Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 205 fol.

Skoða myndir

Biskupasögur og ýmislegt annað um biskupa á miðöldum; Ísland, 1644

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Gissurarson 
Fæddur
1590 
Dáinn
5. nóvember 1648 
Starf
Lögréttumaður 
Hlutverk
Skrifari; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Torfi Jónsson 
Fæddur
9. október 1617 
Dáinn
20. júlí 1689 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Höfundur; Skrifari; Þýðandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Ólafsson 
Fæddur
1640 
Dáinn
1703 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
LATIN SMALL LETTER O WITH CURLLATIN SMALL LETTER O WITH CURL

[Special character shown similar to its original form.]

Nafn
Þorlákur Þórðarson 
Fæddur
2. maí 1675 
Dáinn
4. nóvember 1697 
Starf
Rektor 
Hlutverk
Eigandi; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-13v)
Hungurvaka
Titill í handriti

„Einn lítill bæklingur af fáum biskupum sem verið hafa á Íslandi þeim fyrstu og hvörnin Skálholt var fyrst byggt og þar settur biskupsstóll og af hvörjum það var tilsett og nær.“

Upphaf

Bækling þennan kalla eg Hungurvöku …

Niðurlag

„… við óhlýðna menn og rangláta. FINIS.“

Efnisorð
2(14r-32v)
Þorláks saga helga
Titill í handriti

„Sagan af Þorláki biskupi helga“

Upphaf

þann tíma er stýrði Guðs kristni Anakletus páfi …

Niðurlag

„… fyrir Guði og mikils ráðandi. Finis.“

Aths.

Bl. 26v og 27r-v auð til að tákna eyðu í textanum.

Efnisorð
3(32v-33v)
Guðmundar saga biskups
Titill í handriti

„Klausa úr sögu Guðmundar góða Hólabiskups um staði á Íslandi af hvörjum rökum þeir eru komnir undir andlegt vald frá leikum svo sem lesa má í sögu Árna biskups og þrætti á mót Rafn Oddsson riddari og aðrir leikmenn.“

Upphaf

Virðuglegur herra heilagur Þorlákus, nýorðinn biskup …

Niðurlag

„… hjálpin öll af þér, í hjarta mér. Finis.“

Aths.

Hluti sögunnar.

Kafli sem fjallar um uppruna deilu kirkjunnar manna og leikmanna um eigur kirkjunnar.

Efnisorð
4(34r-45r)
Páls saga biskups
Titill í handriti

„Frásögn hin sérligasta af Páli Jónssyni Skálholtsbiskupi og fleirum biskupum“

Upphaf

Páll var son Jóns hins göfuga manns Loptssonar Sæmundarsonar hins fróða …

Niðurlag

„… gleðji almáttugur Guð hann í sífellu í eilífri dýrð amen, amen.“

Efnisorð
5(46r-71r)
Jóns saga helga
Titill í handriti

„Sagan af Jóni helga Ögmundarsyni fyrsta Hólabiskupi“

Upphaf

Þann tíma byrjum vér frásögu af hinum heilaga Jóni biskupi …

Niðurlag

„… og báru til grafar heiðarliga jarðandi.“

Skrifaraklausa

„Nú hef eg skrifað þessa sögu alla, jarteikn læt eg undan falla, hefji oss Guð á himna palla. Anno 1644.“

Efnisorð
6(71r-71v)
Um biskupa í Skálholti og á Hólum
Upphaf

Á Íslandi hafa verið margir biskupar innlendir …

Niðurlag

„… Jörundur Þorsteinsson hann var biskup.“

Efnisorð
7(72r-72v)
Skrá yfir biskupa í Skálholti og á Hólum
Titill í handriti

„Þessir biskupar hafa verið í Skálholti“

„Þessir biskupar hafa verið Norðanlands á Hólum í Hjaltadal“

Aths.

Sett upp í tvo dálka sem hvor hefur sína fyrirsögn.

Upptalningin nær frá Ísleifi Gissurarsyni og Jóni Ögmundssyni og hefur upprunalega endað á Brynjólfi Sveinssyni og Þorláki Skúlasyni en seinna hefur verið bætt við setningu um Brynjólf ásamt nöfnum Þórðar Þorlákssonar (Skálholti) og Gísla Þorlákssonar (Hólum). Nöfnum Jóns Vigfússonar og Einars Þorsteinssonar hefur svo verið bætt við með enn annarri hendi neðst í dálkinn um Hólabiskupa.

Var áður á milli Hungurvöku og Þorláks sögu en Árni Magnússon tók þaðan og setti aftast (sbr. seðil).

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír (Vatnsmerki, sérstaklega skýrt á fremra saurblaði aftast).
Blaðfjöldi
i + 72 + ii blöð (290 mm x 187 mm). Blað 45v autt og blöð 26v-27v eru auð til að tákna eyðu í textanum.
Tölusetning blaða

Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, sumt með rauðu bleki.

Ástand

Í handritinu er tvenns konar pappír. Önnur tegundin hefur dökknað allverulega á textasvæðinu sem á sér líklega efnafræðilegar skýringar (sjá bl. 14-33 og 46-71). Textinn er þó alllæsilegur.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Umbrot er mismunandi eftir því á hvorn pappírinn skrifað er.
  • I: Blöð 1-13, 34-45 og 72:

    Leturflötur er ca 232-235 mm x 140-143 mm.

    Línufjöldi er 36-39.

  • II: Blöð 14-33 og 46-71:

    Leturflötur er ca 222-230 mm x 140-145 mm.

    Línufjöldi er ca 31-34.

  • Lok efnisþátta enda stundum í totu, bl. 1v, 32v, 45r.
  • Eyða fyrir upphafsstaf á bl. 14r (leiðbeiningarstafur „Þ“ er ritaður í eyðuna en ætti að vera „Í“), 34r, 46r.

Skrifarar og skrift

Mestmegnis með hendi Jóns Gissurarsonar, léttiskrift.

Blað 72 með hendi Torfa Jónssonar, léttiskrift.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

Band

Band líklega frá tímabilinu 1880 til 1920 (294 mm x 192 mm x 19 mm). Pappaspjöld klædd dökkum marmarapappír, leður á kili. Saurblöð tilheyra bandi.

Fylgigögn

Seðill (194 mm x 148 mm) með hendi Árna Magnússonar: „Hungrvaka. Þorlaks biskups saga. Ur Gudmundar biskups sogu excerptum 1. Caput. Pals saga biskups. Jons saga biskups, ens helga. De Episcopis Jslandiæ, frivola quondam. Series Episcoporum Jslandiæ exigui momenti [á eftir á að vera] þessa litilsverda series stöd ä bladi milli Hugrvoku og Þorlaks sogu. Eg tok hana þadan, og setti sidarst, i þetta volumen. Allt med hendi Jons Gissursonar, (fodur Sr Torfa i Bæ) og tekid ur þeirre bok er eg feck af Þorlake Þordarsyne. [á verso-síðu:] Þessar Biskupa sogu hafa vered i hondum Sr Jons Olafssonar, prestz ä raudasande, sem siä er af nockrum fám annotationibus in margine, hveriar med hans hende ritadar eru.“

Uppruni og ferill

Uppruni

Ferill

Sjá má af spássíugreinum séra Jóns Ólafssonar prests á Rauðasandi að bókin sem handritið tilheyrði hefur verið í hans fórum (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.). Árni Magnússon fékk bókina frá Þorláki Þórðarsyni og tók handritið úr henni (sbr. seðil, einnig seðil í AM 210 fol.).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 28. mars 1985.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Hungrvaka
Byskupa sögur. MS Perg. fol. No. 5 in the Royal Library of Stockholm, 1950; 19
Merete Geert Andersen„Colligere fragmenta, ne pereant“, s. 1-35
Biskupa sögur II, ed. Ásdís Egilsdóttir2002; 16
Jóns saga Hólabyskups ens helga, ed. Peter Foote2003; 14
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1938; 13:1
Byskupa sögur, ed. Jón Helgason1978; 13:2
Corpus codicum Islandicorum Medii Aevi19
Carl C. Rokkjær„Om tempusblandingen i islandsk prosa indtil 1250“, Arkiv för nordisk filologi1963; 78: s. 197-216
Desmond SlayThe manuscripts of Hrólfs saga kraka, 1960; XXIV
Peter SpringborgAntiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet, 1977; 8: s. 53-89
Stefán Karlsson„Introduction“, Sagas of Icelandic bishops. Fragments of eight manuscripts1967; s. 9-61
Hans Bekker-Nielsen, L. K. Shook, Ole Widding„The Lives of the Saints in Old Norse Prose: A Handlist“, Mediaeval Studies1963; s. 294-337
« »