Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 713 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Helgikvæði; Ísland, 1540-1560

Nafn
Sigurður blindi 
Starf
 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Eysteinn Ásgrímsson 
Dáinn
1361 
Starf
Munkur 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Arason 
Fæddur
1484 
Dáinn
28. október 1550 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Eigandi; Ljóðskáld; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Loftur Guttormsson ; ríki 
Dáinn
1432 
Starf
Hirðstjóri 
Hlutverk
Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

LATIN CAPITAL LETTER O WITH CURLLATIN CAPITAL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Ólafur Gíslason 
Fæddur
1646 
Dáinn
1714 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Þorvarðsson 
Fæddur
1650 
Dáinn
2. ágúst 1702 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi; Ljóðskáld; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Giovanni Verri 
Fæddur
20. desember 1979 
Starf
Stúdent 
Hlutverk
student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Már Jónsson 
Fæddur
19. janúar 1959 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-3r (bls. 1-5))
Rósa
Upphaf

… málms af grænum pálma …

Niðurlag

„… Endann fel eg svo Guði á hendi. Amen.“

Aths.
Óheilt; vantar framan af.

Morknað hefur úr blöðum við innri jaðar og göt eru á leturfleti blaða 1-2 og texti af þeim sökum skertur.

Efnisorð
2(3r-8r (bls. 5-15))
Lilja
Upphaf

Almáttigur Guð allra stétta …

Niðurlag

„… víst ef léki á dóminús técum.“

Aths.
Niðurlag vísu 99.

Morknað hefur úr blöðum við innri jaðar og göt eru á leturfleti blaða 4-8 og skerðir það texta.

Efnisorð
3(8r-10v (bls. 15-20))
Milska
Upphaf

Faðir vor Kristur, friður enn hæsti …

Niðurlag

„… hjá þrengdum krossi“

Aths.
Óheilt; vantar aftan af.

Blað 10 er að hluta ólæsilegt.

Efnisorð
4(11r-12r (bls. 21-23))
Guðmundardrápa
Höfundur

Árni Jónsson

Upphaf

… leturin votta …

Niðurlag

„…sem ei má þverra.“

Aths.
Óheilt; vantar framan af.

Blað 11 er morkið við innri jaðar og texti hefur þar skerts að hluta.

Efnisorð
5(12r-14v (bls. 23-28))
Meyjadrápa
Upphaf

Orð þitt fyrir miskunn mikla, mærðar grein í kvæði færða …

Niðurlag

„… að liðnum dómi. Amen.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 12r, skrifaður smáum stöfum: „Meyjadrápa“.

Efnisorð
6(14v-16v (bls. 28-32))
Dæglur
Upphaf

Gef eg mig í dag, græðara mínum Guði, í vald …

Niðurlag

„… hreppi hann dýrð í himna höllu, hér skal hróður á enda stá.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 14v: „Dæglur eru þetta“.

Efnisorð
7(17r-18r (bls. 33-35))
Syndavísur
Upphaf

María drottning, mild og skær …

Niðurlag

„… hér skal hróðurinn falla. Amen.“

Aths.

Titill er á neðri spássíu blaðs 16v, skrifaður smáum stöfum: „Syndavísur“.

Efnisorð
8(18v-19r (bls. 36-37))
Maríuvísur
Upphaf

[Ágæ]t [vil] eg þér óðinn færa …

Niðurlag

„… Sætust jungfrú María.“

Aths.

Texti er lítillega skertur í upphafi og hugsanlega einnig við innri jaðar blaðs 18v.

Efnisorð
9(19r-19v (bls. 37-38))
Maríuvísur
Upphaf

Fýsir mig að fremja dikt …

Niðurlag

„… per omnia secula seculorum. Amen.“

Efnisorð
10(20r-20v (bls. 39-40))
Adamsóður
Upphaf

Brynjar sig með systrum síð …

Niðurlag

„… og leyst frá kvölum og vanda.“

Aths.
Óheilt; vantar framan af.

Tvö göt á leturfleti blaðs 20 skerða textann lítillega.

Efnisorð
11(20v-21r (bls. 40-41))
Maríuvísur
Upphaf

Enginn heyrði og enginn sá …

Niðurlag

„… per omnia secula, ágæt jungfrú. María, María frú lík brú m.s.m.n.“

Efnisorð
12(21r-22r (bls. 41-43))
Boðunarvísur
Upphaf

Ave dýrust drósa …

Niðurlag

„… og þið María bæði, amen, endast [kvæði].“

Aths.

Morknað hefur úr blaði 22 og texti skerts af þeim sökum.

Efnisorð
13(22r-23r (bls. 43-45))
Krosskvæði
Upphaf

Það er upphafligt …

Niðurlag

„… hverfi glaumi. Amen.“

Aths.

Morknað hefur úr blaði 22 og texti skerts af þeim sökum.

Efnisorð
14(23r-24r (bls. 45-47))
Krosskvæði
Upphaf

Guð himnanna …

Niðurlag

„… Amen, amen haldist.“

Aths.

Morknað hefur úr blaði 24 og texti skerts af þeim sökum.

Efnisorð
15(24r-25r (bls. 47-49))
Krosskvæði
Upphaf

Fyrirlát mér jungfrúin hreina …

Niðurlag

„… svo mætur í Paradís.“

Aths.
Morknað hefur úr blöðum 24-25 og texti skerts af þeim sökum.

Skrifarinn hefur gleymt versum 17-19 þegar hann skrifaði kvæðið fyrst upp. Þeim bætir hann síðan á spássíur blaða 24v-25r; vers 17 setur hann á ytri spássíu blaðs 24v og vers 18-19 á efri spássíu blaðs 25r (sbr. Íslenzk miðaldakvæði (I 2) 1936:267).

Efnisorð
16(25r-26r (bls. 49-51))
Kvæði um Kaldaðarnesskrossinn
Upphaf

Sjálfur Guð með sóma nægð …

Niðurlag

„… blíðum Guði vær unni.“

Aths.

Morknað hefur úr blöðum 25-26 og texti skerts af þeim sökum.

Efnisorð
17(26r-27v (bls. 51-54))
Enginn titill
Upphaf

María ertu mild og skær …

Niðurlag

„… blíðliga syngi Maríuvers, þeir sem diktinn heyra.“

Aths.
Titill kemur fyrir á neðri spássíu blaðs 16v, skrifaður smáum stöfum: „Pé(turs)dikt(ur)“.

Morknað hefur úr blaði 26 og texti skerts af þeim sökum.

Efnisorð
18(27v-28v (bls. 54-56))
Heimsósómi
Upphaf

Mörg er mannsins pína …

Niðurlag

„… Amen blessuð frú.“

Aths.
Titill kvæðisins kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 27v: „Heimsósómi“.

Morknað hefur úr blaði 28 og texti skerts af þeim sökum.

19(28v-29v (bls. 56-58))
Heimsósómi
Upphaf

Hvað mun veröldin vilja …

Niðurlag

„… langt hin besta enda. Amen.“

Aths.
Titill kvæðisins kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 28v: „Heimsósómi“.

Morknað hefur úr blöðum 28r-29v og texti skerts af þeim sökum.

20(29v-30r (bls. 58-59))
Thomasdiktur erkibiskupsThomasdiktur archiepiscopi
Upphaf

Hæstur heilagur andi …

Niðurlag

„… lof sé helgum anda. Amen.“

Aths.
Titill er skrifaður með smáum stöfum við innri jaðar blaðs 29v; nánast ólæsilegur.

Morknað hefur úr blöðum 29-30 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð

21(30r-31v (bls. 59-62))
Maríuvísur
Upphaf

María vil eg þig móðir Guðs …

Niðurlag

„… lofaður í sælu þína.“

Aths.

Morknað hefur úr blaði 31 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð
22(31v-33v (bls. 62-66))
Niðurstigningsvísur
Upphaf

Djarflig er mér diktan …

Niðurlag

„… sé lofuð um aldir alda.“

Aths.
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 31v.

Morknað hefur úr blöðum 31-33 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð
23(33v-36r (bls. 66-71))
Ljómur
Upphaf

Hæstur heilagur andi …

Niðurlag

„… amen, amen, endir verður á kvæði.“

Aths.

Morknað hefur úr blöðum 33-36 og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð
24(36r-37v (bls. 71-74))
Andreasdiktur
Upphaf

María drottning mild og blíð …

Niðurlag

„… hún situr í dýrð með æstan sess.“

Aths.
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 36r, skrifaður smáum stöfum „Andr(e)asd(iktur)“.

Morknað hefur úr blaði 36r og texti skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð
25(37v-38r (bls. 74-75))
Andreasdiktur
Upphaf

Teimens veit eg tímann rýra …

Niðurlag

„… geym þú oss heldur Guði til handa.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 37v, skrifaður smáum stöfum: „Andreasdiktur“.

Efnisorð
26(38v-40r (bls. 76-79))
Maríuvísur
Upphaf

Heiðra vilda eg helgan Krist …

Niðurlag

„… með mjúku elsku gjaldi. Amen.“

Efnisorð
27(40r-40v (bls. 79-80))
Pétursvísur
Upphaf

Þér vil eg vísur færa …

Niðurlag

„… vanningsverk [sic] skal standa. Amen.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 40r, skrifaður smáum stöfum: „Pétursvísur“.

Efnisorð

28(40v-41r (Bls. 80-81))
Maríuvísur
Upphaf

María heyr mig háleitt víf …

Niðurlag

„… taki við máli mínu.“

Efnisorð

29(41r-42r (bls. 81-83))
Maríuvísur
Upphaf

Jesús móðirin jungfrú skær …

Niðurlag

„… en önd mín náðir fyndi.“

Aths.

Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 41r, skrifaður smáum stöfum: „Maríuvísur“.

Efnisorð

30(42r-43r (bls. 83-85))
Vitnisvísur af Maríu
Upphaf

Heyrðu til upphafs orða …

Niðurlag

„… víf að eilífu amen“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 42r, skrifaður smáum stöfum „Vitnisvísur af Maríu“.

Efnisorð

31(43r-44r (bls. 85-87))
Maríuvísur er María gaf barn einni bóndakonu
Upphaf

Dýrðar gef þú dómsvörður …

Niðurlag

„… með Guðs vald. Amen.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 43r, skrifaður smáum stöfum: „Maríuvísur er María gaf barn einni bóndakonu“.

Efnisorð

32(44r-45r (bls. 87-89))
Maríuvísur
Upphaf

Ave ágæt María …

Niðurlag

„… láttu oss miskunn henda. Amen fyrir utan enda.“

Efnisorð

33(45r-45v (bls. 89-90))
Maríuvísur
Upphaf

Heilags anda höllin glæst …

Niðurlag

„… hafi og leggi í minni lá.“

Efnisorð

34(45v-46v (bls. 90-92))
Hugraun
Upphaf

Hver sem treystir heiminn á …

Niðurlag

„… himnavist er hljóða kann, m[…].“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 45v, skrifaður smáum stöfum: „Hugraun“.

Efnisorð

35(46v-47r (bls. 92-93))
Vísur Ceceliu
Upphaf

Holdsins girndir hrinda mér …

Niðurlag

„… fyrir kóngi lýðs og landa. Amen.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 46v, skrifaður smáum stöfum: „Vísur Ceceliu“.

Efnisorð

36(47r-48v (bls. 93-96))
Heimsósómi
Upphaf

Hygg eg heldur seggjum hróður dýran að skýra …

Niðurlag

„… líður flest um síðir.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 47r, skrifaður smáum stöfum: „Heimsósómi“.

Efnisorð

37(48v-50r (bls. 96-99))
Kvæði um Ögmund biskup
Upphaf

Bragsmíð er mér bágt að næra …

Niðurlag

„… nafn þitt mörgu stá. Amen.“

Efnisorð

38(50r-51r (bls. 99-101))
Maríuvísur
Upphaf

Hæstur heilagur andi …

Niðurlag

„… Ei má dýrð þín deyja, svo dragist á nokk.“

Efnisorð

39(51r-51v (bls. 101-102))
Maríuvísur
Upphaf

Heyr þú enn hæsti hjálpari minn …

Niðurlag

„… Sem dýrðar drottningu stæði. Amen.“

Efnisorð

40(51v-52v (bls. 102-104))
Tólf postula kvæði
Upphaf

Sankti Pétur sannur páfi í Róma …

Niðurlag

„… yðvarn diktinn enda eg nú.“

Aths.

Blað 52 er morkið við innri spássíu; texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

Efnisorð

41(52v-53v (bls. 104-106))
Andreasdiktur
Upphaf

Miskunn þín enn mildi guð …

Niðurlag

„… bjargi oss Andreas. Amen.“

Aths.
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 52v, skrifaður smáum stöfum: „Andreasdiktur“.

Blöð 52v-53v eru morkin við innri spássíu; texti hefur skerts af þeim sökum.

Efnisorð

42(53v-54r (bls. 106-107))
Maríuvísur
Upphaf

Heyr mig dýrust drottins frú …

Niðurlag

„… Benedikta þú blessað sprund, Omnes d.s.r. Amen.“

Aths.
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 53v, skrifaður smáum stöfum: „(Mar)íuvísur“.

Blað 53 er morkið við innri spássíu; texti hefur skerts lítillega af þeim sökum.

p
Efnisorð

43(54r-55v (bls. 107-110))
Krossvísur
Upphaf

Dýrðarfullur drottinn minn …

Niðurlag

„… og birta þar með letur. Amen.“

Aths.
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 54r, skrifaður smáum stöfum: „Krossví(sur)“.

Göt eru á efri hluta blaðs 55 og 8-9 efstu línur blaðsins eru af þeim sökum nánast ólæsilegar.

Efnisorð

44(55v-56v (bls. 110-112))
Krossvísur
Upphaf

Sannan Guð með sætri grein …

Niðurlag

„… dýrð sé þér með drottni um aldir alda.“

Aths.
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 55v, skrifaður smáum stöfum: „(Kro)ssví(sur)“.

Göt eru á efri hluta blaðs 55 og 8-9 efstu línur blaðsins eru af þeim sökum nánast ólæsilegar.

Efnisorð

45(56v-57r (bls. 112-113))
Ólafsvísur
Upphaf

Herlegt fólk og hæverskar þjóðir …

Niðurlag

„… heitir þú enn helgi Ólafur.“

Aths.

Titill kemur fyrir skertur á blaði 56v: „…iðra…afs“.

Efnisorð

46(57r-58r (bls. 113-115))
Vísur af Maríu Magdalenu
Upphaf

Vil eg þér vísur vanda …

Niðurlag

„… ráði þeir sem vilja.“

Aths.

Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 57r, skrifaður smáum stöfum: „Vísur af Maríu Magadalenu“.

Efnisorð

47(58r-62r (bls. 115-123))
Vísur af Maríu Magdalenu
Upphaf

Ágætt óðar efni …

Niðurlag

„… María fel eg þér enda. Amen.“

Aths.
Titill kemur fyrir á ytri spássíu blaðs 58r, skrifaður smáum stöfum: „Aðrar vísur af Maríu Magadalenu“.

Texti hefur skerts efst á blaði 62 þar sem blaðið er morkið við innri jaðar.

Blað 60 er aðeins ræma; þannig er það frá upphafi og texti blaðsins er óskertur.

p
Efnisorð

48(62r-65r (bls. 123-129))
Drápa af Maríugráti
Upphaf

Orðin gef þú mjög til mærðar …

Niðurlag

„… drottins dauða dreyra, þess er grátinn heyra. Amen.“

Aths.
Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 62r, skrifaður smáum stöfum: „Drápa af Maríugrát“.

Texti hefur skerts á blöðum 62r-63v þar sem blöðin eru morkin við innri jaðar.

p
Efnisorð

49(65r-67v (bls. 129-134))
Katrínardrápa
Höfundur

Kálfur Hallsson

Upphaf

Drottinn gef þú …

Aths.
Titill kemur fram á ytri spássíu blaðs 65r, skrifaður örsmáum stöfum: „Katrínardrápa“.

Blöð 65r-67v eru morkin og rifnað hefur upp í þau; þau eru því sums staðar torlesin.

Efnisorð

50(67v-69v (bls. 134-138))
Laurentíusdiktur
Upphaf

Heyr þú hei(lagur) andi …

Niðurlag

„… vér elskum Jesúm Krist. Amen.“

Aths.
Titill kemur fram skertur á ytri spássíu blaðs 67v, skrifaður smáum stöfum: „(L)aurentíus(d)iktur“.

Rifnað hefur upp í blað 69; það er því sums staðar torlesið.

Efnisorð

51(69v-71r (bls. 138-141))
Christoforusvísur
Upphaf

Hæstur Guð eg heiti á þig …

Niðurlag

„… honum til lofs, heilögum anda og himna frú.“

Aths.

Titill kemur fram skertur á ytri spássíu blaðs 69v, skrifaður smáum stöfum „(Christof)orus(v)ísur“.

Efnisorð

52(71r-73v (bls. 141-146))
SúsönnuvísurSiðbót
Upphaf

Bragarins vín skal bjóða …

Niðurlag

„… græðarinn geymi oss alla.“

Aths.
Titill kemur fyrir skertur á ytri spássíu blaðs 71r, skrifaður smáum stöfum: „Vísur a(f) Súsönn(u)“.

Kvæðið í bók Jóns Þorkelssonar „Digtningen paa Island“ endar örlítið fyrr „síðan kalla siðbót þetta kvæði …“

Blað 73v er mjög dökkt og erfitt aflestrar.

Efnisorð

53(73v (bls. 146))
Ólafsvísur
Upphaf

Guð faðir og son …

Niðurlag

„… mest fyrir kenning kærri. “

Aths.
Óljóst má greina titil kvæðisins á ytri spássíu blaðs 73v. „… Ólafsvísur“.

Óheilt; vantar aftan af.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
73 blöð (195 mm x 143 mm), sum eru ekki í fullri stærð, t.d. blöð 2 og 60.
Tölusetning blaða

  • Blaðsíðumerking 1-146.

Kveraskipan

Sjö kver + nítján stök blöð sem fest eru sér á móttök.

  • Níu stök blöð: blöð 1-9.
  • Kver I: blöð 10-11; 1 tvinn.
  • Eitt stakt blað: blað 12.
  • Kver II: blöð 13-21; 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver III: blöð 22-29; 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 30-39; 5 tvinn.
  • Kver V: blöð 40-47; 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 48-56; 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Níu stök blöð: blöð 57-65.
  • Kver VII: blöð 66-73; 4 tvinn.

Ástand

  • Það vantar framan, aftan og innan úr handritinu.
  • Flest blöðin fremst í handriti (sjá blöð 1r-11v og víðar) eru eitthvað skemmd, einkum við kjöl. Mörg blöð eru dökk, stökk og skítug og í þau hafa myndast rifur og göt, t.d. blöð 52-53, 55 og blöð 66r-73v. Betra ástand er t.d. á blöðum 57-61.
  • Skorið hefur verið af blöðum og sumstaðar vantar hluta fyrirsagnar á spássíu (sjá t.d. blað 55v) og hluta spássíuskreytinga (sjá t.d. blað 12v).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 155-165 mm x 110-115 mm.
  • Línufjöldi er ca 32-34.

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Upphafsstafir eru dregnir með svörtu bleki og út á spássíu (sjá t.d. blöð 58v-59r).
  • Við kaflaskil eru upphafsstafir stærri, fylltir og með pennaflúri.

  • Fígúruteikningar eru á blöðum 61r, 64r, 65r og 66r.
  • Inn í stöku upphafsstaf gægist andlit, sbr. t.d. á blöðum 31v og 46v.

  • Á spássíum blaða má víða sjá litla skreytta ferninga (sjá t.d. blað 12v-13r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Titlar, þar sem þeir eru til staðar, eru viðbætur og skrifaðir með fínlegri skrift á spássíur (sjá t.d. blað 45r en þar stendur „Hugraun“ og á blaði 46v „Vísur Cecelíu“.
  • Tækifæriskvæði er á neðri spássíu blaðs 31v.
  • Vísa með mannsnafni er umskrifuð með nöfnum rúnanna, á neðri spássíu blaðs 46v.
  • Athugasemdir sem varða uppröðun blaða hafa verið færðar inn á neðri spássíu blaða 59v og 61r, þegar handritið var yfirfarið. Strikað hefur verið yfir þær.
  • Á blöðum 11v-12v, 41v og víðar má greina stafakrot.

Band

Band (213 mm x 180 mm x 47 mm) er frá 1960-1965.

  • Spjöld eru klædd fíngerðum striga, leður er á hornum og kili. Fest á móttök.

