Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 420 b 4to

Skoða myndir

Lögmannsannáll; Ísland, 1362-1390

Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Einar Hafliðason 
Fæddur
7. september 1307 
Dáinn
14. september 1393 
Starf
Prestur; Ráðsmaður 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Þorkelsson Vídalín 
Fæddur
21. mars 1666 
Dáinn
30. ágúst 1720 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Eigandi; Skrifari; Höfundur; Bréfritari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

(1r-11v)
Lögmannsannáll
Aths.

Það vantar aftan af handritinu og einnig vantar af blaði 1.

Annállinn nær yfir árin 293-1392 en hefur að mati Kålunds upprunalega verið lengri. Blaðstubburinn (blað 1) hefst á árinu 102 og endar við árið 247.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 11 + i blöð (320 mm x 254 mm), þar með talið blað merkt 1bis. Blað 1 er blaðstubbur.
Tölusetning blaða

Síðari tíma blaðmerking 1, 1bis -10.

Kveraskipan

Blöð eru saumuð á móttök í kverum eða stök; tvö kver, þrjú stök blöð:

  • Kver I: blöð 1, 1bis-4, 2 tvinn + 1 stakt blað.
  • Blað 5: 1 stakt blað.
  • Kver II: blöð 6-8, 1 tvinn + 1 stakt blað.
  • Blað 9: 1 stakt blað.
  • Blað 10: 1 stakt blað.

Ástand

Skinnið í handritinu er fremur illa farið. Blettir, göt og sprungur einkenna flest blöðin:

  • Af blaði 1 er einungis varðveittur strimill af efri hluta þess næst kili.
  • Blað 1bis er illa farið við ytri spássíu.
  • Göt eru hér og þar, t.d. á blöðum 1bis, 5-6 og 10.
  • Á blaði 6 er viðgert gat við efri kantinn og skerðir það texta.
  • Myglublettir eru á flestum blöðum (sjá t.d. blöð 4r-5v).
  • Stór dökkur blettur sem nær yfir hluta af innri dálki að kili, smitast í gegnum allt handritið; hann er greinilegastur í handritinu miðju (sjá t.d. blöð 5v-6r). Fleiri slíkir smitblettir eru til staðar; annar minni er t.d. fyrir miðju við ytri jaðar blaða.

Umbrot

  • Tvídálka.
  • Leturflötur blaðs er ca 280-290 mm x 205-220 mm (hvor dálkur ca 90-120).
  • Línufjöldi á fullskrifuðum blöðum er á bilinu ca 44-56.
  • Á blöðum 1-4 er stafapar fyrir framan hverja línu í dálki. Þessi stafapör eru hluti af táknum rímfræðinnar þar sem árin eru merkt á sérstakan hátt eftir því á hvaða vikudegi þau hefjast.
  • Víða eru óútfylltar eyður sem skrásetjari skilur hugsanlega eftir fyrir óskráða atburði, sbr. t.d. á blaði 1bisr-v.

Skrifarar og skrift

  • Blað 10 er með annarri hendi; árléttiskrift.

Skreytingar

  • Fyrirsagnir eða efni sem ætlað er að draga fram skil í textanum er með textaskrift og stærra letri en meginefnið. Það á einnig við um stafapörin (sjá umbrot).

Band

Band (340 mm x 285 mm x 22 mm) er frá mars 1973.

 Spjöld eru klædd fínofnum striga, leður er á hornum og kili. Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Fylgigögn

  • Laus seðill með upplýsingum um forvörslu bands.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og að mestu með hendi séra Einars Hafliðasonar á Breiðabólstað í Vesturhópi (blöð 1r-9v (sjá um hendur hér fyrr)), og er uppskrift hans tímasett til ca 1362-1380, en blað 10r-10v til ca 1380-1390 (sjá ONPRegistre, bls. 453). Í Katalog I, bls. 625, er handritið tímasett til síðari hluta 14. aldar.

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið frá Jóni Vídalín biskupi, en þá hafði það lengi legið í Skálholti og eigendasaga þess óviss (sbr. athugasemd í AM 435 a 4to). Um annálana í AM 420 a-c segir Árni Magnússon í AM 435 a 4to: „Þessi 3. annála volumina, eða fragmenta, láu í Skálholti eftir mag. Þórð og höfðu þar legið um hans tíð. Er óvíst hvert þau hafa verið kirkjunnar eign, eða óvart eftir orðið af bókum mag. Brynjólfs, í eigu Skálholts registri standa þau. Ég fékk þau af mag. Jóni Vídalín“. Sjá einnig athugasemdir á seðlum í AM 428 4to. Sömuleiðis á seðlum í AM 427 a 4to.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 7. apríl 1976.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

VH skráði handritið 27. maí 2009; lagfærði í nóvember 2010.  GI skráði 23. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 19. apríl 1886 í Katalog I, bls. 625-626 (nr. 1186).

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í mars 1973. Eldra band fylgdi ekki.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 7. júlí 1972.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Eiríkur Þormóðsson„Misskilið orð í AM 420 b 4to“, Steffánsfærsla fengin Stefáni Karlssyni fimmtugum1978; s. 16-18
Eiríkur Þormóðsson, Guðrún Ása GrímsdóttirOddaannálar og Oddverjaannáll, 2003; 59
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Guðrún IngólfsdóttirÍ hverri bók er mannsandi : handritasyrpur - bókmenning, þekking og sjálfsmynd karla og kvenna á 18. öld, Studia Islandica = Íslensk fræði ; 622011; s. 408, [1] s., [18] mbls. : ritsýni
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Janes Oresnik„An Old Icelandic dialect feature: iæ for æ“, 1982; 5: s. 183-196
Ólafur Halldórsson„Þýskan í Grænlendinga sögu (Samtíningur)“, 1993; 8: s. 282-284
Stefán Karlsson„Introduction“, Sagas of Icelandic bishops. Fragments of eight manuscripts1967; s. 9-61
Stefán Karlsson„Bókagerð Ara lögmanns Jónssonar“, 2008; 19: s. 7-29
Gustav StormIslandske annaler indtil 1578
« »