Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 137 4to

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Lög; Ísland, 1440-1480

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Katrín Torfadóttir 
Fædd
1663 
Starf
 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-v)
Bæn
Titill í handriti

„Bæn fyrir dómendur“

Upphaf

Almáttugi eilífi Guð og himneski faðir …

Niðurlag

„… um allar aldir alda. Amen.“

Aths.

Skrifuð 1637 (sbr. neðst á bl. 1v).

Efnisorð
2(2r)
Fjármark Helga Halldórssonar í Miðhúsum
Aths.

Einnig nöfn, pennakrot o.þ.h.

Efnisorð
3(2v)
Dies malaIllir dagar
Titill í handriti

„Dies mala“

„Illir d[agar]“

Upphaf

Tveir eru þeir dagar …

Aths.

Um þá óheilladaga mánaðarins þegar ekki er hægt að stunda lækningar.

Efnisorð
4(2v-12r)
RéttarbæturLagaákvæðiLagaformálar
Upphaf

Hákon meður Guðs náð …

Niðurlag

„… sé til lögmanna stefnt.“

Aths.

Þ.á m. Gamli sáttmáli (bl. 3v-4r) og Stefna til örvarþings á Grafarbakka (bl. 11v).

Efnisorð
5(12v-82v)
Jónsbók
Upphaf

Magnús með Guðs miskunn Noregs kóngur …

Niðurlag

„… en meta þá til fullra aura.“

Efnisorð
6(82v-101r)
Kristinréttur Árna biskups
Upphaf

Ala skal barn hvert sem borið verður …

Niðurlag

„… og liggur iii marka sekt við hver er eigi lýkur.“

7(101r)
Gamli sáttmáli
Upphaf

Í nafni föðurs og sonar og heilags anda …

Aths.

Viðbót frá ca 1500.

Efnisorð
8(101v)
Um fátækraskattUm tíundargjöld
Aths.

Vantar aftan af texta.

Viðbót frá ca 1500.

Efnisorð
9(101v)
Um landbúnað
Aths.

Viðbót frá 1637.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
i + 101 + i blað, auk blaðræmu 35bis (215 +/- 2 mm x 160 +/- 2 mm). Blöð 1 og 2r voru upprunalega auð.
Tölusetning blaða

Handritið hefur síðar verið blaðsíðumerkt 1-202.

Ástand

Handritið er mikið skemmt af völdum raka og víða fúið, einkum fremst og aftast.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 143-160 mm x 105-112 mm.
  • Línufjöldi er að jafnaði 29.
  • Upphafsstafir víða dregnir út úr leturfleti.
  • Gatað fyrir línum.

Skrifarar og skrift

Óþekktur skrifari/skrifarar, léttiskrift.

Skreytingar

Leifar af upphafsstöfum í ýmsum litum.

Leifar af rauðrituðum fyrirsögnum.

Pennaflúr með laufteinungum er víða undir síðustu orðum á síðu (sbr. bl. 18r, 21v, 44r, 60r, 61r, 71r, 97r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Bl. 101r:13-31-101v:1-25 viðbætur frá ca 1500 (sbr. ONPRegistre, bls. 445). Bl. 101r tímasett til 15. aldar í Katalog I, bls. 426, en bl. 101v til ca 1500.
  • Bl. 1 og aðrar viðbætur á bl. 101v frá 1637 (sbr. Katalog I, bls. 426)
  • Á spássíu bl. 1v er ákall til „sancta virgo fenenna“.
  • Aðrar spássíugreinar eru á bl. 12r, 14v, 20v, 29r, 30r, 33v, 35r-v, 35bisr, 41v, 43r, 45r, 46r, 49r, 53v, 55r, 56r-57r, 62v-63r, 64v, 67r, 69r-v, 80v, 96r.
  • Talnaraðir á bl. 9r, 17r-v.

Band

Band frá júlí 1975 (233 mm x 190 mm x 55 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk, leður á kili og hornum. Saumað og límt á móttök. Saurblöð tilheyra bandi. Handritið liggur í öskju ásamt gömlu bandi.

Gamalt band frá árunum 1772-1780. Pappaspjöld klædd handgerðum pappír. Blár safnmarksmiði á kili.

Fylgigögn

Tveir fastir seðlar fremst með hendi Árna Magnússonar:

  • Seðill (160 mm x 105 mm) frá um 1708: „Þessi lögbók er Katrínar Torfadóttur í Bæ í Flóa, léð mér 1704. Á ég henni aftur að skila. Þar í er árstökurettarbótin. Nu 1708. 000000 ég hana.“
  • Smáseðill (130 mm x 60 mm) frá um 1710: „Réttarbætur nokkrar. Jónsbók. Kristinréttur Árna biskups. Bókin er m000 komin til mín frá Katrínu Torfadóttur.“

Laus seðill frá Kaupmannahöfn með upplýsingum um forvörslu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi. Meginhluti þess (bl. 2v-101r:12) er tímasettur til ca 1440-1480 (sbr. ONPRegistre, bls. 445), en til ca 1400 í Katalog I, bls. 426). Um síðari tíma viðbætur sjá að ofan.

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið frá Katrínu Torfadóttur í Bæ í Flóa, fyrst að láni 1704, svo til eignar 1708 (sbr. seðla).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 20. nóvember 1981.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í júlí 1975.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Diplomatarium Islandicum: Íslenzkt fornbréfasafn, sem hefir inni að halda bréf og gjörnínga, dóma og máldaga, og aðrar skrár, er snerta Ísland eða Íslenzka menned. Jón Sigurðsson1857-1972; I-XVI
Ordbog over det norrøne prosasprog: Registreed. Den arnamagnæanske kommision
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Magnús Lyngdal Magnússon 2002
Jens Eike Schnall 2005
« »