Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 161 fol.

Skoða myndir

Sögubók; Ísland, 1625-1672

Nafn
Jón Erlendsson 
Dáinn
1. ágúst 1672 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Þorláksson 
Fæddur
1643 
Dáinn
1712 
Starf
Sýslumaður 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur; Ljóðskáld; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-37v)
Svarfdæla saga
Titill í handriti

„Svarfdæla saga“

Upphaf

[Þ]að er upphaf að þessari sögu …

Niðurlag

„… Margar eru sögur af Valla-Ljóti og var hann hinn mesti höfðingi. Ljótur lét drepa Eyglu-Halla bróður Karls unga.“

Baktitill

„Nú lýkur hér Svarfdæla sögu með þvílíku efni.“

Aths.

Auð blöð sem tákna eyður í forriti handrits: blað 10v er að mestu autt, blöð 11r-14v eru auð (þeim hefur verið bætt við síðar). Í textanum koma einnig fyrir minni eyður (sjá t.d. á blöðum 9v og 32r).

Blað 38 er autt.

2(39r-50v)
Valla-Ljóts saga
Titill í handriti

„Saga af viðskiptum þeirra Svarfdæla og Guðmundar hins ríka. 1. kapituli.“

Upphaf

Sigmundur hér maður. Hann var son Ketils hins rauða …

Niðurlag

„… Og lýkur þar viðskiptum þeirra Guðmundar hins ríka, en Guðmundur hélt virðingu sinni allt til dauðadags. Og lýkur þar þessari sögu.“

3(51r-88r)
Reykdæla saga
Titill í handriti

„Saga af Vermundi og Víga-Skúta.“

Upphaf

Þorsteinn höfði hét maður. Hann bjó á Hörðalandi …

Niðurlag

„… Illuga og Birni að fara til Ölvis hins …“

Aths.

Vantar aftan af sögunni.

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
i + 90 (þar með talið blað 1 bis (r-v)) + i blöð (295 mm x 197 mm). Blöð 10v og 50v eru auð að mestu og neðsti hluti blaðs 88r er auður. Blöð 11r-14v, 38 og 88v-89v eru auð.
Tölusetning blaða

  • Blaðsíðumerking 1-175.
  • Blaðmerking 1-89.
  • Mótar fyrir blaðsíðumerkingu sem hefur verið máð út (sbr. á blaði 28r og víðar).
  • Á spássíur nokkurra blaða hafa áður verið límdir strimlar með númerum sem á vantar í blaðsíðutal (sbr. t.d. blað 40v).

Kveraskipan

Þrettán kver.

  • Kver I: blöð 1bis, 1r-8v, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver II: blöð 9r-10v, 1 tvinn.
  • Kver III: blöð 11r-14v, 1 tvinn + 2 stök blöð.
  • Kver IV: blöð 15r-22v, 4 tvinn.
  • Kver V: blöð 23r-30v, 4 tvinn.
  • Kver VI: blöð 31r-38v, 4 tvinn.
  • Kver VII: blöð 39r-46v, 4 tvinn.
  • Kver VIII: blöð 47r-50v, 2 tvinn.
  • Kver IX: blöð 51r-60v, 5 tvinn.
  • Kver X: blöð 61r-66v, 3 tvinn.
  • Kver XI: blöð 67r-75v, 4 tvinn + 1 stakt blað.
  • Kver XII: blöð 76r-83v, 4 tvinn.
  • Kver XIII: blöð 84r-89v, 3 tvinn.

Ástand

  • Blettir eru víða (sbr. t.d. á blöðum 51r og 56r).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 240 mm x 140 mm.
  • Afmörkun leturflatar með þurroddi (sbr. t.d. blöð 42r, 43r og 51r).
  • Línufjöldi er ca 26-29.
  • Síðutitill á blöðum 1r-37v: „Svarfdæla.“
  • Eyður fyrir upphafsstafi eru á stöku stað (sbr. t.d. 1r, 52r). (Upphafsstafur á blaði 51r virðist ófullgerður).
  • Sögur eru kaflaskiptar; víða vantar kaflanúmer en gert er ráð fyrir þeim með auðri línu fyrir ofan texta eftirfarandi kafla.
  • Svarfdæla og Valla-Ljóts saga enda í totu.

Skrifarar og skrift

Skreytingar

  • Blekdreginn skrautstafur í upphafi Valla-Ljóts sögu á blaði 39r.

  • Fyrirsagnir og kaflanúmer eru með blekdregnum skrautstöfum (sbr. blöð 1r, 39r og 51r).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Efnisyfirlit með yngri hendi á blaði 1bisr (merkt 1a).
  • Blöð 11r-14v eru auð innskotsblöð, e.t.v. bætt við fyrir Árna Magnússon.
  • Kaflafyrirsagnir í Svarfdæla sögu eru með yngri hendi (sbr. blöð 1r-37v).
  • Spássíugreinar og leiðréttingar hér og þar, að hluta til með yngri hendi (sbr. t.d. blöð 39r, 47r og 66r).

Band

Band frá 1976 (305 mm x 225 mm x 25 mm). Spjöld eru klædd fínofnum striga, grófari strigi á kili og hornum. Saumað á móttök. Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Handritið liggur með eldra bandi í blárri öskju.

Eldra band frá 1700-1730. Spjöld og kjölur klædd bókfelli.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er talið skrifað á Íslandi og er tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 114, en virkt skriftartímabil skrifara var ca 1625-1672.

Jónas Kristjánsson telur öll önnur pappírshandrit Svarfdælu eiga rætur að rekja til þessa (sbr. Íslenzk fornrit IX, bls. XCII).

Það hefur líklega verið hluti af stærri bók, e.t.v. þeirri sömu og innihélt AM 1 a fol., AM 9 fol., AM 139 fol., AM 156 fol., AM 169 a fol., AM 169 b fol. og AM 169 d fol., AM 192 fol. og AM 202 b fol.

Ferill

Bókina sem handritið tilheyrði líklega fékk Árni Magnússon frá Jóni Þorlákssyni sýslumanni.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. mars 1977.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Kålund gekk frá handritinu til skráningar5. desember 1885, Katalog I; bls. 114 (nr. 197, DKÞ grunnskráði 26. júní 2002, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 5. desember 2008; lagfærði í nóvember 2010.

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið af Birgitte Dall í júní 1976. Eldra band fylgir ásamt strimlum sem hafa verið losaðir af spássíum nokkurra blaða.

Myndir af handritinu

Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Íslenzk fornrit IX
Ljósvetninga saga með þáttum. Reykdæla saga ok Víga-Skútu. Hreiðars þáttr, ed. Björn Sigfússon1940; 10
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Guðvarður Már Gunnlaugsson„AM 561 4to og Ljósvetninga saga“, 2000; 18: s. 67-88
Kate Heslop„Hearing voices : uncanny moments in the Íslendingasögur“, 2008; 19: s. 93-122
Peter A. JorgensenValla-Ljóts saga the saga of Valla-Ljot : the Icelandic text according to MS AM 161 fol, Bibliotheca Germanica1991; s. 120 p.
Jón Helgason„Vísa í Svarfdælu“, s. 291-294
Valla-Ljóts saga, ed. Jónas Kristjánsson
Eyfirðinga sögur, ed. Jónas Kristjánsson1956; 9
Svarfdæla saga, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jónas Kristjánsson1966; 2: s. lxxii, 92 p.
Regina JuckniesDer Horizont eines Schreibers : Jón Eggertsson (1643-1689) und seine Handschriften
« »