Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 510 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Sögubók; Ísland, 1540-1560

Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ari Jónsson 
Starf
 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Thorcillius 
Fæddur
1697 
Dáinn
5. maí 1759 
Starf
Rektor 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ingibjörg Pálsdóttir 
Fædd
1654 
Dáin
1740 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ólöf Benediktsdóttir 
Fædd
4. febrúar 1947 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-8r)
Víglundar saga
Upphaf

Haraldur hinn hárfagri son Hálfdanar …

Niðurlag

„… En Trausti að Ingjaldshváli eftir Þorgrím bónda föður sinn.“

Skrifaraklausa

„Og lýkur hér þessi sögu. Að henni má þykja mikið gaman, geymi Guð oss alla saman. Lyktast svo endir að vær séum allir Guði sendir, sá þessar sögur girnist segja, hann þarf ekki löngum þegja, vér köstum allir kvölum og mæði, ef kappar girnast ágætt æði, sögur og menntir og signuð fræði og síðan eftir sannleiks gæði. Hafi þeir þökk er hlýddu, og þeir er söguna þýddu, og Þorgeir (?) er letrið skráði, sjálfur Guð og María þá alla náði. Þrír feðgar hafa skrifað bók þessa og biðjið til Guðs fyrir þeim öllum. Amen.“

Aths.

Óheil.

Notaskrá
2(8v-21r)
Bósa saga
Upphaf

Hringur hefur kóngur heitið …

Niðurlag

„… er hann lét gjöra sér þá hann vann orminn.“

Baktitill

„Lyktum vér hér sögu Bögu-Bósa og signi hann sankta Busla alla þá sem hér til hafa hlýtt, lesið og skrifað.“

3(21r-32v)
Jarlmanns saga og Hermanns
Upphaf

Meistari Virgilius hefir samansett …

Niðurlag

„… sonur þeirra tók ríki er Vilhjálmur hét og lúkum vér þar þessu ævintýri. Hafi þann þakk er fyrir sagði en sá öngva er klórað hefur.“

Notaskrá
4(32v-38v)
Þorsteins þáttur bæjarmagns
Upphaf

Í þann tíma er Hákon jarl Sigurðsson …

Niðurlag

„… hurfu hornin Hvítingar.“

Baktitill

„Lúkum vér þar þætti Þorsteins bæjarbarns.“

5(38v-67r)
Jómsvíkinga saga
Upphaf

Máls er nefndur Tóki …

Niðurlag

„… og sagði þar fyrstur manna þessi tíðindi til Íslands.“

Baktitill

„Og lýkur hér nú Jómsvíkinga sögu. Geymi Guð þann er ritaði og sagði og alla þá er hlýddu á utan enda. Amen.“

Efnisorð
6(67r-88v)
Finnboga saga ramma
Upphaf

Ásbjörn hét maður, hann var kallaður dettiáss …

Niðurlag

„…Bjó hann á Finnbogastöðum eftir föður sinn.“

Baktitill

„Lýk eg nú þar þessi frásögu.“

7(88v-91v)
Drauma-Jóns saga
Upphaf

Heinrekur er maður nefndur, jarl að tign …

Niðurlag

„… kastala í ríkum eignum“

Baktitill

„og lýkur svo þessari frásögu að Guð sé lofaður um allar aldir alda veralda. Amen.“

Efnisorð
8(91v-96r)
Friðþjófs saga
Upphaf

Beli hefur konungur heitið …

Niðurlag

„… bona soror et frater …“

Aths.

Efnisyfirlit yfir þetta handrit er í AM 435 a 4to., bl. 106v.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 96 + i blöð (185-192 mm x 133-135 mm; nokkur blöð eru minni og óregluleg í lögun, sjá t.d. bl. 5, 7, 8, 15, 20, 64, 72, 77, 78, 94). Bl. 96 var upprunalega autt.
Tölusetning blaða

  • Handritið er blaðmerkt af Kålund með rauðu bleki efst í hægra horni, 1-96.

Kveraskipan

Tólf kver.

  • Kver I: bl. 1-7, 3 tvinn og stakt blað (bl. 6).
  • Kver II: bl. 8-17, 5 tvinn.
  • Kver III: bl. 18-25, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 26-29, 1 tvinn og 2 stök blöð (bl. 27 og 28).
  • Kver V: bl. 30-38, 3 tvinn og 3 stök blöð (bl. 31, 36 og 37).
  • Kver VI: bl. 39-46, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 47-54, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 55-62, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 63-70, 4 tvinn.
  • Kver X: bl. 71-80, 5 tvinn.
  • Kver XI: bl. 81-88, 4 tvinn.
  • Kver XII: bl. 89-96, 4 tvinn.

Ástand

  • Blöð vantar í handritið á eftir bl. 3 (2 blöð) og 27 (1 blað).
  • Víða eru göt sem hafa orðið til við verkun skinnsins en einnig eru göt og rifur sem skerða texta, sjá bl. 1, 4 og 11.
  • Letrið er máð og slitið víða, einkum á bl. 1r, 7v, 21r-v, 22r, 25v-26r, 38r-40r, 44r-46v, 74r, 77v, 96r.
  • Af bl. 39 hefur partur verið skorinn úr.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er að jafnaði 152-165 mm x 110-115 mm.
  • Línufjöldi er ca 25-36.
  • Upphafsstafir eru víða dregnir út úr leturfleti.
  • Griporð á stöku stað (t.d. bl. 7v og 29v).
  • Víða bendistafir á spássíum til að merkja vísur í texta.

Skrifarar og skrift

Tvær hendur.

Handritið er skrifað af feðgunum Ara Jónssyni og Jóni eða Tómasi Arasyni frá Súgandafirði, árléttiskrift.

Skreytingar

  • Teikningar af fólki á neðri spássíum bl. 60r og 76r.

  • Pennaflúraðir upphafsstafir allvíða (sjá t.d. bl. 3r, 8v, 21v, 32v, 38v, 67r, 88v). Sumir með andliti í belgnum (sjá t.d. bl. 5r, 27r, 34v, 37r, 40v, 47r, 54v, 79v-80r).

  • Hendur og flúr á bl. 57r og 58r.

  • Sums staðar smáflúr á spássíum, oftast á neðri spássíu (sjá t.d. 24v-25r, 34r, 36v, 44r, 58v, 63r, 72r-73r, 74r, 78r, 79r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Á bl. 96v er vísa með yngri hendi, sem hefur verið krassað yfir.
  • Spássíuathugasemdir eru allvíða (sjá bl. 3r, 4r-v, 6r, 8r, 21r, 23v, 27v, 33v, 36v, 45v, 46v, 54v, 56v, 61v, 66v, 67r, 68v, 71r-72r, 74v-75r, 76r, 77r, 78v, 80r-v, 83r, 84r, 89r, 90r, 91v-92r, 93v-94r).

Band

  • Bandið gæti verið upprunalegt (212 mm x 143 mm x 44 mm). Tréplötur klæddar þrykktu skinni og hefur verið með spennslum. Kjölur upphleyptur. Saurblöð og spjaldblöð eru nýleg.
  • Skinnblað úr þessu bandi hefur verið fjarlægt og flutt í Accessoria 48 d. Það er með latneskri skrift og nótum.

Fylgigögn

  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn með upplýsingum um forvörslu.
  • Blað frá Kaupmannahöfn með kveraskiptingu fylgir.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi um 1550. Það er líklega, að undanteknum flestum bl. 8-37, skrifað af sama manni og stóra rímnasafnið í AM 604 4to. Samskonar spássíuathugasemdir og þar (sjá Katalog I, bls. 670.

Ferill

Árni Magnússon fékk bókina frá Jóni Þorkelssyni en hann hjá Ingibjörgu Pálsdóttur á Eyri í Seyðisfirði (Sbr. AM 435 a 4to, bl. 106v).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 7. maí 1987.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert af Birgitte Dall 1978 til mars 1979 og sett aftur í gamla bandið. Saltarabrot tekið úr bandi (kom 1977 í sér bandi).

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem voru keyptar í nóvember 1970.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Kjalnesinga saga, ed. Jóhannes Halldórsson1959; XIV
Late Medieval Icelandic Romances: bd I-V, ed. Agnete Loth1962-1965; XX-XXIV
Jómsvíkinga saga & Jómsvíkingadrápaed. Carl af Petersens
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »