Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

Lbs 530 4to

Skoða myndir

Íslenskar þjóðsögur og ævintýri; Ísland, 1850-1865.

Nafn
Jón Árnason 
Fæddur
17. ágúst 1819 
Dáinn
4. september 1888 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Bréfritari; Skrifari; Gefandi; Höfundur; Eigandi; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Björn Þorleifsson 
Fæddur
21. júní 1663 
Dáinn
13. júní 1710 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Arason 
Fæddur
1684 
Dáinn
19. janúar 1728 
Starf
Kapteinn 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldór Þorbergsson 
Fæddur
1623 
Dáinn
1711 
Starf
Lögréttumaður 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðbrandur Vigfússon 
Fæddur
13. mars 1827 
Dáinn
31. janúar 1899 
Starf
Fræðimaður 
Hlutverk
Fræðimaður; Gefandi; Skrifari; Bréfritari; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Grímsson 
Fæddur
3. júní 1825 
Dáinn
18. janúar 1860 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld; Heimildarmaður; Safnari; Viðtakandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Þórðarson 
Fæddur
3. október 1826 
Dáinn
13. júní 1885 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Eigandi; Gefandi; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þorsteinn Þórarinsson 
Fæddur
28. september 1831 
Dáinn
7. júní 1917 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Helgi Helgason 
Fæddur
1807 
Dáinn
1862 
Starf
Prentari 
Hlutverk
Prentari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Búi Jónsson 
Fæddur
2. maí 1804 
Dáinn
26. febrúar 1848 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld; Nafn í handriti ; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Skúli Gíslason 
Fæddur
14. ágúst 1825 
Dáinn
2. desember 1888 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Markús Gíslason 
Fæddur
30. október 1837 
Dáinn
15. október 1890 
Starf
Skólapiltur; Prestur 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hallgrímur Hannesson Scheving 
Fæddur
13. júlí 1781 
Dáinn
31. desember 1861 
Starf
Rektor 
Hlutverk
Bréfritari; Skrifari; Eigandi; Ljóðskáld; Höfundur; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ingibjörg Pálsdóttir 
Fædd
1807 
Dáin
15. maí 1891 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ólafur Sigurðsson Sívertsen 
Fæddur
1790 
Dáinn
1860 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Eigandi; Ljóðskáld; Bréfritari; Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þorkell Eyjólfsson 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldór Guðmundsson 
Fæddur
3. febrúar 1826 
Dáinn
13. febrúar 1904 
Starf
Kennari 
Hlutverk
Skrifari; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Sigurðsson 
Fæddur
11. maí 1828 
Dáinn
26. júní 1889 
Starf
Umboðsmaður; Alþingismaður 
Hlutverk
Viðtakandi; Skrifari; Heimildarmaður; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Jónsson 
Fæddur
15. janúar 1818 
Dáinn
8. nóvember 1870 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sveinn Auðunarson 
Fæddur
1782 
Dáinn
24. júní 1866 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Runólfur Jónsson 
Fæddur
1813 
Dáinn
26. janúar 1881 
Starf
Bóndi 
Hlutverk
Heimildarmaður; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Þorláksson 
Fæddur
13. desember 1744 
Dáinn
21. október 1819 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Bréfritari; Viðtakandi; Skrifari; Þýðandi; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Gísli Konráðsson 
Fæddur
18. júní 1787 
Dáinn
22. febrúar 1877 
Starf
Sagnaritari; Skáld; Fræðimaður 
Hlutverk
Skrifari; Ljóðskáld; Höfundur; Nafn í handriti ; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Eiríkur Kúld 
Fæddur
12. júní 1822 
Dáinn
19. júlí 1893 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi; Bréfritari; Skrifari; Ljóðskáld; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Benedikt Þórðarson 
Fæddur
30. júlí 1800 
Dáinn
9. desember 1882 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigurður Guðmundsson 
Fæddur
9. mars 1833 
Dáinn
7. september 1874 
Starf
Málari 
Hlutverk
Bréfritari; Skrifari; Heimildarmaður; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ólafur Sveinsson 
Fæddur
1762 
Dáinn
28. júlí 1845 
Starf
Bóndi 
Hlutverk
Skrifari; Heimildarmaður; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Steingrímur Jónsson 
Fæddur
17. ágúst 1769 
Dáinn
14. júní 1845 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Skrifari; Gefandi; Eigandi; Höfundur; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Guðmundsdóttir ; skálda 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hannes Erlendsson 
Fæddur
20. desember 1789 
Dáinn
19. júlí 1869 
Starf
Skósmiður 
Hlutverk
Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sveinn Ögmundsson lati 
Fæddur
9. september 1817 
Dáinn
16. desember 1876 
Starf
Málari; Veggfóðrari 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Jónsson 
Fæddur
23. ágúst 1812 
Dáinn
8. desember 1889 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Heimildarmaður; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Brynjólfur Jónsson 
Fæddur
26. september 1838 
Dáinn
16. maí 1914 
Starf
Rithöfundur 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Maurer, Konrad 
Fæddur
29. apríl 1823 
Dáinn
16. september 1902 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur; Skrifari; Heimildarmaður; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigurður Brynjólfsson Sívertsen 
Fæddur
2. nóvember 1808 
Dáinn
24. maí 1887 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi; Gefandi; Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hólmfríður Þorvaldsdóttir 
Fædd
29. september 1812 
Dáin
25. nóvember 1876 
Starf
Húsfreyja 
Hlutverk
Eigandi; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Högnason 
Fæddur
23. mars 1807 
Dáinn
23. júní 1879 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Skúli Magnússon 
Fæddur
5. janúar 1842 
Dáinn
1. júní 1881 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Matthías Jochumsson 
Fæddur
11. nóvember 1835 
Dáinn
18. nóvember 1920 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Skrifari; Ljóðskáld; Bréfritari; Nafn í handriti ; Safnari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Snæbjörn Egilsson 
Fæddur
22. september 1837 
Dáinn
10. febrúar 1894 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðmundur Gísli Sigurðsson 
Fæddur
4. október 1834 
Dáinn
25. maí 1892 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Gefandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Jónsdóttir 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Einarsson 
Fæddur
4. nóvember 1828 
Dáinn
31. janúar 1894 
Starf
 
Hlutverk
Viðtakandi; Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Bjarnason 
Fæddur
1801 
Dáinn
7. febrúar 1873 
Starf
 
Hlutverk
Heimildarmaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Jónsson ; Borgfirðingur ; bókabéus 
Fæddur
30. september 1826 
Dáinn
20. október 1912 
Starf
Lögregluþjónn 
Hlutverk
Skrifari; Eigandi; Gefandi; Viðtakandi; Heimildarmaður; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þorvarður Ólafsson 
Fæddur
1829 
Dáinn
29. nóvember 1872 
Starf
Hreppstjóri 
Hlutverk
Eigandi; Heimildarmaður; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldóra Kristinsdóttir 
Fædd
28. mars 1983 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Fædd
9. júní 1968 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-2v)
Einstakir galdramenn
Titill í handriti

„3. Grein. Einstakir galdramenn“

Upphaf

Opt má svo að bera, jafnvel nú á dögum …

Niðurlag

„… Skipreikinn“

Skrifaraklausa

„1. Sjá um sagnaranda á undan í III.flokks 2.grein. 2. Hann hefir sagt Dr. Maurer frá þessari sögu, sjá Isl. Volkss. 108.bls. sem inngángur þessi er tekinn eptir (1r).“

„1.Sagan um Latínu-Bjarna er tekin eptir handriti Skúla prests Gíslasonar, eptir frásögn Páls Ólafssonar, proventukarls á Brúsastöðum í Vatnsdal nyrðra, og álítur Skúli prestur hann minnugastan, áreiðanlegastan og beztan sögumann sinn (2r).“

Ábyrgð
Aths.

Endar á upptalningu á innihaldi kaflans.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 468 og 469.

Efnisorð
2(4v-5v)
Fabula um Sæmund fróða
Upphaf

Sæmundur hinn fróði sigldi og fór í Svartaskóla …

Niðurlag

„… og slapp hann því af stúlkunnni í það sinn. “

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 469 og 470.

Fyrir framan söguna, á síðum 3r og 4r eru forsíða og athugasemd um uppruna sögunnar. Forsíðan er með hendi Jóns Árnasonar, en athugasemdir með hendi Guðrands Vigfússonar.

Efnisorð
3(5v-6r)
Vatnsburður kölska
Upphaf

Griðkona ein í Odda …

Niðurlag

„… og missti hann því griðkonuna.“

Skrifaraklausa

„Þessar sögur munu vera frá mag. Birni (Guðbrandur) (6r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 470 og 471.

4(6v)
Um Sæmund fróða
Upphaf

Það er mál manna að Sæmundur fróði hafi numið fjölkyngi …

Niðurlag

„… sem hér eptir fylgja. “

Skrifaraklausa

„Héðan frá með hönd Árna Magnússonar. Þessum 9 sögum hefir Halldór Þorbergsson (á Súlu) safnað (6v).“

Ábyrgð
Efnisorð

5(6v)
Viðarflutningur kölska
Upphaf

Skipaði Sæmundur kölska að hvöggva upp skóg …

Niðurlag

„… eru í þeim dal enn.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Fyrri hluti textans. Sjá nr. 7.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 471 og 472.

