Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 586 4to

Skoða myndir

Sögubók; Ísland, 1450-1499

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Bjarni Bjarnason 
Fæddur
1639 
Dáinn
1723 
Starf
Lögsagnari 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Giovanni Verri 
Fæddur
20. desember 1979 
Starf
Stúdent 
Hlutverk
student 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Már Jónsson 
Fæddur
19. janúar 1959 
Starf
 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-2r)
Af þremur kumpánumUm kóngsson, hertogason og jarlsson
Upphaf

… ásamt á einum degi …

Niðurlag

„. og tóku síðan náðir á sig.“

Baktitill

„Og lýkur hér þessu ævintýri en guð geymi vor allra. Amen.“

Aths.

Textinn er illlæsilegur vegna slits.

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:232-239.

Efnisorð
2(2r-3v)
Af þremur þjófum í DanmörkAf Ill, Verra og Versta
Upphaf

[J] Danmörk segja menn að verið hafi þrír þjófar …

Niðurlag

„… og voru þar meðan þeir lifðu“

Baktitill

„og er nú úti [þetta ævintýr] en guð geymi vor allra. Amen.“

Aths.

Textinn er illlæsilegur vegna slits.

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:276-286.

Efnisorð
3(3v-5r)
Um bryta einn í ÞýskalandiAf bryta og bónda
Upphaf

[E]inn ríkur maður var í Þýskalandi …

Niðurlag

„… og mér ber að umbuna.“

Baktitill

„Sá sami guð hjálpi oss nú og að eilífu. Amen.“

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:109-117.

Efnisorð
4(5r-6r)
Af meistara PerusAf meistara Pero og hans leikum
Aths.

Tvær frásagnir.

Efnisorð
4.1(5r-5v)
Enginn titill
Upphaf

[S]vo er sagt að einn ríkur höfðingi er Pina er kallaður …

Niðurlag

„… og kemur hann víða við sögur. Þar fór núna …“

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:223-227.

4.2(5v-6r)
Enginn titill
Upphaf

[Þ]að er upphaf einnar frásagnar að bræður tveir tóku ríki …

Niðurlag

„… og sá þeir hann aldri síðan.“

Baktitill

„ Og lýkur hér að segja frá meistara Perus, en guð geymi vor allra. Amen.“

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:217-223.

5(6r-6v)
Af Vilhjálmi bastarði og sonum hansAnselmus þáttur erkibiskupsAf Tómasi erkibiskupi
Upphaf

[M]erkilegir tveir kennimenn Bergur Gunnsteinsson og Jón hestur …

Niðurlag

„… af vondum krafti. Þar …“

Aths.

Brot, vantar aftan af.

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:51-56.

Efnisorð
6(7r)
Roðberts þátturFrá ferðum Roðberts og hans mannaAf Baldvin Jórsalakonungi
Upphaf

… í lið heiðingja …

Niðurlag

„… til elli og var öllum harmdauði.“

Baktitill

„Út er þetta en guð geymi vor allra. Amen.“

Aths.

Einungis niðurlag.

Notaskrá

Islendzk æventyri 1882:66-67.

Efnisorð
7(7r-12v)
Flóres saga konungs og sona hans
Upphaf

[H]ér næst byrjar [upp] eitt ævintýr af konungi þeim er Flóres hét …

Niðurlag

„… hver afdrif orðið hafa þessara manna“

Baktitill

„því lúkum vær þar nú sögu Flóres konungs og sona hans, en guð geymi vor allra. Amen.“

Aths.

Óheil.

Á undan fer forspjall (9 1/2 lína) sem hefst svo: „[E]f menn girnast að heyra fornar frásagnir“.

Efnisorð
8(12v-19r)
Bósa sagaBósa saga og Herrauðs
Upphaf

[Þ]essi saga hefst eigi af lokleysu þeirri er ljótir menn skrökva …

Niðurlag

„… eður hér nokkuð til fengið eður gott að gjört. Amen.“

Aths.

Klúrir kaflar hafa verið skafnir burt.

Notaskrá

Die Bósa-Saga 1893.

Bósa saga og Herrauðs 1996.

9(19r-25r)
Vilmundar saga viðutanSagan af Vilmundi viðutan
Upphaf

[V]isivaldur hefir kóngur nefndur verið …

Niðurlag

„… þá kyssi þeir á rassinn á Öskubusku.“

Aths.

Óheil.

Í lok sögunnar eru nokkur orð skafin burt.

Efnisorð
10(25v-26v)
Hálfdanar saga Eysteinssonar
Upphaf

… við hann er kenndur Þrándheimur í Noregi …

Niðurlag

„… af handboga og lásboga …“

Aths.

Vantar aftan af, texti einnig illlæsilegur vegna slits.

Notuð í lesbrigðaskrá neðanmáls í Fornaldar sögur Nordrlanda III 1830.

11(27r)
Hrings saga og Tryggva
Upphaf

… spurðist …

Aths.

Einungis 12 síðustu línurnar.

Textinn er að hluta til ólæsilegur.

Efnisorð
12(27r-30r)
Þórðar saga hreðuSagan af Þórði hreðu
Niðurlag

„… af honum sagt“

Baktitill

„og lýkur hér sögu Þ[órðar] hreð[u]“

Aths.

Brot, upphaf sögunnar er einnig ólæsilegt.

Notaskrá
13(30v-32v)
Króka-Refs sagaSaga Krókarefs
Upphaf

[Á] dögum Hákonar konungs Aðalsteinsfóstra …

Niðurlag

„… Hver var maður þessi oss óku[nnur] …“

Aths.

Tvö brot. Vantar aftan af og innanúr, texti einnig illlæsilegur vegna slits.

Notað í lesbrigðaskrá neðanmáls í STUAGNL 1883.

Notaskrá

ÍF XIV 1959.

14(33r-33v)
Ásmundar saga kappabana
Upphaf

… vina sinna og bar …

Niðurlag

„… og var það hið fyrsta hög[g] …“

Aths.

Brot, texti einnig illlæsilegur vegna slits.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 33 + i blöð (200-220 mm x 170-190 mm).
Tölusetning blaða

Síðari tíma blaðmerking 1-33.

Kveraskipan

Sjö kver (vantar víða í, sjá um ástand):

  • Kver I: 6 blöð, 2 stök og 2 tvinn.
  • Kver II: 6 blöð, 3 tvinn.
  • Kver III: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver IV: 6 blöð, 3 tvinn.
  • Kver V: Stakt blað.
  • Kver VI: 4 blöð, 2 tvinn.
  • Kver VII: 2 blöð, tvinn.

Ástand

  • Blöð vantar víða í handritið (Loth 1977):
    • Kver I: vantar 2 blöð aftast (milli 6 og 7).
    • Kver II: vantar tvinn úr miðju (milli 9 og 10).
    • Kver IV: vantar 1 blað fremst og 1 aftast (milli 20 og 21, 26 og 27).
    • Kver V: vantar c7 blöð (milli 26 og 27).
    • Kver VI: vantar 2 tvinn úr miðju (milli 29 og 30).
    • Kver VII: vantar 2 blöð fremst (milli 30 og 31), 2 blöð innanúr (milli 32 og 33) og 2 blöð aftan af.
  • Á bl. 15-18 og 25r hafa línur verið skafnar burt.
  • Skriftin sumstaðar máð og blöðin skítug.
  • Á bl. 2, 6 og 24 eru rifur.
  • Á bl. 4, 12, 16, 17, 24 og 29 eru göt. Smærri göt víðar og önnur hefur verið gert við.
  • Gert hefur verið við innri spássíu neðst á bl. 32 og 33, þar sem hornin hafa verið rifin af, og textinn skerst örlítið af þeim sökum.

Umbrot

  • Leturflötur er 172-182 mm x 154-164 mm.
  • Línufjöldi er 38-48.
  • Gatað fyrir línum víðast hvar.
  • Víða eyður fyrir upphafsstafi og fyrirsagnir.
  • Engin skil eru milli sagna (sjá þó 5v og 12v).

Skrifarar og skrift

Tvær hendur. Sömu hendur eru á AM 589a 4to (sjá Loth 1977:17).

I. bl. 1r-8v22, 9r1-9; 9r12-19v; 20r12-26v; 27r12-47; 27v10-20; 28r1-13; 28r27-v17; 29r1-19; 29v1-6, 29v32-30v17; 31r-33v: Óþekktur skrifari, textaskrift.

II. bl. 8v22-39; 9r9-11; 20r1-12; 27r1-11; 27v1-9; 27v20-49; 28r14-26; 28v17-46, 29r20-45, 29v6-32; 30v17-45. Óþekktur skrifari, textaskrift.

Skreytingar

Leifar af fyrirsögnum og upphafsstöfum á stöku stað.

Skrautbekkur í lok sögu á 5v og 12v.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Þrjú innskotsblöð úr pappír fremst frá ca 1700, eyðufylling fyrir það sem vantar á eftir bl. 20.
  • Athugasemdir á spássíu með hendi skrifara eða samtímamanns á 5v, 19r, 20v (vísað til efnis), 10r (byrjunin á Ave Maria), 14v, 15r og 23v (stafrófið eða hluti úr því).
  • Síðari tíma athugasemdir og pennakrot á spássíum á 8v, 11r, 14v, 19v, 20r, 23v, 24r, 25v, 26v, 27v. Sjá einkum 25v: „þetta hef eg skrifað blindandi Brynjólfur Jónsson “ og 26r: „nú skal Br[ynj]ólf látast blinda“.
  • Línur númeraðar með 5 lína millibili á innri spássíu 2r og 3r.

Band

Band frá apríl 1967 (231 mm x 217 mm x 35 mm). Spjöld klædd fínofnum líndúk, leður á kili og hornum. Saumað á móttök. Bl. 27 í plastvasa sem saumaður er á móttak. Saurblöð tilheyra bandi.

Bókfellsblaði með fyrstu síðum úr prentaðri kaþólskri messuhandbók (Salisbury) var áður vafið um handritið. Það er nú varðveitt undir númerinu AM Acc. 7c.

Fylgigögn

  • Fastur seðill (216 mm x 170 mm) fremst með hendi Árna Magnússonar með efnisyfirliti o.fl. „utan af hrings og Tryggva sogu Þordar saga hredu. kroka Refs saga, vantar vid undann. + um Asmund, Eyvind og Hilldebrand hanakappa, fragment {ur Asmundar sogu kappabana, qvam integram editit Peringskioldius. eptir um kongsson, Hertugason og jrlsson. um Jlluga, verra og verst, þria þiofa i Danmork. um Brita einn i Þyskalandi. af meistara Perus. α{+ af [undisrikad: Thomas] Anshelme erkibiskupe lited framan af, og + af Balldvin Jorsala konungi nockrar linur epter af. af Flores konungi og sonum hans. + Bosa og Herrauds saga. Vilmundar saga vidutan, vantar i midiuna. + halfdanar saga Eysteinssonar, vantar mikid aptanvid. α) þetta kallar Jon lærde: litinn þätt=kirknaräns. “
  • Tveir lausir seðlar með upplýsingum um forvörslu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til síðari hluta 15. aldar (Loth 1977). Kålund tímasetti til 15. aldar (Katalog I 1889:747).

Ferill

Árni Magnússon hefur trúlega fengið frá Bjarna Bjarnasyni í Arnarbæli (sjá Agnete Loth 1977). Árni kallar þetta handrit Arnarbælisbók (sjá AM 435 a 4to).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 13. október 1978.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

ÞS endurskráði samkvæmt reglum TEI P5 4.-5 ágúst 2009 og síðar.

ÞS skráði 12.-19. desember 2002.

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 12. janúar 1888 (Katalog I 1889:747-748 (nr. 1460)).

GV sló inn texta af seðlum Árna Magnússonar undir umsjón ÞS og með hliðsjón af gögnum frá MJ.

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í apríl 1967. Eldra band fylgdi ekki.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.am.hi.is/WebView.
  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Ljósprent í Early Icelandic Manuscripts in Facsimile (XI).
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Islendzk æventyri 1882:232-239
Islendzk æventyri 1882:276-286
Islendzk æventyri 1882:109-117
Islendzk æventyri 1882:223-227
Islendzk æventyri 1882:217-223
Islendzk æventyri 1882:51-56
Islendzk æventyri 1882:66-67
Die Bósa-Saga 1893
Bósa saga og Herrauðs 1996
Late Medieval Icelandic Romances: bd I-V, ed. Agnete Loth1962-1965; XX-XXIV
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafn
Kjalnesinga saga, ed. Jóhannes Halldórsson1959; XIV
Króka-Refs saga og Króka-Refs rímur, STUAGNLed. Pálmi Pálsson1883; X
ÍF XIV 1959.
Fornaldarsagas and Late Medieval Romances: Manuscripts No. 586 and 589 a-f, 4to in The Arnamagnæan Collection, Early Icelandic Manuscripts in Facsimileed. Agnete Loth1977; XI
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Agnete Loth 1977
Early Icelandic Manuscripts in Facsimile (XI)
Bjarni Einarsson„Málvöndun og fyrnska“, Skírnir1974; 148: s. 41-59
Foster W. Blaisdell„Introduction“, The Sagas of Ywain and Tristan and other tales AM 489 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1980; 12
Matthew James Driscoll„Postcards from the edge: an overview of marginalia in Icelandic manuscripts“, Variants2004; s. 21-36
Guðvarður Már Gunnlaugsson„"Grettir vondum vættum, veitti hel og þreytti". Grettir Ásmundarson og vinsældir Grettis sögu“, 2000; 11: s. 37-78
Margaret Clunies Ross„Grettir in Ísafjörður : Grettisfærsla and Grettis saga“, Creating the medieval saga2010; s. 213-235
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Peter A. Jorgensen„Þjóstólfs saga hamramma. The case for forgery“, 1979; 3: s. 96-103
Kjalnesinga saga. Jökuls þáttr Búasonar. Víglundar saga. Króka-Refs saga. Þórðar saga hreðu. Finnboga saga. Gunnars saga Keldugnúpsfífls, ed. Jóhannes Halldórsson1959; 14
Jón Þorkelsson„Íslenzk kappakvæði I“, Arkiv för nordisk filologi1886; 3: s. 366-384
Regina JuckniesDer Horizont eines Schreibers : Jón Eggertsson (1643-1689) und seine Handschriften
Late Medieval Icelandic romances IV: Vilhjálms saga sjóðs. Vilmundar saga viðutan, ed. Agnete Loth1964; 23
Late Medieval Icelandic romances V: Nitida saga. Sigrgarðs saga frkna. Sigrgarðs saga ok Valbrands. Sigurðar saga turnara. Hrings saga ok Tryggva, ed. Agnete Loth1965; 24
Agnete LothFornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11: s. 22, 188 p.
Agnete Loth„Introduction“, Fornaldarsagas and late medieval romances AM 586 4to and AM 589 a-f 4to, Early Icelandic manuscripts in facsimile1977; 11
„"Enoks saga"“, ed. Jonna Louis-Jensens. 225-237
Tiodielis saga, ed. Tove Hovn Ohlsson2009; 72: s. cxlv, 106 bls.
Mariane Overgaard„AM 124 8vo: En islandsk schwank-samling“, s. 268-317
Ólafur HalldórssonBósa rímur, Íslenzkar miðaldarímur: Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rit1974; s. 136 p.
Ólafur HalldórssonVilmundar rímur viðutan, Íslenzkar miðaldarímur: Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi : Rit1975; s. 203 p.
Króka-refs saga og Króka-Refs rímur, ed. Pálmi Pálsson1883; 10
Fornaldar sögur Norðrlanda III.ed. C. C. Rafn
Didrik Arup Seip„Palæografi. B. Norge og Island“, Nordisk kultur1954; 28:B
Peter Springborg„Småstykker 9. Fra Snæjallaströnd“, s. 366-368
Stefán Karlsson„Introduction“, Sagas of Icelandic bishops. Fragments of eight manuscripts1967; s. 9-61
« »