpt af Kristni saga
Upphaf

Þa andadist Paskalus pape | Kyrialax

Niðurlag

„annad i heidni annad i christni Anno M. cxviij | ar“

19.3(104r:23-30)
Excerpt af Landnámabók
Upphaf

J alldar fars bök Beda prestz er getid þess landz er Thile heiter

Niðurlag

„ad þann tÿma var farid mille Landanna“

19.4(104r:31-v:8)
Excerpts af Landnámabók
Upphaf

So seigia vitrer menn ad vr Norege fra Stadi sie vij dægra Sigling | til Horns

Niðurlag

„enn dægur sigling er fra kolbeins eÿ nordur til Grænlandz obigda.“

Notaskrá

Jón Sigurðsson: Diplomatarium Islandicum bindi III s. 19-20

19.5(104v:9-12)
Om kursen Eiríksstefna
Upphaf

þennann gamlan Islendskann Rekning 96 vikur undan Snæfells jokle

Niðurlag

„ad halda styst nær Eirekz stefnu etc.

Notaskrá

Jón Sigurðsson: Diplomatarium Islandicum bindi III s. 20 Footnote 1

19.6(104v:13-18)
Excerpt af Landnámabók
Upphaf

Son Rolfs kongs vr Bergi Suasa Iotuns nordan af Dofra

Niðurlag

„og Namu Alfta fiórd hinn sydra j aust-|fiørdum: Þetta er vr austfirdinga Landnäme“

Notaskrá
20(104v-107v)
Völuspá
Titill í handriti

„Wølvo spä“

Upphaf

Hliőds bid eg allar helgar kinder, meire og minne,

Niðurlag

„flÿgur vóll yfir | Nid?gur nae nu mun hann seykvass.“

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni

Papir.

Blaðfjöldi
107. Bl. 46v er ubeskreven. 198 mm x 158 mm.
Tölusetning blaða

Folieret i nederste margin. Spor af paginering yderst i bladenes øverste hjørne.

Kveraskipan

Kustoder på bl. 1r-45v, 47r-82r, 83r og 84r-107r.

Umbrot

Teksten er enspaltet med 26-31 linjer pr. side. Kolumnetitler på bl. 2r-46r.

Skrifarar og skrift

Skrevet af Sigurður Jónsson i Knörr.

Fylgigögn

På bl. 59 i AM 597 b 4to er der en indholdsfortegnelse over excerpterne fra Hauksbók i AM 281 4to.

Uppruni og ferill

Uppruni

Skrevet i Island slutningen af 1600-tallet. Det er muligt at håndskriftet er skrevet for Sigurður Björnsson i Saurbær (Kjalarnes).

Aðföng

Ifølge et brev til Jón Halldórsson dateret 1729 (Udg. Jón Margeirsson: Bréf Árna Magnússonar til Íslands 1729 og fleiri skjöl hans í Ríkisskjalasafni Dana s. 147) har Arne Magnusson erhvervet håndskriftet fra Sigurður Björnsson i Saurbær (Kjalarnes), som var skribentens svoger.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Katalogiseret 17. juni 2008 af Silvia Hufnagel.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian RafnI: s. 113-234
Hauksbók: udg. efter de Arnamagnæanske håndskrifter no. 371, 544 og 675, 4to samt forskellige papirhåndskriftered. Eiríkur Jónsson, ed. Finnur Jónssons. 500-501
Antiqvitates Americanæ sive Scriptores Septentirionales rerum ante-Columbianarum in America: Samling af de i Nordens Oldskrifter indeholdte Efterretninger om de gamle Nordboeres Opdagelsesrejser til America fra det 10de til det 14de Aarhundredeed. C. C. Rafns. 84-167
Grönlands historiske Mindesmærkered. Det kongelige nordiske Oldskrift-SelskabI: s. 352-442
Kristian KålundBidrag til en historisk-topografisk Beskrivelse af Islands. 374
Diplomatarium Islandicum: Íslenzkt fornbréfasafn, sem hefir inni að halda bréf og gjörnínga, dóma og máldaga, og aðrar skrár, er snerta Ísland eða Íslenzka menned. Jón Sigurðsson1857-1972; I-XVI
Jón Helgason„Til Hauksbóks historie i det 17. århundrede“, s. 1-48
Hervarar Saga ok Heiðreks Konungsed. N. M. Petersens. 32-43
Opuscula V, 1975; XXXI
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab1846-48: s. 112
Norrőn Fornkvæði: Islandsk samling af folkelige Oldtidsdigte om Nordens Guder og Heroer almindelig kaldet Sæmundar Edda hins Fróðaed. Sophus Bugges. xxii og lx
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian KålundI: s. 533-535
The History of the Cross-Tree down to Christ's Passion: Icelandic Legend Versions, ed. Mariane Overgaard1968; XXVI
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: s. 426
« »