Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 754 4to

Skoða myndir

Edda, Eddukvæði; Ísland

Nafn
Guðmundur Andrésson 
Dáinn
1654 
Starf
Fræðimaður 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Ljóðskáld; Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Rosenkrantz, Jens 
Fæddur
28. desember 1640 
Dáinn
13. janúar 1695 
Starf
Titular Councillor of State ( Etatsråd ) 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Giovanni Verri 
Fæddur
20. desember 1979 
Starf
Stúdent 
Hlutverk
student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Már Jónsson 
Fæddur
19. janúar 1959 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Titilsíða

Edda Id est LIBER MYTHOLOGICUS Et Poeseos Matrix Adeoqvè Primo fragmenta qvædam ex Aeno principali Sæmundar Edda nuncupati … Bútur með ofanskráðu efni titilsíðunnar hefur verið límdur á fremsta blað kversins og blaðið síðar merkt blað 1. Titillinn er hugsanlega skertur (sjá Katalog II 1889:177).

Innihald

1(2r-6r)
Völuspá
Titill í handriti

„VERSUS SIBYLLINI; Völuspá“

Upphaf

Hljóðs bið eg allar helgar kindur …

Niðurlag

„… Níðhöggur Nái, nú mun hann seyqvast (!).“

Skrifaraklausa

„Finis Hvius Carminis.“

Aths.

Blað 1r er titilsíða.

Fyrir neðan síðustu línu stendur „sökkvast“.

Alls 66 erindi.

Efnisorð
2(7r-15r)
Hávamál
Titill í handriti

„Hávamál“

Upphaf

Gáttir allar / áður gangi fram …

… Allþörf ýta sonum / [… ]

Aths.

132 erindi.

Efnisorð
2.1(15v-17r)
Hávamál
Titill í handriti

„Rúnaþáttur af Hávamálum“

Upphaf

Veit eg að eg hékk …

… heilir þeir er hlýddu. Finis.

Aths.

28 erindi.

Eitt erindi úr Hávamálum er á blaði 20r. Það hefst þannig: Vopnum sínum skal mann velli á.

Efnisorð
3(17r-20r)
Rígsþula
Titill í handriti

„Rígsþáttur. De Humani generis prosapiæ Aenus“

Efnisorð
3.1(17r-17r)
Inngangsorð
Upphaf

Svo segja menn í fornum sögum …

… eftir sögu þeirri er kveður þetta:

3.2(17r-20r)
Enginn titill
Upphaf

Að(!) kváðu ganga / grænar brautir …

Niðurlag

„… Egg að kenna / undir rjúfa.“

Aths.

50 erindi.

Efnisorð
4(20r-20r)
Hávamál
Upphaf

Vopnum sínum / skal mann velli á …

Niðurlag

„… geirs þörf við guma.“

Aths.

Ein vísa úr Hávamálum.

Blað 20v er autt.

Efnisorð
5(21r-70v)
EddaSnorra-Edda
Höfundur

Snorri Sturluson

Titill í handriti

„Edda Snorra Sturlusonar, Gylfaminni. Sá I. apologus eður dæmi.“

Upphaf

Gylfi kóngur réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð …

Niðurlag

„… hjaðningavíg eftir því sem þar segir. Apologorum Edditorum Finis: Adeorum prior pars Eddæ Clauditur“

Aths.

Textinn er byggður á Wormsbók en sögnum Gylfaginningar og Skáldskaparmála er raðað í 62 dæmisögur svipað og í Laufás-Eddu (Faulkes 1979:26).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
70 blöð (215 mm x 164 mm). Blað 1 er blaðbútur sem límdur er á autt blað. Blaðið 1r er autt að hálfu og blað 1v er autt.
Tölusetning blaða

  • Blaðmerkt er 1-70.

Kveraskipan

Fjórtán kver.

  • Kver I: blöð 1-6; 3 tvinn.
  • Kver II: blöð 7-12; 3 tvinn.
  • Kver III: blöð 13-16; 2 tvinn.
  • Kver IV: blöð 17-20; 2 tvinn.
  • Kver V: blöð 21-24; 2 tvinn.
  • Kver VI: blöð 25-28; 2 tvinn.
  • Kver VII: blöð 28-32; 2 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 33-38; 3 tvinn.
  • Kver IX: blöð 39-44; 3 tvinn.
  • Kver X: blöð 45-52; 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 53-56; 2 tvinn.
  • Kver XII: blöð 57-60; 2 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 61-65; 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XIV: blöð 66-70; 2 tvinn + 1 stakt blað.

Ástand

Strikað er yfir fimm línur í texta Völuspár á blaði 5v, bæði með dökku bleki og rauðu.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 180 mm x 120 mm.
  • Línufjöldi er ca 29.
  • Leturflötur er afmakaður við ytri spássíu með línum dregnum með þurroddi.
  • Griporð.
  • Vísuorða eru sér um línu (sjá t.d. blað 32r).
  • Vísnatal er á spássíum (sjá t.d. blöð 19v-20r) og stöku kaflatal (sjá t.d. 66r).

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Fyrirsagnir eru með stærra, settara og flúraðra letri en almennt er á textanum (sjá t.d. blöð 1r og 2r, 7r og 21r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Á blöðum 2r-3r eru spássíugreinar á latínu ritaðar með rauðum stöfum.

Band

Pappaband (220 mm x 170 mm x 15 mm). Blár safnmarksmiði er á kili.

Fylgigögn

Tveir seðlar með hendi Árna Magnússonar eru fremst í handritinu á milli spjaldblaðs og blaðs 1r.

  • Á fyrri seðlinum (188 mm x 143 mm) eru upplýsingar um bókina sem handritið tilheyrði „Aptanvid þessa Eddu voru nockrar Annalar og Excerpta um Grænland, med somu hende sem Edda. og tok eg þad hiedan frä. 754“.
  • Á seinni seðlinum (188 mm x 144 mm) eru upplýsingar um eiganda handritsins og skrifara þess, upplýsingar um bókina sem handritið tilheyrði og eiganda hennar „Vauluspä Havamal Rigsþattur, sine calce. SnorraEdda. α{ [yfirstrikad: Nogle Grónlandska annalar paa dansk. Nogle annalar om jsland. Om Grónland] nactus sum ex Bibliotheca Domini Jani Rosencrantzum. befollmektige minister (???). α) hæc ä libello separavi, postqvam is in meam possessionem venivet. Eg true ad þetta sie eigen hond Gudmundar Andres sonar. [α] Vide þad sem er aptanvid Explicationem Voluspär Stephans Olafs sonar: hvad ad visu er ritad med somu hendi, og er opus Gudmundar Andres sonar. α) Egconfirmerast framar i þessu af collatione Apographorum Tabularum Reynestadensium, profectorum ä manu Gudmundi Andreaæ. 1640.“.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi af Guðmundi Andréssyni (sbr. seðil) og tímasett til 17. aldar (Katalog II 1889:177). Það var áður í sömu bók og Grænlandslýsing sem nú er í AM 778 4to (sbr. seðil).

Ferill

Bókin sem handritið tilheyrði var í eigu Jens Rosenkrantz (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 7. maí 1976.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 15. júní 2009; lagfærði í janúar 2011.

  DKÞ skráði handritið 25. nóvember 2003.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 26. nóvember 1888, Katalog II;, bls. 177-178 (nr. 1870).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, keyptar af Arne Mann Nielsen í október 1972 (lánaðar Anthony Faulkes til 2. ágúst 1976).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Faulkes 1979:26
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Two versions of Snorra Edda. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás Edda), Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rited. Anthony Faulkes1979; s. 509 p.
Haukur ÞorgeirssonHávamál Resens prófessors, Són. Tímarit um óðfræði2015; 13: s. 111-134
Mariane Overgaard„Manuscripta Rosencrantziana“, s. 262-285
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
Anthony Faulkes, Peder Hansen ResenTwo versions of Snorra Edda. Edda Islandorum. Völuspá. Hávamál. P. H. Resen's edition of 1665, 1977; 2. 14 ?: s. 103 p.
« »