Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 407 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Um Skálholts- og Hólabiskupa o.fl.; Ísland, 1700-1704

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Sigurðsson 
Fæddur
1651 
Dáinn
8. mars 1707 
Starf
Bóndi; Skáld 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þormóður Torfason 
Fæddur
27. maí 1636 
Dáinn
31. janúar 1719 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi; Fræðimaður; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTELATIN SMALL LETTER A WITH DOUBLE ACUTE

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Jón Ólafsson ; Grunnavíkur-Jón 
Fæddur
16. ágúst 1705 
Dáinn
17. júlí 1779 
Starf
Fræðimaður; Skrifari Árna Magnússonar 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Magnús Magnússon 
Fæddur
1630 
Dáinn
1. ágúst 1704 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldór Pálsson 
Fæddur
1652 
Dáinn
1733 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þorbjörg Sigurðardóttir 
Fædd
1654 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1v-49v)
Biskupaannálar Jóns Egilssonar
Höfundur

Jón Egilsson

Upphaf

Sa hiet Teitur Er Skalholt bigde first

Niðurlag

„þa huorke erfa biskupa nie abota eda | Abbadyser, helldur kirkia og abbadyser“

Aths.

Bl. 26 og 50 auð.

2(51r-217v)
Annálar Björns á SkarðsáFlateyjarannáll
Höfundur

Björn Jónsson á Skarðsá

Titill í handriti

„Um Biskupana Stepan Og Augmund Palsson | vr Annalum Biorns Jonssonar | A Skardsa“

Upphaf

A dogumm biskups Stepanar

Niðurlag

„Stepane Hallkelssyne a Stad j Grynda|vÿk“

Aths.

Hér er fjallað um Skálholtsbiskupa frá Ísleifi til Jóns Vídalíns (1056-1703).

Bl. 68v, 76, 94v, 95-96 auð.

Efnisorð
3(218r-218r)
Annálsgreinar frá árunum 1705-1708
Upphaf

1705. Reiste Arne Magnusson

Niðurlag

„1708. Þormodur Torfason var i Kaupenhafn.“

Aths.

Greinarnar fjalla allar um Árna Magnússon, Magnús Sigurðsson í Bræðratungu og Þormóð Torfason.

Bl. 218v autt.

Efnisorð
4(219r-324r)
Annálar Björns á Skarðsá
Höfundur

Björn Jónsson á Skarðsá

Titill í handriti

„Registrann | Þeirra Bıskupa sem Verid Hafa | yfuer Hola biskupsdæme … Samanskrifuad Epter Firre All|da frodleiks Manna Annalum | Einkum Biorns Jonssonar A Skardsa

Upphaf

Anno 1106 a 26 are Biskupsd|oms Gißura

Niðurlag

„huar af hann do | nockrum dogumm sydar“

Aths.

Hér er fjallað um Hólabiskupa frá Jóni Ögmundarsyni til Björns Þorleifssonar (1106-1700). Umfjöllunin byggir einkum á annálum Björns á Skarðsá.

Bl. 324v og 325 auð.

Efnisorð
5(326r-342v)
Hungurvaka
Titill í handriti

„Hungurvaka“

Upphaf

Bækling þennan kalla eg Hunguruoku

Niðurlag

„vid Ohlydna menn og Ranglata“

Aths.

Aftan við er sama athugasemd og Þórður Jónsson gerði í AM 408 e 4to (enda eru þessi handrit náskyld (Jón Helgason 1938:47), um frásagnir sem hann hugðist láta fylgja í kjölfar Hungurvöku, en þær eru frá Jóni Eggertssyni og Birni á Skarðsá. Þann texta hefur Magnús Magnússon ekki skráð, en níu blöð eru auð til marks um ætlun hans.

Bl. 343-351 auð.

Efnisorð
6(352r-355r)
Um undarlega viðburði sem sést hafa hér á Íslandi og annarstaðar
Titill í handriti

„Vmm vndarlega Vidburde Sem Siest hafua | hier a Jslande og Annarstadar“

Upphaf

Anno 1595. Eirn dag er folk for fra messo j Skalhollte

Niðurlag

„enn þeir vidleitudust tyndust flester“

Aths.

Bl. 355v og 356-357 auð.

7(358r-366v)
Registur yfir þessa bók viðvíkjandi Skálholts- og Hólabiskupum og þeirra stjórnun
Titill í handriti

„Registur yfuer Þessa Bok | Viduykiande Skalhollts Og Hola | biskupum og þeirra Stiornun“

Upphaf

Nær Skalholt bygdist

Niðurlag

„1699 dottur biskups Jons Vigfussonar - 216“

Aths.

Á bl. 363r hefst umfjöllunin um Hólabiskupa og þar er þessi fyrirsögn: „Registrann Þeirra biskupa | sem verid hafa A Holum“.

Bl. 367r autt.

Blað 367v er viðbót með hendi skrifara. Hér eru annálsgreinar sem ná yfir árin 1667-1670 og hefur skrifari ætlað þeim stað strax á eftir umfjölluninni um Gísla Þorláksson biskup á bl. 366r, enda er nafn hans notað sem fyrirsögn á þessa viðbót.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðfjöldi
i + 367 + i blöð (200-207 mm x 154-163 mm).
Tölusetning blaða

Blaðmerkt 2-354 (2r-356r). Á stöku stað hefur verið farið ofan í blaðtöl, einkum til að skýra þau, en einnig kemur fyrir að blaðtal vantar og þá er því bætt við. Á nokkrum stöðum hefur skrifari tví- og jafnvel þrítekið sama blaðtalið og þá hefur e-r jafnvel bætt því númeri sem vantar, við það sem fyrir er: 320-21 og 336-37, eða skrifað a, bis eða ter: 1bis, 233a, 233bis, 279bis, 279ter og 301bis. Sá hinn sami heldur síðan blaðmerkingunni áfram: 355-365 (357r-367r).

Kveraskipan

Fimmtíu kver og tvö stök blöð:

  • Kver I: 12 blöð, 6 tvinn.
  • Kver L: 11 blöð, 5 tvinn og stakt blað.
  • Kver VIII, XVIII, XLII: 10 blöð, 5 tvinn.
  • Kver II, XI, XV-XVII, XX-XXII, XXIV-XXVIII, XXX-XXXII, XXXIV, XXXVI, XXXVIII, XLIII, XLVI-XLVIII: 8 blöð, 4 tvinn.
  • Kver XLV, XLIX: 7 blöð, 3 tvinn og stakt blað.
  • Kver III-VII, XII-XIV, XIX, XXIII, XXIX, XXXIII, XXXV, XXXVII, XXXIX-XLI, XLIV: 6 blöð, 3 tvinn.
  • Kver IX-X: 4 blöð, 2 tvinn.

Ástand

  • Blettir eru á stöku stað.
  • Skrifað er ofan í texta á stöku stað.
  • Göt: 176, 177, 202, 297, 299, 310, 312, 320.
  • Víða er til áherslu strikað undir með rauðu.

Umbrot

  • Leturflötur er .
  • Línufjöldi er 22-32.
  • Síðutitlar víðast hvar, nema á öftustu blöðunum.
  • Griporð víðast hvar, en þó hanga síðustu orð á síðu á stöku stað undir leturfleti í stöðu griporðs.

Skrifarar og skrift
Skreytingar

Bl. 329r og 334r: Upphafsstafir með mannamynd.

Bl. 219r, 234r, 241r, 336v og 358r: Upphafsstafir ögn skreyttir.

Titlar skrifaðir með ögn stærra letri.

Upphöf kafla skrifuð með ögn stærra letri.

Bl. 1r: Rammi utan um titilsíðu.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Spássíugreinar:
  • Ártöl og athugasemdir við textann með hendi skrifara eru mjög víða á spássíum.
  • Athugasemdir við textann með ýmsum höndum eru víða, t.d. með hendi Jóns Ólafssonar úr Grunnavík.
  • Tölustafir: 47r, 49r, 110r, 178v, 209v, 215r, 261v-262r, 286v-287r, 358r-360v, 363r-366v.
  • Áherslumerki eru víða.
  • Víða er strikað  niður eftir texta.

Band

Tréspjöld og kjölur klædd skrautþrykktu kálfskinni með tveimur spennum. Kjölur er upphleyptur, en efst á hann er skrifað safnmarkið og þar fyrir neðan eitthvað sem orðið er býsna máð. Ný spjaldblöð og saurblöð að framan og aftan. Á fremra spjaldblað hefur verið límt rifrildi úr skrifuðu blaði. Handritið er í öskju.  

Fylgigögn

  • Í öskju með handritinu liggja gömlu spjald- og saurblöðin, svo og blöð úr bandi. Allt er þetta bundið í pappakápu og límt á móttök. Hér er varðveitt eitt blað og þrír blaðpartar. Efni þessa er (í þeirri röð sem það eru bundið):
  • Blað 1 (blaðpartur): Vera kann að bl. 1 og 3 séu hlutar af sama blaði, en á þessum blaðstubbum er yfirlit yfir skatta í Ísafjarðarsýslu, sem greiddir voru vegna stríðsrekstrar Danakonungs.
  • Blað 2 (blaðpartur): E.t.v. sendibréf frá Magnúsi Magnússyni sýslumanni og skrifara handritsins (það er þó ekki með hans hönd), eða til hans, þar sem fjallað er um ómagaflutning á einhverjum Jóni og fjölskyldu hans frá Snæfjallastrandarhreppi.
  • Blað 3 (blaðpartur): sjá blað 1.
  • Blað 4 (heilt blað): Sendibréf til Magnúsar Magnússonar, frá tengdasyni hans séra Halldóri Pálssyni í Selárdal, dagsett 3. október 1698. Aftan á þessu bréfi eru annálsgreinar um erlenda atburði með hendi skrifarans.
  • Í plastmöppu eru saumþræðir úr gamla bandinu.
  • Fastur seðill við bl. 12v, þar sem skrifari fjallar um Vilkinsmáldaga.
  • Laus seðill frá Kaupmannahöfn um forvörslu.
  • Laus seðill með upplýsingum um skrifara.

Uppruni og ferill

Uppruni

Skrifað af Magnúsi Magnússyni sýslumanni á árunum 1700-1704 (Jón Helgason 1938:47, bl. 322v (annálsgrein frá 1700) og að Magnús lést árið 1704).

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið árið 1710 frá Þorbjörgu Sigurðardóttur á Auðkúlu í Arnarfirði. Eiginmaður Þorbjargar, Torfi Magnússon, átti handritið 3. júní 1706, en hann keypti það af Jóni Magnússyni, syni skrifarans (sbr. gamalt spjald- og saurblað).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 29. janúar 1975.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Birgitte Dall gerði við handritið og hefti það að nýju og skipti um spjald- og saurblöð í júlí 1968.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Jón Helgason 1938:47
Jón Helgason 1938:47
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Jón Egilsson, Jón SigurðssonBiskupa-annálar Jóns Egilssonar, með formála, athugasemdum og fylgiskjölum eptir Jón Sigurðsson, Safn til sögu Íslands og íslenzkra bókmenta að fornu og nýju1856; I: s. 15-136
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1938; 13:1
« »