Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

SÁM 68

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Biskupasögur Jóns prófasts Halldórssonar í Hítardal — Ræða (prédikun) Jóns Vídalíns biskups um lagaréttinn; Ísland, 1750-1760

Nafn
Jón Halldórsson 
Fæddur
6. nóvember 1665 
Dáinn
27. október 1736 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Arngrímur Jónsson Vídalín ; lærði 
Fæddur
1568 
Dáinn
27. júní 1648 
Starf
Prestur; Rektor 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Ljóðskáld; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Þorkelsson Vídalín 
Fæddur
21. mars 1666 
Dáinn
30. ágúst 1720 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Eigandi; Skrifari; Höfundur; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Vigfús Jónsson 
Fæddur
12. júní 1706 
Dáinn
2. janúar 1776 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Ketilsson 
Fæddur
29. janúar 1732 
Dáinn
18. júlí 1803 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ása Grímsdóttir 
Fædd
23. september 1948 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Aths.
Aðeins sögur Skálholtsbiskupa.
Tungumál textans
Íslenska (aðal); Latína

Innihald

1(1r-221v)
Sögur Skálholtsbiskupa
1.1(1r-10v)
Formáli
Upphaf

Þó hinum stoltu Pharizæis …

Niðurlag

„… og því samankomið í eitt bindi.“

Aths.

Formálinn er saga fyrstu kristni á Íslandi með skírskotun í Heilaga Ritningu og íslensk fornrit jafnt sem Arngrím lærða neðanmáls.

Efnisorð
1.2(11r-v)
Skrá yfir kaþólska biskupa í Skálholti
Titill í handriti

„Röð eða registur þeirra pápísku biskupanna í Skálhol[ti]“

Upphaf

Ísleifur Gissurarson …

Niðurlag

„… Ögmundur Pálsson.“

Aths.

Getið er um fæðingarár biskupanna, hvers lenskir þeir voru eða hvaðan af landinu, vígsluár, fjölda ára í embætti, aldur og andlát eða burthvarf af biskupsstól.

Efnisorð
1.3(11v)
Skrá yfir lútherska biskupa í Skálholti
Titill í handriti

„Registur hinna evangelísku biskupa í Skálholti“

Upphaf

Gissur Einarsson …

Niðurlag

„… Jón Þorkelsson Vídalín.“

Aths.

Getið er um fæðingarár biskupanna, hvers lenskir þeir voru eða hvaðan af landinu, vígsluár, fjölda ára í embætti, aldur og andlát eða burthvarf af biskupsstól.

Efnisorð
1.4(11v-12v)
Skrá yfir biskupslaus ár á Íslandi
Titill í handriti

„Nær og hvað oft hér hafi verið biskupslaust í Íslandi síðan Ísleifur varð biskup“

Upphaf

Anno 1008 eftir dauða Ísleifs …

Niðurlag

„… biskupslaust varð allt til þessa.“

Efnisorð
1.5(12v-13r)
Skrá yfir hvenær þrír eða fleiri biskupar hafa verið samtímis í landinu
Titill í handriti

„Þrír biskupar og fleiri hér í senn á Íslandi“

Upphaf

Anno 1188 þrír biskupar á Íslandi …

Niðurlag

„… og að 2 biskupar væri hér ekki eins.“

Efnisorð
1.6(14r-220v)
Sögur Skálholtsbiskupa á kaþólskri tíð
Upphaf

Ísleifur biskup var kominn af hinum göfugustu landnámsmönnum …

Niðurlag

„… svo hún hefur andast anno 1561.“

Aths.

29 kaflar. Kaflafyrirsagnir eru nöfn viðkomandi biskups.

Efnisorð
2(222r-411r)
Sögur Skálholtsbiskupa á lútherskri tíð
Upphaf

Síðan Ísland byggðist …

Niðurlag

„… samt lifir mannorðið lengst.“

Aths.

Hefst á formála. Þá eru 8 kaflar. Kaflafyrirsagnir eru nöfn viðkomandi biskups.

Notaskrá

Biskupasögur Jóns prófasts Halldórssonar í Hítardal I 1903-1910

Efnisorð
3(413r-420v)
Prédikun á 4. sunnudag eftir trinitatis
Titill í handriti

„Concio Episcopi Mag: Vídalíni Dominica iv. post trinitatis De jure. Exegesis.“

Upphaf

Næst heilögu Guðs orði …

Niðurlag

„… fyrir þína forþénustu. Amen.“

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 420 + i blöð (190 +/- 1 mm x 153 +/- 1 mm). Auð blöð: 13v, 221r-v, 411v-412v.
Tölusetning blaða
Handritið var blaðsíðumerkt 1-26, 1-412 og 1-373, en víða hafa tölurnar skorist af við bókband, einkum í fyrstu tveimur hlutunum. Bl. 222-224 og 413-420 eru ómerkt. Auð bl. eru ómerkt.
Ástand

  • Í skurði við bókband hefur iðulega skorist ofan af síðutitlum og blaðsíðutölum.
  • Rifnað hefur af efra horni ytra megin á fremstu 5 blöðunum þannig að texti hefur skerst.
  • Blöð eru morkin á jöðrum, einkum fremst og aftast, og hafa blöð verið styrkt með pappírsræmum.
  • Leturflötur hefur dökknað. Vatnsblettur á bl. 32r-33v.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 165-175 mm x 135-140 mm.
  • Línufjöldi er ca 24-27.
  • Síðutitlar.

Skrifarar og skrift

Bl. 1r-115r og 126r-133v með hendi Vigfúsar Jónssonar, fljótaskrift.

Bl. 115v-126r með óþekktri hendi, fljótaskrift.

Bl. 134r-420v með óþekktri hendi, fljótaskrift. Bl. 332v-336v með sprettskrift.

Skreytingar

Fyrirsagnir eru blekfylltar og sums staðar dálítið flúraðar.

Mannsandlit teiknað í staf í fyrirsögn á bl. 14r, 62v, 136r.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur
Víða eru efnisatriði skrifuð utanmáls í fyrsta hluta ritsins (að bl. 145v) með hendi Magnúsar Ketilssonar.
Band

Band frá ca 1750-1760 (197 mm x 152 mm x 75 mm). Tréspjöld klædd skinni. Einfalt flúr á kápu og kili. Blá saurblöð fremst og aftast. Spjaldblöð úr sama pappír.

Fylgigögn

  • Ex libris límdur á fremra spjaldblað með nafninu Magnús Kjaran.
  • Gjafabréf dagsett 1. desember 2000 undirritað af Sigríði Kjaran og Sigurjóni Sigurðssyni fylgir SÁM 68-70.

Uppruni og ferill

Uppruni
Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til ca 1750-1760. Það mun vera eitt helsta handrit biskupasagnanna og standa nærri frumritinu um margt (sbr. Jón Þorkelsson 1903-1910:xxii).
Ferill
Á fremra saurbl. stendur: „Steinúlfur Grímsson þessi bók keypt eftir sýslum. J. Thoroddsen á Leirá“. Innan á fremri kápu efst fyrir miðju stendur nafnið A. Thorsteinss. landfógeti. GÁG gískar á að Magnús Ketilsson hafi eignast handritið að biskupasögunum eftir séra Vigfús Jónsson í Hítardal sem var sonur höfundar. Síðar eignaðist Jón Thoroddsen sýslumaður handritið.
Aðföng
Hjónin Sigríður Kjaran og Sigurjón Sigurðsson afhentu Stofnun Árna Magnússonar handritið 1. desember 2000.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

ÞS skráði 25. maí - 2. júní 2010 (Stuðst var við greinargerð frá GÁG).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Biskupasögur Jóns prófasts Halldórssonar í Hítardal I 1903-1910
« »