Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 147 8vo

Skoða myndir

Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar; 1665

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Torfi Jónsson 
Fæddur
1646 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar

Innihald

1(1r-151v)
Kvæðabók séra Gissurar Sveinssonar
Skrifaraklausa

„Var þetta kvæðakver | endað á Álftamýri (skr.Aalamyre) við | [A]rnarfjörð þann 12. júlí | [á] því ári 1665 | Gissur Sveinsson | með eigin hendi“

Aths.

Skrifaraklausan er á bl. 151v.

Kvæðin í handritinu hafa upprunalega verið 70 að tölu (tölusett 1-71, hlaupið yfir 43) en blöð hafa glatast úr handritinu.
Efnisorð

1.1(1r)
Inngangur skrifara
Skrifaraklausa

„Þetta kvæðakver fæ ég undirskrifaður þeim æruverðuga, heiðursamlega og vellærða kennimanni síra Jóni Arasyni til eignar, sér til gamans og skemmtunar að lesa. Til merkis mín eigin hönd. 1665, 12. júlí. Gissur Sveinsson með eigin hönd.“

Efnisorð

1.2(1r-151v)
Nokkur fornkvæði
Titill í handriti

„Nokkur fornkvæði til gamans“

Efnisorð
1.2.1(1v-4r)
Kvæði af Magnúsi Jónssyni
Titill í handriti

„1 Kvæði af Magnúsi Jónssyni“

Upphaf

Viljið þér nokkuð hlýða mér …

Niðurlag

„… þeir troða stíginn til borgar.“

Aths.

27 erindi.

Efnisorð
1.2.2(4r-7r)
Kvæði af Tófu og Suffaralín
Titill í handriti

„2 Kvæði af Tófu og af Suffaralín“

Upphaf

Valdimann í lundinum lætur gullið slá …

Niðurlag

„… Sprettur eitt laufið í lundinum svo víða.“

Aths.

38. erindi.

Efnisorð
1.2.3(7r-8v)
Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda
Titill í handriti

„3 Kvæði af Gunnari á Hlíðarenda“

Upphaf

Gunnar hét bóndi á Hlíðarenda …

Niðurlag

„… Á þingi, betur unni Brynhildur Hringi.“

Aths.

20 erindi.

Efnisorð
1.2.4(8v-9r)
Kvæði af Gunnlaugi og Sigurði
Titill í handriti

„4 Kvæði af Gunnlaugi og af Sigurði“

Upphaf

Sigurður lendir skipunum …

Niðurlag

„… Svefn engan má ég sofa.“

Aths.

10 erindi.

Efnisorð
1.2.5(9v-11r)
Kvæði af herra Jóni og Ásbirni
Titill í handriti

„5 Kvæði af herra Jóni og Ásbirni, tveimur bræðrum“

Upphaf

Herra Jón og Ásbjörn …

Niðurlag

„… Skal ég enn dilla þér drjúgum.“

Aths.

21 erindi.

Efnisorð
1.2.6(11r-12v)
Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni
Titill í handriti

„6 Kvæði af Elenu og Andrési Stígssyni“

Upphaf

Stoltsfrú Elena stóð undir loftsins sala …

Niðurlag

„… því hún er ein eðlu rósa.“

Aths.

15 erindi.

Efnisorð
1.2.7(12v-14r)
Kvæði af Ólafi liljurós
Titill í handriti

„7 Kvæði af Ólafi liljurós“

Upphaf

Ólafur reið með björgum fram …

Niðurlag

„… þar lá búinn byrinn undan björgunum fram.“

Aths.

24 erindi.

Efnisorð
1.2.8(14r-16v)
Kvæði af herra Birni og Ingigerði
Titill í handriti

„8 Kvæði af herra Birni og Ingigerði“

Upphaf

Herra Björn og Ingigerður …

Niðurlag

„… Sá er enginn glaður eftir annan þreyr.“

Aths.

33 erindi.

Efnisorð
1.2.9(16v-18r)
Kvæði af Sigmundi
Titill í handriti

„9 Kvæði af Sigmundi“

Upphaf

Sigmundur fyrir austan fold …

Niðurlag

„… Í túnum, enginn þeirra villir hana með rúnum.“

Aths.

18 erindi.

Efnisorð
1.2.10(18r-19v)
Kvæði af Nikulási
Titill í handriti

„10 Kvæði af Nikulási“

Upphaf

Árla myrgins klerkurinn söng …

Niðurlag

„… Hann til hófa reið, hún sá hann aldrei oftar.“

Aths.

18 erindi.

Efnisorð
1.2.11(19v-21r)
Kvæði af herra Pána
Titill í handriti

„11 Kvæði af herra Pána“

Upphaf

Eiríkur ríður á hauginn upp …

Niðurlag

„… í þyrn og í blóma.“

Aths.

11 erindi.

Efnisorð
1.2.12(21r-22v)
Kvæði af herra kóng Símoni
Titill í handriti

„12 Kvæði af herra kóng Símoni“

Upphaf

Standið upp eðla hofmenn …

Niðurlag

„… nú mega hofmenn læra.“

Aths.

14 erindi og viðlag að auki.

Efnisorð
1.2.13(22v-23r)
Kvæði af Ingu lífstuttu
Titill í handriti

„13 Ingu kvæði“

Upphaf

Inga litla út í lönd …

Niðurlag

„… og vel mátti hún hans bíða.“

Aths.

11 erindi.

Efnisorð
1.2.14(23r-24r)
Gunnlaugs kvæði
Titill í handriti

„14 Gunnlaugs kvæði“

Upphaf

Hústrúin talaði við sinn son …

Niðurlag

„… það heiðrar svo margan riddara.“

Aths.

11 erindi.

Efnisorð
1.2.15(24r-26v)
Stafrós kvæði
Titill í handriti

„15 Stafrós kvæði“

Upphaf

Salómon og Kári …

Niðurlag

„… stattu þar til landamerks, vel kunna [þeir rúnir].“

Aths.

24 erindi.

Efnisorð
1.2.16(26v-27v)
Ingu kvæði
Titill í handriti

„16 Ingu kvæði“

Upphaf

Ung var hún Inga …

Niðurlag

„… hvar á land sem [hún er].“

Aths.

11 erindi.

Efnisorð
1.2.17(27v-28v)
Bóthildar kvæði
Titill í handriti

„17 Bóthildar kvæði“

Upphaf

Býr einn bóndinn upp með á …

Niðurlag

„… því nú er hann einn staddur í þeim vanda.“

Aths.

12 erindi.

Efnisorð
1.2.18(28v-30r)
Kvæði af herra Pétri og Ásbirni
Titill í handriti

„18 Kvæði af herra Pétri hara og Ásbirni snara“

Upphaf

Herlegir sveinar, byggið vel frúr …

Niðurlag

„… meðan byrinn blæs, austan vindur fyrir Danmörk.“

Aths.

16 erindi.

Efnisorð
1.2.19(30r-34r)
Kvæði af Knúti í Borg og Sveini kóngi
Titill í handriti

„19 Kvæði af Hnút í Borg og Sveini kóngi“

Upphaf

Sveinn kóngur á skeiðunum …

Niðurlag

„… hvað syrgir þig liljan svo sáran.“

Aths.

40 erindi.

Efnisorð
1.2.20(34r-36r)
Taflkvæði
Titill í handriti

„20 Taflkvæði“

Upphaf

Það er svo fagurt um sumartíð …

Niðurlag

„… um sumurin, þar allir fuglar syngja vel.“

Aths.

28 erindi.

Efnisorð
1.2.21(36r-39r)
Kvæði af Stíg og Regisu
Titill í handriti

„21 Kvæði af riddara Stíg og Regisu“

Upphaf

Riddari Stígur fór á skóga …

Niðurlag

„… Frúin, gef oss orðlof.“

Aths.

26 erindi.

Efnisorð
1.2.22(39r-41v)
Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi
Titill í handriti

„22 Kvæði af Rögnvaldi og Gunnhildi“

Upphaf

Það var einn svo blíðan dag …

Niðurlag

„… Vel vilda eg við veröldina skilja.“

Aths.

28 erindi.

Efnisorð
1.2.23(41v-45r)
Kvæði af frúnni Kristínu
Titill í handriti

„23 Kvæði af frúnni Kristínu“

Upphaf

Viljið þér nökkuð hlýða mér …

Niðurlag

„… Hún er ein eðlu rós(a).“

Aths.

35 erindi.

Efnisorð
1.2.24(45r-50r)
Snjás kvæði
Titill í handriti

„24 Snjáls kvæði“

Upphaf

Fyrri átta eg mér fóstru væna …

Niðurlag

„… skaltu hvörjum kóng æðri vera.“

Aths.

42 erindi.

Efnisorð
1.2.25(50v-56v)
Kötludraumur
Titill í handriti

„25 Kötludraumur“

Upphaf

Már hefur búið manna göfugastur …

Niðurlag

„… um ævi sína Már og Katla.“

Aths.

54 erindi. Á eftir kvæðinu Kötludraumi er eyða í handritinu. Kvæði 26—38 vantar með öllu svo og upphaf 39da kvæðis.

Efnisorð
1.2.26(57r-57v)
Kvæði um harðan vetur
Titill í handriti

„Án titils“

Upphaf

Herran gefi oss heilags anda styrkinn …

Niðurlag

„… sem á sinn söfnuð leggur Guð.“

Aths.

Á blað 57r—v er skrifað kvæði um hallæri og vetrarhörkur og vantar niðurlag þess. Kvæðið er ort eftir að Tyrkjaránið var um garð gengið. 9 erindi.

Efnisorð
1.2.27(58r)
Soffíu kvæði
Titill í handriti

„Án titils“

Upphaf

… þann blíða fagra láu leiðir um …

Niðurlag

„… ýmist gengu kóngsmenn til eða frá. Vér sk[ulum til hófanna ríða].“

Aths.

Á blaðsíðu 58r eru skrifuð nokkur erindi úr Soffíu kvæði og hefst textinn í miðju 14da erindi og á eftir því standa síðan erindin 15—17, 21—23 og 18; á því endar blaðsíðan.

Efnisorð
1.2.28(58v)
Magna dans
Titill í handriti

„Án titils“

Upphaf

[Ma]gni siglir …

Niðurlag

„… Þann skal honum ….“

Aths.

Á síðu 58v er kvæðið Magna dans boðað upp, þ.e.a.s. fyrstu orð hvers einstaks erindis eru rituð sér í línu og skipað í þrjá dálka; ytri rönd blaðsins er skert og vantar því tvo bókstafi framan af fyrsta orði hverrar línu í ysta dálki. Í honum eru upphafsorð erinda 1—26; í miðdálki erinda 27—49 og í innsta dálki erinda 50—56. Upphafsorð erinda 17—19 vantar í upptalninguna. Upphafsorð erinda 40 og 41 hafa fyrst verið skrifuð á eftir 37da erindi en svo strikað yfir þau og þau sett inn á réttum stað. Upphafsorð 53 erindis hafa fyrst verið skrifuð strax á eftir 51 og upphafsorðum 52ars erindis síðan bætt inn á milli lína. Hér í skráningunni standa upphafsorð síðasta erindis sem niðurlag kvæðisins.

Efnisorð
1.2.29(59r-59v)
Ásu dans
Titill í handriti

„Án titils“

Upphaf

Gunnar á sér …

Niðurlag

„… Þar var bæði gleði ….“

Aths.

Á blaði 59r—v er kvæðið Ásu dans boðað upp með sama hætti og Magna dans hér að ofan og upphafsorðunum skipað í tvo dálka á hvorri síðu. Í vinstra dálki á bl. 59r eru upphafsorð erinda 1—25; í hægra dálki erinda 26—52. Á bl. 59v eru upphafsorð erinda 53—78 í vinstra dálki og erinda 79—88 í hægra dálki. Í upptalningunni er getið upphafsorða tveggja erinda sem ekki eru í handritinu Add. 11.177 eða í eftirritum Vigurbókar; þau standa á eftir erindi 77 (Enginn mann það)og erindi 79 (Gefðu öðrum börn þín). Í upptalninguna vantar erindi 46, 80—83 og 85.

Hér í skráningunni standa upphafsorð síðasta erindis sem niðurlag kvæðisins.
Efnisorð
1.2.30(60r-61v)
Kvæði af Heiðabýjardraug
Titill í handriti

„Án titils“

Upphaf

… höfuð við þófa …

Niðurlag

„… So vondan móð skal hann þar af fá. So víða gengur þar orð af.“

Aths.

Af handritinu Add. 11.177 og eftirritum Vigurbókar sést að kvæðið hefur verið 16 erindi. Kvæðið stendur næst á eftir eyðunni í handritinu og vantar upphaf þess. Textinn hefst í 3ju línu 2. erindis.

Kvæðið er þýðing á Hedebys Gjenganger, Vedel II, 5 = DGF 91.
Efnisorð
1.2.31(60r-61v)
Kvæði um greifadóttur af Vendil
Titill í handriti

„40 Greifans dóttur af Vendil ólukkuleg gifting“

Upphaf

Ég var fædd í búri …

Niðurlag

„… ég vil af sorgum dey. Þar enginn mann skyldi mína sorg alla vita.“

Aths.

25 erindi. Kvæðið er þýðing á Greffuens Daatters aff Vendel wlyckelige Gifftermaal, Vedel II, 11 = DGF 285 D.

Efnisorð
1.2.32(64v-65v)
Systkina kvæði
Titill í handriti

„41 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Skipin liggja hér við sand …

Niðurlag

„… að þú varst mín systir. Dagur fagur prýðir veröld alla.“

Aths.

9 erindi og viðlag að auki.

Efnisorð
1.2.33(65v-67v)
Ólöfar kvæði
Titill í handriti

„42 Ólöfar kvæði“

Upphaf

Ungan leit eg hofmann í fögrum runni …

Niðurlag

„… í fögrum runni. Skal eg í hljóði dilla þeim mér unni.“

Aths.

24 erindi og viðlag að auki.

Skrifari hefur hlaupið yfir töluna 43 í tölusetningu kvæðanna.
Efnisorð
1.2.34(67v-68r)
Ásu kvæði
Titill í handriti

„44 Ásu kvæði“

Upphaf

Ása gekk um stræti …

Niðurlag

„… Við Sikiley. Fögrum tjöldum slóu þeir undir Sámsey.“

Aths.

Efnisorð
1.2.35(68v-71r)
Upplífgunar kvæði
Titill í handriti

„45 Upplífgunar kvæði“

Upphaf

Dögling átti drottning dýra …

Niðurlag

„… Hann eignaðist síðan sína hústrú kæru.“

Aths.

22 erindi.

Efnisorð
1.2.36(71r-72r)
Enn eitt kvæði
Titill í handriti

„46 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Gumnar hafa hér gaman í kvöld …

Niðurlag

„… menjalindi finna. Hvíta vilda eg hlaðsól finna.“

Aths.

7 erindi.

Efnisorð
1.2.37(72r-73r)
Kristínar kvæði
Titill í handriti

„47 Kristínar kvæði“

Upphaf

Ég var skorin í silki …

Niðurlag

„… Untu þér við þann ríkan herrann sem þig hefur fest.“

Aths.

12 erindi. Upphaflega mun þetta vera sama kvæði og nr. 40 í handritinu(1.2.31 hér að framan), skrifað eftir íslenskri meðferð.

Efnisorð
1.2.38(72r-73r)
Þóru ljóð
Titill í handriti

„48 Þóru ljóð“

Upphaf

Heyrt hafa þjóðir Þolleifs getið …

Niðurlag

„… á meðan sú hin bjarta byrvoð þolir.“

Aths.

26 erindi.

Efnisorð
1.2.39(76v-79v)
Kringilnefju vísur
Titill í handriti

„49 Kringilnefju vísur“

Upphaf

Mun eg frá kalli kunna að segja …

Niðurlag

„… síðan við kall minn komum saman bæði.“

Aths.

24 erindi.

Efnisorð
1.2.40(79v-82r)
Kvæði af Þorkeli og Margrétu
Titill í handriti

„50 Þorkell og Margrét“

Upphaf

Þorkell ríður sig undir ey …

Niðurlag

„… við Sikiley. fögrum tjöldum slóu þeir undir Sámsey.“

Aths.

26 erindi.

Efnisorð
1.2.41(82r-83r)
Stjúpmóður kvæði
Titill í handriti

„51 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Fagurt syngur svanurinn …

Niðurlag

„… mín liljan fríð. Fagurt syngur svanurinn [um sumarlanga tíð].“

Aths.

13 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu. Upphaf fyrsta erindis er svo: "Stjúpmóðir ráddu drauminn minn".

Efnisorð
1.2.42(83v-84v)
Kvæði af Kristínu og Ásbirni
Titill í handriti

„52 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Gulli ber hún spenntan skó …

Niðurlag

„… Því ein ber hún angur fyrir þann ö[ðling].“

Aths.

16 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu. Upphaf fyrsta erindis er svo: "Kristín beiddi móður sín".

Efnisorð
1.2.43(85r-91r)
Kvæði af Spaníalandi og Miklagarði
Titill í handriti

„53 Af Spaníalandi og Miklagarði. Eitt kvæði“

Upphaf

Spaníaland og Miklagarð …

Niðurlag

„… Þeir eðlegu sveinar og ríkir.“

Aths.

54 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Spanie Land oc Myklegaard í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,1 = DGF 479 F.

Efnisorð
1.2.44(91r-93r)
Kvæði af herra Eiríki og Ingibjörgu
Titill í handriti

„54 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Það var hann herra Eirík kóngur …

Niðurlag

„… Þér biðjið fyrir þeim sem krúnuna skal bera.“

Aths.

18 erindi. Utanmáls við fyrirsögn í handriti er bætt við með yngri hendi: "Af Eirík kóngi". Kvæðið er þýðing á kvæðinu Droning Ingeborg Erik Mendueds í fornkvæðabók Vedels; Vedel II,37 = DGF 153 c.

Efnisorð
1.2.45(93v-94v)
Palli, Bár og Lýður
Titill í handriti

„54 Palli, Bár og Lýður; þrír bræður, drap hver annan“

Upphaf

Lýður ríður á þingið fram …

Niðurlag

„… þar þeir máttu ekki ríða.“

Aths.

11 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Palle, Baard og Liden í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,4 = DGF 330.

Efnisorð
1.2.46(94v-98v)
Túla kvæði
Titill í handriti

„56 Herra Túli Vognsson og hans bræður slógu herra Svein grá í hel“

Upphaf

Í Lunda kirkju hefst ein stefna …

Niðurlag

„… Lifir hann Túli Vognsson og þess skal hefna.“

Aths.

32 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Tule Vognsön og Svend Graa í fornkvæðabók Vedels; Vedel III,9 = DGF 143 A.

Efnisorð
1.2.47(98v-105r)
Kvæði af Birgi kóngi og bræðrum hans
Titill í handriti

„57 Kóng Birgi í Svíaríki lét svelta tvo sína bræður í hel í fangelsi“

Upphaf

Frú Ingibjörg þrjá bræður átti …

Niðurlag

„… Fyrir ósanna sök urðu þeir að deyja.“

Aths.

58 erindi. Kvæðið er þýðing á kvæðinu Kong Birger og hans Brödre í fornkvæðabók Vedels; Vedel II,39 = DGF 154 C.

Efnisorð
1.2.48(105r-109v)
Feðga reisa
Titill í handriti

„58 Feðga reisa“

Upphaf

Eg veit hér ei so vitran mann …

Niðurlag

„… Getur ei mann gjört so að öllum líki.“

Aths.
31 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu:

Eg veit hér ei so vitran mann|í veraldar þessu ríki,|að geti hann gjört so öllum líki.|

Fyrsta erindi kvæðisins hefst á vísuorðinu:

Sönn reynslan fær soddan kennt … .

Efnisorð
1.2.49(109v-112v)
Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu
Titill í handriti

„59 Kvæði af Ribbaldi og Gullbrúnu“

Upphaf

Austan blakar laufið á þann linda …

Niðurlag

„… Sjálfur guð hann veri með oss. Allt er óhægra að leysa en að binda.“

Aths.
38 erindi og viðlag að auki. Kvæðið hefst í handritinu á viðlaginu:

Austan blakar laufið á þann linda,|allt er óhægra að leysa en að binda.

Fyrsta erindi kvæðisins hefst á vísuorðinu:

Heyrðu það Gullbrún fríða … .

Efnisorð
1.2.50(112v-114v)
Kvæði af skógarmanni og hans unnustu
Titill í handriti

„60 Af skógarmanni og hans unnustu kvæði“

Upphaf

Upp í hæsta turni …

Niðurlag

„… Bætti hún fyrir þeim öllum mein. Enn er hún jómfrú.“

Aths.

27 erindi.

Efnisorð
1.2.51(114v-116r)
Tófu kvæði
Titill í handriti

„61 Enn eitt kvæði“

Upphaf

Tófa situr inni …

Niðurlag

„… og dans vill hún heyra.“

Aths.

14 erindi.

Efnisorð
1.2.52(114v-116r)
Gauta kvæði
Titill í handriti

„62 Gauta kvæði“

Upphaf

Gauti og hún Magnhild frú …

Niðurlag

„… hún dansaði vel.“

Aths.

21 erindi.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír
Blaðfjöldi
151 blöð ().
Ástand

  • Kvæði nr. 29-38 vantar og af 26-28 eru einungis brot.
  • Vantar í milli bl. 56 og 60.
  • Bl. 57-59, 150-151 eru slitin og skítug.

Skrifarar og skrift
Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Á neðri spássíu bl. 32r hefur Jón Sigurðsson bætt við lesbrigðum.

Band

Band frá 1960.

Upprunalega í kápu úr bókfelli úr latnesku kirkjulegu handriti, fóðruð með pappírskápu.

Fylgigögn

Fjórir seðlar með hendi Árna Magnússonar.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi, að Álftamýri við Arnarfjörð, 1665.

Ferill

  • Árni Magnússon fékk handritið frá Torfa í Flatey. Hann lánaði Páli Vídalín það 1710 en 1712 er það í Hvammi í Hvammssveit en þaðan fékk Árni það aftur.
  • Jón Torfason hefur átt kverið (sjá aftast).
  • Theodorus Magni hefur átt kverið (sjá pappírskápu.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. maí 1984.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Tekið eftir Katalog II, bls. (nr. 2357). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í janúar 1890. ÞS skráði 19. apríl 2002.

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn 1960.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »