Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 679 4to

Skoða myndir

Ordo ecclesiastici usus per anni circulum observandus; Ísland, 1200-1300

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Haraldur Bernharðsson 
Fæddur
12. apríl 1968 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

(1r-59v)
Ordo ecclesiastici usus per anni circulum observandus
Aths.

Bl. 1r upprunalega autt.

Tungumál textans

Latína

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn
Blaðfjöldi
60 blöð (268 mm x 170 mm).
Ástand

Hugsanlegt er að eitthvað hafi glatast úr handritinu.

Skrifarar og skrift
Skreytingar

Á bl. 59v er pennateikning af sitjandi manneskju með jarðarkringluna í vinstri hendi og hægri hönd upplyfta (til að blessa).

Stór upphafsstafur í byrjun.

Upphafsstafir með rauðu og grænu bleki. Á spássíum eru tilvísunarmerki í sömu litum.

Fyrirsagnir með rauðu bleki.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Í handritinu eru eftirfarandi viðbætur:

  • Þar sem megintexta lýkur á bl. 59r hefur neðsti þriðjungur síðunnar verið tekinn undir bréf (á íslensku) frá Jóni biskupi í Skálholti. Bréfið er ársett 1464 og með því er fyrirkomulag guðsþjónustu í Niðarósdómkirkju tekið upp í Skálholti.
  • Á bl. 1r er grein á íslensku um fyrirkomulag guðsþjónustu og lýkur henni með upptalningu á fjórum Skálholtsbiskupum (Jóni Sigurðarsyni, Gyrði, Þórarni og Othgeiri Þorsteinssyni) og þremur prestum.
  • Bl. 60 (185 mm x 110 mm) hefur verið aukið við handritið á 15. öld. Á 60r er áminningarbréf frá Skálholtsbiskupi er virðist varða erfðamál tveggja systkina þar sem nöfnin Solveig og Steinunn koma fyrir. Eitthvað hefur glatast af textanum þar sem rifnað hefur af skinninu af efri og ytri spássíu. Á 60v eru tveir formálar fyrir Skálholtsbiskup til nota við embættisverk sín.
  • Pennaprufur og annað spássíukrot (með nokkrum mannanöfnum) er að finna á 1r, 9r, 17v, 25r, 37, 45v, 57v og 59v.

Fylgigögn

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar.

  • Seðill 1 (159 mm x 102 mm): „Ordubok. komin til min nordan ur landi, og skal hafa fylgt einhverri kirkiu i Vódlaþingi.“
  • Seðill 2 (167 mm x 107 mm): „ordubok cum approbatione Johannes Episcopi Scalholtensis. eg eignadist bokina 1704.“
  • Seðill 3 (125 mm x 100 mm): „þetta hefi eg accurate confererat vid annad Exemplar“

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er tímasett til 13. aldar í Katalog II, bls. 95. Í ONPRegistre, bls. 462, eru íslensku viðbótartextarnir tímasettir sem hér segir:

  • 1r1-15 c1464,
  • 59r26-48 1464,
  • 60r-60v c1400-1500.

Ferill

Árni Magnússon fékk bókina norðan úr landi árið 1704 og mun hún hafa tilheyrt kirkju í Vöðlaþingi (sjá seðla).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 7. maí 1992.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Tekið eftir Katalog II, bls. 95-96 (nr. 1692). Kålund gekk frá handritinu til skráningar ?. Haraldur Bernharðsson skráði í  febrúar 2001.

Viðgerðarsaga

Viðgert 1957.

Viðgert 1966.

Viðgert 1972.

Yfirfarið og hreinsað í apríl 1992.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Merete Geert Andersen„Colligere fragmenta, ne pereant“, s. 1-35
Christine Elizabeth FellDunstanus saga, 1963; 5
Harry Fett„Miniatyrer fra islandske haandskrifter“, Bergens Museums Aarbog1910; 7: s. 3-40
Guðbjörg Kristjánsdóttir„Lýsingar í íslenskum handritum“, Kirkja og kirkjuskrúð1997; s. 93-98
Halldór HermannssonIcelandic illuminated manuscripts of the middle ages, 1935; 7
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
« »