Fylgigögn

Sexblöðungur:

  • 1) Ítarlegt efnisyfirlit Árna Magnússonar er á seðlum (a-d) með athugasemdum um feril og eigendur.
  • Seðill 1 (merktur a, 200 mm x 135 mm, efst á honum er smáseðill, merktur "að a", limður á verso síðu 121 mm x 129 mm) „“ „ +1. aptanaf qvædi se heiter Rosa. p. 1-5. 2. Lilia, sine inscriptione. p. 5-15. 3. Milska, qvædi so kllad, sine titulo et nomine authoris vantar mikid aptanvid p. 15-20. 4. aptanaf Gudmundar drapu Arna abota p. 21-23. +5. Meyar drapa. p. 23-28. +6. Deiglur p. 28-32. +7. [yfirstrikad: Carmine de maria (synda visur) synda visur] id est de 7. pecatis mortalibus. inc. Maria drottning milld ok skiær myskur allra þioda. p. 33-35. +8. carmen ad mariam, de gaudiis epus, incipit: agæt vil ek þier oden færa. p. 36-37. +9. Carmen de Maria, inficetum et barbarum, incipit: Fyser mik at fremia dikt. p. 37-38. +10. Carmen de lapsu Adami et Evæ; et restitutione generis humani, inc. Bryniar sig med systrum sio (er partur ur Adamis ad sem stendur i visna bok.) p. 32-40. +11. Carmen de Maria. inc. Linginn hryndi og einginn sa. p. 40-41. +12. Carmen alterum de Maria inc. Ave duruzt drasa. kallazt i endanum: Bodunar visur. p. 41-43. +13. Carmen de Cruce. et aliis ne beatus sacris incicpit: þat er upphafligt, at var skulum p. 43-45. +14. Carmen alterum de cruce: incip: gud himnanna. p. 45-47. +15. Carmen de Chri. stod Cruce, incipit Fyrer lat mier pingfruen hvina p. 47-49. +16. Carmen um kalldarnesskrossinn. p. 49-51. [efniskrá heldur áfram á 2. seðlinum, merktur b]“
  • Seðill 2 (merktur b, 200 mm x 134 mm) „+17. Carmen de maria. kallazt her Peturs dictur, incipit Maria ertu milld oc skiær. p. 51-54. + 18. Heims osome: Maurg er mannsens pina. p. 54-56. +19. Heims osome incipit: Hvad mun verolldinn vilia. p. 56-58. +20. Thomas dictur erchibiscups. nempe carmen de sancto Thomas Archiepiscopo Cantuar. inc. Hæstur heilagur ande heidaur þinn bid eg standa. p. 58-59. +21. Nidurstignings visur. inc. Maria vil ek mier diktan. p. 62-66. +23. [yfirstrikad: Carmen de Maria] Liomur. incipit: Hæstur heilagur andi himnakongrurinn sterke. p. 66-71. +24. [yfirstrikad: Carmen de Maria] Andreas visur. inc. Maria drotning milld og blid, mun eg þier færa odar smid. p. 71-74. +25. Andreas diktur. inc. Carmens veit eg tima ryra. p. 74-75. +26. Carmen de maria. inc. Heidra villde eg helgann Krist. p. 76-79. +27. [yfirstrikad: Carmen de s. Petre] Peturs visur. incip. þier vil ek visur færa. p. 79-80. +28. Carmen de Maria. inc. Maria heyr mik haleitt vif, hrodurenn vil eg þier þier færa. p. 80-81. +29. Mariu visur (adrar) inc. Jhesus mader iungfru skær. p. 81-83. +30. [yfirstrikad: carmen de] vitnis visur af Mariu incipit: heyrdu til upphafs orda, allz vimandi minna. p. 83-85. +31. Mariuvisur: Dyrdar gef þu Dans vordur. p. 85-87. [efniskrá heldr áfram á 3. seðlinum, merktur c] “
  • Seðill 3 (merktur c, 200 mm x 134 mm) „+32. Mariuvisur (adrar) Ave agiæt Maria, ave biort sem sol at sia. p. 87-89. +33. Mariu visur: Heilags anda hollim glæst, hrodurenn vil eg þier færa. +34. Hugraun: Hver sem treyster heiminn ä hætt er ad illa vegni. p. 90-92. +35. Ceceliu visur inc. Holldsins girnder heinda mier. p. 92-93. +36. Heims osomi: Hygg eg helldur seggium. hrodur dyrann at skyra. p. 93-96. +37. kvædi um biskup Omund i Skalhollti. Bragsmid er mier bagt at næra. p. 96-99. +38. Carmen: Hæstur heilagur ande, heita mun ek þig aa. p. 99-101. +39. Carmen de Mariam. Heyr þu enn hæste hialpare minn. p. 101-102. +40. de xii Apostolis. inc. Sancte Petur sannur pavi i Roma. p 102-104. +41. Andreas diktur. incipit: Miskunn þin inn milldi gud p. 104-106. +42. Mariu visur. Heyr þu mig dyrust drottins fru. p. 106-107. +43. krossvisur. Dyrdarfullur drottenn minn dyrka villda eg þig. p. 104-110. +44. Kross visur. Sannann gud med sætri grein. p. 110-112. [efniskrá heldur áfram á 4. seðlinum, merktur d] “
  • Seðill 4 (merktur d, 200 mm x 134 mm) „+45. um Olaf konung helga. Herlegt folk ok hæverskar þioder. p. 112-113. +46. visur af Maria Magdalena. vil eg þier visur vanda p. 113-115. +47. adrar visur af maria Magdalena. Agiætt odar efni. p. 115-123. +48. Drapa af Mariugrát. ordin gef þu miog til mærdar p. 123-129. +49. Katrinar drapa. Drottenn gef þu dyr at eg mætte. p. 129-134. +50. carmen de S. Laurentis. p 134-138. +51. Carmen de s. Christofore. heiter: Kristoferus visur. incipit: Hæstur gud eg heite a þig. p 138-144. +52. [yfirstrikad: visur af] Susonnu visur. init. Bragarins vin skal bioda. sidbot kallaz qvæded sidst i þvi. p 144-146. +53. Olafs (konungs) visur. vantar aptan vid. incip. gud fader og son þann lif og lios. p. 146. “
  • 2) Seðill (186 mm x 124 mm) merktur „e“ með upplýsingum um aðföng og eigendur („þessa carmina sacra hefi eg eignast i tveimur stodum ä Jslandi. Einn hlut þar af gaf mier Mag Jon Þorkelson Widalin. biskup i Skalhollte, og hafde hann þann hlut bokarinnar feinged hia Sr Olafi Gislasyni ad Hofi i Vopnafirdi. Annan hlutinn (og var sä miklu stærre) feck eg annars stadar frä, og hafdi þad fragmentum ä Hofi. Hefr so Sr Olafr i frstu ätt heila okina, og skiled hana ad. Eg lagdi so þetta saman, so sem þad og saman heyrdi.“) er límdur inn á rektóhlið fimmta blaðs sexblöðungsins sem er auð.
  • 3) Seðill (198 mm x 99 mm) sem merktur er „f“ og á eru rituð nokkur vísuorð („gud himnanna / Miog er min / di. Suoddan / launen / Þu munt þyda / inn bad mig / Maria mun eg“, er límdur inn á rektóhlið sjötta blaðs sexblöðungsins sem er auð. Fyrsta vísuroðið er: Guð himnanna.
  • 4) Laus miði með upplýsingum um forvörslu bands.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett til ca 1550. Kålund bendir á að vegna innihaldsins (m.a. kvæða eftir Jón Arason biskup) geti handritið ekki hafa verið skrifað fyrr en á fyrri hluta 16. aldar, þó að skriftin virðist benda til loka 15. aldar (Katalog (II) 1894:128). Árni Magnússon skrifaði handritið upp að hluta í AM 710 a-k 4to og AM 711 a 4to.

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið í tveimur hlutum. Annan hlutann gaf Jón Vídalín biskup honum, en hann hafði fengið hann hjá sr. Ólafi Gíslasyni á Hofi í Vopnafirði. Hinn hlutann, sem var miklu stærri, fékk hann annars staðar frá, en sr. Árni Þorvarðsson á Þingvöllum hafði fengið hann frá Hofi. Hafði sr. Ólafur á Hofi átt bókina í heilu lagi en tekið í sundur. Árni setti hlutana saman aftur (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 22. apríl 1988.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 13.ágúst 2009,

ÞS skráði 5. október 2001>.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar  2. október 1888 (sjá Katalog II>, bls. 128-131 (nr. 1776).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið í Kaupmannahöfn 1960-1965. Eldra band fylgdi ekki.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem fékk þær frá Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir af bls. 129-134 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »