Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

Lbs 1513 4to

Skoða myndir

Kvæðabók; Ísland, 1767

Nafn
Maro, Publius Vergilus 
Fæddur
17. október 0070 
Dáinn
23. september 0019 
Starf
 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Eggert Ólafsson 
Fæddur
1. desember 1726 
Dáinn
30. maí 1768 
Starf
Varalögmaður 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld; Nafn í handriti ; Viðtakandi; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Málfríður Jónsdóttir 
Fædd
1717 
Dáin
1784 
Starf
Lögmannsfrú 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sveinn Sölvason 
Fæddur
6. september 1722 
Dáinn
6. ágúst 1782 
Starf
Lögmaður 
Hlutverk
Höfundur; Ljóðskáld; Bréfritari; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldór Daníelsson 
Fæddur
6. febrúar 1855 
Dáinn
16. september 1923 
Starf
Hæstaréttardómari (Assessor) 
Hlutverk
Gefandi; Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Örn Hrafnkelsson 
Fæddur
11. október 1967 
Starf
Forstöðumaður 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigrún Guðjónsdóttir 
Fædd
14. júní 1946 
Starf
Handritavörður 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r)
Tileinkun
Upphaf

Þetta kvæðakver á hústrú Málfríður Jónsdóttir …

Efnisorð

1.1(1r)
Eclogues
Upphaf

O! Meliboee, Deus nobis haec otia fecit. …

Melibeye, Guð oss þetta greiddi …

Aths.

Fyrsta bók, ljóðlínur 6-10.

Tungumál textans

Íslenska (aðal); Latína

Efnisorð

2(1v)
Efnisyfirlit
Titill í handriti

„Nöfn- og blaðsíðutala þessara kvæða.“

3(2r-4v)
Friðriksvarði á Íslandi
Titill í handriti

„Friðriksvarði á Íslandi. Kvæðið er ort til burðardags Friðriks hins fimmta Danakonungs.“

Upphaf

Sú mér sjón í tálum eigi / sýnast draumi vann …

Lagboði

Ég leit

Niðurlag

„… hildings mildi blóð!“

Aths.

40 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 68-72.

Efnisorð

4(4v-6r)
Einvalds vísur
Titill í handriti

„Einvaldsvísur. Gjörðar til þakklætishátíðarinnar 1760 þá voru liðin 100 ár frá því er hófst einvaldsríki Danakonunga.“

Upphaf

Stendur upp á leiftra landi / lýstur sólar arfi njólu …

Niðurlag

„… fjörvi mettan eftir þetta!“

Aths.

20 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 72-74.

Efnisorð

5(6r-7r)
Vínsteinsmál
Titill í handriti

„Vínsteinsmál.“

Upphaf

Árla dags erlan, í vildu knýar …

Niðurlag

„… gefa fró sefa.“

Aths.

10 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 188-189.

Efnisorð

6(7r-7v)
Burðardagsvísur
Titill í handriti

„Burðardagsvísur til Kristjáns hins 7. Danakonungs, gjörðar í Kaupmannahöfn á hans 1. ríkisári 1766 og sendar til gildis Íslendinga.“

Upphaf

Rennur í sorta sunna sorglegs Dana borgum …

Niðurlag

„… guð-sjótar má njóta.“

Aths.

3 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 189.

Efnisorð

7(7v-9v)
Hafnarsæla
Titill í handriti

„Hafnarsæla. Gamansamt og nokkuð satíriskt kvæði um hætti manna í Kaupmannahöfn.“

Upphaf

Förum vér til gleði að ganga / gaman þar og lyst að fanga …

Viðlag

Út um strætin Hafnar há …

Niðurlag

„… enda þetts kvæði.“

Aths.

30 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 122-124.

Efnisorð

8(9v-11v)
Heimsótt
Titill í handriti

„Heimsótt. Um girnd útlendra manna og sér í lagi margra ærlegra Íslendinga að vilja vitja aftur þeirra föðurlands.“

Upphaf

Erindi neitt ég ekki kvað / um þá deilu heima …

Viðlag

Út ertu við æginn blá …

Niðurlag

„… kalla ég til þín laungum.“

Aths.

21 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 116-118.

Efnisorð

9(11v-14v)
Íslandssæla
Titill í handriti

„Íslandssæla. Er sett á mót Hafnarsælu.“

Upphaf

Fari þér til vikivaka / vinnunot og hvíld að taka …

Viðlag

Út um sveitir Ísalands …

Niðurlag

„… langar út um heim að blína.“

Aths.

30 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 119-121.

Efnisorð

10(14v)
Um leiða síns föðurlands
Titill í handriti

„Ein vísa. Um leiða og auðvirðing síns föðurlands.“

Upphaf

Er það satt sem nokkrir telja mér / aldrei glatt íslenskum verði hér …

Niðurlag

„…sig lét ei væla!“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 195.

Efnisorð

11(14v-16r)
Búrdrífuvísur
Titill í handriti

„Búrdrífuvísur. Út af þeirri bábilju gamalra kvenna að nokkurs konar sætri drífu fenni inn um búrgluggana hvörja nýársnótt. Item af rétti þeim slíkur er og nefndist eftir þessari búrdrífu.“

Upphaf

Búdrífan á nýársnótt / nýjung þótti lýði …

Niðurlag

„… freyjur Garðarshólma!“

Aths.

25 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 220-221.

Efnisorð

12(16r)
Kokkagæla
Titill í handriti

„Kokkagæla. Um framandi matartilbúning sem landinu er óhentugur.“

Upphaf

Hlæið að gælum hefðarlið / hættið þér ekki samt …

Niðurlag

„… tignum óhollt og rammt!“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 198.

Efnisorð

13(16r-16v)
Hnattarkvæði
Titill í handriti

„Hnattarkvæði. Um þann veraldarhnött eða Globum terraqveum og hans útskíring sem E. gjörði 1762 til að sýna sem hæglegast principia sphærica geographiam etc.“

Upphaf

Hnötturinn sem í Sauðlauksdali / settur var að aldartali …

Niðurlag

„… vorpið beggja valda stand!“

Aths.

9 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 228.

Efnisorð

14(16v)
Vísa
Titill í handriti

„Vísa. Um þann marglætislöst er nefnist Polypragmosyne þá maður vill vera allt í öllu. Hvörs konar lærdómi, projectum, handverkum etc. Sníkir sitt hjá hvörjum og gefur það út sem sitt eigið. Er hlutsamur og meinhagur en gjörir þó ekki neitt að gagni þá búið er.“

Upphaf

Polypragmosyne prjállegt hefur trýni / skammvinnt hygg ég skíni …

Niðurlag

„… dygð ég ætla ei krýni.“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 197.

Efnisorð

15(16v)
Skáldaþökk
Upphaf

Það mun þökk fyrir kvæði / þeflaust skáldum gefa …

Niðurlag

„… raun að kvæðislaunum.“

Aths.

1 erindi.

Án titils.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 199.

Efnisorð

16(17r-23r)
Búnaðarbálkur
Titill í handriti

„Búnaðarbálkur. Skiptur í þrjá kvæðaflokka; um íslenskt búskaparlíf þessara tíma, hvörsu leiðindalegt það sé hjá of mörgum, og með hvörju móti það megi gott og skemmtilegt verða; nefnilega með fleiru en því er almennilega tíðkast.“

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 30-50.

Efnisorð

16.1(17r-18v)
Eymdaróður
Titill í handriti

„Fyrsta kvæðið. Eymdaróður. Um eyðilegan bæjarbrag víða hér á landi.“

Upphaf

Þér sudda-drunga daufir andar / sem dragist gegnum myrkra loft! …

Lagboði

Ég svaf í föstum draumadvala

Niðurlag

„… hressi þeir upp og braggi sig!“

Aths.

24 erindi.

Efnisorð

16.2(18v-21r)
Náttúrulyst
Titill í handriti

„Annað kvæði Búnaðarbálks. Náttúrulyst. Hvörsu maður skuli draga sér dæmi til dægrastyttingar og ánægju af þeim sköpuðu skepnum sem Guðs forsjón dásamlega stjórnar og viðheldur mönnunum til gagns og aðstoðar.“

Upphaf

Hvað sem meinvætta mæltu þóftar / mér varð gengið í tjalda reit …

Niðurlag

„…landið fagni við soddan skraf!“

Aths.

36 erindi.

Efnisorð

16.3(21r-27r)
Bóndalíf og landselska
Titill í handriti

„Þriðja kvæði Búnaðarbálks. Bóndalíf og landselska. Um ýmsa þá hluti sem menn helst kunna að hafa yndi af í daglegu bændalífi hér á landi.“

Upphaf

Vænt er að kunna vel að búa / vel að fara með herrans gjöf …

Niðurlag

„… á meðan hrærist blóð!“

Aths.

100 erindi.

Efnisorð

17(27r)
Ein lofvísa um hornið
Titill í handriti

„Ein lofvísa um hornið“

Upphaf

Í horni er best að búa / birtunni undan snúa …

Niðurlag

„… og fám í ljósi trúa.“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 194.

Efnisorð

18(27v-28r)
Öfundarelta
Titill í handriti

„Öfundarelta sýnir aðal og einkunnir þessarar ódygðar sem þrávalt hefur bæði fyrr og síðar spillt velgengni vors föðurlands.“

Upphaf

Heyrðu nú Öfund orðin mín / ég skal þora að bíða þín …

Niðurlag

„… fyrir hjálp vors herra.“

Aths.

20 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 115.

Efnisorð

19(28v-29r)
Listhússkvæði
Titill í handriti

„Lysthúskvæði. Sýnir það að slíka bygging má gjöra nógu skemmtilega á Íslandi.“

Upphaf

Undir bláum sólarsali / Sauðlauks upp í lignum dali …

Viðlag

Fagurt galaði fuglinn sá ...

Niðurlag

„… listamaðurinn lengi þar við undi.“

Aths.

12 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 219.

Efnisorð

20(29r-30v)
Helblinda
Titill í handriti

„Helblinda. Um það að menn sjá ei né kannast við þær allra hörðustu Guðs bendingar, hvörjar þó varnar eru vort sjálfgjört syndastraff; einkum þá dæmalausu mannfæð, sem fram eftir þessum aldri hræðilega vaxið hefur, frá því að Stóra-Bóla var afgengin, og nú allt til skammra stunda.“

Upphaf

Forlögunum fresta má / en fyrirkomast aldrei …

Niðurlag

„… svo aftri vítis hyr.“

Aths.

19 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 53-56.

Efnisorð

21(30v-31v)
Teflöskuvísur
Titill í handriti

„Teflöskuvísur eru hálf-satíriskar um það ónýta te sem hingað flyst og að af innlendum grösum megi langtum hollara og þægilegra te tilreiða.“

Upphaf

Flaskan segir svört á kinn / sælir ætíð, Vatnar minn …

Niðurlag

„… það er höfuð dáindi!“

Aths.

29 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 146.

Efnisorð

22(31v-32r)
Grýlukvæði
Titill í handriti

„Grýlukvæði. Um þær myrkra fylgjur og illar hamingjur sem óholla skráveifu gjöra og gjört hafa landsins börnum.“

Upphaf

Hér er komin hún Grýla / með gull-leysið mól …

Niðurlag

„… betri en hún var.“

Aths.

13 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 141.

Efnisorð

23(32r-33v)
Ægisdrekka hin nýja
Titill í handriti

„Ægis drekka hin nýja. Um þá merkilegu Vatnsfjarðar veislu 1766 hvar Ægir, Rán og þeirra 9 dætur sátu að heimboði. Bragurinn er jambiskur eftir þeim er finnst í Epoda-bók skáldsins Horatii.“

Upphaf

Vötnin og árnar vaxa fljótt og víður sjór …

Niðurlag

„… vil ég ekki þau vekji mig!“

Aths.

40 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 216-218.

Efnisorð

24(33v-38v)
Mánamál
Titill í handriti

„Mánamál. Fornkveðið samtal þeirra Reykjavíkurfeðga, Ingólfs landnámsmanns, Þorsteins Ingólfssonar og Þorkels mána sonar hans, item Örlygs á Esjubergi.“

Upphaf

Ár var að ári / dag enn átta, tvö …

Niðurlag

„…. guð endurgefi.“

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 77-84.

Efnisorð

25(38v)
Tvísýni á kvennheillum
Titill í handriti

„Um tvísýnu á kvennaheillum. Nýr bragarháttur.“

Upphaf

Hvað er blýða brúð' að eiga? / bað í kvíða dúði veiga …

Niðurlag

„… hvörr sem vill, að klappa.“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 151.

Efnisorð

26(39r-40r)
Vínleikabragur
Titill í handriti

„Vínleikabragur kveðin mjög á latinska vísu með choriambisku lagi.“

Upphaf

Farið á fætur brátt / frestin er ekki par …

Niðurlag

„…vitleysa nótt og dag.“

Aths.

14 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 142-144.

Efnisorð

27(40r-41r)
Mjaðdrekka
Titill í handriti

„Mjaðdrekka. Um verðugt hrós og dyggðir mjaðarins fram yfir alla aðra áfenga drykki sem tíðkast á Norðurlöndum.“

Upphaf

Heilagur hunangs drykkur! / Hann verður aldrei gikkur …

Lagboði

Nú hvílir mörk og engi etc.

Niðurlag

„… gól ég við Golnis fund.“

Aths.

19 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 178-179.

Efnisorð

28(41r-42r)
Heimildarvísur
Titill í handriti

„Heimildarvísur. Hvar Íslands kvenfólki tileinkar brúkun og hlunnindi kvæða og sagna í móðurmáli.“

Upphaf

Fyrst að blaðið autt var eitt / og eftir stund af vöku …

Niðurlag

„…braginn vil ég þegi.“

Aths.

24 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 171-172.

Efnisorð

29(42r-42v)
Vitringasæla
Titill í handriti

„Vitringasæla. Sett á móti fullsælu Martialis, henni til endurbótar og aukningar, hvörnig einn heimspekingur eftir náttúrlegri guðvísi lagi sitt líferni til að ná fullkomnan eða fullsælu.“

Upphaf

Þú heiðinn maður! hefur sagt / hvað er til kyrrða…

Niðurlag

„… að þú standir aldrei við.“

Aths.

21 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 63-64.

Efnisorð

30(42v)
Vísa um Ísland
Titill í handriti

„Ein vísa um Íslands hrörnan og tvísýn og sérleg ævintýr“

Upphaf

Undarlegt er Ísland / örvasa, lasið …

Niðurlag

„… gott stand það land.“

Aths.

1 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 195.

Efnisorð

31(43r)
Ísland með ermahnöppum
Titill í handriti

„Nokkrar gamanvísur. Um búning Íslands konumyndar framan á Friðriks drápu og helst um ermahnappa íslenskunnar; þeim til undirvísunar sem að því hafa fundið að hún væri svona búin.“

Upphaf

Íslenskan með ermahnappa! / af því sumir lófum klappa …

Niðurlag

„… ekki er gylfi gull í skel.“

Aths.

7 erindi.

Notaskrá

Sjá: Eggert Ólafsson, Kvæði 1832, bls. 194.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni

Pappír.

Blaðfjöldi
i + 43 + i blöð (260 mm x 200 mm). Autt blað: 43v.
Tölusetning blaða

Upprunaleg blaðmerking 3-84 (2r-42v).

Handrit blaðmerkt með blýanti fyrir myndatöku.

Kveraskipan

Tólf kver.

  • Kver I: blöð 1–2, 1 tvinn.
  • Kver II: blöð 3–6, 2 tvinn.
  • Kver III: blöð 7–10, 2 tvinn.
  • Kver IV: blöð 11–14, 2 tvinn.
  • Kver V: blöð 15–18, 2 tvinn.
  • Kver VI: blöð 19–22, 2 tvinn.
  • Kver VII: blöð 23–26, 2 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 27–30, 2 tvinn.
  • Kver IX: blöð 31–34, 2 tvinn.
  • Kver X: blöð 35–38, 2 tvinn.
  • Kver XI: blöð 39–40, 1 tvinn.
  • Kver XII: blöð 41–43, 1 tvinn og 1 stakt blað.

Ástand

Handritið er slitið af notkun.

Umbrot

Tveir dálkar.

Leturflötur er 108-260 mm x 118-150 mm.

Leturflötur er afmarkaður með broti á blaði.

Skrifarar og skrift

Ein hönd ; Skrifari:

Eggert Ólafsson, fornskrift og fljótaskrift, eiginhandarrit.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Athugasemdir og skýringar Eggerts Ólafssonar eru neðanmáls.

Band

Band frá því um 1770 (265 mm x 210 mm x 16 mm).

Bókaspjöld úr pappa klædd pappír.

Slitið.

Límmiði á fremra spjaldi.

Uppruni og ferill

Uppruni
Ísland 1767
Ferill

Á blaði 1r stendur með hendi Eggerts Ólafssonar: „Þetta kvæðakver á hústrú Málfríður Jónsdóttir, kvinna herra Sveins Sölvasonar, lögmanns árið 1767. 1. kal. jan.“

Aðföng

Keypt af Halldóri Daníelssyni, 1909.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill
Örn Hrafnkelsson endurskráði 9. október 2012 ; Sigrún Guðjónsdóttir frumskráði fyrir myndvinnslu, 18. október 2010 ; Handritaskrá, 1. b.
Viðgerðarsaga

Athugað fyrir myndatöku 29. október 2010.

Myndað í nóvember 2010.

Myndir af handritinu

Myndað fyrir handritavef í nóvember 2010.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Eggert ÓlafssonKvæði Eggerts Ólafssonar, útgefin eftir þeim beztu handritum er feingizt gátu1832; s. [4], 236 s.
« »