Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 929 4to

Skoða myndir

Sögur og kvæði; Ísland, 1780

Nafn
Björn Jónsson 
Fæddur
1574 
Dáinn
28. júní 1655 
Starf
Bóndi; Lögréttumaður 
Hlutverk
Höfundur; Ljóðskáld; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Egill Skallagrímsson 
Fæddur
900 
Dáinn
1000 
Starf
Viking 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Worm, Ole 
Fæddur
13. maí 1588 
Dáinn
31. ágúst 1654 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Eigandi; Bréfritari; Skrifari; Þýðandi; Ritskýrandi; Embættismaður; Höfundur; Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Snorri Sturluson 
Fæddur
1178 
Dáinn
16. september 1241 
Starf
Lögsögumaður 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Guðmundsson ; lærði 
Fæddur
1574 
Dáinn
1658 
Starf
Málari 
Hlutverk
Höfundur; Ljóðskáld; Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-120v)
Egils saga Skallagrímssonar
Titill í handriti

„Hér byrjast sagan af Eigli Skallagrímssyni. Kap. 1.“

Upphaf

Maður er nefndur Úlfur …

Niðurlag

„… og settist í bú að Borg og bjó þar til elli og kom margt manna frá honum og lýkur svo þessari sögu.“

Skrifaraklausa

„Enduð þann 2. maí anno 1780.“

Aths.
Texti hefur skaddast við efri spássíu blaða 2-8. Sömuleiðis hefur texti við ytri spássíu blaðs 7 skerts þar sem morknað hefur úr jöðrum þess.

Kaflaskipting: i-lxv.

2(121r-132v)
Um Höfuðlausn
Titill í handriti

„Drápa Egils Skallagrímssonar ort og flutt í Jórvík á Norðimbralandi, anno Christi 934“

Upphaf

Hér skulu sýnast lofvísur Egils Skallagrímssonar …

Niðurlag

„… það vill sér til setja.“

2.1(123v-131v)
Höfuðlausn
Upphaf

Vestur komum ver …

Niðurlag

„… eða vili tára.“

Skrifaraklausa

„Skrifað á Skarðsá í Skagafirð, i xiii Martii 1634, Björn Jónsson manu Exscriptoris“

Aths.

Skýringar Björns Jónssonar á Skarðsá við Höfuðlausn fylgja kvæðinu.

3(133r-133v)
Doct. Olai Wormii Explicatio in Vili Tára
Höfundur
Upphaf

Vili Tára sive …

Niðurlag

„… ex voto succedant“

Aths.

Skýringar Ole Worm á orðunum vilji tára í Höfuðlausn.

4(133v-134v)
Sonatorrek
Titill í handriti

„Sonatorrek Egils Skalla-Grímssonar“

Upphaf

Mjög erum tregt tungu að hræra …

Niðurlag

„… og óhryggur heljar bíða.“

Skrifaraklausa

„Endir.“

Aths.

Blað 135 er autt.

Efnisorð
5(136r-178v)
EddaSnorra-Edda
Titill í handriti

„Edda Snorra Sturlusonar“

Upphaf

Almáttigur Guð, skapaði himin og jörð …

Niðurlag

„… fyrir utan höllina. Eftir þessari sögu hefur ort Eylífur Goðrúnarson, Þórsdrápu.“

Aths.

Óheil. Nær að Þórsdrápu.

Kvæðið er með skýringum Jóns Guðmundssonar lærða, Samantektir um skilning á Eddu.

Sumstaðar eru skemmdir inn við mitt tvinn og skerða þær á stöku stað texta lítillega (sbr. t.d. á blöðum 172 og 174v-178v).

Efni er kaflaskipt og merktir eru kaflar i-xxvii; frásagnir þar á eftir eru auðkenndar með fyrirsögnum og/eða ónúmeruðum kaflamerkjum.

6(178v-181v)
Styrbjarnar þáttur Svíakappa
Titill í handriti

„Hér hefur þátt Styrbjarnar Svíakappa“

Upphaf

Frá því er að segja að Ólafur og Eyrekur kóngur réðu Svíaveldi …

Niðurlag

„… Og er hér nú ei meira af þessum þætti uppskrifað.“

Efnisorð
7(182r-190v)
Völuspá
Titill í handriti

„Völvuspá“

Upphaf

Hljóðs bið ég allar helgar kindur …

Niðurlag

„… ársköp setur þau er vara skulu.“

Aths.
59 erindi.

Skýringar Björns Jónssonar á Skarðsá eru við fyrstu 19 vísurnar.

8(191r-209r)
Eiríks saga rauða
Titill í handriti

„Hér hefst saga af Eiríki rauða. Kap. 1“

Upphaf

Óleifur hét konungur er kallaður var Óleifur hvíti …

Niðurlag

„… Og endar hér svo söguna af Eiríki hinum rauða.“

Aths.

Kaflaskipting: i-ix.

9(209v)
Bjarnar saga Hítdælakappa
Titill í handriti

„Hér hefur sögu Bjarnar Hítdælakappa“

Upphaf

Á dögum Eiríks kóngs blóðaxar …

Niðurlag

„… að Hítarnesi á Íslandi er hét …“

Aths.

Einungis upphaf sögunnar.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 209 + i blöð (185 mm x 159 mm). Blað 135 er autt.
Tölusetning blaða

  • Tvöföld blaðmerking með blýanti. Blaðmerkt er 1-209; a) í hægra horn efst, b) fyrir miðju blaðs.

Kveraskipan

Tuttugu og sjö kver.

  • Kver I: blöð 1-8; 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16; 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-25; 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver IV: blöð 26-31; 3 tvinn.
  • Kver V: blöð 32-41; 5 tvinn.
  • Kver VI: blöð 42-47; 3 tvinn.
  • Kver VII: blöð 48-56; 4 tvinn + 1stakt blað.
  • Kver VIII: blöð 57-64; 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 65-72; 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 73-80; 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 81-88; 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 89-96; 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 97-104; 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 105-112; 4 tvinn.
  • Kver XV: blöð 113-120; 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 121-128; 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 129-135; 3 tvinn + 1stakt blað.
  • Kver XVIII: blöð 136-143; 4 tvinn.
  • Kver XIX: blöð 144-151; 4 tvinn.
  • Kver XX: blöð 152-163; 6 tvinn.
  • Kver XXI: blöð 164-169; 3 tvinn.
  • Kver XXII: blöð 170-177; 4 tvinn.
  • Kver XXIII: blöð 178-185; 4 tvinn.
  • Kver XXIV: blöð 186-190; 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XXV: blöð 191-198; 4 tvinn.
  • Kver XXVI: blöð 199-204; 3 tvinn.
  • Kver XXVII: blöð 205-209; 2 tvinn + 1stakt blað.

Ástand

Sumstaðar eru skemmdir á blöðum:

  • Texti hefur t.d. skaddast við efri spássíu blaða 2-8.
  • Texti við ytri spássíu blaðs 7 hefur skerts þar sem morknað hefur úr jöðrum þess.
  • Sjá má skemmdir inn við mitt tvinn sem skerða texta lítillega (sbr. t.d. á blöðum 172 og 174v-178v).
  • Bleksmitun (sjá t.d. á blöðum 56v-57r).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca (140-150 mm x 130-135 mm).
  • Línufjöldi er ca 20-24.
  • Leturflöturinn er ýmist afmarkaður með þurroddi eða með blýanti (sjá t.d. blöð 153v-154v).
  • Griporð eru víða, þó ekki allstaðar (griporð eru t.d. á blaði 64v en ekki á blaði 65r).
  • Sögur Egils (sjá t.d. blað 28v) og Eiríks rauða (sjá t.d. blað 199r) eru kaflaskiptar sem og Edduefnið (sjá t.d. blöð 143v-144r).

Skrifarar og skrift

  • Skrifari I, aðalhönd: blöð 2r-134v; 179r-181v; 191r-209v. Fljótaskrift.

.

  • Skrifari III: blað 1. Húmanísk skrift (snarhönd).

Skreytingar

Skrifari I:

  • Skrifari I ritar fyrstu línu í kafla yfirleitt með stærra og settara letri en letur megintexta (sjá t.d. blað 10v-11r).

  • Hann ritar upphafsstaf í upphafi kafla oftast stærri dráttum, fyllir hann örlítið og skreytir með látlausu pennaflúri (sjá t.d. á blaði 37v).

Skrifari II:

  • Skrifari II rauðlitar stafi og orð á blöðum 136-146.

  • Fylltir stafir eru í fyrirsögn Völuspár á blaði 182.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Band

Band (199 mm x 185 mm x 50 mm) er frá 1983.

Spjöld eru klædd fínofnun striga. Grófari strigi er á kili og hornum.

Kver eru saumuð á móttök og saurblöð tilheyra þessu bandi.

Eldra band, tréspjöld klædd bókfelli; leifar af bréfum og bréfsneplum úr bandi, fylgja í sérstakri möppu. Einnig ljósmyndir af bandi.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi 1780 (sjá ártal á blaði 120v) og er tímasett þannig í Katalog II, bls. 266.

Ferill

Það kom í Árnasafn frá Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab 1883. Það hefur e.t.v. verið í eigu Björns Arnfinnssonar á Kletti í Gufudalssveit, eða a.m.k. við norðanverðan Breiðafjörð, á fyrri hluta 19. aldar. (Einar G. Pétursson 1998).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 21. maí 1987.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 8. júní 2009; lagfærði í janúar 2011.  ÞS skráði 26. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 25. ágúst 1909.Katalog II, bls. 266-267 (nr. 2061).

Viðgerðarsaga

Lagfært og bundið af Birgitte Dall í október 1983.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Einar G. Pétursson 1998
Bjarni Einarsson„Um Eglutexta Möðruvallabókar í 17du aldar eftirritum“, 1993; 8: s. 7-54
Michael ChesnuttEgils saga Skallagrímssonar. Bind III. C- redaktionen, 2006; 21
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Anthony Faulkes„The prologue to Snorra Edda“, 1979; 3: s. 204-213
Two versions of Snorra Edda. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás Edda), Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rited. Anthony Faulkes1979; s. 509 p.
Egils saga Skallagrímssonar, tilligemed Egils större kvad, ed. Finnur Jónsson1886-1888; 17
« »