Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 394 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Guðmundar saga biskups; Ísland, 1592

Nafn
Jón Sigurðsson 
Fæddur
17. júní 1811 
Dáinn
7. desember 1879 
Starf
Fræðimaður; Skjalavörður 
Hlutverk
Fræðimaður; Skrifari; Höfundur; Nafn í handriti ; Eigandi; Gefandi; Bréfritari; Viðtakandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Guðmundsson ; lærði 
Fæddur
1574 
Dáinn
1658 
Starf
Málari 
Hlutverk
Höfundur; Ljóðskáld; Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Ketilsson 
Fæddur
1644 
Dáinn
1720 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Eigandi; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Guðrún Ingólfsdóttir 
Fædd
1. maí 1959 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

(1r-37v)
Guðmundar saga biskups
Upphaf

[Á] dögum Inga konungs …

Niðurlag

„… [vei]ta sætt[in] …“

Vensl

Afrit af Resensbók (AM 399 4to) (sbr. seðil).

Aths.

Óheil.

Þetta er A-gerð sögunnar.

Selkollu þáttur og tvö önnur innskot aftar í handritinu eru bútar úr Guðmundar sögu D-gerð (Stefán Karlsson 1983:LVII-LVIII).

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 37 + i blöð (254-265 mm x 134-138 mm).
Tölusetning blaða

  • Blaðsíðumerking frá Jóni Sigurðssyni, þar sem einungis oddatölur eru færðar inn 1-13 (aðeins einu sinni slétt tala:14) (1r-7v).
  • Kålund blaðmerkti með rauðu bleki 1-37 (1r-37r).
  • Aðrar blaðsíðumerkingar (þar sem hefur verið hlaupið yfir skerta blaðið 21): 42 (22v), 46 (24v), 48 (25v), 50 (26v), 52 (27v), 70 (35v).

Kveraskipan

Fimm kver.

  • Kver I: bl. 1-7, 3 tvinn og eitt stakt blað (bl. 4).
  • Kver II: bl. 8-13, 3 tvinn.
  • Kver III: bl. 14-21, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 22-29, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 30-37, 4 tvinn.

Ástand

  • Vantar í handritið milli bl. 7 og 8, 13 og 14, en einnig vantar aftan af. Efri hlutinn af bl. 21 hefur og verið skorinn burt. Blöðin sem glatast hafa úr handritinu eru öll á kveramótum.
  • Ystu blaðsíður kvera eru flestar dökkar og máðar, sumar svo mjög að þær eru með köflum ólæsilegar eða því sem næst, og ber handritið með sér að það hafi lengi verið óbundið. Verst farnar eru 21v, 22r og 37v. Í kverinu 22-29 eru víða dökkir fletir inni við kjölin.
  • Fúaskemmdir eru nokkrar í handritinu, víða ljósir smádílar og jafnvel dottin göt á skinnið (flest örsmá). Minnst gætir þessara skemmda í fremstu kverunum og því aftasta. Um ástand, sjá Stefán Karlsson 1983:LIX-LX.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 212-220 mm x 100-102 mm.
  • Línufjöldi er 38-47.
  • Upphafsstafir málsgreina fremst í línu víða dregnir út úr leturfleti.
  • Griporð.
  • Mjög víða auðir reitir fyrir upphafsstafi kapítula.

Skrifarar og skrift

Með hendi Jóns Guðmundssonar lærða, fljótaskrift.

Skreytingar

Plöntuskreyttir upphafsstafir í rauðum og grænum lit. Á stöku stað er rauði liturinn að mestu máður út: 1r, 3r-v, 4r, 5v, 6r, 7r, 11v, 13r, 16r (einungis rauður litur), 36v.

Upphafsstafur með andlitsmynd, litur rauður og grænn: 11v.

Pennaflúraðir upphafsstafir: 12r (afar máður), 16v, 23v, 19v, 35r (afar máður).

Stafir fylltir með grænum lit: 31v og 32r.

Rauðritaðar fyrirsagnir: 3r, 5v, 6r, 7r-v, 11v, 13r, 16r og 36v.

Mannsmynd á spássíu: 9v.

Mynd af skipi og bát á spássíu: 34v.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Víða spássíugreinar og krot (sjá nánar Stefán Karlsson 1983:LX-LXV):

  • Með hendi skrifara:
  • Leiðréttingar við texta: 10v og 29r.
  • Tilvísanir til efnis textans: 2v, 8r, 9r, 10v, 13r-v, 18v, 21r, 24r, 25r, 26r-v, 28r, 31v.
  • Almennar athugasemdir þar sem nefndar eru tímasetningar, m.a. árið 1592, sem kann að vera ritunarár handritsins (Stefán Karlsson 1983:LXXXVI): 9v, 13v, 19v og 20v.
  • Vísur (e.t.v. eftir hann sjálfan): Venda á enda viðris værð (15r), — …a með krapa haft hefi eg nú. (19r), — Orð bjóðast skorð skýra (23r), — Örk geld eg mörk myndar (23r), — Gvendson með góða von (framhald skafið út) (24v).
  • Málshættir: 14r og 14v.
  • Bendistafir (þ.e. „v“, þar sem vísur eru í texta): 1v, 2r, 15r, 19v, 24v, 25v, 26v, 28r, 32v, 33v og 34r.
  • Leiðbeiningastafir eru víðast þar sem auðir reitir eru fyrir upphafsstafi.
  • Bendill, þ.e. mynd af hendi sem vísar inn í texta: 25r, 28v (tvær), 29r og 34v.
  • Spássíukrot frá 17. öld:
  • Vísur: Mærð stýrða vel virði (6v), — Kristur á það kvitt þó krenki hann ráðið mitt (14r), en þetta mun úr kvæði sem hefst svo: — Hvað er fást við fræði/farin er heimsins list.
  • Mannanöfn: 6r, 7r, 17r, 24r, 28v og 34v.
  • Víða pennakrot, t.d. á 2v, 3v, og 5r.
  • Ártöl eru víða á spássíum, sennilega með hendi Árna Magnússonar, en vera kann að hann hafi sett þau til að átta sig á því hvar og hversu mikið vantar í handritið. Einnig eru tvær tölur á spássíum með hendi Árna (12r og 26v).
  • Áherslumerki (m.a. NB) eru á spássíum þar sem fylla má texta AM 399 4to með AM 394 4to, en auk þess eru merki þar sem texti 399 tekur til aftur. Þetta kann að vera með hendi Árna Magnússonar. Sama máli gegnir um krossa sem eru á spássíum þar sem eitthvað er athugavert.

Band

Band frá október 1936 (275 mm x 149 mm x 19 mm). Geitaleður á kili og hornum, spjöld klædd mosagrænum pappír. Saurblöð tilheyra bandi. Handritið er í öskju.

Fylgigögn

Tveir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar.

  • Seðill 1 (177 mm x 127 mm): „Þessa Gudmundar saga synest skrifud vera epter Codice Reseniano, antiqvo illo in 4to. ad visu eru errata og omissiones vocum eins i bädum. Hvad mile bera kann, mun vera libertas librarü. ur þessum Codice kunna best ad fyllast lacunæ Codicis Reseniani.“
  • Seðill 2 (203 mm x 90 mm): „biskup verit. V. vetr og .xx. Hactenus er þessa saga eins og sa gamle Codex Resenianus in 4to, ad frateknum Selkollu þætti, sem hier ei innflickadr og synest ad þessa nyr Codex ser vitadr epter Reseniano.“

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi, nánar tiltekið í Strandasýslu árið 1592 (Stefán Karlsson 1983: LXXXVI, LXXXVIII-LXXXIX).

Ferill

Nafnið Halldór Bjarnason kemur fyrir á 17r (sjá einnig 7r, 24r og 28v) og Jón Guðmundsson á 34v. Nafnið Guðmundur er á 6r með hendi Jóns Sigurðssonar.

Árni Magnússon fékk handritið frá móðurbróður sínum, séra Páli Ketilssyni. Páll fékk það frá Jóni Guðmundssyni sem var þjónustumaður á Melum í Melasveit, en hann erfði handritið eftir Guðmund föður sinn. (AM 435 a 4to bl. 79v og Stefán Karlsson 1983: XCVII-XCVIII).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. mars 1975.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Lánað á Stofnun Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn í febrúar 1979. Skilað aftur í júlí 1979.

Bundið í Kaupmannahöfn í október 1936.

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Svart-hvítar myndir frá 1970 á Stofnun Árna Magnússonar í Reykjavík.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Guðmundar sögur biskups I: Ævi Guðmundar biskups, Guðmundar saga A, ed. Stefán Karlsson1983; VI
Editiones Arnamagnæanæ B6
Biskupa sögurI
Stefán Karlsson 1983:LXXXVI
Stefán Karlsson 1983: XCVII-XCVIII
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslenzkt fornbréfasafn I. 834-1264
Biskupa sögur I.
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Guðvarður Már Gunnlaugsson„Leiðbeiningar Árna Magnússonar“, 2001; 12: s. 95-124
Haraldur Bernharðsson„Þykkja og þykja. Hljóðbeygingarvíxl einfölduð“, Gripla2004; 15: s. 121-151
Hreinn BenediktssonLinguistic studies, historical and comparative
Ólafur HalldórssonGrænland í miðaldaritum
I. R. Hare, J. Simpson„Some observations on the relationship of the II-class paper MMS of Sturlunga saga“, s. 190-200
Stefán Karlsson„Spássíufólk“, Maukastella færð Jónasi Kristjánssyni fimmtugum1973; s. 61-64
Stefán Karlsson„Småstykker 10. En konjektur til Áróns saga“, s. 412-414
Stefán Karlsson„Misskilin orð og misrituð í Guðmundar sögum“, 1977; II: s. 121-131
Guðmundar sögur biskups, ed. Stefán Karlsson1983; 6
Stefán Karlsson„Textaspjöll í prestssögu og draugmerking orðs (Samtíningur)“, 1984; 6: s. 297-301
Hans Bekker-Nielsen, L. K. Shook, Ole Widding„The Lives of the Saints in Old Norse Prose: A Handlist“, Mediaeval Studies1963; s. 294-337
« »