Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 758 4to

Skoða myndir

Edda — Snorra-Edda; Íslandi

Nafn
Snorri Sturluson 
Fæddur
1178 
Dáinn
16. september 1241 
Starf
Lögsögumaður 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Ólafsson 
Fæddur
1573 
Dáinn
22. júlí 1636 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Ólafsson 
Fæddur
1680 
Dáinn
1707 
Starf
Guðfræðingur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Arngrímur Jónsson Vídalín ; lærði 
Fæddur
1568 
Dáinn
27. júní 1648 
Starf
Prestur; Rektor 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Ljóðskáld; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Steinsson Bergmann 
Fæddur
1696 
Dáinn
4. febrúar 1719 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Giovanni Verri 
Fæddur
20. desember 1979 
Starf
Stúdent 
Hlutverk
student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Már Jónsson 
Fæddur
19. janúar 1959 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-24v)
EddaSnorra-Edda
Ábyrgð
Aths.

Handritið endar óheilt í miðri dæmisögu 62 á blaði 24v. Í handritið vantar frá miðri dæmisögu 62-67, annan part (kenningar og heiti) og eftirmála Magnúsar Ólafssonar (sbr. Faulkes 1979:34).

Í Laufás-Eddu er sögnum Snorra-Eddu safnað í kafla sem Magnús Ólafsson nefndi Apologus eða dæmisögur. Heitum og kenningum í Skáldskaparmálum og þulum Snorra-Eddu er raðað í stafrófsröð eftir merkingu. Í þessu handriti er stuttur formáli Magnúsar, „Hvað er Edda“.

1.1(1r)
Formáli Magnúsar Ólafssonar
Titill í handriti

„Hvað er Edda“

Upphaf

Edda er ein íþrótt af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum

Niðurlag

„Edo eg yrki og dikta.“

Efnisorð
1.2(1r-24v)
Partar Eddu eru tveir; dæmisögur og kenningar.
Titill í handriti

„Partar Eddu eru tveir; dæmisögur og kenningar.“

Upphaf

Fyrri partur þessara dæmisagna

Niðurlag

„er allir vildu henda, þá skiptust“

Aths.

Niðurlag er óheilt.

2(25r-26r)
Kvæði
Aths.

Frá höfundi til Arngríms Jónssonar.

Einnig er hér vísa Magnúsar „um vetrarfar 1610“ (Snák nauðar).

Á blaði 26v eru dagsetningar og undirskrift Magnúsar Ólafssonar: „Audkulæ 4 idus Martii A 1609 M … | Olai f“.

Efnisorð

2.1
Ad lectorem
Efnisorð

2.2
Domino Arngrimo
Efnisorð

2.3(26r)
Aliud1. Fagrar viðris veigar
Efnisorð

2.4(26r)
2. Hnekkir skilnings skikki
Efnisorð

2.5(26r)
3. Von er því minnst eg muni
Efnisorð

2.6(26r)
4. Slema(?) nær svo kæmi
Aths.

Fyrir neðan er ritaður texti á latínu:Cvod (?) jam addam non occurit.

Efnisorð

2.7(26r)
5. Hafandi heilir lífið
Aths.

Fyrir neðan er ritaður texti á latínu:et iterum vale.

Efnisorð

2.8(26v)
[…] mig munu(?) og börnum bið þér berið kveðju mína
Efnisorð

2.9(26v)
Snák nauðar
Höfundur

Magnús Ólafsson

Aths.

Til hliðar við vísuna stendur „[..] Magnús, anno 1610. Um vetrarfar.“

Á blaðinu er meira efni bæði á latínu (sbr. þrjár línur á latínu, lóðrétt á texta vísu Magnúsar) og íslensku (sbr. vísa, Þess sit eg þægst, rituð lóðrétt; sjá blað 26v).

Tvennt má nefna enn: vísu sem rituð er neðarlega hægra megin á blaðið og skerta línu á latínu neðst á blaðinu (sjá blað 26v).

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 26 + i blöð (200 mm x 160-162 mm).
Tölusetning blaða

  • Blaðmerkt er með dökku bleki 1-26.

Kveraskipan

Fimm kver.

  • Kver I: blöð 1-4; 2 tvinn.
  • Kver II: blöð 5-10; 3 tvinn.
  • Kver III: blöð 11-16; 3 tvinn.
  • Kver IV: blöð 17-22; 3 tvinn.
  • Kver V: blöð 23-26; 2 tvinn.

Ástand

  • Það vantar í handritið á milli blaða 24 og 25. Einungis blöð 23 og 24 eru eftir af 5. kveri. Það vantar líklega þrjú 4-6 blaða kver til viðbótar þar aftan við (sbr. Faulkes 1979:34).
  • Blöð 25 og 26 eru mjög slitin, en gert hefur verið við þau.

Umbrot

  • Leturflötur er ca 170-175 mm x 135 mm.
  • Línufjöldi ca 29-31.
  • Kaflaskipting 1-62.

Skrifarar og skrift

  • Með hendi Magnúsar Ólafssonar.
  • Fljótaskrift.

Skreytingar

  • Margar fyrirsagnirnar eru skrifaðar með rauðu eða grænu bleki, stundum eru þær skrifaðar með öðrum litnum og undirstrikaðar með hinum (sbr. 4v-5r).

  • Sumstaðar er strikað undir orð með lit (sbr. blað 6r).

  • Í lok kafla er víða einhvers konar skrautbekkur eða ígildi bókahnúts (sbr. t.d. blað 6v).

  • Víða er einfalt pennaflúr (sjá t.d. blað 5r).

Band

Pappaband (208 mm x 167 mm x 7 mm).

Blár safnmarksmiði á kili.

Handritið er í brúnni strigaklæddri öskju; safnmark og númer eru með gylltum stöfum á kili.

Fylgigögn

Tveir seðlar með hendi Árna Magnússonar:

  • Seðill (165 mm x 106 mm) með upplýsingum um týnt handrit Laufás-Eddu „pappirs rifrillde fund ur Snorra Eddu 4to, liedi mier 1710. Monsr Bryniolfur Þordarson. var önytt olldunges. var ex Compilatione Sr Magnusar Olafssonar og hans prologus og epilogus þar vid, eins og i minne in 8vo oblongo med hendi Sr ketels. hæc saltem annotari curavi, cum pantulum different partar Eddu eru tveir: Dæmesogur og kennigar. fyrre prtur þessarra Dæmesagna kallazt harslyge eda Gylfa ginning, af þeim rokum sem strax mun sagt verda. Sa annar kallazt Bragarædur. Gylfaginning og dæmisaga. Gylfi red þar londum er nu heiter Sviþiod etc. Ger er hlauped yfir alla þä rettu præfationem. fragment þetta er illa skrifad enn ej miog öcorrect.“. Í athugasemd sem skrifuð er með annarri hendi neðst á rektóhlið seðilsins stendur: „NB. Þetta sýnist helst koma heim við 758 4to en getur þó varla átt þar heima þareð 758 virðist vera með hendi séra Magnúsar Ólafssonar.“
  • Umslag (196 mm x 162 mm)sem á eru skrifaðar upplýsingar um ástand handrits og aðföng „Edda Sr Magnuss Olafssonar. vantar vida i. feingenn i Kaupenhafn af Monsr. Jone Steinssyne Bergmann. no 758“.
  • Laus miði með upplýsingum um forvörslu bands.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og er eiginhandarrit Magnúsar Ólafssonar, skrifað að Auðkúlu árið 1609, fyrir Arngrím Jónsson (sjá blað 26v).

Ferill

Magnús sendi Arngrími Jónssyni handritið 1609. Árni Magnússon fékk það frá Jóni Steinssyni Bergmann í Kaupmannahöfn (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 5. apríl 1978.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 18. júní 2009; lagfærði í janúar 2011

  DKÞ skráði handritið 27. nóvember 2003.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 11. maí 1909.Katalog II;,bls. 180 (nr. 1875).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

Viðgerðarsaga

Viðgert af Birgitte Dall í mars 1964.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, keyptar af Arne Mann Nielsen vegna rannsókna A. Faulkes (skilað af honum í mars 1980).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Faulkes 1979:34
Faulkes 1979:34
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »