Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

Lbs 1724 8vo

Skoða myndir

Sálmabók; Ísland, 1780

Nafn
Hallgrímur Pétursson 
Fæddur
1614 
Dáinn
27. október 1674 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld; Höfundur; Skrifari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ólafur Jónsson 
Fæddur
1560 
Dáinn
1627 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigurður Jónsson 
Fæddur
1590 
Dáinn
1661 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðmundur Jónsson 
Fæddur
26. desember 1875 
Dáinn
21. mars 1947 
Starf
Bóndi 
Hlutverk
Gefandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Eggert Ólason 
Fæddur
10. júní 1883 
Dáinn
10. október 1949 
Starf
Rektor; Bankastjóri; Skrifstofustjóri 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Laufey Guðmundsdóttir 
Fædd
26. nóvember 1975 
Starf
Handritavörður 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Örn Hrafnkelsson 
Fæddur
11. október 1967 
Starf
Forstöðumaður 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-1v (33-34))
Á Galílea láði
Titill í handriti

„Nokkrar söngvísur út af þeim sérlegustu Kristí kraftaverkum. I.)Um brúðkaupið í Kana, Joh 2. Með hjóna sinnu lag“

Upphaf

Á Galílea láði, ljóst í Kana stað …

Lagboði

Hjóna sinnu lag

Aths.

6 erindi.

2(1v-2r (34-35))
Kóngsmann frá Kapernaum
Titill í handriti

„XVI sálmur. II.) Um kóngsmann af Kapernaum. Tón, Gæsku Guðs vér prísum, góð[…]“

Upphaf

Kóngsmann frá Kapernaum, kom einn til Jesú þar …

Lagboði

Gæsku Guðs vér prísum

Aths.

6 erindi.

3(2r-3v (35-38))
Heilög var þá haldin ein
Titill í handriti

„XVII sálmur III) Um þann sem 38. ár lá sjúkur Joh 5. lag sem Píslarminning“

Upphaf

Heilög var þá haldin ein, hátíð Gyðinganna …

Lagboði

Sem Píslarminning

Aths.

12 erindi.

4(3v-5r (38-41))
Ljúfur með lærisveinum
Titill í handriti

„XVIII. sálmur IV.) Um storminn og þann óða mann. Marc. 6. Tón, Gæsku Guðs vér prísum et.“

Upphaf

Ljúfur með lærisveinum, lausnarinn sté á skip …

Lagboði

Gæsku guðs vér prísum

Aths.

14 erindi.

5(5r-6v (41-44))
Yfir um vatnið eina
Titill í handriti

„XIX. sálmur. V) Um kraftaverk Kristí á brauðum milli 5000 m. Joh. 6. kap. Tón, Einn herra ég best ætti, er. et.“

Upphaf

Yfir um vatnið eina, sem er í Galílea …

Lagboði

Einn herra ég best ætti

Aths.

13 erindi.

6(6v-7r (44-45))
Jesús frá Júðalýð
Titill í handriti

„XX. sálmur. VI) Um þann sem blindur var fæddur. Joh 9. Ton, Faðir á himna hæð. et“

Upphaf

Jesús frá Júða lýð, úr Jerúsalem einn tíð …

Lagboði

Faðir á himna hæð

Aths.

10 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XX í XXI

7(7r-10r (45-51))
Jóhannes segir með sönnum hætti
Titill í handriti

„XXI sálmur VII.) Um Lasarum af dauða uppvakinn. J. 11. Tón, Tunga mín af hjarta h et“

Upphaf

Jóhannes segir með soddan hætti, sjúkur maður eitt sinn lá …

Lagboði

Tunga mín af hjarta hljóði

Aths.

31 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXI í XXII.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Jóhannes segir með sönnum hætti“ eða „Jóhannes segir með soddan hætti“ í handritum.

8(10r-11v (51-54))
Mér er af hjarta minnisstætt
Titill í handriti

„XXII. sálmur. Stutt innihald pínunnar og dauðans drottins vors Jesú Kristí (Þessi sálmur var fyrr ortur af sál. séra Hallgrími P.s. en þeir ágætu fimmtíu passíu sálmar.) Ton, Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist“

Upphaf

Mér er af hjarta minnisstætt, miskunnar verkið það …

Lagboði

Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist

Aths.

12 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXII í XXIII.

9(11v-14v (54-60))
Hjartað fagnar og hugur minn
Titill í handriti

„XXIII. sálmur. Út af upprisuhistoríu Jesú Kristí eftir fjórum guðspjallamönnum samantekin. Tón, Gæskuríkasti græðari minn. et“

Upphaf

Hjartað fagnar og hugur minn, herrann Jesús er upprisinn …

Lagboði

Gæskuríkasti græðari minn

Aths.

22 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXIII í XXIIII.

10(14v-16r (60-63))
Til Jerúsalem Jesús reið
Titill í handriti

„XXIV. sálmur. Stutt innihald allra guðspjalla árið um kring. Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál.“

Upphaf

Til Jerúsalem Jesús reið, ég veit að teiknin birtast greið …

Lagboði

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Aths.

12 erindi. Á ytri spássíu eru tilvísanir til ritningarstaða en á innri spássíu vísanir til messudaga (1 Ad, þ.e. 1. sunnudagur í aðventu, 2 Ad, o.s.frv.).

Efnisorð
11(16v-17v (64-66))
Lofgjörð já lof ég segi
Titill í handriti

„Eftir fylgja morgun og kvöldsálmar með fleirum aðskiljanlegum lofsöngum. XXV. sálmur. Mikið vel tilfallinn að syngja á öllum helgidags morgnum, nær maður vill ganga til kirkju. Tón Dagur í austri öllum“

Upphaf

Lofgjörð já lof ég segi, lifandi drottinn þér …

Lagboði

Dagur í austri öllu

Aths.

10 erindi.

12(17v-19r (66-69))
Leið mig minn Guð og lát mig ei
Titill í handriti

„XXVI. sálmur. Bæn til Guðs um vernd og hjálp í krossi og mótgangi. Má syngjast kvöld og morgna. Tón Óvinnanleg borg er vor Guð et.“

Upphaf

Leið mig minn Guð og lát mig ei, leiðast af sjálfs míns þótta …

Lagboði

Óvinnanleg borg er vor Guð

Aths.

12 erindi.

Efnisorð
13(19r (69))
Að morgni þegar ég árla uppstá
Titill í handriti

„XXVII. sálmur sem syngjast má daglega kvöld og morgna. Tón, Skapari stjarna herra hreinn“

Upphaf

Á morgna þá ég árla uppstá, eins á kvöldin þá hvílast á …

Lagboði

Skapari stjarna herra hreinn

Aths.

5 erindi.

Upphaf sálmsins er ýmist „Að morgni þegar...“ eða „Á morgna þá...“ í handritum.

14(19r-20r (69-71))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Titill í handriti

„XXVIII. sálmur. sem syngjast má sérhvörn morgun Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál“

Upphaf

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einum anda allir senn …

Lagboði

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Aths.

7 erindi.

15(20r-21r (71-73))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Titill í handriti

„XXIX. sálmur. sem syngjast má sérhvört kvöld. með sama lag.“

Upphaf

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einu hljóði allir senn …

Lagboði

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Aths.

8 erindi.

16(21r-21v (73-74))
Líknsami Guð og herra hár
Titill í handriti

„XXX. sálmur. Ágætur kvöldsálmur. Tón Einn Guð skapari“

Upphaf

Líknsami Guð og herra hár, hvörs makt og vald um eilífð stár …

Lagboði

Einn Guð skapari allra sá

Aths.

13 erindi.

17(22r-22v (75-76))
Þér Jesú minn sé þökk og lof
Titill í handriti

„XXXI sálmur. Einn góður kvöldsálmur. með sama lag.“

Upphaf

Ó Jesú þér sé þökk og lof, fyrir þína ást og náðargjöf …

Lagboði

Einn Guð skapari allra sá

Aths.

9 erindi.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Ó Jesú þér sé þökk og lof“ eða „Þér Jesú minn sé þökk og lof“ í handritum.

18(22v-23v (76-78))
Prís og heiður af hjartans grunn
Titill í handriti

„XXXII. sálmur. Kvöld sálmur. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag“

Upphaf

Prís og heiður af hjartans grunn, herra Jesú þér segi, fyrir þína miklu miskunn …

Lagboði

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Aths.

10 erindi.

19(23v-24r (78-79))
Nú ef ég mig í hvílu mín
Titill í handriti

„XXXIII. sálmur. Einn fagur kvöldsálmur. Tón, Sælir eru þeir sjálfur Guð.“

Upphaf

Hef ég mig nú í hvílu mín, hjartans faðirinn trúi …

Lagboði

Sælir eru þeir sjálfur Guð

Aths.

4 erindi.

Upphaf sálmsins er með ýmsu móti í handritum.

20(24r-25r (79-81))
Dýrð heiður lof sé drottinn þér
Titill í handriti

„XXXIV. sálmur Enn einn ágætur kvöldsálmur. Tón Heiðrum vér Guð af hug og sál.“

Upphaf

Dýrð heiður lof sé drottinn þér, sem daga og nætur aðskildir …

Lagboði

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Aths.

12 erindi.

21(25r-26r (81-83))
Upprunninn dagur ljómar um láð
Titill í handriti

„XXXV. sálmur. Hjartnæmur morgunsálmur. Með sama lag.“

Upphaf

Upprunninn dagur ljómar um láð, lof og þakkir sé drottins náð …

Lagboði

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Aths.

10 erindi.

22(26r-27v (83-86))
Lofi drottin hver lifandi sál
Titill í handriti

„XXXVI. sálmur. Ágætur morgun lofsöngur. Tón, Faðir sonur og andi hreinn. et.“

Upphaf

Lofi drottin hvör lifandi sál, um lög og slétta grund …

Lagboði

Faðir sonur og andi hreinn

Aths.

14 erindi.

23(27v-28v (86-88))
Réttlætis sanna sól
Titill í handriti

„XXXVII. sálmur. Morgunsálmur. Tón, Faðir á himna hæð, et.“

Upphaf

Réttlætis sanna sól, sitjandi á dýrðar stól …

Lagboði

Faðir á himna hæð

Aths.

26 erindi.

24(28v-29v (88-90))
Lof sé þér líknarfús
Titill í handriti

„XXXVIII. sálmur. Kvöldsálmur. Með sama lag.“

Upphaf

Lof sé þér líknar fús, lausnarinn minn Jesús …

Lagboði

Faðir á himna hæð

Aths.

23 erindi.

25(29v-30v (90-92))
Ó herra Guð sem húm og dag
Titill í handriti

„XXXIX. sálmur. Einn kvöld sálmur. Tón Herra guð í himnr.“

Upphaf

Ó herra Guð sem húm og dag, hefur aðskiljast látið …

Lagboði

Herra Guð í himnaríki

Aths.

14 erindi.

26(30v-33r (92-97))
Til þín upplyfti ég árla
Höfundur

Þorsteinn Ólafsson

Titill í handriti

„XL. sálmur. Sem er ein andleg hugvekja kennandi hvörnin maður skal af daglegri athöfn sinni; uppvekjast til kristilegra hugsana og bænar andvarps. NB. Þessi ágæti sálmur er og eignaður sál sr. Hallgr. P.s. hvar af nokkrum finnast mótmæli með því hann er undir Þorsteins nafni) Tón, Ó! Guð vor faðir sem í himnaríki ert.“

Upphaf

Til þín upplyfti ég árla, sálar augum fús …

Lagboði

Ó Guð vor faðir sem í himnaríki ert

Aths.

12 erindi. Hvort erindi með undirfyrirsögn um hvenær það skuli sungið. Griplur (THORSTEIRN Ó Ó)

Efnisorð
27(33r-34r (97-99))
Réttkristinn mann sem reynir æ
Titill í handriti

„XLI. sálmur. Þakkargjörð fyrir liðið sumar, og bænar fórn uppá komandi vetur. Tón, Til þín heilagi herra Guð, et“

Upphaf

Réttkristinn mann sem reynir æ, raungæði Guðs lifanda …

Lagboði

Til þín heilagi herra Guð

Aths.

10 erindi.

28(34r-34v (99-100))
Vetrartíð víst er umliðin nú
Titill í handriti

„XLII. sálmur. Hjartanleg þakkargjörð fyrir umliðinn vetur. Kveðinn Anno 1657. Tón Blíði Guð, börnum þínum ei gleym.“

Upphaf

Vetrartíð víst er umliðin nú, farsæl blíð blessunarfull var sú …

Lagboði

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Aths.

4 erindi.

29(34v-35v (100-102))
Kominn er veturinn kaldi
Titill í handriti

„XLIII. sálmur. Hljóðandi um mismun sumars og veturs Tón Ó! Jesú eðla blómi, einasta vonin mín.“

Upphaf

Kominn er veturinn kaldi, kastar að margri hríð …

Lagboði

Ó Jesú eðla blómi

Aths.

8 erindi.

30(35v-36v (102-104))
Á hestbak stíg ég strax
Titill í handriti

„XLIV. sálmur Fyrir vegfarandi menn. Tón Faðir á himna hæð. et“

Upphaf

Á hestbak stíg ég strax, studdur til ferðalags …

Lagboði

Faðir á himna hæð

Aths.

17 erindi.

31(36v (104))
Guð minn leiðtogi veri vís
Titill í handriti

„XLV. sálmur. Annar reisu sálmur. Tón Faðir vor sem á himnum ert“

Upphaf

Guð minn leiðtogi veri vís, á vegum mínum það ég kýs …

Lagboði

Faðir vor sem á himnum ert

Aths.

3 erindi.

32(36v-38r (104-107))
Drottinn líknsamur herra hreinn
Titill í handriti

„XLVI. sálmur fyrir sjófarandi menn Tón, Náttúran öll og eðli manns. et“

Upphaf

Drottinn líknsamur herra hreinn, hjálparinn allra manna …

Lagboði

Náttúran öll og eðli manns

Aths.

10 erindi.

33(38r-38v (107-108))
Til alls er tíð
Titill í handriti

„XLVII. sálmur Má syngja þá menn skilja í samsætum. Tón Ó! Jesú þér, æ viljum vér.“

Upphaf

Til alls er tíð, sem ljóst er lýð, letrin það heilög sanna …

Lagboði

Ó Jesú þér æ viljum vér

Aths.

7 erindi.

Efnisorð
34(38v-39v (108-110))
Heilagi læknir Kriste kær
Titill í handriti

„XLVIII. sálmur Hér eftir fylgja nokkrir uppvakningar bæna og þakklætissálmar er brúkast kunna í ýmsum tilfellum. Bænarsálmur um andlega og líkamlega nauðþurft. Eftir bókstöfum í nafni sr. Hallgríms Péturssonar. Tón, Faðir vor sem á himnum ert etc“

Upphaf

Heilagi læknir Kriste kær, kærleikann gef mér fyrr og nær …

Lagboði

Faðir vor sem á himnum ert

Aths.

10 erindi. Griplur (HALLGRJMVR).

Efnisorð
35(40r-40v (111-112))
Hæsta lof af hjartans grunni
Titill í handriti

„XLIX. sálmur Um tíu tíðir mannsins. eftir nafni sr. H.p.s. Tón, Heilagur andi Guðs míns góða. et“

Upphaf

Hæsta lof af hjartans grunni, hér syng ég með raust og munni …

Lagboði

Heilagur andi Guðs míns góða

Aths.

10 erindi. Griplur (HALLGRIMUR).

Efnisorð
36(40v-41r (112-113))
Herra Jesú mín hjálp ert þú
Titill í handriti

„L. sálmur Um afneitun þessa heims en aðhyllast Guð. undir Auctoris nafni Tón, Eins og sitt barn, faðir ástargjarn“

Upphaf

Herra Jesú mín hjálp ertu, þó heimurinn vilji ei láta …

Lagboði

Eins og sitt barn faðir ástargjarn

Aths.

10 erindi. Griplur (HALLGRJMWR).

Efnisorð
37(41r-42v (113-116))
Andi Guðs eilífur er
Titill í handriti

„LI. sálmur. Sem er það ágæta Gyllini A.B.C. Tón Bæinn börnin og hjú et“

Upphaf

Andi Guðs eilífur er, er yfir himinn og jörð sér …

Lagboði

Bæinn börnin og hjú

Aths.

23 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHJKLMNOPQRSTVYÞÆ)

38(42v-44v (116-120))
Á einn Guð set þú allt þitt traust
Titill í handriti

„LII. sálmur. Annað Gyllini stafróf úr þýsku og dönsku útlagt. Um athæfi og framferði réttskikkaðs kristins manns. Með himnalag et“

Upphaf

Á einn Guð settu allt þitt traust, aðstoð mannlegri trú þú laust …

Lagboði

Hymnalag

Aths.

26 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVUXYZÞÆ)

39(44v-45r (120-121))
Drottinn lát mig í heimi hér
Titill í handriti

„LIII. sálmur. Bæn til Guðs um kristilegt framferði. Tón, Ef Guð er oss ei sjálfur hjá.“

Upphaf

Drottinn lát mig í heimi hér, haga mér kristilega …

Lagboði

Ef Guð er oss ei sjálfur hjá

Aths.

4 erindi.

Efnisorð
40(45r-45v (121-122))
Ef þú vilt góða friðsemd fá
Titill í handriti

„LIV. sálmur. Um athæfi eins kristins manns. Hvað í einu orði kallast friðsemi. Með himna lag“

Upphaf

Ef þú vilt góða friðsemd fá, fjölmælgi alla varast þá …

Lagboði

Hymnalag

Aths.

6 erindi.

41(45v-46r (122-123))
Viljir þú geðjast Guði vel
Titill í handriti

„LV. sálmur. Hvörninn maður skal framganga með góðri siðsemi. Má syngja með þeim tón, Mikillri farsæld mætir sá“

Upphaf

Viljir þú geðjast Guði vel, og góðum mönnum hér …

Lagboði

Mikilli farsæld mætir sá

Aths.

3 erindi.

42(46r-47r (123-125))
Eilífur friðarfaðir
Titill í handriti

„LVI. sálmur. Einn ágætur bænarsálmur. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta et.“

Upphaf

Eilífur friðar faðir, flýjum vér nú til þín …

Lagboði

Ó Jesú eðla blómi

Aths.

7 erindi.

Efnisorð
43(47r-47v (125-126))
Auvei minn drottinn dýri
Titill í handriti

„LVII. sálmur. Iðrunar andvarpan. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta von.“

Upphaf

Aví! minn drottinn dýri, dapur ég kem til þín …

Lagboði

Ó Jesú eðla blómi

Aths.

6 erindi.

44(47v-49v (126-130))
Guð á himnum hjálpi mér
Titill í handriti

„LVIII. Söngvísa Ein kristileg iðrunar uppvakning. Með Hugbótar lag“

Upphaf

Guð á himnum hjálpi mér, og huggi sálu mína …

Lagboði

Hugbótar lag

Aths.

19 erindi.

45(49v-50v (130-132))
Til Jónæ spámanns talaði Guð
Titill í handriti

„LIX. sálmur. Tveir sálmar í hvörjum profetinn Jónas og hans historía: Stuttlega er innibundin Sá fyrri með tón, Nú bið ég Guð þú náðir mig.“

Upphaf

Til Jónæ spámanns talaði Guð, tak þig strax upp sem ég þér bauð …

Lagboði

Nú bið ég Guð þú náðir mig

Aths.

10 erindi.

46(51r-52r (133-135))
Annað sinn drottinn eftir það
Titill í handriti

„LX sálmur Tón, Náttúran öll og eðli manns, er. et.“

Upphaf

Annað sinn drottinn eftir það, aftur við Jónam sagði …

Lagboði

Náttúran öll og eðli manns

Aths.

13 erindi.

47(52r-52v (135-136))
Hvað verður fegra fundið
Titill í handriti

„LXI. sálmur Um frið og góða samvitsku Tón, Einn herra ég best ætti, et.“

Upphaf

Hvað verður fegra fundið, en friður og rósamt geð …

Lagboði

Einn herra ég best ætti

Aths.

4 erindi.

Efnisorð
48(52v-53r (136-137))
Ef þú spyr að því kristnin klár
Höfundur

Hallgrímur Pétursson

Titill í handriti

„LXII. sálmur. Andvarp kristilegrar kirkju. Tón,“

Upphaf

Ef þú spyr að því kristnin klár, kveinar daglega og fellir tár …

Aths.

6 erindi.

Efnisorð
49(53v-54v (138-140))
Allt heimsins glysið fordild fríð
Titill í handriti

„Nú eftirfylgja nokkrir sálmar og kveðlingar, um veraldarinnar háttalag, fallvalta gleði, lukkunnar óstöðugleika með öðru fleiru. LXIII sálmur. Um það hvörsu allt er fallvalt það sem í heiminum sýnist girnilegt, sem er. (1) æska. (2) heilsa. (3) fríðleiki. (4) metorð. (5) og vísdómur. Tón, Hvar mundi vera hjartað mitt. et“

Upphaf

Allt heimsins glysið fordild fríð, fegurðar prjál og skraut …

Lagboði

Hvar mundi vera hjartað mitt

Aths.

12 erindi.

Efnisorð
50(54v-55v (140-142))
Guð bið ég nú að gefa mér ráð
Titill í handriti

„LXIV. sálmur. Um þessa heims óstöðugleika í mótganginum Tón Hvað skal oss angra heimi í et“

Upphaf

Guð bið ég nú að gefa mér ráð, og greiða minn veg til besta …

Lagboði

Hvað skal oss angra heimi í

Aths.

7 erindi.

Efnisorð
51(55v-56r (142-143))
Svo sem gler sýnist mér
Titill í handriti

„LXV. sálmur. Um fallvalta gleði þessa heims. Tón, Árið nýtt, nú á, í nafni Jesú sæta.“

Upphaf

Svo sem gler sýnist mér, sælan hál veraldar …

Lagboði

Árið nýtt nú á

Aths.

9 erindi.

Efnisorð
52(56 (143))
Holdið of kátt
Titill í handriti

„LXVI Söngvísa.“

Upphaf

Holdið ofkátt, veit fyrir fram fátt …

Aths.

1 erindi.

Þessi vísa og vísurnar Hverfa happs tímar eru saman undir númerinu LXVI. Túlka má þessa vísu, eins og hún er hér skrifuð, sem eins konar yfirskrift hinna.

Efnisorð
53(56r-56v (143-144))
Hverfa happs tímar
Titill í handriti

„Með sama lag.“

Upphaf

Hverfa happs tímar, höfuð sundlar kvilla …

Lagboði

Árið nýtt nú á

Aths.

5 erindi.

Lagboðinn vísar til lagboðans við nr. 51 (LXV), Svo sem gler sýnist mér.

Efnisorð
54(56v-57r (144-145))
Barnalund blind hrædd
Titill í handriti

„LXVII söngvísa Ungdómurinn heimskur, æsku tíminn gleymskur, gleð þú þig spart, því illt kemur óvart. Með sama lag.“

Upphaf

Barnalund blind fædd, við brjóstin móður kúra …

Lagboði

Árið nýtt nú á

Aths.

5 erindi.

Upphaf kvæðisins er ólíkt milli handrita.

Efnisorð

55(57r-58r (145-147))
Mörg vill hryggja hugann pín
Titill í handriti

„LXVIII. sálmur Um foröktun þess stundlega. og eftirlangan þess eilífa. Með sínum tón.“

Upphaf

Mörg vill hryggja hugann pín, ánauðir styggja …

Lagboði

Með sínum tón

Aths.

21 erindi.

Efnisorð
56(58r-58v (147-148))
Hér hefur margur svo hættulegt prjál
Titill í handriti

„LXIX. sálmur. Að forakta heiminn en dýrka Guð óaflátanlega. Með sínum tón.“

Upphaf

Hér hefur margur svo hættulegt prjál hirðir lítið um sína sál…

Lagboði

Með sínum tón

Aths.

9 erindi.

Efnisorð
57(58v-59r (148-149))
Hætta er stór í heimi
Titill í handriti

„LXX. sálmur. Um hættusami þessa heims. Tón, Ó Jesú eðla blómi, et“

Upphaf

Hætta er stór í heimi, hjálp oss nú drottinn kær …

Lagboði

Ó Jesú eðla blómi

Aths.

5 erindi.

Efnisorð
58(59r-60r (149-151))
Flærðarsenna
Titill í handriti

„LXXXI. söngvísa. Um slægð og hrekki þessrar vondu og vélafullu veraldar. KALLAÐ FLÆRÐARSENNA Tón Ó! drottinn allsvaldandi et“

Upphaf

Annars erindi rekur, úlfur og löngum sannað það …

Lagboði

Ó drottinn allsvaldandi

Aths.

6 erindi.

Efnisorð
59(60r-60v (151-152))
Ég vænti drottinn eftir þér
Titill í handriti

„Eftirfylgja nokkrir huggunarsálmar í krossi og mótgangi. LXXII. sálmur. Út af Jobs orðum: 19. capit. v. Ég veit minn endurlausnari lifir Tón, Óvinnanleg borg er vor Guð. et.“

Upphaf

Ég vænti drottinn eftir þér, í minni hörmung langri …

Lagboði

Óvinnanleg borg er vor Guð

Aths.

5 erindi. E.k. griplur, fyrstu orð erindanna mynda setninguna „Ég veit minn endurlausnari lifir“.

60(60v-61v (152-154))
Á einum Guði er allt mitt traust
Titill í handriti

„LXXIII. sálmur. Huggunar sálmur í krossi og mótgangi. Tón, Jesús sem að oss frelsaði, et.“

Upphaf

Á einum Guði er allt mitt traust, öngvu skal ég því kvíða …

Lagboði

Jesús sem að oss frelsaði

Aths.

8 erindi.

61(61v-62v (154-156))
Hjartað kátt höfum þá gengur stirt
Titill í handriti

„LXXIV. sálmur. Um trú von og þolinmæði í mótlætinu. Tón, Blíði Guð, börnum þínum ei“

Upphaf

Hjartað kátt, höfum þá gengur stirt …

Lagboði

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Aths.

4 erindi.

62(62v-64r (156-159))
Auví minn Guð álít þá nauð
Titill í handriti

„LXXV. sálmur. Um freistingar og ástríður djöfulsins í mótlætinu Tón Ó! Jesú þér, Æ! viljum vér et“

Upphaf

Aví! minn Guð, álít þá nauð, sem eigum vér að líða …

Lagboði

Ó Jesú þér æ viljum vér

Aths.

14 erindi.

Efnisorð
63(64r-65v (159-162))
Þú kristin sála þjáð og mædd
Titill í handriti

„LXXVI. sálmur Um Guðs náðarríka huggun í krossi og mótlæti. Tón Náttúran öll og eðli manns“

Upphaf

Þú kristin sála þjáð og mædd, þreytt undir krossins byrði …

Lagboði

Náttúran öll og eðli manns

Aths.

18 erindi.

64(65v-66v (162-164))
Hvað skal oss angra í heimi hér
Titill í handriti

„LXXVII. sálmur Hvörninn Guðs börn skulu í kross og mótgangi, hugga sig við dýrð eilífs lífs. Tón, Öll lukka gleri líkust er et“

Upphaf

Hvað skal oss angra í heimi hér, þó höfum daga óhýra? …

Lagboði

Öll lukka gleri líkust er

Aths.

12 erindi.

65(67r-67v (165-166))
Segðu lof drottni sál mín nú
Titill í handriti

„LXXVIII. sálmur. Þakkargjörð þess sem sjúkur hefur legið og aftur batnar. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag.“

Upphaf

Segðu lof drottni sál mín nú, sætt með hjartans fögnuði …

Lagboði

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Aths.

8 erindi.

Efnisorð
66(67v-68v (166-168))
Drottinn Jesú ég þakka þér
Titill í handriti

„LXXIX sálmur. Önnur þakkargjörð fyrir fengna heilsu og heilbrigði. Tón, Skapari stjarna herra h“

Upphaf

Drottinn Jesú ég þakka þér, þína gæsku sem téðir mér …

Lagboði

Skapari stjarna herra hreinn

Aths.

11 erindi.

Efnisorð
67(68v-70v (168-172))
Gef ég mig allan á Guðs míns náð
Titill í handriti

„LXXX. sálmur. Um mannsins eymd og hörmung í þessu auma lífi. Item hugleiðing þess síðasta dags. Tón, Öldungar Júða annars dags“

Upphaf

Gef ég mig allan Guðs míns náð, geymi hann allt mitt efni og ráð …

Lagboði

Öldungar Júða annars dags

Aths.

38 erindi.

Efnisorð
68(70v-72r (172-175))
Hljómi raustin barna best
Höfundur

Bjarni Gissurarson

Hallgrímur Pétursson

Titill í handriti

„LXXXI sálmur. Fagur lofsöngur sem er stutt ágrip um Kristí niðurlægingar og upphafningarstand. Item um dómsdag og eftirlöngun eilífs lífs. Tón Lífsins alla líkn og náð et“

Upphaf

Hljóði raustin barna best, blíð á þessum degi …

Lagboði

Lífsins alla líkn og náð

Aths.

16 erindi.

Bjarni Gissurarson þýddi fyrstu þrjú erindin úr latínu (sálmurinn Personent hodie) en Hallgrímur Pétursson orti að líkindum hin þrettán. Upphafslína sálmsins byrjar ýmist „Hljóði raustin“ eða „Hljómi raustin“ í handritum.

Efnisorð
69(72r-73r (175-177))
Um dauðans óvissan tíma
Titill í handriti

„Hér eftirfylgja nokkrir huggunar og bænarsálmar af dauðanum upprisunni og því eilífa lífi LXXXII. sálmur Tón Dagur í austri öllum“

Upphaf

Allt eins og blómstrið eina, uppvex á sléttri grund …

Lagboði

Dagur í austri öllu

Aths.

13 erindi.

70(73r-74r (177-179))
Ó ó hver vill mig verja
Titill í handriti

„LXXXIII. sálmur. Um það hvörsu ómögulegt hvörjum manni sé að umflýja eður forðast sína ákvarðaða dauðastund. Tón, Himneski Guð vor herra, hvör dómur réttvís er. et“

Upphaf

Ó ó hvör vill mig verja, valdi dauðans fyrir? …

Lagboði

Himneski Guð vor herra

Aths.

12 erindi.

Efnisorð
71(74r-74v (179-180))
Þeir undanförnu öllum benda
Titill í handriti

„LXXXIV. sálmur. Að maður athugi jafnan sinn dauða. Tón, Tunga mín af hjarta hljóði“

Upphaf

Þeir undanförnu öllum benda, eftir þeim sem lifa nú …

Lagboði

Tunga mín af hjarta hljóði

Aths.

4 erindi.

Efnisorð
72(74v-75r (180-181))
Mannsins stuttur er ég inni
Titill í handriti

„LXXXV. sálmur. Dauðinn kemur oft snarlega, eins yfir ríka og fátæka því skyldi enginn treysta uppá sín auðæfi. Með sama lag.“

Upphaf

Mannsins stuttur er ég inni, andardráttur í nösunum …

Lagboði

Tunga mín af hjarta hljóði

Aths.

4 erindi.

Efnisorð
73(75r-76r (181-183))
Ó herra Guð mig haf til þín
Titill í handriti

„LXXXVI. sálmur. Hjartnæm bæn um gleðilega burtför. Tón, Ó! Jesú þér, æ viljum vér.“

Upphaf

Ó! herra Guð mig haf til þín, af hjarta mig þar til langar …

Lagboði

Ó Jesú þér æ viljum vér

Viðlag

Mitt glas þá þver, á móti mér, minn Guð send engla þína

Aths.

8 erindi.

Efnisorð
74(76r-76v (183-184))
Ó náðar nægð
Titill í handriti

„LXXXVII. sálmur. Um farsælan afgang. Með sama lag.“

Upphaf

Ó þú náð nægð, nægst heill og frægð …

Lagboði

Ó Jesú þér æ viljum vér

Viðlag

Jesús Guðs son, gjörðu þá bón, gef mér farsælan enda

Aths.

6 erindi.

Efnisorð
75(76v-78r (184-187))
Anda þinn Guð mér gef þú víst
Höfundur

Hálfdan Rafnsson

Titill í handriti

„LXXXVIII. sálmur. Um góðan afgang. og farsæld eilífs lífs,“

Upphaf

Anda þinn Guð mér gef þú víst, að villi mig sá vondi síst …

Viðlag

Lát mig vel læra að deyja (1.-8. erindi)

Aths.

12 erindi. Nótur við fyrsta erindi.

Efnisorð
76(78r-79r (187-189))
Herra Jesú ég hrópa á þig
Titill í handriti

„LXXXIX. sálmur. Andlátssálmur séra H. Péturs s. Tón, Fólkið sem drottni fylgdi út, et“

Upphaf

Herra Jesú ég hrópa á þig, hjartans því kraftar dvína …

Lagboði

Fólkið sem drottni fylgdi út

Aths.

19 erindi.

77(79v-81v (190-196))
Enn ber ég andarkvein
Titill í handriti

„XC. sálmur. Hjartnæmir tveir bænarsálmar um góðan afgang og innileg forlenging eftir eilífu lífi (sem meinast sr. H.P.s. hafi ort á sinni síðustu sóttar sæng. Sá fyrri með tón, Kom andi heilagi et“

Upphaf

Enn ber ég andarkvein, upp til Guðs hæða …

Lagboði

Kom andi heilagi

Aths.

Upprunalega 66 erindi, vantar nú 32.-54. erindi.

78(81v-84v (196-202))
Guð komi sjálfur nú með náð
Titill í handriti

„XCI sálmur Með himnalag.“

Upphaf

Guð komi sjálfur nú með náð, nú sjái Guð minn veg og ráð …

Lagboði

Hymnalag

Aths.

45 erindi.

79(84v-85r (202-203))
XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hj...
Titill í handriti

„XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hjartað mitt.“

Upphaf

Nær mun sú koma náðar tíð, neyðin hverfur og þrá …

Lagboði

Hvar mundi vera hjartað mitt

Aths.

6 erindi.

80(85r-86v (203-206))
Upp upp mín sál og ferðumst fús
Titill í handriti

„XCIII. sálmur. Um dýrð og vegsemd útvaldra Guðs barna, í eilífu lífi. Ton Mikillri farsæld mætir sá maður et. Thenor“

Upphaf

Upp upp mín sál og ferðunst fús, fríðri Guðs borg að ná …

Lagboði

Mikillri farsæld mætir sá maður

Aths.

4 erindi. Nótur með fyrsta erindi.

Efnisorð
81(87r-87v)
Guði sé lof að nóttin dimm
Titill í handriti

„Vikusöngur útaf Bænabbók doktor Josue Stegmans, ortur af sr. Sigurði Jónssyni í Presthólum.“

Upphaf

Guði sé lof að nóttin dimm, nú enduð er …

Aths.

17 erindi.

82(88r-89v)
Þriðjudags kvöldsálmur
Upphaf

… Hefðir þú ekki annast mig …

Aths.

15 erindi varðveitt en vantar framan á sálminn.

83(89v)
Lof sé þér lífsins herra
Titill í handriti

„Miðvikudags morgun sálmur Tón Gæsku guðs vér prísum“

Upphaf

Lof sé þér lífsins herra, ljós dagsins sé ég enn …

Lagboði

Gæsku guðs vér prísum

Aths.

Aðeins 1. erindi, afganginn vantar.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
89 blöð (* mm x * mm).
Tölusetning blaða
Upprunaleg blaðsíðumerking með bleki 33-206 (1r-86v). Bls. 138-139 ómerktar en ekki hlaupið yfir þær. Bls. 74-83 og 190-203 vitlaust merktar en leiðrétt svo með bleki. Arkir eru merktar bókstöfum, C-N.
Ástand
  • Vantar framan á handritið. Eyða á milli bl. 80 og 81. Á eftir bl. 86 vantar a.m.k. 1 blað. Eyða á milli bl. 87 og 88.
  • Innri jaðar blaðsins vantar á bl. 1.
  • Krassað með blýanti á bls. 64r-65r (159-161), 85v-86r (204-205) og 87r.
Umbrot
  • Eindálka.
  • Leturflötur er *.
  • Línufjöldi er 18-29.
  • Síðutitlar.
  • Griporð.
  • Númeruð erindi.
Skrifarar og skrift

Tvær hendur.

I. 1r-86v: Óþekktur skrifari.

II. 87r-89v: Óþekktur skrifari.

Skreytingar

Upphafsstafur í skrautkassa á bls. 40r (111), 41r (113) og 43r (117).

Flúraðir upphafsstafir víða.

Bókahnútur á bls. 16r (63) og 53r (137).

Lítið hjartatákn í textanum á bls. 49r (129).

Nótur

Í handritinu eru tveir sálmar með nótum:

  • Anda þinn guð mér gef þú víst (76v-77r)
  • Upp upp mín sál og ferðumst fús (85v-86r)

Spássíugreinar og aðrar viðbætur
Spássíugreinar skrifarans um árstíma og biblíutilvitnanir við XXIV. sálminn (14v-16r (60-63)). Minniháttar krabb á bls. 16v (64).
Band

Liggur laust í pappakápu í pappaspjöldum.

Uppruni og ferill

Uppruni
Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1780 í Skrá um handritasafn Landsbókasafns.
Ferill

Lbs 1722-1726 8vo keypt af Guðmundi Jónssyni á Hoffelli.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Skráning Páls Eggerts Ólasonar á handritinu er aðgengileg í ritinu Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsins, 2. bindi, bls. 338.

Guðrún Laufey Guðmundsdóttir bætti við skráninguna 21. janúar 2019; Sigríður H. Jörundsdóttir samræmdi skráningu 10. júní 2014 ; Svanhildur Óskarsdóttir fór yfir skráningu 5. - 6. júní 2014 ; Katelin Parsons skráði í apríl 2010 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndatöku 7. júní 2010.

Viðgerðarsaga

Athugað fyrir myndatöku 7. júní 2010.

Myndað í júní 2010.

Myndir af handritinu

Myndað fyrir handritavef í júní 2010.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsinsed. Páll Eggert Ólason [et al.]1918-1937; I-III
« »