Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

Einkaeign 8

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Kvæðabók; Ísland, 1833-1835

Nafn
Stefán Hallkelsson 
Starf
 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hallgrímur Pétursson 
Fæddur
1614 
Dáinn
27. október 1674 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Ljóðskáld; Höfundur; Skrifari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hamarsholt 
Sókn
Gnúpverjahreppur 
Sýsla
Árnessýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Akranes 
Sýsla
Borgarfjarðarsýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Grafardalur 
Sókn
Hvalfjarðarstrandarhreppur 
Sýsla
Borgarfjarðarsýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Hávarsstaðir 
Sókn
Leirár- og Melahreppur 
Sýsla
Borgarfjarðarsýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jóhanna Ólafsdóttir 
Fædd
13. janúar 1949 
Starf
 
Hlutverk
Ljósmyndari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r)
Jólavers
Titill í handriti

„Eitt jólavers með tón: Eitt nú er útrunnið lífsins ár“

Upphaf

Heilög jól, höldum í nafni Krists …

Lagboði

Eitt nú er útrunnið lífsins ár

Niðurlag

„… hann fæddist, hann fæddist oss / frelsarinn Jesús. Amen.“

2(1r)
Nýársvers
Titill í handriti

„Eitt nýársvers með tón: Eilíft lífið er æskilegt er“

Upphaf

Árið fagnaðar oss þú gef …

Lagboði

Eilíft lífið er æskilegt

Niðurlag

„… sældar ár deyjendum. Amen.“

3(1v-6r)
Sálmur
Titill í handriti

„Einn sálmur. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt“

Upphaf

Guð gefi oss öllum góða nótt …

Lagboði

Eilíft lífið er æskilegt

Niðurlag

„… ó, drottinn, lofi þig. Amen.“

4(6v-8v)
Sálmur
Titill í handriti

„Ein lítil söngvísa til upphvatningar og yfirbótar á þessum háskasamlega tíma. Með tón: Heyr þú til heimsins“

Upphaf

Miskunnar faðirinn mildi …

Lagboði

Heyr þú til heimsins

Niðurlag

„… eilíft fagnaðar ár.“

Skrifaraklausa

„Sálmabók svo skal enda / vér syngjum Guði lof / að oss réði aumum senda / andlega lærdóms gjöf / iðkum slíkt oft og tíðum / af huga svo himnum á / syngjum með sigri fríðum / sætasta halelújá. Amen. Filippus Jónsson á (bl. 8v).“

Efnisorð
5(9r-11v)
Huggunarkvæði
Titill í handriti

„Ein fögur eftirlíking fyrir þá sem missa sína ástvini. Með tón: Ó, þú eilífi Guð“

Upphaf

Ó, þú óþyrmið haf …

Lagboði

Ó, þú eilífi Guð

Niðurlag

„… Guð láti oss oss ætíð gá að því. Amen.“

6(12r-13r)
Sálmur
Titill í handriti

„Annar sálmur um sálarinnar ástríðendur“

Upphaf

Mörg vill hryggja hugann pín …

Niðurlag

„… fyrir utan rýrð er amen.“

Skrifaraklausa

„Anno 1835 (bl. 13r).“

Efnisorð
7(13r)
Sálmvers
Titill í handriti

„Eitt vers með tón: Mikilli farsæld mætir sá“

Upphaf

Pundið er stórt þess minnast má …

Lagboði

Mikilli farsæld mætir sá

Niðurlag

„… eflaust hér liggja vann. Amen.“

Efnisorð
8(13v)
Sálmvers
Titill í handriti

„Annað vers. Með tón: Eilíft lífið er æskilegt“

Upphaf

Mín stundleg ævi þegar þver …

Lagboði

Eilíft lífið er æskilegt

Niðurlag

„… og ódauðleikans vellyst. Amen.“

Efnisorð
9(13v-16r)
Sálmur
Titill í handriti

„Einn ágætur sálmur. Tón: Hvað skal oss angra hér“

Upphaf

Ó, gæskunnar ljúfust lind …

Lagboði

Hvað skal oss angra hér

Niðurlag

„… að bæta minn hjartans kvíða. Amen.“

Efnisorð
10(16r-v)
Sálmur
Titill í handriti

„Sálmur Stefáns Hallkelssonar. Tón: Sæll Jesú sæti“

Upphaf

Til þín trúfasti tryggða vinur …

Lagboði

Sæll Jesú sæti

Niðurlag

„… gloría tibi Jesús. Amen.“

Aths.

Upphafsstafirnir „PJS“ (Filippus Jónsson) eru skrifaðir inn í upphafsstaf síðasta erindis, sem er H (bl. 16v).

Efnisorð
11(17r-18r)
Kvæði
Upphaf

… augsýn í …

Niðurlag

„… fræðið ent eg get. Endirinn.“

Skrifaraklausa

„Párað anno 1833 af P.J.S. (bl. 18r).“

Aths.

Vantar framan af. Hefst í miðju 18. erindi af 25.

Efnisorð

12(18r-22v)
Sjóhrakningssálmur
Titill í handriti

„Einn sjóhrakningssálmur með tón: Annar ræninginn ræddi“

Upphaf

Eilífur allsvaldandi …

Lagboði

Annar ræninginn ræddi

Niðurlag

„… lofið Guð eilíf ár. Amen. Amen.“

Efnisorð
13(22v)
Sálmvers
Titill í handriti

„Eitt vers með lag: Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert“

Upphaf

Rakinn? blóðferil hefi eg …

Lagboði

Ó, Guð, vor faðir, sem í himnaríki ert

Niðurlag

„… leið þú mig þegar lífið þver.“

Efnisorð
14(23r)
Sálmvers
Titill í handriti

„Eitt vers með lag: Faðir vor sem á himnum ert“

Upphaf

Gef þú, drottinn, oss góða nótt …

Lagboði

Faðir vor sem á himnum ert

Niðurlag

„… gef þú oss farsæla dauðastund. Amen.“

15(23r)
Sálmvers
Titill í handriti

„Annað vers með lag: Óvinnanleg borg er vor Guð“

Upphaf

Jesús í blíðan blóðfaðm þinn …

Lagboði

Óvinnanleg borg er vor Guð

Niðurlag

„… skært ljós þitt lát mér skína. Amen.“

Efnisorð
16(23v)
Sálmvers
Titill í handriti

„Þriðja vers með lag: Eiflíft lífið er æskilegt“

Upphaf

Gefi oss drottinn góða nótt …

Lagboði

Eiflíft lífið er æskilegt

Niðurlag

„… farsælust eilíf ró. Amen.“

17(23v)
Sálmvers
Titill í handriti

„Fjórða vers með lag: Jesús Kristur að Jórdan kom“

Upphaf

Gleym minni synd og gef mér náð …

Lagboði

Jesús Kristur að Jórdan kom

Niðurlag

„… amen, ó, drottinn mæti. Amen.“

Efnisorð
18(23v)
Sálmvers
Titill í handriti

„Fimmta vers með lag: Annar ræninginn ræddi“

Upphaf

Ó, Jesú Guðs son góði …

Lagboði

Annar ræninginn ræddi

Niðurlag

„… kyrtli réttlætis þín. Amen.“

Efnisorð
19(24r-25v)
Sálmur
Titill í handriti

„Einn góður sálmur. Tón: Hjartað þankar hugur sinni“

Upphaf

Hvenær viltu héðan kalla …

Lagboði

Hjartað þankar hugur sinni

Niðurlag

„… eilíflegar þakkir segja. Amen.“

Efnisorð
20(25v-26v)
Sálmur
Titill í handriti

„Annar sálmur. Með sínum tón.“

Upphaf

Anda þinn, Guð, mér gef þú víst …

Niðurlag

„… um aldir ríki og æra. Amen.“

Skrifaraklausa

„Anno 1834. PJSA (bl. 26v).“

Efnisorð
21(26v)
BergmálDvergmál
Titill í handriti

„Dverg-mál“

Upphaf

Mun Guð marga til dóms kalla — alla …

Niðurlag

„… Guð gefi að vér sjáum þá menn — Amen.“

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 26 + i blöð í octavo-broti (167 mm x 112 mm).
Tölusetning blaða

Blöð handritsins eru ótölusett.

Kveraskipan

  • Kver I: bl. 1-8, 4 tvinn.
  • Kver II: bl. 9-16, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 17-18, 1 tvinn.
  • Kver IV: bl. 19-26, 4 tvinn.

Hugsanlegt er að kver II eigi heima aftast í handritinu (sbr. bl. 13r, þar sem ritunarár er 1835).

Ástand

  • Blöðin eru notkunarnúin, sérstaklega á útsniði.
  • Tvö fremstu kverin eru laus úr bandi.
  • Saurblöðin eru trosnuð og götótt, einkum fremra blaðið.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 150-158 mm x 80-90 mm.
  • Línufjöldi er ca 20-29.
  • Griporð sums staðar, e.t.v. með annarri hendi.
  • Lokaerindi endar í totu á bl. 6r.

Skrifarar og skrift

Að mestu leyti með hendi Filippusar Jónssonar (sbr. bl. 18r), snarhönd.

Skreytingar

Pennaflúraðir upphafsstafir bl. 1v (G), 6v (M), 9r (O), 11v (Þ), 12r (M, L, H, V, V, H, Þ, O, J), 13r (Þ), 15v (Þ), 16r (T), 16v (H), 18r (E), 22v (H), 23v (G, G, O), 24r (H), 25v (A).

Lítill skrautbekkur með „Anno“ fyrir framan og ártalið „1835“ fyrir aftan á bl. 13r.

Annar skrautbekkur á bl. 23v.

Lítil pennateikning af plöntu milli kvæða á bl. 13v og önnur við skrautbekkin á bl. 13r.

Fyrirsögn kvæðis er með stærra letri og lítillega pennaflúrað (bl. 18r, 24r, 25v.

Band

Band líklega frá ritunartíma eða nokkru síðar (173 mm x 95 mm x 11 mm).

Kver eru saumuð á þrjá hamptauma sem festir eru í þunn tréspjöld klæddum bókfelli með blindþrykktu blóma- og rammamunstri. Bókfellið, sem er brúnlitað að utanverðu, er snjáð.

Fremst og aftast eru sendibréf sem þjóna sem spjaldblöð og saurblöð, þ.e. eru að hálfu límd innan á kápu. Undir annað þeirra (fremra saurblað) skrifar Einar Guðmundsson undir hitt (aftara saurblað) Guðmundur Eiríksson og er það ársett 1834. Á því kemur fyrir bæjarnafnið Hamarsholt, en bær með því nafni var í Skeiða- og Gnúpverjahreppi í Árnessýslu en fór í eyði 1875. Fyrra bréfið er stílað á „Mr. Guðmund á Íslandi“. Föðurnafnið er trúlega á þeirri hlið sem snýr að spjaldi.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi á fyrri hluta 19. aldar, líklega í Árnessýslu á árunum 1833-1835 (sbr. bl. 13r, 18r, 26v).

Ferill

Handritið er í eigu Vals Gunnarssonar, Akranesi, sem fékk það að gjöf frá Sigríði Beinteinsdóttur (1912-2008), systur Sveinbjörns Beinteinssonar allsherjargoða.

Sigríður fæddist í Grafardal en bjó síðar á Hávarsstöðum í Melasveit en lést á Akranesi.

Filippus Jónsson, sem líklega er skrifari handritsins, er fyrsti eigandi þess, en nafn hans kemur fyrir á bl. 8v og upphafsstafir á bl. 17v, 18r, 26v.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill
ÞS skráði 16.-18. febrúar 2009.
Viðgerðarsaga
Handritið var í láni hjá Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum frá júlí 2007 til 2010.
Myndir af handritinu
Stafrænar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Ljóðmæli 4 (2010)
« »