Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 434 fol.

Skoða myndir

Ráðleggingar um prentun bóka; Kaupmannahöfn, 1753-1773

Nafn
Jón Ólafsson ; Grunnavíkur-Jón 
Fæddur
16. ágúst 1705 
Dáinn
17. júlí 1779 
Starf
Fræðimaður; Skrifari Árna Magnússonar 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Gísli Magnússon 
Fæddur
12. september 1712 
Dáinn
8. mars 1779 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Nafn í handriti ; Viðtakandi; publisher; Bréfritari; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska (aðal); Latína

Innihald

1(1r-21v (bls. 1-42))
Ráðleggingar um prentun bóka
Titill í handriti

„Meditationes qvædam de curis episcopalibus circa rem literariam in Islandia inprimis adhibendis qvas Nobilissimi ac Eruditissimi Domini Dni Gislonis Magnæi …“

„Stutt yfirferð um prentverk og bækur eður hverjar bækur helst væri nauðsynligt að prenta fyrir það fyrsta á Íslandi …“

Upphaf

Vel mætti til vera historía um prentverkið …

Niðurlag

„um eilíft sumar óendanlegra gæða.“

Skrifaraklausa

„Hafniæ Die orastino Inaugurationis Ejus Episcopalis Anno Domini, aera vulgari MDCCLV. Cultor et servus observantissimus Johannes Olavius.“

Aths.

Íslenski titillinn er á bl. 9r en á undan fer tileinkun og inngangur að ritgerðinni.

Ritgerð samin í Kaupmannahöfn 1755 handa Gísla Magnússyni Hólabiskupi (sbr. titilsíðu á bl. 1r og bl. 2v (sbr. einnig Jón Helgason 1926:270-273)).

1.1(21v (bls. 42))
Vísa til Gísla Magnússonar biskups
Upphaf

Vonum víst að muni / víslega biskup Gísli …

Aths.

Vísan er átta ljóðlínur.

Efnisorð
2(22r-37v (bls. 43-74))
Tractatus de re antiqvaria
Titill í handriti

„Tractatus de re antiqvaria seu De Scientia Antiqvitatum Literaria …“

Upphaf

Ut lectori patescat causa cur hæc de studio Antiqvitatum …

Niðurlag

„… ætatis vero sexagesimo, semi-completo.“

Vensl

Uppkast að þessari ritgerð er í AM 998 4to og JS 124 fol (sbr. Jón Helgason 1926:313).

Aths.

Ritgerð samin í Kaupmannahöfn 1765.

Tungumál textans

Latína

3(38r-50v (bls. 75-100))
Um fornmannahauga á Íslandi og í Noregi
Titill í handriti

„Um fornmanna hauga nokkra, kumla og dysjar á Íslandi og í Noregi. Einnig um fornmanna fé í haugum fundið í Ísafjarðarsýslu“

Upphaf

Vestan fram við Ísafjarðardjúp …

Niðurlag

„… og jafnvel þó sem alin hafi ei verið stærri.“

Vensl

Eftirrit er í JS 124 fol.

Aths.

Ritgerð líklega samin 1753.

Svo virðist sem Jón hafi sjálfur snúið þessari ritgerð á dönsku og var hún prentuð í Antiqvariske Annaler II, 1815:159-192, en handritið mun vera glatað eftir því sem best er vitað.

4(51r-62v (bls. 101-124))
Þjóðfræðaefni
Upphaf

Munnmæli eru um tröllaverk í nokkrum stöðum á Íslandi …

Aths.
Nokkrar smágreinar um tröll, hauga, steina, krossa og álfa.

Sumar greinarnar eru jafngamlar ritgerðinni á undan en aðrar eru frá því um 1773.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 62 + i blöð (336 mm x 208 mm). Nokkur blaðanna eru í minna broti: 5, 7, 23, 40, 42, 45, 52, 56, 57. Bl. 40v er autt.
Tölusetning blaða

  • Handritið hefur nýlega verið blaðmerkt með blýanti neðst 1-62.
  • Eldri blaðsíðumerkingar eru efst á ytri spássíu, 1-124.

Kveraskipan

Ellefu kver.

  • Kver I: bl. 1-9, 3 tvinn og 3 stök blöð.
  • Kver II: bl. 10-17, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 18-21, 2 tvinn.
  • Kver IV: bl. 22-26, 2 tvinn og stakt blað.
  • Kver V: bl. 27-30, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 31-36, 3 tvinn.
  • Kver VII: bl. 37-49, 5 tvinn og 3 stök blöð.
  • Kver VIII: bl. 50-52, 1 tvinn og 1 stakt blað.
  • Kver IX: bl. 53-58, 3 tvinn.
  • Kver X: bl. 59-60, 1 tvinn.
  • Kver XI: bl. 61-62: 1 tvinn.

Ástand

Blettur efst á bl. 1 en skemmir ekki textann.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er að jafnaði ca 270-280 mm x 150-155 mm en í aftasta hlutanum getur hann hlaupið frá ca 265-290 mm x 150-170 mm.
  • Línufjöldi er ca 37-50 á fullskrifuðum blöðum.
  • Sums staðar er strikað fyrir leturfleti (sjá til dæmis bl. 22r-30r og víðar).
  • Síðutitlar á bl. 24v-30v, 33v-34r, 38v-47r (að undanskildum smærri blöðum sem skrifari hefur bætt við síðar en eru blaðmerkt með handritablokkinni).

Skrifarar og skrift

Eiginhandarrit Jóns Ólafssonar úr Grunnavík, fljótaskrift.

Skreytingar

Bókahnútur á bl. 21v.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Viðbætur skrifara, athugasemdir og efnisorð eru allvíða á spássíum.

Band

Band frá 17. febrúar 1984 (339 mm x 235 mm x 18 mm). Pappaspjöld klædd fínofnum líndúk, grófari dúkur á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra bandi.

Innsigli

Leifar af rauðu innsigli á bl. 52r.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað í Kaupmannahöfn ca 1753-1773.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 14. júlí 1985.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

  • ÞS skráði 10.-12. nóvember 2008 og síðar.
  • DKÞ færði inn grunnupplýsingar 15. ágúst 2002.
  • Kålund gekk frá handritinu til skráningar janúar 1886. Katalog I, bls. 321 (592).

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Myndir gerðar í lesvél á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Jón HelgasonJón Ólafsson frá Grunnavík, Safn Fræðafjelagsins um Ísland og íslendinga1926; V
Antiqvariske Annaler II, 1815:159-192
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Úlfhams saga, ed. Aðalheiður Guðmundsdóttir2001; 53
Einar G. PéturssonEddurit Jóns Guðmundssonar lærða Samantektir um skilning á Eddu og Að fornu í Þeirri gömlu norrænu kölluðust rúnir bæði ristingar og skrifelsi : Þættir úr fræðasögu 17. aldar, 1998; 46: s. 2
Jón Samsonarson„Nokkur rit frá 16. og 17. öld um íslenzk efni“, s. 221-271
Agnete Loth„Sønderdelte arnamagnæanske papirhåndskrifter“, s. 113-142
Þórunn SigurðardóttirHeiður og huggun : erfiljóð, harmljóð og huggunarkvæði á 17. öld, 2015; 91: s. 471
« »