6(7r)
Kvonfang Sæmundar
Upphaf

Sæmundur fróði átti fátæka konu …

Niðurlag

„… Svo sefaðist hún.“

Skrifaraklausa

„Allt hér eftir með hendi Árna (7r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 471.

7(7r)
Kvonfang Sæmundar
Upphaf

Stúlka ein fátæk fór um Rangárvelli …

Niðurlag

„… og lét af þessu stærilæti.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 471.

8(7v-8r)
Nornin á Saxlandi
Upphaf

Sæmundur prestur fróði lofaði konu nokkurri …

Niðurlag

„… Þau merki eru söm og sjáanleg allt til þessa dags.“

Skrifaraklausa

„Með hendi kapt. Magnúsar Arasonar“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 471.

9(8r)
Kölski smíðar brú á Rangá
Upphaf

Sæmundur skipaði Skolla að gera brú yfir Rangá …

Niðurlag

„… og fékk eigi annað til launa.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 472.

10(8r-8v)
Knararhóll hjá Odda
Upphaf

Skip kom af hafi fyrir sunnan land …

Niðurlag

„… stærstur allra í kirkjuhurðum á Íslandi.“

Skrifaraklausa

„1) Hóllinn heitir enn nú Knararhóll, segir Árni Magnússon (8r-8v).“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 472.

11(9r)
Sálufélag Sæmundar
Upphaf

Það hafði Sæmundur fróði heyrt í fornum spám …

Niðurlag

„… Þá gaf Sæmundur sig í ljós og gladdist af sálufélaginu.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 472 og 473.

12(9r-9v)
Fjósamaðurinn í Odda
Upphaf

Svo bar til í Odda …

Niðurlag

„… kastaði svo bandinu og slapp af kaupinu.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 473.

13(9v)
Sæmundur spáir fyrir kálfi
Upphaf

Eitt sinn var Sæmundur fróði á siglingu hingað til lands …

Niðurlag

„… hafði hvít hár í rófunni og lá á millum augnanna.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 474.

14(9v-10r)
Kölski mokar Oddafjósið
Upphaf

Einn laugardag skipaði Sæmundur kölska …

Niðurlag

„… og er enn með sama móti augsýnilega í stéttarsteininum fyrir austurbæjardyrunum í Odda þess merki fimm fingra djúpt.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 473.

15(10r-10v)
Galdrabókin í Skálholtskirkjugarði
Upphaf

Sæmundur hafði heyrt af góðum félaga sínum er Jón hét …

Niðurlag

„… en Jón missti bókarinnar.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 473 og 474.

16(10v-11r)
Pauri lætur í minni pokann
Upphaf

Í Odda er vatsnból hið örðugasta …

Niðurlag

„… sem enn nú sjást vegsummerki.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 474.

17(12r-12v)
Sólarljóð
Titill í handriti

„Sólarljóð“

Upphaf

Sæmundur andaðist 1133 …

Niðurlag

„… Í þá daga er sagt að verið hafi 300 hurðir á járnum í Næfraholti.“

Skrifaraklausa

„Með óþekktri hönd frá enda 17. aldar (12r).“

„Árni Magnússon segir um legstein Sæmundar að hann sé ekki annað en stór hnöllungssteinn. Árni nefnir og glæri lestrarherbergi Sæmundar í Odda (12v).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475.

18(13r)
Pauri lætur í minni pokann
Upphaf

Sæmundur og fjandi höfðu felingaleik …

Niðurlag

„… svo fjandi varð sig upp að gefa.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 474.

19(13r)
Pauri lætur í minni pokann
Upphaf

Sæmundur hafði felingaleik við fjanda …

Niðurlag

„… og vann svo Sæmundur.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 474.

20(13r)
Vatnsburður kölska
Upphaf

Skolli bar vatn …

Niðurlag

„… sem hún bar undir beltinu.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 470 og 471.

21(13r)
Kölski mokar Oddafjósið
Upphaf

Sæmundur hafði skipað skolla að moka fjóshauginn …

Niðurlag

„… sem liggur fyrir dyrunum.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 473.

22(13v)
Ólafur tóni
Upphaf

Sæmundur fróði bauð Vestfirðingum …

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 498.

Efnisorð
23(13v)
Sálufélag Sæmundar
Upphaf

Einhver hafði sagt Sæmundi …

Niðurlag

„… en las síðan fræði sín.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 472 og 473.

24(14r)
Svartiskóli
Upphaf

Sæmundarsteinn var stór …

Niðurlag

„… glæsir studerkammer Sæmundar“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475.

25(14r)
Sæmundarskóli
Upphaf

Lífssteinn Sæmundar í Odda …

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475.

26(13v)
Pauri lætur í minni pokann
Upphaf

Sæmundur reið Paura í selslíki …

Niðurlag

„… en Sæmundur óð til lands.“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Guðbrandur Vigfússon

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 474.

27(15r-15v)
Svartiskóli
Titill í handriti

„Svartiskóli“

Upphaf

Sá skóli var í fyrndinni til út í heimi …

Niðurlag

„… að ganga seinastur út úr honum.“

Skrifaraklausa

„Eftir vanalegri sögn í Borgarfirði (15r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475 og 476.

28(15v-16r)
Svartiskóli
Upphaf

Einu sinni voru þrír Íslendingar í Svartaskóla …

Niðurlag

„… Þannig komst Sæmundur fróði burtu úr Svartaskóla með félögum sínum.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475 og 476.

29(16r)
Svartiskóli
Upphaf

Aðrir segja, að þegar Sæmundur fróði gekk upp riðið …

Niðurlag

„… því kölski sleppti aldrei skugga hans aftur.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475 og 476.

30(16v)
Svartiskóli
Upphaf

Athugasemd. Ímyndunarafl þjóðarinnar …

Niðurlag

„… hver á sínum tíma.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 475 og 476.

31(17r-18v)
Lítil undirvísun um lærdóm Sæmundar fróða
Titill í handriti

„Lítil undirvísun um lærdóm Sæmundar fróða“

Upphaf

Þeir í Þýskalandi, sem vísir eru …

Niðurlag

„… þó Sæmundur úr þrautum kæmist.“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Þórðarson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 476 og 477.

32(19r-20r)
Sæmundur fer úr Svartaskóla
Titill í handriti

„Sæmundur fer úr Svartaskóla“

Upphaf

Það gjörðist í utanferð Sæmundar …

Niðurlag

„… og heim til fósturjarðar sinnar.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (19r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 477 og 478.

33(21r-21v)
Sæmundur fróði fær Oddann
Titill í handriti

„Sæmundur fróði fær Oddann“

Upphaf

Þegar þeir Sæmundur, Kálfur og Hálfdan …

Niðurlag

„… en Sæmundur fékk Oddann.“

Skrifaraklausa

„Tekið eftir vanalegri sögn í Borgarfirði (21r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 478.

34(21v)
Sæmundur fróði fær Oddann
Upphaf

Athugasemd. Hér hefur enn orðið …

Niðurlag

„… skipa prestum brauð á Íslandi.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 478.

35(22r-22v)
Heyhirðingin
Titill í handriti

„Heyhirðingin“

Upphaf

Einu sinni átti Sæmundur fróði mikið af þurri töðu undir …

Niðurlag

„… „Það er nú lítið orðið og mest allt gleymt sem ég kunni í ungdæmi mínu.““

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (22r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 478 og 479.

36(23r)
Kölski gjörði sig svo lítinn sem hann gat
Titill í handriti

„Kölski gjörði sig svo lítinn sem hann gat“

Upphaf

Það var einu sinni að séra Sæmundur spurði kölska …

Niðurlag

„… að Sæmundur gat altént haft kölska til hvers, sem hann vildi.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn manna í Borgarfirði (23r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 479.

37(24r-24v)
Flugan
Titill í handriti

„Flugan“

Upphaf

Kölska var alltaf gramt í geði við Sæmund prest fróða …

Niðurlag

„… en að liggja á altarinu um embættið hjá Sæmundi presti.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn Helga prentara Helgasonar (24r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Helgi Helgason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 480 og 481.

38(25r-25v)
Púkablístran
Titill í handriti

„Púkablístran“

Upphaf

Sæmundur fróði átti pípu eina …

Niðurlag

„… og líkaði Sæmundi vel ráðskona hennar.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn H. prentara Helgasonar (25r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Helgi Helgason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 479.

39(26r-26v)
Sæmundur og kölski kveðast á
Titill í handriti

„Sæmundur og kölski kveðast á“

Upphaf

Einu sinni hafði Sæmundur prestur veðjað við kölska um það …

Niðurlag

„… að þeir kvæðust síðan á.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn prófasts Búa sál. Jónssonar á Prestsbakka (26r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Búi Jónsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 480.

40(27r)
Viðarflutningur kölska
Titill í handriti

„Viðarflutningur kölska“

Upphaf

Sæmundur skipaði anda þeim …

Niðurlag

„… og sjást þessar nafnkenndu Varmadalsgrafir enn í dag.“

Skrifaraklausa

„Eftir Hrappseyjarbók (27r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Björn Þorleifsson

Heimildamaður Magnús Arason

Heimildamaður Halldór Þorbergsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 471 og 472.

