Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 409 a I-VI 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Krukkspá og annálar; Ísland, 1600-1700

Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTELATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTE

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar

[This special character is not currently recognized (U+ef97).]

LATIN SMALL LETTER Y WITH DOUBLE ACUTELATIN SMALL LETTER Y WITH DOUBLE ACUTE

[Special character shown similar to its original form.]

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír
Blaðfjöldi
33 blöð.
Tölusetning blaða

Handritin hafa öll verið blaðmerkt í einu með blýanti 1-37.

Band

Band frá júlí 1968 (219 mm x 190 mm x 16 mm). Pappaspjöld og kjölur klædd fínofnum líndúki. Tvö saurblöð úr bandi. Handritið liggur í öskju.

Uppruni og ferill

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 25. október 1973.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í júlí 1968. Eldra band fylgdi ekki með.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar, sem keypti þær af Arne Mann Nielsen 7. júlí 1972.

Innihald

Hluti I ~ AM 409 a I 4to
(1r-4r)
Krukkspá
Upphaf

Anno 1514 spaer Jőn kruckur

Niðurlag

„Þetta til gamanz Giǫ̉rt | F I N I S“

Aths.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson, 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Notaskrá

Þjóðsögur og munnmæli 1899 og 1956.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
4 blöð (207-210 mm x 162 mm).
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 2-5 (1r-4r). Seðill fremst er merktur sem blað 1. Aukinheldur hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 1“ á spássíu á 1r.

Kveraskipan

Eitt kver (4 blöð, 2 tvinn).

Umbrot

  • Leturflötur er c181 mm x 134 mm.
  • Línufjöldi er 33-35.
  • Eftirmáli ritsins endar í totu.
  • Griporð.

Skrifarar og skrift
Fylgigögn

Fastur seðill fremst með hendi Árna Magnússonar þar sem hann skrifar titil ritsins. Seðillinn er í reynd hluti af umslagi til Árna Magnússonar (sjá hinn hlutann við AM 409 a V 4to). Framan við seðilinn er annar seðill sem tilheyrir AM 409 a VI (sjá þar).

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614). Jón Þorkelsson tímasetur það hins vegar til c1650 (1899:213).

Hluti II ~ AM 409 a II 4to
(1r-8v)
Krukkspá
Upphaf

Anno 1514 spaer Ion krukkur

Niðurlag

„Sæll er Jon þä [i þann] tÿma“

Aths.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír
Blaðfjöldi
8 blöð í oktavó (147-150 mm x 98 mm).
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 7-14 (1r-8r). Kápublöð eru blaðmerkt sem blöð 6 og 15.

Kveraskipan

Eitt kver (8 blöð, 4 tvinn).

Ástand

  • Bl. 8v örlítið máð.
  • Á öllum blöðunum eru göt eftir saumþráð upp við kjöl.

Umbrot

  • Leturflötur er 128-135 mm x 84-86 mm.
  • Línufjöldi er 21-25.
  • Síðustu orð á síðu hanga undir leturfleti á 2r.
  • Griporð á 1r.

Skrifarar og skrift
Skreytingar

Bl. 8v: Ígildi bókahnúts.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Á 3r-v, 4r og 6r eru e.t.v. nokkurs konar áherslumerki á spássíum.

Band

Eldra band (169 mm x 106 mm) frá 1700-1728. Pappírskápu hefur verið slegið um handritið. Árni Magnússon skrifar titil ritsins framan á kápuna. Kápublöðin eru blaðmerkt sem blöð 6 og 15, en einnig hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 2“ á fremra kápublaðið. Um núverandi band, sjá inngangsfærslu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614).

Hluti III ~ AM 409 a III
(1r-8v)
Krukkspá
Titill í handriti

„(Nockud ur Krucks Spä.)“

Upphaf

Anno 1514. Späer Jön kruckur

Niðurlag

„Hier endast þad, sem eg sied hefe skrifad | af þessari spä, halldid til goda. Vale“

Aths.

Hluti af ritinu.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír (vatnsmerki)
Blaðfjöldi
8 blöð ().
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 16-23 (1r-8r), en einnig hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 3“ á spássíu á 1r.

Kveraskipan

Eitt kver (8 blöð, 4 tvinn).

Umbrot

  • Leturflötur er 155-158 mm x 126 mm.
  • Línufjöldi er 23-28.
  • Griporð á 1v, 4v, 7r og 7v.

Skrifarar og skrift
Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Á spássíu á 1r stendur með hendi Árna Magnússonar: „Ex charta Gud|mundi Thorlevii“.

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614).

Hluti IV ~ AM 409 a IV
(1r-1v)
Krukkspá
Upphaf

Krugs kuer

Niðurlag

„ma ec hafa nÿa sko a fotum og vel vtbwen til ferda“

Aths.

Hluti af ritinu, en einnig er texti ögn skertur.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír
Blaðfjöldi
1 blað (200 mm x 164 mm).
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 24 (1r), en einnig hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 4“ inn í leturflöt efst á 1r.

Ástand

  • Texti er ögn skertur vegna skemmda á blöðum.
  • Strikað er yfir texta á 1v.

Umbrot

  • Leturflötur er .
  • Línufjöldi er 27-28.

Skrifarar og skrift
Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Leiðrétting með hendi skrifara á 1v.

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614).

Hluti V ~ AM 409 a V
(1r-2v)
Krukkspá
Titill í handriti

„Kruks Spa.“

Upphaf

Er skjede og frammfor ä eirnne Jölanött

Niðurlag

„mä | Jeg hafa n ya skä (!) ä fötum og fliötur til | ferda.“

Aths.

Hluti af ritinu, sennilega afrit af AM 409 a IV 4to.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír (vatnsmerki)
Blaðfjöldi
2 blöð ().
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 25-26 (1r-2r). Seðill aftast er merktur sem blað 27. Einnig hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 5“ á spássíu á 1r.

Kveraskipan

Tvinn (2 blöð).

Umbrot

  • Leturflötur er .
  • Línufjöldi er 20.

Skrifarar og skrift
Skreytingar

Ígildi bókahnúts á 2v.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Lesbrigði og leiðréttingar á spássíum og inni í texta með hendi Árna Magnússonar. Á spássíu á 1r tilgreinir Árni hvaðan lesbrigði eru tekin, þ.e. úr handriti með hendi Jóns Erlendssonar í Villingaholti og öðru sem verið hafði í eigu Þormóðs Torfasonar.

Fylgigögn

Fastur seðill aftast með hendi Árna Magnússonar. Seðillinn er í reynd hluti af umslagi til Árna (sjá hinn hlutann við AM 409 a I 4to). Á umslaginu eru leifar af innsigli.

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur handritið til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614).

Hluti VI ~ AM 409 a VI
1(1r-1r)
Þau 7 heimsins furðuverk
Titill í handriti

„Þ? 7 Heimsins furduverk“

Upphaf

Babilons murveger upbigder

Niðurlag

„og víser 5 þeim sem á siónuum voru, láti yfer 14. menn“

Efnisorð
2(1r-4v)
Þættir úr sögu Grikkja og Rómverja
Upphaf

Umm þad land Nyremblani

Niðurlag

„og gaf skömakarjnn halfu mejra fẏr|er þennann, enn hinn.“

Efnisorð
3(4v-7r)
Annáll
Upphaf

Anno 1449. þann 28. octobr: var Christian greifi

Niðurlag

„1646. Brann vopnahűs Kaupenhavnar“

Aths.

Frá stjórnarárum dönsku konunganna Kristjáns I. til Kristjáns IV. (1449-1646).

Efnisorð
4(7r-10v)
Annáll
Titill í handriti

„CHRONOLOGIA edr Tydar Registur | umm þad sjerlegasta, sem skjed hefur j verỏlldjnne … Sjerdeilis j Dan|mỏrk og krïngliggjandi Lỏndum.“

Upphaf

Anno mundi 60. sl Cain sinn brődur Abel i hel

Niðurlag

„þa lifdu þeir lærdu menn Beliramus og Joh: Scothus.“

Aths.

Atburðir úr Gamla testamentinu, en einnig aðrir atburðir fram undir árið 1000.

Efnisorð
5(10v-10v)
Krukkspá
Titill í handriti

„Fragment űr Krucks Spä“

Upphaf

Anno 1514. spaer Jőn kruckur

Niðurlag

„verra er þa, enn adur, þvj einginn“

Aths.

Vantar aftan af.

Ýmsir hafa talið Jón Guðmundsson lærða höfund þessa rits og AM 409 a I 4to eiginhandarrit hans. Fræðimenn hafa nú dregið þetta hvort tveggja alfarið í efa (Halldór Hermannsson 1924:xviii og Einar G. Pétursson 1998:147-148).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír (vatnsmerki)
Blaðfjöldi
10 blöð (199-212 mm x 162-166 mm).
Tölusetning blaða

Seinni tíma blýantsblaðmerking 28-37 (1r-10r), en einnig hefur einhver (e.t.v. sá sami og blaðmerkti) skrifað: „Nr. 6“ á spássíu á 1r.

Kveraskipan

Tvö kver og eitt tvinn:

  • Kver I: 4 bl., 2 tvinn.
  • Tvinn.
  • Kver II: 4 bl., 2 tvinn.

Ástand

Vantar aftan af handriti.

Umbrot

  • Leturflötur er 169-192 mm x 152-153 mm.
  • Línufjöldi er 27-36.
  • Síðasta orða á síðu hangir undir leturfleti á 5r og 10r.
  • Örlítið pennaflúr er víða í stöðu griporðs.

Skrifarar og skrift
Fylgigögn

Fremst í AM 409 a I-VI 4to er seðill (sjá AM 409 a I 4to) með upplýsingum um feril VI. hluta. Áður lá þessi seðill milli bl. 5 og 6 í AM 409 a VI 4to. Aftan á seðlinum er sennilega brot úr bréfi til Árna Magnússonar.

Uppruni og ferill

Uppruni

Kålund tímasetur til 17. aldar (Katalog (I) 1889:614).

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið í júní 1704 frá Guðmundi Jónssyni í Múla í Fljótshlíð (sbr. seðil).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Halldór HermannssonJón Guðmundsson and his natural history of Iceland, Islandica1924; 15
Jón Jónsson„Krukkspá og Kleykir“, Goðasteinn1986; 25: s. 38-39
Jón Þorkelsson„Krukkspá“, Þjóðsögur og munnmæli1956; s. 190-200
Már JónssonÁrni Magnússon : ævisaga
Mariane OvergaardHistoria sanctae crucis: The history of the cross-tree down to Christ's passion. Icelandic legend versions, 1968; 26: s. ccviii, 160 p.
Þórður Tómasson„Jón krukkur og Krukkspá“, Goðasteinn1984-1985; 23-24: s. 35-41
Halldór Hermannsson, 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
Þjóðsögur og munnmæli 1899 og 1956.
1899:213
Halldór Hermannsson 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
Halldór Hermannsson 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
Halldór Hermannsson 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
Halldór Hermannsson 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
Halldór Hermannsson 1924:xviii
Einar G. Pétursson 1998:147-148
« »