Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 465 4to

Skoða myndir

Sögubók; Íslandi, 1650-1699

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sæmundur Sigfússon 
Starf
 
Hlutverk
Óákveðið 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Bussæus, Andreas 
Fæddur
31. mars 1679 
Dáinn
4. janúar 1736 
Starf
Sagnfræðingur, textafræðingur, lögfræðingur 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Stud, Andreas 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Ehlert, Otto 
Starf
Binder 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-132v)
Njáls saga
Titill í handriti

„Hér byrjast Njáls saga“

Upphaf

Mörður hét maður er kallaður var gígja …

Niðurlag

„… Son Brennu-Flosa var Kolbeinn er ágætastur maður hefur verið í þeirri ætt. “

Baktitill

„Og ljúkum vér þar Brennu-Njáls sögu etc.“

Aths.

Horn á blaði 132 hefur rifnað af og þar með hluti af texta síðustu níu lína sögunnar á blaði 132r.

2(132v-133r)
Fimm vísur
Aths.

Texti vísna neðarlega á blaði 132v vinstra megin, hefur skaddast þar sem horn blaðsins hefur rifnað af.

2.1(132v)
Líti lýða sveitir
Titill í handriti

„Dróttkveðin vísa“

Upphaf

… Líti lýða sveitir …

Niðurlag

„… vellærður.“

Aths.
Vísan er óheil. Sjá seðil Árna Magnússonar þar sem hann reynir að endurgera textann.

Í þessari vísu er Sæmundur fróði nefndur höfundur sögunnar. Sjá einnig vísu á blaði 133r.

Efnisorð
2.2(132v)
ÁttmæltGunnar greitt eg meina
Titill í handriti

„Áttmælt“

Upphaf

Gunnar greitt eg meina …

Niðurlag

„… kýf með stáli hreina.“

Aths.

Vísa um persónur sögunnar.

Aftan við er fangamark: „HÞ.S.“.

Efnisorð
2.3(132v)
Mannanafnavísa I
Upphaf

… ofan tár …

Niðurlag

„… með hlyrnis ljósi góðu“

Aths.

Vísa með mannsnafni á rúnaletri.

Vísan er óheil. Sjá seðil Árna Magnússonar þar sem hann reynir að endurgera textann.

Efnisorð
2.4(132v)
Mannanafnavísa II
Upphaf

… laxa leið …

Niðurlag

„… með hlyrnis ljósi góðu.“

Aths.

Vísa með mannsnafni á rúnaletri.

Vísan er óheil. Sjá seðil Árna Magnússonar þar sem hann reynir að endurgera textann.

Efnisorð
2.5(133r)
Vísa
Upphaf

Lesi bið eg lundur stáls …

Niðurlag

„… á Odda stóð.“

Aths.

Hér er Sæmundur fróði nefndur höfundur sögunnar. Sjá einnig vísu á blaði 132v þar sem segir sömuleiðis að Sæmundur sé höfundur sögunnar.

Vísan var óheil en Árni Magnússon hefur reynt að endurgera texta vísunnar á pappírsbút sem límdur hefur verið á blaðið.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
ii + 133 + iii blöð (198 mm x 156-158 mm). Blað 125v er autt að mestu; sömuleiðis blað 133r; pennaflúr og illæsileg orð eru á blaði 133v.
Tölusetning blaða

Upprunaleg blaðsíðumerking 1-264; 265 hefur verið bætt við blaðsíðutalið síðar.

Kveraskipan

Sautján kver.

  • Kver I: blöð 1-9, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver II: blöð 10-17, 4 tvinn.
  • Kver III: blöð 18-25, 4 tvinn.
  • Kver IV: blöð 26-33, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 34-41, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 42-49, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 50-57, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 58-65, 4 tvinn.
  • Kver IX: blöð 66-73, 4 tvinn.
  • Kver X: blöð 74-81, 4 tvinn.
  • Kver XI: blöð 82-89, 4 tvinn.
  • Kver XII: blöð 90-93, 2 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 94-101, 4 tvinn.
  • Kver XIV: blöð 102-109, 4 tvinn.
  • Kver XV: blöð 110-117, 4 tvinn.
  • Kver XVI: blöð 118-125, 4 tvinn.
  • Kver XVII: blöð 126-133, 4 tvinn.

Ástand

  • Ytra horn að neðan af blaði 132 er rifið burt og 1., 3. og 4. vísa eru þar með óheilar. Árni Magnússon reyndi að endurgera textann á innlímdum seðli og sömuleiðis vísu á blaðbút sem límdur er á blað 133r.
  • Þegar handritið var sett í núverandi band hefur verið skorið af blöðunum; til þess að skerða ekki spássíugreinar er skorið upp í spássíur í kringum viðkomandi greinar og blaðbúturinn í sinni upphaflegu stærð brotinn inn á blaðið. Þetta má sjá á blöðum 10, 11, 32, 34, 39, 73, 82, 92.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 170-175 mm x 125-135 mm.
  • Línufjöldi er ca á bilinu 30-35.
  • Griporð eru afmörkuð með pennaflúri (sbr. t.d. á blöðum 3v-4r); ekki þó alls staðar (sjá á blöðum 92v-93r).
  • Kaflanúmer eru á spássíum: 1-144 (sjá t.d. á blöðum 13v-14r).

Skrifarar og skrift
Skreytingar

  • Titill sögunnar er skrautletraður (sjá blað 1r)

  • Í upphafi sögunnar er stór og skreyttur upphafsstafur (sjá blað 1r).

  • Fyrsta lína kafla er yfirleitt með örlítið stærra og settara letri en meginmálið (sjá t.d. blöð 13r-14v.

  • Tvenns konar pennaflúr er í kringum griporð (sjá t.d. á blöðum 9v-10r, 32v-33r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Á blaði 133v er einkum krot, nöfn (t.d. „Jón Guðmundsdóttir“) og þess háttar.

Band

Band (217 mm x 160 mm x 30 mm) er frá 1911-1913. Spjöld eru klædd brúnyrjóttum pappír, kjölur er klæddur bókfelli. Blár safnmarksmiði er á kili.

Í eldra bandi voru spjöld og kjölur klædd bókfelli úr latnesku helgisiðahandriti.  

Fylgigögn

Tveir seðlar (við fremsta saurblað) með hendi Árna Magnússonar.

  • 1) Seðill (147 mm x 124 mm) með upplýsingum um feril handrits: „Þessa Nials sogu feck eg 1714. i Januario i Kaupenhafn af Monsr Bussens, enn hann hefde hana þä nÿlega feinged af eingum göum vin þar, sem ecki villdi sitt heiti vita läta, enn Bussens sagde, ad sä hinn same eckert fleira þess slags hefde. Mig minner Bussens sagdi mier laungu sidar, ad þesse godur vinr hefde vered Andreas Stud“
  • 2) Seðill (192 mm x 147 mm) með endurgerð Árna á vísunum á blaði: „

    lyti lyda sveitar

    lundar stals og sprundein

    halda hyrra valdra

    hiarta pryde biarta

    ord, verk, athofn styrkua

    attalauser vel þrottir

    hvad frïdur Sæmundur fradi

    færdi i sogu vellerdur.

    Ulfens leifar asom tär T ur

    eirninn skipaskreyte madr

    recka glede og rodullinn klär ä söl

    ritad mannsins hvite. laxa leid ös

    lä vid ræfur mödu hnikar beid ïs

    med hlyrnis liosa gordu söl

    “ (sjá blað 132v.).

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og er tímasett til síðari hluta 17. aldar í Katalog I, bls. 651. Það var áður í sömu bók og Ragnars saga loðbrókar í AM 282 4to.

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið 1714 hjá Bussæus í Kaupmannahöfn, en hann fékk það hjá Andreas Stud (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 4. apríl 1975.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 6. apríl 2009; lagfærði í desember 2010,  GI skráði 13. desember 2001, Kålund gekk frá handritinu til skráningar 26. maí 1887.Katalog I; bls. 651-652 (nr. 1237).

Viðgerðarsaga

Bundið af Otto Ehlert á árunum 1911-1913.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Jón Þorkelsson„Islandske håndskrifter i England og Skotland“, Arkiv för nordisk filologi1892; 8 (Ny följd 4): s. 199-237
« »