Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 433 a 12mo

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Margrétar saga; Ísland, 1490-1510

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Sigfússon 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Sigfúsdóttir 
Fædd
1635 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Bessi Guðmundsson 
Fæddur
1646 
Dáinn
1722 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Eigandi; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

(1r-43r)
Margrétar saga
Upphaf

… trú því að Deoclitianus var um alla keisara fram …

Niðurlag

„… og ríkir um allar veraldir veralda amen.“

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
45 blöð (75-79 mm x 60-63 mm). Bl. 44r-45v eru auð. Neðri helmingur blaðs 43r og blað 43v eru upprunalega auð.
Tölusetning blaða

Handritið hefur verið blaðmerkt síðar í hægra horni neðst, 1-43. Öftustu blöðin eru ótölusett.

Kveraskipan

Sjö kver.

  • Kver I: bl. 1-4, tvinn og 2 stök blöð.
  • Kver II: bl. 5-12, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 13-20, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 21-27, 3 tvinn og stakt blað (bl. 25).
  • Kver V: bl. 28-35, 4 tvinn.
  • Kver VI: bl. 36-40, stakt blað og 2 tvinn.
  • Kver VII: bl. 41-45, 2 tvinn og stakt blað.

Ástand

  • Blöð hafa glatast framan af handritinu.
  • Upphafsstafir eru sums staðar nokkuð máðir (bl. 1v, 3r, 5r, 20v, 41v).
  • Nokkur orð og stafir máð af bl. 4r-5r, 41r.
  • Rifur í kross á bl. 11, líklega gerðar með oddhvössu áhaldi.
  • Öftustu blöðin hafa dökknað.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 45-53 mm x 36-40 mm.
  • Línufjöldi er 14-15.
  • Síðustu orð á síðu eru sums staðar undir leturfleti (sjá bl. 3r, 4v, 7r, 10r, 14r, 18r, 19r, 27r, 28r, 38r).

Skrifarar og skrift

Óþekktur skrifari, árléttiskrift.

Skreytingar

Upphafsstafir í ýmsum litum og flúraðir (sjá bl. 6v, 9v, 13v, 14v, 16v, 20v, 32v, 37v og víðar).

Rauðritaðar fyrirsagnir.

Belgir stafa eru gjarnan fylltir með rauðum lit og rauð strik eru víða í texta. Rautt flúr lekur niður úr neðstu línu á bl. 3r, 7r, 10r, 14r, 31r og víðar.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Á neðri spássíum eru athugasemdir með hönd skrifarans um aðstæður hans og samband hans við eiginkonu og dóttur o.fl. (bl. 11v-14r, 16v-17r, 19v-20r, 22r, 25v, 26v-27r, 29r, 31r). Kålund telur að vera kunni að skrifarinn hafi skrifað handritið fyrir dóttur sína, til nota í skriftarherbergi nunnuklausturs en Stefán Karlsson telur það ólíklegt vegna óviðurkvæmilegra athugasemda um abbadísi á bl. 19v-20r (Stefán Karlsson 1989).
  • Síðari tíma spássíugrein á bl. 43v.
  • Á spássíum eru einnig athugasemdir um feril á bl. 18v, 29v, 34v-35r.
  • Pennakrot með annarri hendi á ytri spássíu bl. 28v, 30v, 31v og 34v. Enn fremur útmáð og illlæsilegt pennakrot á neðri spássíu bl. 38v og 43r.

Band

  • Band gæti verið upprunalegt (80 mm x 65 mm x 30 mm). Handritið er bundið í tréspjöld og saumað með skinnræmum. Því er lokað með látúnsspennslu. Lítil göt eru á tréspjöldunum. Aftara spjaldið hefur sennilega klofnað í tvennt langsum og hefur verið fest saman með látúnsbitum og nöglum. Á mitt spjaldið er skorin rún. Handritið liggur í öskju.
  • Utan um tréspjöldin var áður skinnblað sem nú hefur verið fjarlægt og flutt í Accessoria 48 b.

Fylgigögn

  • Seðill með hendi Árna Magnússonar með upplýsingum um feril límdur í pappakápu ásamt skráningarmiða Kålunds og bókbandsleifum. Þetta er geymt í sérstakri pappaöskju ásamt tveimur ljósmyndum af skinnblaði úr bandi.
  • Seðill frá Kaupmannahöfn með kveraskiptingu. Í sömu pappaöskju og ofannefnt.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1500 í Katalog II, bls. 482 (sjá einnig ONPRegistre, bls. 466).

Ferill

Jón Sigfússon átti handritið árið 1657 (sbr. spássíugrein bl. 29v: „Jón Sigfússon á kver þetta“). Nafnið Guðrún Sigfúsdóttir kemur fyrir á bl. 18v og 35r. Árni Magnússon fékk handritið árið 1704 frá Bessa Guðmundssyni (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 6. maí 1997.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

ÞS skráði samkvæmt reglum TEIP5 8.-9. október 2009.

GI færði inn grunnupplýsingar 17. september 2002.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 1800-1892 (sjá Katalog II 1892:482 (nr. 2514).

Viðgerðarsaga

Viðgert í júlí 1979 til janúar 1996. Í sérstakri möppu fylgir í kápu, brot úr kirkjulegu, latnesku handriti, sem var utan um spjöldin. Í sömu kápu er teikning af kveraskiptingu. Í annarri kápu er seðill frá Árna Magnússyni. Gamlar bólur úr bandi eru þar og í pappaspjöldum. Nákvæm lýsing á ljósmyndun, viðgerð og kveraskiptingu fylgdi með.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Myndir af bandi fyrir viðgerð eru í kassa með myndum frá Kaupmannahöfn af gömlu bandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
ONPRegistre
Ásdís Egilsdóttir„Handrit handa konum“, Góssið hans Árna2014; s. 51-61
Matthew James Driscoll„Postcards from the edge: an overview of marginalia in Icelandic manuscripts“, Variants2004; s. 21-36
Guðvarður Már Gunnlaugsson„Brot íslenskra miðaldahandrita“, Handritasyrpa : rit til heiðurs Sigurgeiri Steingrímssyni sjötugum 2. október 2013, 2014; 88: s. 121-140
Stefán Karlsson„Kvennahandrit í karlahöndum“, Stafkrókar : ritgerðir eftir Stefán Karlsson gefnar út í tilefni sjötugsafmælis hans 2. desember 1998, 2000; 79: s. 378-382
Svanhildur Óskarsdóttir„Flettu uppá taðskegglingunum!“, Viskustykki undin Soffíu Guðnýju Guðmundsdóttur fimmtugri 4. apríl 20142014; s. 62-64
Hans Bekker-Nielsen, L. K. Shook, Ole Widding„The Lives of the Saints in Old Norse Prose: A Handlist“, Mediaeval Studies1963; s. 294-337
Kirsten Wolf„Margrétar saga II“, Gripla2010; 21: s. 61-104
Ludger Zeevaert„Heilög Margrét - verndardýrlingur ljósmæðra og fæðandi kvenna“, Kona kemur við sögu2016; s. 109
« »