Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 163 a fol.

Skoða myndir

Sögubók; Ísland, 1650-1682

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórður Þórðarson 
Starf
 
Hlutverk
Communicator; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Sigurður Magnússon 
Fæddur
1642 
Starf
Bóndi 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þuríður Ósk Sigurbjörnsdóttir 
Fædd
4. apríl 1997 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Larsen Bloch, Matthias 
Starf
Conservator 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-12r)
Vatnsdæla Saga
Titill í handriti

„Þessi saga kallast Vatnsdæla. Af Íslendingum.“

Upphaf

Maður er nefndur Ketill og var kallaður þrumur …

Niðurlag

„… og bar Þorkell það fyrir að hann var rétttrúaður maður og elskaði Guð.“

Baktitill

„Og endum vér þar Vatnsdæla sögu.“

2(12r-15v)
Grettis saga
Titill í handriti

„Hér byrjast saga af Önundi tréfót sem er sá fyrsti partur eða upphaf Grettis sögu. 1. kapituli.“

Upphaf

Önundur hét maður sonur Ófeigs bullufóts …

Niðurlag

„… Andaðist Þorgrímur hærukollur að Bjargi og tók Ásmundur arf eftir hann. Og endar hér að segja frá Önundi tréfót.“

Aths.

Hluti Önundar þáttar tréfóts.

Lýsing á handriti

Blaðefni

Pappír með vatnsmerkjum.

Vatnsmerki 1. Aðalmerki: Dárahöfuð með 7 bjöllum á kraga, Hermes kross og 3 meðalstórir hringir á staf // Ekkert mótmerki ( 3 , 4 , 6 ).

Vatnsmerki 2. Aðalmerki: Óflokkanlegt vatnsmerki 1 // Ekkert mótmerki ( 7? , 9? ).

Vatnsmerki 3. Aðalmerki: Fangamark CHVORK, fyrir ofan er Hermans orf flagg og ártal 1670? fyrir neðan // Ekkert mótmerki ( 11 ).

Vatnsmerki 4. Aðalmerki: Óflokkanlegt vatnsmerki 2 // Ekkert mótmerki ( 13 ).

Vatnsmerki 5. Aðalmerki: Óflokkanlegt vatnsmerki 3 // Ekkert mótmerki ( 14 ).

Blaðfjöldi
i + 15 + i blöð (325 mm x 210 mm); blað 15 er minna (205 mm x 170 mm).
Tölusetning blaða

  • Upprunaleg blaðmerking 101-112.
  • Síðari tíma blaðmerking 1-15.

Kveraskipan

Fjögur kver.

  • Kver I: blöð 1r-4v, 2 tvinn.
  • Kver II: blöð 5r-6v, 1 tvinn.
  • Kver III: blöð 7r-12v, 3 tvinn.
  • Kver IV: blöð 13r-15v, 1 tvinn + 1 stakt blað.

Ástand

  • Blettir eru víða (sbr. t.d. blöð 7r og 9r).

Umbrot

1) Blöð 1r-11v:

  • Eindálka.
  • Línufjöldi er ca 70-76.
  • Leturflötur er ca 290 mm x 170 mm.
  • Síðutitill „Vatnsdæla“ (sjá t.d. 11r).

2) Blöð 12r-14v:

  • Eindálka.
  • Línufjöldi er ca 51-54.
  • Leturflötur er ca 275 mm x 167 mm.
  • Síðutitill nær yfir opnu „Saga af“ (12v) „Önundi tréfót“ (13r).

3) Blað 15r:

  • Eindálka.
  • Línufjöldi er ca 31.
  • Leturflötur er ca 160 mm x 130 mm.

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Titlar sagnanna og fyrsta lína textans eru með stærra letri en meginmálið (sjá blað 1r).

  • Skreyttur upphafsstafur í upphafi texta (sjá blað 1r).

  • Við lok uppskriftar hvorrar sögu er bókahnútsígildi eða hugsanlegt merki skrifarans; það lítur út eins og tvö öfug P, belgurinn er blekfylltur. Þetta tákn er í fleiri handritum, sbr. AM 164c fol., AM 163 b fol.. AM 164c fol.,AM 163 d fol.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Önundar þætti hefur verið bætt við síðar á blaði 12r-12v og áframhaldinu á innskotsblöð 13r-15v. Upprunalega hefur þessu verið skotið framan við Grettis sögu sem nú er í AM 163 b 4to, þegar handritin tilheyrðu sömu bók.

Band

Band (335 mm x 234 mm x 12 mm) er frá 1976. Spjöld eru klædd fínofnum striga. Grófari strigi er á kili og hornum. Saumað á móttök.

Pappaband frá árunum 1772-1780 (330 mm x 214 mm x 4 mm).

Eldra og yngra band liggja saman í öskju.

Fylgigögn

  • Seðill (118 mm x 175 mm) (milli saurblaðs og blaðs 1r) með efnisyfirliti yfir sögurnar í AM 163 a fol. og AM 163 b fol. með hendi Árna Magnússonar og viðbót með hendi Þórðar Þórðarsonar: Vatndæla saga. Af Önundi tréfót. Grettis saga, Gunnars saga keldugnúpsfífls. Þórðar hreðu saga. Af Ormi Stórólfssyni. Úr bók sem ég keypti 1711 af Sigurði á Ferju og tók í sundur í parta, var eldri en 1683.
  • Laus miði með upplýsingum um forvörslu bands.
  • Lítill safnmarksmiði með hönd Kålunds sem límdur hefur verið á fremra kápuspjald (v)(vinstra horn efst).
  • Annar smámiði með hönd Kålunds sem límdur hefur verið á fremra kápuspjald (v) (hægra horn neðst) með upplýsingum um eldri skráningu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og var upprunalega hluti af stærri bók sem skrifuð var fyrir 1683 (sbr. seðil). Það er því tímasett til ca 1650-1683. Í Katalog I, bls. 126, er það tímasett til síðari hluta 17. aldar. Í sömu bók voru AM 163 b fol., AM 163 c fol., AM 163 d fol., AM 110 fol., AM 125 fol. og blöð 10r-11v í AM 202 g fol. Rannsóknir á vatnsmerkjum benda til þess að handritið hafi verið ritað eftir 1670.

Ferill

Bókina sem handritið tilheyrði keypti Árni Magnússon af Sigurði Magnússyni á Ferju árið 1711 og tók í sundur (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. mars 1977.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Kålund gekk frá handritinu til skráningar 18. desember 1885.Katalog I; bls. 126 (nr.203).

DKÞ grunnskráði 1. október 2001, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 8. desember 2008; lagfærði í nóvember 2010. ÞÓS skráði 22. júní 2020.
Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í júní 1976.

Bundið af Matthiasi Larsen Bloch á árunum 1772-1780. Það band fylgir.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Susan Miriam Arthur„The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century“, Gripla2012; 23: s. 201-233
Vatsdæla saga, ed. Finnur Jónsson1934; 58
Guðvarður Már Gunnlaugsson„"Grettir vondum vættum, veitti hel og þreytti". Grettir Ásmundarson og vinsældir Grettis sögu“, Gripla2000; 11: s. 37-78
Ólafur Halldórsson„Athugasemdir við bók Más Jónssonar um Árna Magnússon“, Gripla2000; 11: s. 326-328
« »