Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 743 4to

Skoða myndir

Edda; Ísland, 1623-1670

Nafn
Snorri Sturluson 
Fæddur
1178 
Dáinn
16. september 1241 
Starf
Lögsögumaður 
Hlutverk
Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Ólafsson 
Fæddur
1573 
Dáinn
22. júlí 1636 
Starf
Prestur; Skáld 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ketill Jörundsson 
Fæddur
1603 
Dáinn
1. júlí 1670 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Ólafsson ; Grunnavíkur-Jón 
Fæddur
16. ágúst 1705 
Dáinn
17. júlí 1779 
Starf
Fræðimaður; Skrifari Árna Magnússonar 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-105r)
Snorra-EddaEdda
1.1(1-59r)
Fyrri partur Eddu; Formáli Magnúsar Ólafsson, Prolougus Snorra Sturlusonar, Gylfaginning
1.1.1(1r)
Hvað Edda sé
Titill í handriti

„Hvað Edda sé“

Upphaf

Edda er íþrótt af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum …

Niðurlag

„… með þeim prologo og formála sem eftir kemur.“

1.1.2(1r-7v)
Prologus Snorra-Eddu
Upphaf

Almáttigur Guð skapaði í upphafi himin og jörð …

Niðurlag

„… var eigin tunga um öll þessi lönd.“

Efnisorð

1.1.3(7v-59v)
Gylfaginning.
Höfundur

Titill í handriti

„Gylfaginning; 1. dæmisaga.“

Upphaf

Gylfi réð þar löndum er nú heitir Svíþjóð …

Niðurlag

„… svo sem læra má í seinna parti þessarar bókar.“

Aths.

Blöð 24v, 60-62 eru auð.

1.2(63r-101v)
Annar partur Eddu; Skáldskaparmál
Titill í handriti

„Annar partur Eddu; um kenningar“

Upphaf

Í hinum fyrra partinum voru ritaðar þær frásögur af hvörjum teknar eru að fornu og nýju …

Niðurlag

„… flærð, brigð, reiði.“

1.3(101v-103v)
Viðbótarefni
Upphaf

Apollonides skrifar að í því landi …

Niðurlag

„… og gettu hvað þeir heita“

Aths.

Fyrir neðan er skrifað með hönd Árna Magnússonar „Enn sá ég fljúga / fjórða sinni“ en það er viðbót við fuglagátur Magnúsar Ólafssonar.

1.4(104r-105r)
Efnisyfirlit
Aths.
Samkvæmt efnisyfirlitinu er efni blaða í grófum dráttum eftirfarandi: Á blöðum 1-59r er formáli Magnúsar Ólafssonar, Prologus Snorra-Eddu og dæmisögur (1-67).

Á blaði 59v er Epilogus partis prioris.

Á blaði 63r-101v er efni annars parts Eddu.

Viðbótarefni er á blaði 101v, líklega komið frá Katli Jörundssyni (m.a. þýðing á klausu úr Solinus, Collectanea rerum memorabilium, vísur úr — Orkneyinga sögu, — Grettis sögu, — Gunnlaugs sögu og — Heiðarvíga sögu.

Blöð 105v-106v eru auð að mestu en neðarlega á blaði 106r er skrifað smáum stöfum „viðkenningar“,„sannkenningar“ o.fl. og virðist þetta tengjast efnisyfirlitinu.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 106 + i blöð (205 mm x 75-79 mm) þar með talin blöð 65bis og 71bis. Blöð 24v, 60-62 og 105v eru auð. Blað 106 hefur upphaflega verið autt.
Tölusetning blaða

  • Síðari tíma blaðmerking 1-106.
  • Eldri blaðsíðumerking er á annarri hverri síðu 1-205 (til og með blaði 103).
  • Annar partur (blöð 63r-103v) er jafnframt sér um blaðsíðutal (bls. 1-81; á bls. 81er blaðsíðutal að mestu horfið) og gæti það verið upphaflegt.

Kveraskipan

Fjórtán kver.

  • Kver I: blöð 1-8; 4 tvinn.
  • Kver II: blöð 9-16; 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 17-24; 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 25-32; 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 33-40; 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 41-48; 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 49-56; 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 57-62; 3 tvinn.
  • Kver IX: blöð 63-70; 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 71-78; 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 79-86; 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 87-94; 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 95-102; 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 103-106; 1 tvinn + 2 stök blöð.

Ástand

Víða er strikað yfir línur með penna eða blýanti (sjá t.d. blöð 78v-79r).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 180 mm x 65 mm.
  • Línufjöldi er ca 28-29.
  • Griporð eru á stangli.
  • Dæmisögur á blöðum 7v-59v eru bæði tölusettar og hafa fyrirsagnir. Letur greinir kafla að í kenningakaflanum.
  • Kverin eru aðgreind með bókstöfunum a-o, neðst á neðri spássíu. Kver a, b, c og e eru merkt a 1-8, b 1-8 o.s.frv. (þ.e. hvert blað kversins er merkt), en kver d, f og áfram eru aðeins merkt á fyrsta blaði kvers.

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Fyrirsagnir eru með stærra og settara letri en textinn almennt (sjá t.d. blöð 1r og blöð 57v-58r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Band

Pappírsband (210 mm x 97 mm x 28 mm) er frá 1963.

  • Spjöld eru klædd viðarlíkispappír með ljósum og dökkum skellum.
  • Kver eru saumuð á móttök.
  • Bókin liggur í strigaklæddri öskju.

  • Spjöld og kjölur í eldra bandi eru klædd bókfelli úr kirkjulegu latnesku handriti.

Fylgigögn

Tvö innskotsblöð með hendi Árna Magnússonar :

  • Á fyrra blaðinu eru efnislegar athugasemdir.
  • Á því síðara eru sömuleiðis efnislegar athugasemdir.
Laus miði með upplýsingum um forvörslu bands er meðfylgjandi.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett til 17. aldar í Katalog II, bls. 172, en virkt skriftartímabil skrifarans var ca 1623-1670. Það er af lengri gerð Laufás-Eddu, sem líklega er runnin frá Magnúsi Ólafssyni sjálfum (Y gerð) (sbr. Faulkes, A. 1979). Í meginatriðum er þetta sami texti og í útgáfu Resens (sbr. Katalog II, bls. 172).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 5. apríl 1978.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 10. júlí 2009, lagfærði í janúar 2011, ÞS skráði 5. október 2001, Kålund gekk frá handritinu til skráningargekk frá handritinu til skráningar 14. nóvember 1888 (sjá Katalog II;, bls. 172 (nr. 1858)).

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í ágúst 1963. Eldra band fylgir.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »