Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 720 b 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Helgikvæði; Ísland, 1590-1610

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Markússon 
Fæddur
1671 
Dáinn
22. nóvember 1733 
Starf
Prestur; Rektor 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-1v)
Heilags anda vísurDýrð sé guði í hæstum hæðum
Titill í handriti

„Heilags anda vijsvr“

Upphaf

Dijrd sie Gvdi j hædstvm hæ…

Aths.

Texti skertur vegna slits.

2(1v)
Lilja
Niðurlag

„ædri sier“

Aths.

Vantar aftan af, endar í 6. erindi.

3(2r-3r)
Dæglur
Upphaf

ill kvikindi

Aths.

Vantar framan af.

4(3r-4r)
Niðurstigningarvísur
Höfundur

Jón Arason biskup

Aths.

Óheilar, eyða aftan við bl. 3.

5(4r-6r)
BoðorðavísurBoðorðadikturDikta ætla eg um dýrð og frið
Titill í handriti

„Bodorda vijsvr“

Upphaf

[D]jckta ætla eg vm dyrd og frid

Niðurlag

„Gvdz bodordvm at sinna“

Aths.

Enda í 4. línu.

Bl. 6r autt að hluta.

6(6v-8v)
BarngælubálkurBarngæludikturBarngælurÓð vil eg yrkja
Titill í handriti

„Barngiælvr“

Upphaf

[O]d vil eg yrkia

Aths.

Titill í kvæðinu sjálfu.

7(9r-10v)
BoðorðadikturBoðorðavísurDikt vil eg dýran hefja
Titill í handriti

„Bodorda dicktvr“

Upphaf

[D]ickt vil eg dyrann hefia

8(10v-11v)
AdamsóðurAllra hlutanna er upphaf
Titill í handriti

„[A]dams odvr“

Upphaf

[A]llra hlvtanna er vpphaf

9(11v-13v)
PíslargráturKrossgrátur
Höfundur

Jón Arason biskup

Titill í handriti

„Kros gratvr“

Niðurlag

„allmorg greín“

Aths.

Vantar aftan af.

10(14r-14v)
KristskvæðiGjörði vín úr vatni
Upphaf

Giordi vijn vr vatni

11(14v-15v)
Chatichismus vísurUpphaf er fyrst orð þitt rétt
Titill í handriti

„Chatichismvs vijsur“

Upphaf

[V]pphaf er fyrst ord þitt riett

12(15v)
LasarusvísurLofaður sértu lausnarinn góði
Titill í handriti

„Lazarvs vijsvr“

Upphaf

[L]ofadvr sierttv lavsnarinn godi

Niðurlag

„og sæmilegvstv klædin bar …“

Aths.

Vantar aftan af.

Enginn titill
Aths.

Samkvæmt lýsingu frá c1876 var þá einnig undir númerinu 720: 1 skinnblað með broti af Lilju (um 10 erindum) og 2 skinnblöð með broti af — Guðspjallavísum (sjá Katalog (II) 1894:148). Samkvæmt athugagrein Árna Magnússonar, á umslagi sem fylgdi þessum brotum, voru þau úr skinnbók frá c1580-1590, sem Árni fékk frá Magnúsi Markússyni, rektor í Skálholti. Í henni voru einnig — Píslargrátur, — Heim vil eg heimskan telja, — Hugbót, — Hjónasinna og — Ein ný vísa af VII höfuðsyndum ( — Herra Jesús hjálpin mín). Árni segir bókina liðna undir lok, utan eins blaðs sem hann hafi geymt til sýnis (sjá Katalog (II) 1894:148 og Biskupa sögur (II) 1878:509).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn
Blaðfjöldi
15 blöð (220 mm x 180 mm).
Ástand

  • Skrifað á uppskafning.
  • Handritið er óheilt, t.d. eyða aftan við bl. 3.
  • Blöðin eru blettótt og talsvert skemmd vegna fúa.

Umbrot

Eyður fyrir upphafsstafi.

Skrifarar og skrift
Skreytingar

Rauður upphafsstafur á bl. 1r, sem líklega er úr eldri textanum sem skafinn hefur verið upp.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Bl. 2r (neðri spássía): Athugasemd Árna Magnússonar um aðföng.
  • Ýmis mannanöfn og pennakrot á bl. 6r og 15v.

    Bl. 6r: Athugasemd Þorsteins Jónssonar, ársett 1662, um blaðfjölda handritsins („Þesse Bok h(e)fur 2c blǫd og 13 Betr“).

    Bl. 15v: Athugasemd um að Tómas Finnsson hafi „þessa rijmna book“ yfir lesið.

  • Bl. 9v (neðri spássía): Bæn til Krists á íslensku.

Band

Band frá 1967.

Fylgigögn

Fastur seðill (tvinn) (201 mm x 148 mm): „fremst i Holsbokinne eru: 1. Heilags anda visur. 2. Annad þvilikt önafnkiendt. 3. Lilia endurbætt. 4. Liomur #vide in altero folio. 5. Dæglur. 6. Nidurstigs visur, fragment. 7. Catechismus visur. þetta skrifade mier Jon Jon Magnusson broder minn, þä hann var i Hiardar hollti, adr enn eg eignadizt Holsbokina. Þesse ordo er öriettur. A bokinne eru framan vid Rimurnar. 1. Hailagx Anda visur. 2. Lilia (α). 3. Dæglur (β). Nidurstigs visur (γ). 5. Bodorda visur (δ). 6. barngiælur. 7. Bodorda diktur. 8. Adams odur. 9. Krossgratr (ε) 10. Carmen de Christo (ζ). 11. Catechismus visur. 12. lazarus visur (η). α) nockur vers framanaf. hitt allt er burtu. verdr so eigi sied, hvert hun sie su reformerada Lilia eda eige. þetta hefe, öefad heilla vered þä Jon Magnusson handliek bokina. β) vantar nu upphafid. γ) vantar mikid i midiunna. δ) vantar mikid aptanvid, og hefur þar alldri skrifad vered. ε) Er Pislagratur boskups Jons. vantar undann. ζ) deest initium. η) nockur fä vers framanaf, og hefur þar alldri meira skrifad vered. #Liomur hafa hier alldri vered, sem synest. þad mun vera Pislagratur sem Jon Magnusson hier med meinar.“

Uppruni og ferill

Uppruni

Tímasett til c1600 (Katalog (II) 1894:147). Var áður hluti af stærri bók, „Hólsbók“, frá Hóli í Hörðadal, og stóð þar framan við rímnasafn, sem sennilega hefur verið meginefni bókarinnar (sbr. seðla, sjá einnig seðil í AM 721 4to).

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið frá Magnúsi Jónssyni í Snóksdal árið 1704 (bl. 2). Ýmsir menn hafa skrifað nafn sitt í það, t.d. Grímur Jónsson árið 1633 (bl. 15v) og Hallgrímur Jónsson 1629 (bl. 15v).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 30. maí 1985.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Tekið eftir Katalog (II) 1894:147-149 (nr. 1816). Kålund gekk frá handritinu til skráningar í október 188?. DKÞ skráði handritið 28. október 2003.

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn í ágúst 1967.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Biskupa sögur (II) 1878:509
Björn Karel ÞórólfssonRímur fyrir 1600
Guðrún Ása GrímsdóttirJóðmæli, Són. Tímarit um óðfræði2005; 3: s. 31-57
Íslensk miðaldakvæði I.2ed. Jón Helgason
Jón Samsonarson„Fjandafæla Gísla Jónssonar lærða í Melrakkadal“, 1979; 3: s. 40-70
Jón SamsonarsonLjóðmál. Fornir þjóðlífshættir, 2001; 55
Valgerður Kr. BrynjólfsdóttirMeyjar og völd : rímurnar af Mábil sterku
« »