41(27r)
Skollagróf
Titill í handriti

„Skollagróf“

Upphaf

Það er sagt, að Sæmundur fróði hafi látið skolla sækja skóg …

Niðurlag

„… og er hún kölluð Skollagróf.“

Skrifaraklausa

„Almenn sögn eystra (27r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 479 og 480.

42(28r-28v)
Kölski er í fjósi
Titill í handriti

„Kölski er í fjósi“

Upphaf

Einu sinni vantaði Sæmund fróða fjósamann …

Niðurlag

„… og sér enn í hana lautina.“

Skrifaraklausa

„Eftir vanalegri sögn í Borgarfirði (28r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 481.

43(29r-29v)
Púkinn og fjósamaðurinn
Titill í handriti

„Púkinn og fjósamaðurinn“

Upphaf

Einu sinni hélt Sæmundur fróði fjósamann …

Niðurlag

„… Betur að þú og ég gætum breytt eftir dæmi fjósamannsins.“

Skrifaraklausa

„Eftir vanalegri sögn manna í Borgarfirði (29r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 481.

Efnisorð
44(30r-30v)
Kölski ber vatn í hripum
Titill í handriti

„Kölski ber vatn í hripum“

Upphaf

Svo bar til einn vetur, að maður kom til fjósakonu Sæmundar fróða …

Niðurlag

„… því hann þóttist eiga honum fyrir grátt að gjalda.“

Skrifaraklausa

„Eftir vanalegri sögn í Borgarfirði (30r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 482.

45(31r-31v)
Kaup kölska við vefjarkonuna
Titill í handriti

„Kaup kölska við vefjarkonuna“

Upphaf

Einu sinni var vinnukona í Odda hjá Sæmundi fróða …

Niðurlag

„… því þaðan í frá fékk vefjarkonan aldrei köku eða smjör frá kölska.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (31r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 482 og 483.

46(32r-33v)
Tornæmi drengurinn og kölski
Titill í handriti

„Tornæmi drengurinn og kölski“

Upphaf

Einu sinni var dreng komið fyrir hjá séra Sæmundi …

Niðurlag

„… og orðið ágætis maður.“

Skrifaraklausa

„Vestan úr Mýrasýslu, eftir Markús skólapilt Gíslason (32r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Markús Gíslason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 483 og 484.

47(34r-34v)
Óskastundin
Titill í handriti

„Óskastundin“

Upphaf

Sæmundur hinn fróði sagði, að óskastund væri á hverjum degi …

Niðurlag

„… það gjörir biskupshesturinn.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn manna í Borgarfirði (34r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 484.

48(35r-36r)
Sæmundur fer til gleði á nýársnótt
Titill í handriti

„Sæmundur fer til gleði á nýársnótt“

Upphaf

Dóttir Sæmundar hét Margrét …

Niðurlag

„… og messaði þar á nýársdag.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (35r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 485.

49(37r-37v)
Sæmundur á banasænginni
Titill í handriti

„Sæmundur á banasænginni“

Upphaf

Sæmundur hafði tekið meybarn í fóstur af fátækum manni …

Niðurlag

„… Enda var þá allt mýbitið horfið og Sæmundur liðinn.“

Skrifaraklausa

„Eftir dr. Hallgrími Scheving (37r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Hallgrímur Scheving

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 485 og 486.

50(38r)
Kirkjugarðsleg Sæmundar
Titill í handriti

„Kirkjugarðsleg Sæmundar“

Upphaf

Sæmundur fróði lagði svo fyrir, þegar hann lá banaleguna …

Niðurlag

„… sem haft hafa heimkomu.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (38r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 486.

51(39r-54v)
Frá Kálfi Árnasyni
51.1(40r-40v)
Kálfur leikur á Kölska
Titill í handriti

„Saga um Kálf Árnason (sem einu sinni er sagt að hafi búið á Laxlæk)“

Upphaf

Þegar Kálfur Árnason var í Svartaskóla …

Niðurlag

„… er dó í góðri elli.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (40r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 486 og 487.

51.2(41r-43r)
Kálfur fer að hitta Sæmund fróða
Titill í handriti

„Kálfur fer að hitta Sæmund fróða“

Upphaf

Í annað sinn vildi Kálfur finna Sæmund fróða í Odda …

Niðurlag

„… sem hann hafði numið fram yfir sig í Svartaskóla.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (41r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 487 og 488.

51.3(44r-44v)
Kálfur sendir Kölska eftir presti
Titill í handriti

„Kálfur sendir Kölska eftir presti“

Upphaf

Einu sinni varð Kálfur veikur …

Niðurlag

„… og verður hann því að fara burt við svo búið.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (44r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 488.

51.4(45r-45v)
Kálfur deyr
Titill í handriti

„Kálfur deyr“

Upphaf

Þegar Kálfur var orðinn fjörgamall …

Niðurlag

„… eins og hann hafði fyrirmælt. “

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (45r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 488 og 489.

52(46r-49r)
Sögubrot af Árum-Kára
Titill í handriti

„Sögubrot af Árum-Kára“

Upphaf

Þá átti Kári bú að Selárdal við Arnarfjörð …

Niðurlag

„… Og lýkur hér frá honum að segja.“

Skrifaraklausa

„Ólafur prófastur Sívertsen í Flatey hefur skrásett eftir sögn Arnfirðinga og skoðað sjálfur flest örnefnin (46r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Ólafur Sívertsen

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 489 til 492.

Efnisorð
53(50r-51r)
Guðbjartur flóki og Hólabiskup
Titill í handriti

„Hólabiskup og Guðbjartur flóki“

Upphaf

Guðbjartur prestur flóki í Laufási var mestur kunnáttumaður á sinni tíð …

Niðurlag

„… sem voru rýndir í honum.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti séra Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (50r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 492 og 493.

54(52r-59v)
Straumfjarðar-Halla
54.1(52r-57r)
Uppruni Höllu
Upphaf

Halla var uppi um sömu mundir og Sæmundur hinn fróði …

Niðurlag

„… svo varð hann með öllu ónýtur.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögnum af Mýrum og handriti séra Þorkels Eyjólfssonar á Borg (52r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 494.

54.2(58r)
Af Höllu og Elínu
Titill í handriti

„Straumfjarðar-Halla“

Upphaf

Í Straumfirði á Mýrum bjó um það leyti …

Niðurlag

„… Af henni eru þessar sögur, meðan hún bjó vestra.“

Skrifaraklausa

„Tekið eftir sögn kand. H. Guðmundssonar frá Ferjukoti í Borgarfirði (58r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 539.

54.3(58r-58v)
Vinnumenn Höllu og hundarnir
Upphaf

Einu sinni heyrði Halla vinnumenn sína vera að tala um það …

Niðurlag

„… Er þess ekki getið að vinnumennirnir hafi síðan öfundað hundana af æfi þeirra.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 498.

54.4(58v)
Halla fer í kaupstað
Upphaf

Einu sinni sem oftar fór Halla í kaupstað …

Niðurlag

„… of mikið hefi ég kennt þér," segir Halla.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 496 og 497.

54.5(58v-59r)
Halla breiðir tað
Upphaf

Einu sinni átti Halla tað mikið borið á túni sínu …

Niðurlag

„… Missti hann þá augað og var ætíð blindur á því síðan.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 539.

54.6(59r-59v)
Sláttumenn Höllu
Upphaf

Það var siður Höllu, að hún sagði vinnumönnum sínum um sláttinn …

Niðurlag

„… og fékkst enginn þeirra um þetta framar.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 540.

54.7(59v)
Ævilok Höllu og legstaður
Upphaf

Halla mælti svo fyrir áður en hún dó …

Niðurlag

„… og segja menn að kirkjan hafi verið þar síðan, eins og kerling sagði.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 498.

55(60r-60v)
Ólafur tóni
Titill í handriti

„Ólafur tóni“

55.1(60r)
Tónavör
Titill í handriti

„Ólafur tóni“

Upphaf

Hann lifði í lok 14. aldar og var haldinn mesti galdramaður …

Niðurlag

„… því engin mannshönd gat rogað við því.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Guðbrands Vigfússonar (60r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 498.

55.2(60v)
Ýmislegt af Ólafi tóna
Titill í handriti

„Ólafur tóni“

Upphaf

Í tíð Árna Magnússonar hafa verið fleiri sögur um Ólaf tóna á Vestfjörðum …

Niðurlag

„… að Ólafur hafi numið galdra sína af Straumfjarðar-Höllu.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 498.

Efnisorð
56(61r-62r)
Gottskálk biskup grimmi
Titill í handriti

„Gottskálk biskup grimmi“

Upphaf

Gottskálk biskup grimmi var hinn mesti galdramaður …

Niðurlag

„… því þá tók annar sterkari í taumana.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti séra Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (61r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Skrifari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 499 og 500.

57(63r-73v)
Frá séra Hálfdani á Felli
Upphaf

Séra Hálfdan var uppi á 16. öld …

Ábyrgð
57.1(64r-64v)
Kölski ber á völl fyrir Hálfdan
Titill í handriti

„Hálfdan prestur“

Upphaf

Hálfdan Einarsson eða Eldjárnsson prestur á Felli í Sléttuhlíð í Skagafjarðarsýslu hafði lært í Svartaskóla með Sæmundi fróða …

Niðurlag

„… sem heim liggur að staðnum.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn norðlenskra skólapilta 1845 (64r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 500.

57.2(65r)
Hálfdan prestur og Ólöf í Lónkoti
Upphaf

Í Lónkoti í sókn Hálfdanar prests í Felli bjó kerling ein gömul …

Niðurlag

„… en hún aftur flyðruna frá honum.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn norðlenskra skólapilta 1845 (65r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 500.

57.3(65v)
Hálfdan prestur og Ólöf í Lónkoti
Upphaf

Einu sinni átti Hálfdan prestur útisæti mikið …

Niðurlag

„… og orðið vitstola.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Skrifari Magnús Grímsson

Aths.

Strikað er yfir textann.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 500.

57.4(66r)
Ill er fylgja þín bróðir
Upphaf

Gísli Konráðsson nefnir Sæmund skólabróður Hálfdanar …

Niðurlag

„… en Sæmundur varð aldrei síðan heilskygn á því auga.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 503.

57.5(67r)
Hálfdan prestur Einarsson
Upphaf

Séra Hálfdan var prestur að Felli í Sléttuhlíð …

Niðurlag

„… eins og nú skal sýnt með nokkrum dæmum.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns alþingismanns Sigurðssonar á Gautlöndum (67r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

57.6(67r-68v)
Málmeyjarkonan
Titill í handriti

„Málmeyjarkonan“

Upphaf

Svo er frásagt, að þau ummæli hafi legið á Málmey í Skagafirði …

Niðurlag

„… enda hefir enginn árætt að vera þar lengur, en í 20 ár.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti sama (67r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 501og 502.

57.7(69r-69v)
Hálfdan prestur þjónar Hvammsbrauði
Titill í handriti

„Hálfdan prestur þjónar Hvammsbrauði“

Upphaf

Svo er sagt, að einn tíma væri prestlaust í Hvamms- og Ketubrauði …

Niðurlag

„… mjög forn, í miðju skarðinu.“

Skrifaraklausa

„Páll prestur Jónsson í Hvammi hefir skrásett eftir gömlum manni á Skaga (69r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Páll Jónsson

Heimildamaður Sveinn Auðunarson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 504.

57.8(70r-70v)
Grímseyjarförin
Titill í handriti

„Grímseyjarförin“

Upphaf

Það var á einum vetri ofanverðum …

Niðurlag

„… Er þynnsta blaðkan á sporði þorsksins jafnan jölluð skollablaðka síðan.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns alþingismanns Sigurðssonar á Gautlöndum (70r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 502 og 503.

57.9(72r)
Steinunn á Tjörnum
Titill í handriti

„Steinunn á Tjörnum“

Upphaf

Í Fellssókn er bær einn, sem heitir á Tjörnum …

Niðurlag

„… en þeim er Steinunn hefði vitað af.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns alþingismanns Sigurðssonar á Gautlöndum (70r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 503 og 504.

57.10(73r-73v)
Dauði Hálfdanar prests
Titill í handriti

„Dauði Hálfdanar prests“

Upphaf

Svo er sagt, að þegar á leið ævi Hálfdanar prests …

Niðurlag

„… að Hálfdan prestur hafi fengið góðan samastað eftir dauðan.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns alþingismanns Sigurðssonar á Gautlöndum (70r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 504 og 505.

58(74r-75r)
Galdra-Leifi
Titill í handriti

„Galdra-Leifi“

Upphaf

Þorleifur hét maður …

Niðurlag

„… Lauk hann svo þessu verki létt og vel.“

Skrifaraklausa

„Eftir séra Magnús Grímsson (70r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 505 og 506.

Efnisorð
59(76r-83v)
Frá séra Magnúsi í Hörgslandi
Titill í handriti

„Frá séra Magnúsi á Hörgslandi og Höfðabrekku-Jóku (1652-1686)“

59.1(77r-77v)
Séra Magnús og séra Illugi
Titill í handriti

„Séra Magnús og séra Illugi“

Upphaf

Svo er sagt, að prestur sá hafi þjónað á Kirkjubæjarklaustri sem Illugi hafi heitið …

Niðurlag

„… og að aldrei hafi orðið vart við hann síðan.“

Skrifaraklausa

„Eftir Runólf Jónsson í Vík í Mýrdal (77r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Runólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 508 og 509.

59.2(78r-80r)
Flóða-Labbi
Titill í handriti

„Flóða-Labbi“

Upphaf

Svo er sagt, að í tíð séra Magnúsar á Hörgslandi bjó bóndi nokkur í Hvammi undir Eyjafjöllum …

Niðurlag

„… Enda varð aldrei vart við Flóða-Labba síðan.“

Skrifaraklausa

„Eftir sama (78r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Runólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 509 og 510.

59.3(81r-83r)
Höfðabrekku-Jóka
Titill í handriti

„Höfðabrekku-Jóka“

Upphaf

Svo er sagt, að í fyrndinni hafi kona sú búið á Höfðabrekku, er Jórunn hét …

Niðurlag

„… ekki hefur orðið vart við Jóku síðan.“

Skrifaraklausa

„Eftir Runólf Jónsson í Vík í Mýrdal (83r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Runólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 510 til 512.

59.4(83r-83v)
Missögn af Höfðabrekku-Jóku
Titill í handriti

„Missögn tekin eftir Ljóðabók Jóns Þorlákssonar II Kaupmannahöfn, 1843, 574. bls.“

Upphaf

Þar segir, að sonur hennar hafi átt barn við stúlku …

Niðurlag

„… en annar endi trefilsins sé fastur í steininum.“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Þorláksson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 512.

60(84r-86r)
Einar prestur galdrameistari
Titill í handriti

„Einar prestur galdrameistari“

60.1(84r-84r)
Uppruni Einars og ætt
Titill í handriti

„Einar prestur galdrameistari“

Upphaf

Einar prestur var Nikulásson frá Héðinshöfða …

Niðurlag

„… hann kenndi sonum sínum fjölkynngi.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Gísla Konráðssonar (84r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 513.

60.2(84r-84v)
Einar seiðir að sér hval
Upphaf

Það var einu sinni í harðæri …

Niðurlag

„… og byrgði Einar prestur þannig sveitina með hval þessum ókeypis.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 513.

60.3(84v-85v)
Af Einari og Birni hinum vestfirska
Upphaf

Af því mjög varð hljóðbært um fjölkynngi Einars …

Niðurlag

„… að það hefði orðið af völdum Bjarnar.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 513 og 514.

60.4(85v-86r)
Ýmislegt af Einari og niðjum hans
Upphaf

Einar prestur andaðist gamall 1699 …

Niðurlag

„… að engum gerði hann mein.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 514 og 515.

61(87r-88v)
Jón prestur gamli á Þæfusteini
Titill í handriti

„Jón prestur gamli á Þæfusteini“

61.1(87r)
Sagnarandinn
Titill í handriti

„Jón prestur gamli á Þæfusteini“

Upphaf

Jón var orðinn prestur í Nesþingum undir Jökli 1580 …

Niðurlag

„… sem hann söng yfir.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti frá séra Eiríki Kúld (87r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Heimildamaður Eiríkur Kúld

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 516.

61.2(87r-88r)
Sveitakerlingin og langan
Upphaf

Sagt er, að Jöklamenn sæu ofsjónum yfir þessari fjölfræði …

Niðurlag

„… ef hann vildi hefna sín.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Heimildamaður Eiríkur Kúld

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 516 og 517.

61.3(88r-88v)
Hjallþjófurinn
Upphaf

Sú er enn ein sögn frá Jóni presti …

Niðurlag

„… .og er sagt hann hefði það að heilræði.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Heimildamaður Eiríkur Kúld

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 517.

62(89r-92v)
Galdra-Manga
62.1(90v)
Hrakningar Möngu
Titill í handriti

„Galdra-Manga“

Upphaf

Það bar til í Trékyllisvík á Ströndum …

Niðurlag

„… að hann kæmi ekki upp framar né yrði að meini.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Gísla Konráðssonar og séra Benedikts Þórðarsonar á Brjánslæk (89r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Heimildamaður Benedikt Þórðarson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 517 og 518.

62.2(90v-92v)
Af Möngu og Tómasi presti
Upphaf

Tómas hét prestur …

Niðurlag

„… og kæfð undir fossinum í innri Skarðsá.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Heimildamaður Benedikt Þórðarson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 519 og 520.

63(93r-101r)
Leirulækjar-Fúsi
Titill í handriti

„Leirulækjar-Fúsi“

63.1(93r-96r)
Af Fúsa og Sigurði Dalaskáldi
Titill í handriti

„Leirulækjar-Fúsi“

Upphaf

Á öndverðurm dögum þeirra, Fúsa og Sigurðar Gíslasonar Dalaskálds …

Niðurlag

„… herrans röddu heyrir.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögnum á Mýrum (93r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 520 til 522.

63.2(95r-95v)
Jón Sigurðsson og Páll Vídalín kveðast á
Upphaf

Jón Sigurðssson dalaskáld var áleitinn í kveðskap …

Niðurlag

„… mælir hann þessa vísu fyrir munni sér svo fólkið heyrði í framkirkjunni.“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 522 og 523.

63.3(96r-97r)
Kæfubelgurinn
Upphaf

Einhverju sinni fór Fúsi með fleirum Mýramönnum suður í kaupstað …

Niðurlag

„… að maðurinn hafi gætt þess heilræðis upp frá því.“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 523.

63.4(97r-97v)
Fúsi fer að finna Kölska
Upphaf

Fúsi hafði mikil mök við huldar vættir …

Niðurlag

„… mörg holl ráð sér gefið.“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 523.

63.5(97v-98r)
Fúsi launar fylgd
Upphaf

Einu sinni kom Fúsi að bæ …

Niðurlag

„… og gat hann ekki messað þann dag.“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 524.

Efnisorð
63.6(98r)
Fúsi flyst frá Leirulæk
Upphaf

Það er mælt, að Fúsi hafi á efri árum flutt sig frá Leirulæk …

Niðurlag

„… og hafi hann dáið á Suðurlandi.“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 528.

Efnisorð
63.7(90v)
Kirkjuskikk Fúsa
Upphaf

árum." Þegar presturinn mælir þessum orðum …

Niðurlag

„… að lalla út með koppinn."“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorkell Eyjólfsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Upphaf vantar.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 525 og 526.

Efnisorð
63.8(99r-99v)
Galdra-Fúsi og Leirulækjar-Fúsi
Titill í handriti

„Leirulækjar-Fúsi“

Upphaf

Vigfús Jónsson á Leirulæk, sem venjulega er kallaður Leirulækjar-Fúsi …

Niðurlag

„… Eftir það hvarf Galdra-Fúsi, og hefir ekki sést síðan.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 526.

Efnisorð
63.9(99v)
Fúsi ginntur
Upphaf

Fúsi lagði eitt sinn hug á konu nágranna síns …

Niðurlag

„… en aldrei sást hann síðan.“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 527.

Efnisorð
63.10(100r-101r)
Miðinn í handbókinni
Upphaf

Einu sinni þegar Fúsi var við Álftaneskirkju …

Niðurlag

„… af því að Fúsi hafði skipt um miðana.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 527 og 528.

Efnisorð
64(102r-103v)
Feðgarnir
Titill í handriti

„Feðgarnir Bjarni Jónsson og Bjarni Bjarnason“

64.1(102r)
Bjarni Jónsson
Upphaf

Bjarni er maður nefndur, kallaður Jónsson …

Niðurlag

„… „Þetta eru lítil sonarútlát.““

Skrifaraklausa

„Eftir annál skrifuðum 1719 og ættartölum Steingríms biskups 1814-15 og 2666.-2675. bls. (93r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Ólafur Sveinsson

Heimildamaður Steingrímur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 528.

64.2(102r-103v)
Bjarni Bjarnason
Upphaf

Sonur Bjarna þessa „undir Hesti“ hét og Bjarni …

Niðurlag

„… og dó 1723 á 4.árinu um áttrætt.“

Ábyrgð

Heimildamaður Ólafur Sveinsson

Heimildamaður Steingrímur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 529 og 530.

65(104r-104v)
Latínu-Bjarni
Titill í handriti

„Latínu-Bjarni“

Upphaf

Teitur hét maður, sonur Jóns lögréttumanns á Grímstöðum í Breiðavík …

Niðurlag

„… er þessi jólagleði sögð hin síðasta undir Jökli.“

Skrifaraklausa

„Eftir Guðrúnu Guðmundsdóttur skáldu (104r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 530.

66(105r-117v)
Þormóður í Gvendareyjum
Titill í handriti

„Þormóður í Gvendareyjum“

Efnisorð
66.1(105r)
Þormóður í Gvendareyjum
Upphaf

Gvendareyjar heita einar af Suðureyum á Breiðafirði …

Niðurlag

„… og verður sumra þeirra síðar getið.“

Skrifaraklausa

„1.Eptir frásögnum Hannesar Erlendssonar og Sveins Ögmundssonar, beggja í Reykjavík, en ættaðra að vestan, og handriti Gísla konráðssonar (105r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 531.

Efnisorð
66.2(105r-106r)
Þormóður í Vaðstakksey
Upphaf

Þormóður bjó fyrir víst 3 ár í Vaðstakksey hjá Stykkishólmi …

Niðurlag

„… því heitir það síðan Draugabæli.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 531 og 532.

66.3(106r-110r)
Þormóður, feðgarnir og Jón frændi
Upphaf

Margt hefir verið sagt frá viðureign Þormóðar við drauga og forynjur …

Niðurlag

„… en Ólafur tók þó af þeim kver eitt, og stakk hjá sér.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 532 til 535.

66.4(110r-112v)
Af Þormóði og Hafneyja-Gvendi
Upphaf

Annar versti fjandmaður Þormóðar var Guðmundur í Hafnareyjum Sigurðsson …

Niðurlag

„… sem Þormóður kvað um Gvend, til sannindamerkis um það.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 535 til 537.

66.5(112v-113r)
Glettur smádrauga
Upphaf

Ýmsar eru fleiri sagnir um viðureign Þormóðar við drauga …

Niðurlag

„… svo að Þormóður náði aðeins í fremri hluta hans.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 537 og 538.

66.6(113r-114r)
Móri
Upphaf

Það var venja bænda í Breiðafjarðareyjum …

Niðurlag

„… áður en hann fór til kirkjunnar.“

Ábyrgð

Heimildamaður Páll Jónsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 538.

66.7(114r-115r)
Ákvæði Þormóðs og kveðskapur
Upphaf

Alsagt er það, að Þormóður orkaði ekki minna með ákvæðum sínum en fjölkynngi …

Niðurlag

„… ekki er þess getið, hvort Þormóður hefndi þessa á Birni, eða ekki.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 539 og 540.

66.8(115v-117v)
Þormóður opnar sölubúðir kaupmanna
Upphaf

Um þær mundir, sem Þormóður var uppi …

Niðurlag

„… en lengi síðan kaupmaður á Grundarfirði.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 541 til 543.

66.9(117v)
Iðrunarmannasögur
Upphaf

Frá æfilokum Þormóðar veit ég ekkert að segja …

Niðurlag

„… og var hann þá gamall orðinn.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hannes Erlendsson

Heimildamaður Sveinn Ögmundsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 543.

67(118r-147v)
Frá séra Eiríki í Vogsósum
Titill í handriti

„Frá Eiríki í Vogsósum (1677-1716)“

Efnisorð
67.1(118r)
Frá séra Eiríki í Vogsósum
Titill í handriti

„Frá Eiríki í Vogsósum (1677-1716)“

Upphaf

Um séra Eirík í Vogsósum eru geysimargar sögur og missagnir …

Niðurlag

„… Ekki vissi neinn maður hvað hann var að sýsla í ferðum þessum.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 543.

Efnisorð
67.2(118r-119r)
Eiríkur nemur kunnáttu í skóla
Titill í handriti

„Eiríkur nemur kunnáttu í skóla“

Upphaf

Í Biskupstungum var eitt sinn kotkarl nokkur gamall og forn í skapi …

Niðurlag

„… þegar hann væri dauður og ekki fyrr.“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 543 til 545.

67.3(120r-120v)
Bókin í Vogsósakirkjugarði
Titill í handriti

„Bókin í Selvogskirkjugarði“

Upphaf

Þegar séra Eiríkur var nýkominn að Vogsósum …

Niðurlag

„… hefði hún orðið sér ofurefli.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (120r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 545.

67.4(121r)
Handbókin
Titill í handriti

„Handbókin“

Upphaf

Margir yngissveinar fóru til Eiríks prests …

Niðurlag

„… Er svo sagt, að hann hafi kennt honum.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (121r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 545 og 546.

67.5(121v)
Baukur séra Eiríks
Upphaf

Skúli prestur Gíslason segir svo frá þessari sögu …

Niðurlag

„… er árarnir rótuðu sandinum.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 513.

Efnisorð
67.6(122r)
Glófarnir
Titill í handriti

„Glófarnir“

Upphaf

Annan pilt, sem kennslu falaði …

Niðurlag

„… þér get ég ekki kennt.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (122r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 546.

67.7(123r)
Uppvakningurinn
Titill í handriti

„Uppvakningurinn“

Upphaf

Tveir piltar komu einu sinni til Eiríks prests …

Niðurlag

„… hvort úr því varð.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (123r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 546.

67.8(124r-124v)
Trippið
Titill í handriti

„Trippið“

Upphaf

Einu sinni komu tveir menn til Eiríks …

Niðurlag

„… að sleikja trippið, en hinum ekki. “

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 546.

67.9(125r-125v)
Tarfurinn
Titill í handriti

„Tarfurinn“

Upphaf

Einu sinni kom piltur til Eiríks …

Niðurlag

„… að hann tók manninn og kenndi honum.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 547.

67.10(126r-126v)
Förukerlingin
Titill í handriti

„Förukerlingin“

Upphaf

Einu sinni, sem oftar, komu tveir menn til Vogsósa-Eiríks …

Niðurlag

„… því í rauninni sáu þeir enga kerlingu.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 548.

67.11(127r-127v)
Hólgangan
Titill í handriti

„Hólgangan“

Upphaf

Einu sinni bað unglingsmaður séra Eirík …

Niðurlag

„… að þú mundir ekki mega sjá neitt.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 547 og 548.

67.12(128r)
Gandreiðin
Titill í handriti

„Gandreiðin“

Upphaf

Einu sinni hvarf Eiríkur prestur …

Niðurlag

„… þá hefði ég aldrei komist í samt lag aftur.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (128r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 549.

67.13(129r-130r)
Hestastuldurinn
Titill í handriti

„Hestastuldurinn“

Upphaf

Séra Eiríkur varaði bæði smala og aðra stráka í Selvogi við því …

Niðurlag

„… að hann skyldi ekki heldur komast upp af honum.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Heimildamaður Skúli Gíslason

Heimildamaður Konrad Maurer

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 548 og 549.

67.14(131r-131v)
Ósinn ófær
Titill í handriti

„Ósinn ófær“

Upphaf

Einu sinni voru vermenn nótt á Vogsósum …

Niðurlag

„… áður þeir kæmist yfir ósinn.“

Skrifaraklausa

„Sögn úr Selvogi (131r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 549 og 550.

67.15(132r-132v)
Snjóbrúin
Titill í handriti

„Snjóbrúin“

Upphaf

Einu sinni komu hestamenn að Vogsósum …

Niðurlag

„… en ekki getuleysi.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 550.

67.16(133r-133v)
Brennivínskúturinn
Titill í handriti

„Brennivínskúturinn“

Upphaf

Einu sinni komu vermenn til Eiríks …

Niðurlag

„… Var ekki að sjá, að neinn deigur dropi hefði í hann komi langa lengi.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 550 og 551.

67.17(134r-134v)
Saltkjötskirnan
Titill í handriti

„Saltkjötskirnan“

Upphaf

Einu sinni, sem oftar, komu vermenn að Vogsósum til Eiríks prests …

Niðurlag

„… Vittu, að það er frá honum Eiríki gamla, og far þú nú leiðar þinnar.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 551.

67.18(135r)
Eiríkur borgar hestalán
Titill í handriti

„Eiríkur borgar hestalán“

Upphaf

Annað sinn gistu vermenn á Vogsósum, og komu þar á laugardagskvöldi …

Niðurlag

„… En maðurinn hafði þá fengið meir en hundrað til hlutar.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (135r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 551 og 552.

67.19(136r-136v)
Eiríkur og svikni unnustinn
Titill í handriti

„Eiríkur og svikni unnustinn“

Upphaf

Maður nokkur, sem fór til vers …

Niðurlag

„… og urðu góðar samfarir þeirra.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (136r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 552.

67.20(137r)
Eiríkur og bóndinn
Titill í handriti

„Eiríkur og bóndinn“

Upphaf

Þegar Eiríkur var prestur á Vogsósum …

Niðurlag

„… og sótti kirkju sína vel upp frá því.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti séra Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (137r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 554.

67.21(138r-139v)
Peysan
Titill í handriti

„Peysan“

Upphaf

Öllum sögnum ber saman um það …

Niðurlag

„… þegar hún var búin að taka sig aptur eptir hrakning sinn.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 552 til 554.

67.22(140r)
Eiríkur og kerlingin
Titill í handriti

„Eiríkur og kerlingin“

Upphaf

Einu sinni átti Eiríkur prestur ferð austur yfir Þjórsá …

Niðurlag

„… til að leiða henni að uppnefna og spotta menn.“

Skrifaraklausa

„Missögn úr Selvogi (140r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 554.

67.23(141r-141v)
Eiríkur og biskupinn
Titill í handriti

„Eiríkur og biskupinn“

Upphaf

Biskupinn í Skálholti heyrði miklar galdrasögur fara af Eiríki presti …

Niðurlag

„… að Eiríkur missti hempuna í þeirri ferð.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 554 og 555.

67.24(142r-142v)
Brúni klárinn
Titill í handriti

„Brúni klárinn“

Upphaf

Einu sinni komu 2 góðkunningjar Eiríks prests til hans …

Niðurlag

„… hafi þeir ekki séð neina hesta, heldur aðeins eitthver hrossabein.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 555 og 556.

67.25(143r-145v)
Eiríkur frelsar konur frá óvættum
Titill í handriti

„Eiríkur frelsar konur frá óvættum“

Upphaf

Bóndi nokkur úr Landeyjum, sem var kunningi Eiríks prests …

Niðurlag

„… en konunnar var aldrei síðan vitjað af óvættum.“

Skrifaraklausa

„Sögn úr Selvogi (143r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 556 til 558.

67.26(146r-146v)
Sakamaðurinn
Titill í handriti

„Sakamaðurinn“

Upphaf

Í landnorður frá Vogsósum er hellisskúti í hrauninu skammt frá alfaravegi, hann er kallaður Gapi …

Niðurlag

„… sem honum hafi orðið að bana.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 559.

68(147r-150v)
Stokkseyrar-Dísa
Titill í handriti

„Stokkseyrar-Dísa“

Efnisorð
68.1(147r)
Stokkseyrar-Dísa
Titill í handriti

„Stokkseyrar-Dísa“

Upphaf

Kona þessi bjó á Stokkseyri …

Niðurlag

„… og skal hér nú geta nokkurra dæma um Dísu.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögnum af Eyrarbakka (147r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 566.

Efnisorð
68.2(147r-147v)
Dísa vekur upp tvíbura
Upphaf

Maður er nefndur Snorri …

Niðurlag

„… en ekki er getið, í hvaða erindi.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 566.

68.3(147v)
Dísa leggur inn skreið
Upphaf

Dísa hafði tekið dreng til uppfósturs …

Niðurlag

„… að fá réttingu mála þeirra af Dísu.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 566.

68.4(148r)
Fatahvarfið
Upphaf

Það var eitt sumar undir það að Eyrarbakkaskip átti að fara …

Niðurlag

„… en enginn þorði eftir að ganga.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 566.

68.5(148r-148v)
Meinfýsi Dísu
Upphaf

Einu sinni voru tveir bændur …

Niðurlag

„… „Hjálpað hefur fjandinn þeim til að komast út á sjóinn fyrir þessu.““

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 567.

68.6(148v)
Dísa missir marks
Upphaf

Bóndi nokkur bjó í Dvergasteini í Stokkseyrarhverfi …

Niðurlag

„… að þetta mundi án efa vera af völdum Stokkseyrar-Dísu.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 567.

68.7(148v-149r)
Dísa fær léðan hest
Upphaf

Sýslumannsekkja bjó einhverju sinni á Stórahrauni …

Niðurlag

„… Dísa fékk henni þá 12 spesíur og sagði, að það skyldi vera borgunin fyrir hann.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 567.

68.8(149r-150r)
Dísa launar greiða
Upphaf

Maður nokkur að nafni Filipus, bjó einu sinni í Einarshöfn …

Niðurlag

„… að einn þeirra hafi steininn.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 567 og 568.

68.9(150r-150v)
Dísu veitt ráðning
Upphaf

Ferðamaður nokkur kom einu sinni að Stokkseyri …

Niðurlag

„… þú munt varla hafa verra af því.““

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 568.

69(151r-155r)
Frá séra Eiríki í Vogsósum
Efnisorð
69.1(151r-152v)
Missögn af Jóni sterka
Titill í handriti

„Missögn af sömu sögu“

Upphaf

Í eina tíð var kaupmaður nokkur í Keflavík …

Niðurlag

„… Jón þótti verið hafa hinn mesti lánsmaður og lýkur svo þessari sögu.“

Skrifaraklausa

„Borgfirsk frásögn (151r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 559 og 561.

Efnisorð
69.2(153r)
Eiríkur krafinn kaupstaðarskuldar
Titill í handriti

„Eiríkur krafinn kaupstaðarskuldar“

Upphaf

Hafnarfjarðarkaupmenn sendu Eiríki presti eitt sinn skuldaheimtu …

Niðurlag

„… og síðan gaf þeim upp helming bótanna.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (153r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 562.

69.3(154r-154v)
Tyrkjar koma í Selvogi
Titill í handriti

„Tyrkjar koma í Selvogi“

Upphaf

Einu sinni var Eiríkur staddur í búð í Hafnarfirði …

Niðurlag

„… enda hafa Tyrkjar aldrei unnið í Selvogi síðan.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (154r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 561 og 562.

69.4(154v)
Eiríkur og víkingarnir
Upphaf

Svo segir séra Skúli Gíslason frá þessum atburði …

Niðurlag

„… og kom þar síðan aldrei að landi.“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 505 og 506.

Efnisorð
69.5(155r)
Tyrkjar koma í Krýsuvík
Titill í handriti

„Tyrkjar koma í Krýsuvík“

Upphaf

Annað sinn komu Tyrkjar undir Krýsuvíkurberg og gengu upp …

Niðurlag

„… Sú varða stendur enn (1859).“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (155r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 562.

69.6(156r-157v)
Gunna Önundardóttir
Titill í handriti

„Gunna Önundardóttir“

Upphaf

Fyrrum bjó nefndarmaður einn á Kirkjubóli á Suðurnesjum …

Niðurlag

„… og heitir það síðan Gunnuhver.“

Skrifaraklausa

„Sögn í Garði (156r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Sigurður Sívertsen

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 563.

69.7(158r)
Óvættur á Grænafjalli
Titill í handriti

„Óvættur á Grænafjalli“

Upphaf

Eitthvert sinn gjörði Eiríkur orðsending austur til Fljótshlíðar …

Niðurlag

„… því hann einn kippti sér ekki upp við hljóðin.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Mýrdal (158r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 563 og 564.

69.8(159r)
Draugarnir á Hafnarskeiði
Titill í handriti

„Draugarnir á Hafnarskeiði“

Upphaf

Eftir það „Gothenborg“ braut við Hafnarskeið …

Niðurlag

„… Maðurinn benti í austur þegjandi og þeir fóru þegar af stað.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (159r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 564.

69.9(160r-161r)
Skrímslið í Arnarbæli
Titill í handriti

„Skrímslið í Arnarbæli“

Upphaf

Einu sinni kom skrímsli upp úr Ölfusá …

Niðurlag

„… og hefir það ekki sést síðan.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 564.

69.10(161r)
Óbrotinn maður í Strandarkirkjugarði
Titill í handriti

„Óbrotinn maður í Strandarkirkjugarði“

Upphaf

Einu sinni var dauðan mann að sjá í Selvogi …

Niðurlag

„… Spýta þessi er fallin fyrir nokkrum árum (1859).“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (161r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 565.

69.11(162r-162v)
Langan
Titill í handriti

„Langan“

Upphaf

Einu sinni rak löngu á fjöru Selvogsmanna …

Niðurlag

„… að Eiríki presti þyrfti ekki allt að segja.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 564 og 565.

69.12(163r)
Eiríkur liðinn og lesinn til moldar
Titill í handriti

„Eiríkur liðinn og lesinn til moldar“

Upphaf

Svo er sagt, að fyrir andlát sitt …

Niðurlag

„… og er sagt, að svo hafi orðið.“

Skrifaraklausa

„Úr Selvogi (163r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Brynjólfur Jónsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 565.

69.13(163v)
Eiríkur prestur grafinn
Upphaf

Það er önnur sögn um dauða Vogsósa-Eiríks …

Niðurlag

„… svo Eiríkur var grafinn í kirkjugarði.“

Skrifaraklausa

„Þessi sögn er frá Magnúsi presti Grímssyni (163v).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 565.

70(164r-164v)
Páll lögmaður Vídalín
Upphaf

Páll lögmaður Vídalín var fjölkunnugur …

Niðurlag

„… því hann hengdi sig erlendis.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (164r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 568 og 569.

71(165r-169v)
Síra Þorleifur Skaftason
Titill í handriti

„Brot frá séra Þorleifi Skaptasyni“

Upphaf

Þorleifur Skaptason var lengi prestur að Múla í Þingeyjarsýslu …

Niðurlag

„… Og lyktar þar sú sögn.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Hjálmars Jónssonar á Minni-Ökrum (165r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 569.

72(170r-174r)
Galdra-Loftur
Titill í handriti

„Galdra-Loftur“

Upphaf

Loftur hét skólapiltur einn á Hólum …

Niðurlag

„… þar sem Loftur sat og dregið svo allt saman í kaf.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (170r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 572.

73(175r-176r)
Séra Snorri á Húsafelli
Titill í handriti

„Séra Snorri á Húsafelli“

73.1(175r-176r)
Snorri og Hornstrendingar
Titill í handriti

„Séra Snorri á Húsafelli“

Upphaf

Sagt er, að séra Snorri á Húsafelli hafi verið kunnáttumaður …

Niðurlag

„… er hengdi sig á Bessastöðum“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti séra Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (175r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 575 og 576.

73.2(176r)
Hallur á Horni bannsunginn
Upphaf

Hallur Jónsson nefnir helst til Jón blóta og Þorgils …

Niðurlag

„… hjá Skálholti klerkum núna.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 576.

74(177r-178v)
Séra Högni Sigurðsson
Titill í handriti

„Séra Högni Sigurðsson“

74.1(177r)
Séra Högni Sigurðsson
Titill í handriti

„Séra Högni Sigurðsson“

Upphaf

Séra Högni var fyrst prestur á Kálfafelli í Hornafirði 1717 …

Niðurlag

„… og dó hann þar 1770.“

Skrifaraklausa

„Eftir sögn húsfrú Hólmfríðar Þorvaldsdóttur og séra Jóns Högnasonar, sem frá Högna var kominn í fjórða lið (177r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Hólmfríður Þorvaldsdóttir

Heimildamaður Jón Högnason

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 576.

74.2(177r-178v)
Glettur sýslumanns og prófasts
Upphaf

Högni prófastur þótti í mörgum hlutum mikilhæfur maður …

Niðurlag

„… né heldur að prófastur hafi launað honum ljóshöldin með öðru en þessu.“

Ábyrgð

Heimildamaður Hólmfríður Þorvaldsdóttir

Heimildamaður Jón Högnason

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 576 til 578.

75(179r-183v)
Séra Vigfús Benediktsson
Titill í handriti

„Séra Vigfús Benediktsson“

75.1(179r-181r)
Séra Vigfús og bræðurnir
Titill í handriti

„Séra Vigfús Benediktsson“

Upphaf

Séra Vigfús, sem síðar var prestur á Kálfafellsstað í Austur-Skaftafellssýslu …

Niðurlag

„… þar sem engir mannavegir liggja um.“

Skrifaraklausa

„Austan úr Múlasýslu (179r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 578 og 579.

75.2(181r-182r)
Séra Vigfús og Ólafur í Vindborðsseli
Titill í handriti

„Séra Vifús og Ólafur í Vindborðsseli“

Upphaf

Þegar Vigfús var prestur í Einholti …

Niðurlag

„… og leiddi það hann að síðustu til dauða.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 580.

75.3(182r-184v)
Sendingin
Titill í handriti

„Sendingin“

Upphaf

Einu sinni var ungur prestur, er Vigfús hét …

Niðurlag

„… að þeir bræður mundu varla senda presti fleiri sendingar.“

Skrifaraklausa

„Missögn um séra Vigfús, eftir Skúla skólapilt Magnússon úr Skaftafellssýslu (182r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Magnússon

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 580 og 581.

76(184r-187r)
Eggert hinn ríki
Titill í handriti

„Frá Eggerti hinum ríka (1732-1819)“

76.1(184v)
Frá Eggerti hinum ríka
Titill í handriti

„Frá Eggerti hinum ríka“

Upphaf

Eggert var auðmaður mikill …

Niðurlag

„… (og urðu allir).“

Skrifaraklausa

„Úr handriti Matthíasar Jochumssonar (171r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Matthías Jochumsson

Safnari Jón Árnason

Efnisorð
76.2(185r-186v)
Viðskipti Eggerts og Arnfirðinga
Upphaf

Einu sinni kom Arnfriðingur til Eggerts …

Niðurlag

„… og þyrftu menn eigi að óttast hann framar.“

Ábyrgð

Heimildamaður Matthías Jochumsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 583 og 584.

76.3(186v-187r)
Draumkona Eggerts
Upphaf

Eigi höfum vér heyrt að Eggert hafi átt að koma fleiri sendingum fyrir …

Niðurlag

„… en var hún ágætiskona.“

Ábyrgð

Heimildamaður Matthías Jochumsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 584 og 585.

76.4(187r)
Ævilok Eggerts
Upphaf

Það er sagt, að Eggert hafi séð nálægt 100 afkomendur sína …

Niðurlag

„… hann var og hamingjudrjúgur og mikilmenni.“

Ábyrgð

Heimildamaður Matthías Jochumsson

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 585.

Efnisorð
77(188r)
Páll galdramaður
Titill í handriti

„Páll galdramaður“

Upphaf

Páll hét galdramaður …

Niðurlag

„… síðan brann hjartað.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Skúla prests Gíslasonar á Stóranúpi (188r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 585.

78(189r-190r)
Ámundi galdramaður
Titill í handriti

„Ámundi galdramaður“

Upphaf

Ámundi hét galdrasnápur nokkur á Kötlustöðum í Vatnsdal …

Niðurlag

„… og sneri svo heim aftur.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Skúla prests Gíslasonar á Stóranúpi (189r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Skrifari Jón Árnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 585 og 586.

79(191r-192v)
Jón frá Hellu
Titill í handriti

„Jón frá Hellu“

Efnisorð
79.1(191r)
Fjölkynngi Jóns
Titill í handriti

„Jón frá Hellu“

Upphaf

Maður hét Jón, og var Guðmundsson …

Niðurlag

„… var hann því harla óþokkasæll.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns alþingismanns Sigurðssonar á Gautlöndum (191r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 586.

Efnisorð
79.2(191r)
Missætti Jóns á Hellu og Jóns Illugasonar
Upphaf

Þá bjó að Skógum á Þelamörk sá maður, er Jón hét …

Niðurlag

„… Lyktaði svo talið og fór hvor heim til sín.“

Skrifaraklausa

„ (171r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 586 og 587.

Efnisorð
79.3(191r-191v)
Kýrhvarfið
Upphaf

Þetta var snemma sumars …

Niðurlag

„… Leið svo fram á vetur.“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 587.

79.4(191v-192r)
Flugan
Upphaf

Það var einhverju sinni að Skógum um veturinn …

Niðurlag

„… Líður svo fram á vor.“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 587.

79.5(192r-192v)
Dauði Jóns á Hellu
Upphaf

Það var einhverju sinni um vorið …

Niðurlag

„… Hvað er að gefa sig við öllu?"“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Sigurðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 587 og 588.

80(193r-194v)
Jón grái
Titill í handriti

„Jón grái“

80.1(193r-193v)
Glettur Jóns og Þorleifs í Austdal
Upphaf

Jón, sem kallaður var grái, var bóndi í Dalhúsum í Eiðaþinghá …

Niðurlag

„… Ekki þorði Jón að glettast við Þorleif upp frá því.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Snæbjarnar Egilssonar á Klippstað í Múlasýslu (193r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Snæbjörn Egilsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 588 og 589.

80.2(193v-194r)
Skíðagrindin
Upphaf

Öðru sinni fór Jón grái til skeiðarkaupa í Húsavík …

Niðurlag

„… Hann hélt heim að Dalhúsum um kveldið.“

Ábyrgð

Heimildamaður Snæbjörn Egilsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 589.

Efnisorð
80.3(194r-194v)
Jón bjargar lestamönnum
Upphaf

Eitt haust um lestaferðir var fjölmennt í Eskifjarðarkaupstað …

Niðurlag

„… Sagt er, að bændur hafi efnt loforð sín við hann.“

Ábyrgð

Heimildamaður Snæbjörn Egilsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 589 og 590.

80.4(194v)
Á hvalfjöru
Upphaf

Einu sinni kom Jón á hvalfjöru …

Niðurlag

„… en Jón sat eftir á hvalhrúgunni.“

Ábyrgð

Heimildamaður Snæbjörn Egilsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 590.

81(195r-195v)
Jón glói
Titill í handriti

„Jón glói“

81.1(195r-195v)
Glettur Jóns og prófasts
Upphaf

Þeir Jón glói í Goðdal og Jón prófastur Pálsson á Stað í Steingrímsfirði áttust ýmsar glettur við …

Niðurlag

„… að bæði hafa þau hjón fengist við forneskju.“

Skrifaraklausa

„Vestfirsk sögn (195r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 590.

81.2(195v)
Af Jóni og sýslumanni
Upphaf

Halldór sýslumaður Jakobsson mæltist einhverju sinni til þess við Jón glóa …

Niðurlag

„… að mælt er hann drægi það til dauða.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 590.

82(196r-199v)
Galdra-Brandur
Titill í handriti

„Galdra-Brandur“

82.1(196r)
Af Brandi Grímssyni og Kolbeini
Upphaf

Brandur bjó í Þykkvaskógi (Stóraskógi) …

Niðurlag

„… en Kolbeinn kom þeim öllum fyrir með kveðskap.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Gísla Konráðssonar (196r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 591.

82.2(196r-198r)
Viðskipti Brands og Bjarna Sveinssonar
Upphaf

Maður hét Bjarni og var Sveinsson, hann bjó á Vatni í Haukadal …

Niðurlag

„… og það þó hörkufrost væri.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 591 og 592.

82.3(198r-198v)
Mannshöfuðið
Upphaf

Það er sögn, að Brandur byggi áður í Laxárdal …

Niðurlag

„… og veitti Brandur henni saman umbúnað.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 592 og 593.

82.4(198v-199r)
Aðsókn Brands
Upphaf

Ærið ill þótti aðsókn Brands …

Niðurlag

„… en snemma morguninn eftir, kom Brandur.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 593.

Efnisorð
82.5(199r-199v)
Afdrif Brands
Upphaf

Brandur var auðugur, og hélt marga vinnumenn …

Niðurlag

„… að Brandur hefði ætlað þær til fjölkynngis.“

Ábyrgð

Heimildamaður Gísli Konráðsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 593.

83(200r-200v)
Skipsrekinn
Titill í handriti

„Skipsrekinn“

Upphaf

Einu sinni sást skip frá landi á Vestfjörðum …

Niðurlag

„… en Vestfirðingar bjuggu lengi að rekanum.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Skúla Gíslasonar á Stóranúpi (200r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Skúli Gíslason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 598 og 599.

Efnisorð
84(201r-202v)
Séra Hávarður
Titill í handriti

„Séra Hávarður“

Upphaf

Í Grímstungu fyrir norðan bjó prestur …

Niðurlag

„… og er sagt að Hávarður hafi róið þar berhöfðaður fyrr framan er hann fór um.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Magnúsar Einarssonar á Klippistað (201r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Einarsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 51 til 53.

85(203r-204r)
Borghildur álfakona
Titill í handriti

„Borghildur álfakona“

Upphaf

Í fyrri tíð bjuggu hjón á Jökulsá í Borgarfirði austur …

Niðurlag

„… og átti hann að hafa gengið milli höfðingskvenna á landinu.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Jóns Bjarnasonar í Breiðuvík (203r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Bjarnason

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 9 og 10.

86(205r-206v)
Hallgerður á Bláfelli
Titill í handriti

„Hallgerður á Bláfelli“

Upphaf

Maður er nefndur Ólafur, og kallaður hinn eyfirski …

Niðurlag

„… og er hans ekki getið að fleiru.“

Skrifaraklausa

„Eftir Jóni presti Þórðarsyni á Auðkúlu og séra M. sál. Grímssyni (205r).“

Ábyrgð

Skrifari Magnús Grímsson

Heimildamaður Jón Þórðarson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 155 og 156.

87(206r)
Nýársnótt
Titill í handriti

„Óskastundin“

Upphaf

Svo er sagt, að piltur einn ætlaði að reyna að hitta óskastundina …

Niðurlag

„… en drengurinn þagði á meðan hinn óskaði.“

Skrifaraklausa

„Svo er saga þessi höfð í Norðurlandi (206r).“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 2. bindi , bls. 549 og 550.

Efnisorð
88(207r-209v)
Sagan af Línusi kóngssyni
Titill í handriti

„Sagan af Línusi kóngssyni“

Upphaf

Einu sinni var kóngur og drottning …

Niðurlag

„… lifðu þau bæði lengi og vel til dauðadags.“

Ábyrgð
Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 43 til 46.

Efnisorð
89(210r-210v)
Sæmundur prestur Hólm
89.1(210r)
Uppruni Sæmundar
Titill í handriti

„Sæmundur prestur Hólm“

Upphaf

Sæmundur Hólm var í mörgum hlutum ólíkur öðrum mönnum …

Niðurlag

„… og er þessi ein galdrasaga af honum.“

Skrifaraklausa

„Tekið eftir sögn manna í Borgarfirði (210r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 594.

89.2(210r-210v)
Sæmundur og líkaböng
Upphaf

Sæmundur lærði í Hólaskóla …

Niðurlag

„… en að hann hefði um nóttina farið út og látið moð í meis.“

Ábyrgð

Heimildamaður Magnús Grímsson

Skrifari Magnús Grímsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 594.

90(211r-211v)
Jóhannes á Kirkjubóli
Titill í handriti

„Jóhannes á Kirkjubóli“

Upphaf

Jóhannes hét maður og var Ólafsson …

Niðurlag

„… ef hann hefði byggt mér Tjaldanesið.““

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Benedikts Þórðarsonar á Brjánslæk (211r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Benedikt Þórðarson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 594 og 595.

Efnisorð
91(212r-214v)
Arnþór á Sandi
Titill í handriti

„Arnór á Sandi“

Upphaf

Á Sandi bjó lengi sá maður …

Niðurlag

„… því þar hafði Arnór einhverju sinni sett niður draug.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti frá Jóni Borgfirðingi (212r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Jón Borgfirðingur

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 595 til 598.

Efnisorð
92(215r-216r)
Heyvinnan
Titill í handriti

„Heyvinnan“

Upphaf

Einu sinni var bóndi á bæ, hann var auðugur að fé …

Niðurlag

„… og bjuggu þau síðan á bæ þessum eftir föður hennar og endar svo saga þessi.“

Skrifaraklausa

„Eftir handriti Þorvarðar Ólafssonar (215r).“

Ábyrgð

Heimildamaður Þorvarður Ólafsson

Safnari Jón Árnason

Aths.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 598.

Lýsing á handriti

Blaðefni

Pappír.

Skrifarar og skrift

Ýmsar hendur ; Skrifarar:

Jón Árnason

Band

Innbundið.

Uppruni og ferill

Uppruni
Ísland 1850-1865.
Ferill

Keypt úr dánarbúi Jóns Árnasonar

Sjá Lbs 528-538 4to og Lbs 414-425 8vo.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill
Halldóra Kristinsdóttir ítarskráði í maí 2017 ; Sigríður H. Jörundsdóttir frumskráði 21. desember 2015 ; Handritaskrá, 1. b.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri: Safnað hefur Jón Árnasoned. Bjarni Vilhjálmsson, ed. Árni Böðvarsson
Die neuisländischen Volksmärchen : Ein Beitrag zur vergleichenden Märchenforschung
Íslenzkar þjóðsögur og æfintýried. Jón Árnason
Jón ÞorkelssonÞjóðsögur og munnmæli
« »