Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

SÁM 76

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Kvæði og rímur; Ísland, 1869

Nafn
Guðmundur Erlendsson 
Fæddur
1595 
Dáinn
21. mars 1670 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Einarsson 
Fæddur
13. júlí 1734 
Dáinn
29. nóvember 1794 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Einar Gunnar Pétursson 
Fæddur
25. júlí 1941 
Starf
Fræðimaður 
Hlutverk
Fræðimaður; Gefandi; Milligöngumaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Steinunn Finnsdóttir 
Fædd
1640 
Starf
 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigurður Breiðfjörð Eiríksson 
Fæddur
4. mars 1798 
Dáinn
21. júlí 1846 
Starf
Skáld 
Hlutverk
Ljóðskáld; Skrifari; Bréfritari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Snorri Björnsson 
Fæddur
3. október 1710 
Dáinn
15. júlí 1803 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Ljóðskáld; Skrifari; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hallgrímur Jónsson ; læknir 
Fæddur
24. febrúar 1787 
Dáinn
26. janúar 1860 
Starf
Skáld; Stundaði lækningar 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Jónsson 
Fæddur
1763 
Dáinn
23. júní 1840 
Starf
Skáld 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Aths.
Efnisyfirlit er á fremra saurblaði og samkvæmt því er: „Innihald 1. Grímseyjarvísur, 2. Hugarfundur, 3. Kappakvæði, 4. Jóhönnuraunir, 5. Rímur af Gústaf og Valves, 6. Rímur af Tútu og Vilhelmínu, 7. Rímur af Sigurði turnara, 8. Rímur af Þorsteini Víkingssyni, 9. Rímur af Hálfdani Eysteinssyni, 10. Rímur af Gríshildi þolinmóðu “

Undir er vísa sem hefst svo: Til að stytta stundir mér …

Innihald

1(1r-4v)
Grímseyjarvísur
Titill í handriti

„Grímseyjarvísur kveðnar af prestinum síra Guðmundi Erlendssyni. “

Upphaf

Almáttugur Guð himna hæða …

Niðurlag

„… göfgist hann af hjarta og mál.“

Skrifaraklausa

„Endað 22. janúar 1869.

Aths.

Sextíu og átta erindi.

(Skrifaraklausan er á blaði 4v)

Efnisorð

1.1(4v)
Þegar neyðin þvingar mest …
Aths.

Lausavísa þessi er neðanmáls á eftir skrifaraklausunni.

Efnisorð
2(5r-6r)
Hugarfundur
Titill í handriti

„Hér byrjast það merkilega kvæði Hugarfundur kveðinn af hr. Magnúsi Einarssyni á Tjörn í Svarfaðardal“

Upphaf

Margt kann buga heims í höllu …

Niðurlag

„… hljóða snauður kennist eg.“

Skrifaraklausa

„40 erindi.“

Efnisorð

3(6v-8v)
Kappakvæði Guðmundar Bergþórssonar
Höfundur

Guðmundur Bergþórsson

Titill í handriti

„Kappakvæði ort af Guðmundi sál. Bergþórssyni“

Upphaf

Geystur þeysi Glettu byr …

Niðurlag

„… þeir vilja mínum fundinum ná.“

Skrifaraklausa

„Endað 1. febrúar 1869.“

Aths.

Fjórtán erindi.

Í innihaldslýsingu Einars Gunnars Péturssonar á efni handritsins segir að þetta kvæði sé ekki alþekkt og ekki sé getið um viðlagið í yfirlitsbókum um slíkt efni (sbr. innihaldslýsingu).

Í umfjöllun um Steinunni Finnsdóttur og kvæði hennar á „BRAGI - óðfræðivefur“ er minnst á kappakvæði hennar og í tengslum við það er minnst á kappakvæði sem hér er skráð og það sagt eftir Guðmund Bergþórsson. Á vefnum segir að kvæðið sem „hefst á vísuorðinu 'Geystur þjóti Glettu byr' og er með sama viðlagi og kvæði Steinunnar sé merkt með stöfunum G. B. S. sem vísar trúlega til Guðmundar Bergþórssonar. Það er þó sennilega röng ályktun skrifara þar sem svo virðist sem Árni Böðvarsson bindi nafn sitt í lok ljóðsins.“

Efnisorð

3.1(6v)
Stef Kappakvæðis
Upphaf

Eg sá þá ríða / riddarana þrjá,

Niðurlag

„þeir vilja mínum fundinum ná.“

Efnisorð

3.2(8v)
Hefur óðar skrifað skrá …
Aths.

Lausavísa þessi er neðanmáls á eftir skrifaraklausunni.

Efnisorð
4(9r-26v)
Rímur af Gústaf Adolf og Valvesi
Titill í handriti

„Rímur af Gustaf og Valvesi, ortar af Sigurði Breiðfjörð 1837.“

Upphaf

Hef eg til þín hug og mál …

Niðurlag

„… sem yndið kærast beiðir.“

Aths.

Sjö rímur. Rímurnar eru prentaðar 1860.

Efnisorð
5(27r-43v)
JóhönnuraunirÆvintýrið Jóhönnuraunir
Titill í handriti

„Ævintýrið Jóhönnuraunir kveðnar af Snorra Bjarnasyni“

Upphaf

Uppheims rósar lagar lind / læt eg mengi svala …

Niðurlag

„… svo til friðar ranna.“

Aths.
Sjö rímur.

Þær hafa verið gefnar út þrisvar sinnum og 25 handrit eru til af þeim Í Landsbókasafni (sbr. innihaldslýsingu).

Efnisorð
6(44r-64v)
Rímur af Tútó kóngi og Vilhelmínu
Titill í handriti

„Rímur af Túto kóngi og Vilhelmínu kveðnar af Hallgrími læknir“

Upphaf

Efnið kemur máls á met …

Niðurlag

„… gleði, frið og sóma.“

Aths.

Átta rímur.

Efnisorð
6.1(64v)
Kvæðin tíðum stytta stund …
Aths.

Lausavísa þessi er neðanmáls á eftir rímunum.

Efnisorð
7(65r-80v)
Rímur af Sigurði turnara
Titill í handriti

„Rímurnar af Sigurði turnara“

Upphaf

Efnið kemur máls á met …

Niðurlag

„… slagur kvæða.“

Aths.

Sex rímur.

Efnisorð
7.1(80v)
Þessi tróð var / þulin ljóð …
Aths.

Lausavísa þessi er neðanmáls á eftir rímunum.

Efnisorð
8(81r-122v)
Rímur af Þorsteini Víkingssyni
Titill í handriti

„Rímurnar af Þorsteini Víkingssyni, kveðnar af Magnúsi skáldi Jónssyni“

Upphaf

Kemur dagur / rökkrið þverr …

Niðurlag

„… frí af móði styggða.“

Aths.

Höfundur er ýmist kenndur við Magnússkóga. Eiginhandrit til (sbr. meðfylgjandi innihaldslýsingu) eða Laugar (sbr. JS 45 okt.(sjá einnig Lbs 3966 4to) ).

Sextán rímur.

Efnisorð
8.1(122v)
Þessi kera þundar hér …
Aths.

Lausavísa þessi er neðanmáls á eftir rímunum.

Efnisorð
9(123r-150v)
Rímur af Hálfdani Eysteinssyni
Titill í handriti

„Rímurnar af Hálfdani Eysteinssyni“

Upphaf

Kemur dagur / rökkrið þverr …

Niðurlag

„… frí af móði styggða.“

Aths.

Eiginhandrit til (sbr. meðfylgjandi innihaldslýsingu (sjá einnig Lbs 3966 4to)).

Níu rímur.

Efnisorð
9.1(150v)
Ljóða dvínar þulan þá …Þessi ræða þrotin er …Þessi beytir þjala hér …Engin mæða eða hryggð …
Aths.

Upphöf nokkurrra vísna sem koma á eftir rímunum.

Efnisorð
10(151r-aftara saurblaðs)
Rímur af Gríshildi góðu
Titill í handriti

„Rímurnar af Gríshildi þolinmóðu“

Upphaf

Gauta sjónar gjaldi með …

Niðurlag

„… lífs hver undur skína.“

Aths.

Eiginhandrit til, prentaðar 1910 (sbr. meðfylgjandi innihaldslýsingu).

Sjö rímur.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír
Blaðfjöldi
i + 172 + i blöð í (202 +/- 1 mm x 165 +/- 2 mm).
Tölusetning blaða
Blaðmerkt af skrásetjara með blýanti: 1-172. Upphafleg tölusetning blaða er ekki til staðar.
Kveraskipan

Fjörutíu og tvö kver.

  • Kver I: blöð 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: blöð 5-8, 2 tvinn.
  • Kver III: blöð 9-12, 2 tvinn.
  • Kver IV: blöð 13-16, 2 tvinn.
  • Kver V: blöð 17-20, 2 tvinn.
  • Kver VI: blöð 21-24, 2 tvinn.
  • Kver VII: blöð 25-28, 2 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 29-32, 2 tvinn.
  • Kver IX: blöð 33-36, 2 tvinn.
  • Kver X: blöð 37-40, 2 tvinn.
  • Kver XI: blöð 41-44, 2 tvinn.
  • Kver XII: blöð 45-48, 2 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 49-52, 2 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 53-56, 2 tvinn.
  • Kver XV: blöð 57-60, 2 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 61-64, 2 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 65-68, 2 tvinn.
  • Kver XVIII: blöð 69-72, 2 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 73-76, 2 tvinn.
  • Kver XX: blöð 77-80, 2 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 81-84, 2 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 85-88, 2 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 89-92, 2 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 93-96, 2 tvinn.
  • Kver XXV: blöð 97-100, 2 tvinn.
  • Kver XXVI: blöð 101-104, 2 tvinn.
  • Kver XXVII: blöð 105-108, 2 tvinn.
  • Kver XXVIII: blöð 109-112, 2 tvinn.
  • Kver XXIX: blöð 113-116, 2 tvinn.
  • Kver : blöð 117-120, 2 tvinn.
  • Kver XXXI: blöð 121-124, 2 tvinn.
  • Kver XXXII: blöð 125-128, 2 tvinn.
  • Kver XXXIII: blöð 129-132, 2 tvinn.
  • Kver XXXIV: blöð 133-138, 3 tvinn.
  • Kver XXXV: blöð 139-142, 2 tvinn.
  • Kver XXXVI: blöð 143-146, 2 tvinn.
  • Kver XXXVII: blöð 147-150, 2 tvinn.
  • Kver XXXVIII: blöð 151-154, 2 tvinn.
  • Kver XXXIX: blöð 155-158, 2 tvinn.
  • Kver XL: blöð 159-162, 2 tvinn.
  • Kver XLI: blöð 163-166, 2 tvinn.
  • Kver XLII: blöð 167-172, 3 tvinn.

Ástand

  • Kápuklæðning handritsins er orðin máð og dökkur yfirborðslitur er á undanhaldi svo víða skín í ljósari undirlit.
  • Blettir sem myndast hafa samfara notkun og hugsanlega vegna þess að blöð hafi blotnað (sbr. t.d. fremra saurblað-9v.)

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 160-165 mm x 130-135 mm.
  • Línufjöldi er 27-30.
  • Víðast hvar er strikað fyrir leturfleti, með blýanti eða með rauðum lit, neðri spássía undanskilin.
  • Griporð

Skrifarar og skrift

Með einni hendi, skrifari er óþekktur. Snarhönd.

Skreytingar

Kaflafyrirsagnir eru með stærra og settara letri en almennt er á textanum. Það á einnig við um fyrstu línu í kafla (sbr. blöð 1r og 33r).

Band

Líklega er bandið (205 mm x 175 mm x 30 mm) samtímaband, þ.e. frá seinni hluta 19. aldar. Spjöld og kjölur eru klædd með pappír (upphaflega svörtum eða dökkbrúnum). Handritið liggur í grárri pappaöskju.

Fylgigögn
Meðfylgjandi eru tvö vélrituð blöð (A4) með upplýsingum um innihald, miði með upplýsingum um aðföng og feril og miði með upplýsingum um gefendur handritsins.

Meðfylgjandi í pappaöskjunni er blaðagrein „Rare Icelandic books for auction.“

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var hugsnalega skrifað á Íslandi 1869, sbr. blöð 4v og 8v.

Aðföng

Handritið barst Stofnun Árna Magnússonar 12. maí 2006 og það er gjöf frá Erni Arnar ræðismanni í Minneapolis. Handritið hafði hann fengið frá Ritu Goodmanson, ekkju Friðriks Thorsteins Goodmanson (Friðrik var f. 8. apríl 1921). Foreldrar Friðriks voru Grimsie Goodmanson og Roonie Magnusson (sbr. aðfangamiða).

Handritið kom ásamt prentaðri bók: Levys kennslubók handa yfirsetukonum … Rvk. 1871. Aftan við var Huuslægen Kbh. 1868.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið í júlí 2010

« »