Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 160 fol.

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Sögubók; Ísland, 1600-1699

Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Torfason 
Dáinn
1712 
Starf
Skrifari 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Páll Sveinsson 
Starf
 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kolbeinn Hannesson 
Starf
 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Jón Erlendsson 
Dáinn
1. ágúst 1672 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Brynjólfur Sveinsson 
Fæddur
14. september 1605 
Dáinn
5. ágúst 1675 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Bréfritari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Gyldenløve, Ulrich Christian 
Fæddur
24. júní 1678 
Dáinn
8. desember 1719 
Starf
Duke of Samsøe 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Dall, Birgitte 
Fædd
1912 
Dáin
1989 
Starf
Forvörður 
Hlutverk
Bókbindari 
Ítarlegri upplýsingar
Aths.
Árni Magnússon lét Jón Torfason skrifa upp eftir þessu handriti Harðar sögu í AM 498 4to, — Króka-Refs sögu í AM 506 4to, — Víglundar sögu í AM 512 4to. Aðrar sögur lét Árni bera saman við ýmis handrit.
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-24r)
Svarfdæla saga
Titill í handriti

„Hér byrjar Svarfdælinga sögu“

Upphaf

Það er upphaf þessarar sögu …

Niðurlag

„… Ljótur lét drepa Eglu-Halla bróður Karls unga.“

Baktitill

„Nú lýkur hér Svarfdæla sögu með þvílíku efni.“

Aths.

Auð blöð vegna eyðu í forriti: 6v að mestu, 7r-10v, 11v og 12v að mestu, neðri helmingur 14r og 21v.

2(25r-54v)
Gísla saga Súrssonar
Titill í handriti

„Saga af Gísla Súrssyni“

Upphaf

Það er upphaf á sögu þessi …

Niðurlag

„… og eru menn komnir frá honum.“

Baktitill

„Lúku vær hér sögu Gísla Súrssonar. Guð gefi alla góða daga utan enda. AMEN.“

Vensl

Styttri gerð sögunnar, líklega skrifuð eftir AM 148 fol. (sbr. seðil).

3(55r-69v)
Orms þáttur Stórólfssonar
Titill í handriti

„Söguþáttur af Ormi Stórólfssyni“

Upphaf

[H]ængur hét maður son Ketils Naumdæla …

Niðurlag

„… og hélt vel trú sína.“

Baktitill

„Og lýkur þar þætti Orms Stórólfssonar.“

4(75r-114v)
Harðar saga
Titill í handriti

„Saga af Hörð og hans fylgjurum þeim Hólmverjum“

Upphaf

[Á] dögum Haralds hins hárfagra …

Niðurlag

„…eftir öngvan mann sekan hafi jafnmargir í hefnd verið drepnir sem Hörð.“

Baktitill

„Lúkum vér svo sögu Hólmverja.“

5(115r-146r)
Króka-Refs saga
Titill í handriti

„Saga af Króka-Ref“

Upphaf

[Á] dögum Hákonar kóngs Aðalsteinsfóstra …

Niðurlag

„… Og er margt göfugra manna frá honum komið.“

Baktitill

„Og lúkum vér þar sögu Króka-Refs.“

6(146r-v)
Um Grænlands byggð
Upphaf

Grænland var byggt af Eiríki hinum rauða …

Niðurlag

„… biskupsstóll þar.“

Skrifaraklausa

„Þessi saga finnst miklu lengri í þeim gömlu bókum heldur en hér er rituð.“

Aths.

Stutt annálskennd klausa.

7(149r-208r)
Víga-Glúms saga
Titill í handriti

„Hér byrjar Glúms sögu“

Upphaf

[H]elgi hét maður og var kallaður Helgi hinn magri …

Niðurlag

„… að hann hafi verið best um sig allra vígra manna hér á landi.“

Baktitill

„Og lýkur þar sögu Glúms Eyjólfssonar.“

8(209r-253v)
Hávarðar saga Ísfirðings
Titill í handriti

„Sagan af Hávarði Ísfirðingi og syni hanss Ólafi Bjarnyl“

Upphaf

[Þ]að er upphaf þessarar sögu að Þorbjörn hét maður …

Niðurlag

„… Og þótti verið hafa hið mesta mikilmenni.“

Baktitill

„Og lúku vér þar nú þessari sögu að sinni með þessu efni.“

Aths.

Auð bl. vegna eyðu í forriti: 216v að mestu og 217r.

9(258r-298r)
Víglundar saga
Titill í handriti

„Víglundar saga“

Upphaf

[H]araldur hinn hárfagri var son Hálfdanar svarta …

Niðurlag

„… að enginn veit sína ævina fyrr en öll er.“

Baktitill

„Endar hér nú þessi saga af Víglundi hinum væna.“

10(300r-333r)
Hallfreðar saga vandræðaskálds
Titill í handriti

„Hér byrjar Hallfreðs sögu“

Upphaf

[Þ]orvaldur hét maður og var kallaður skiljandi …

Niðurlag

„… og er margt manna frá honum komið.“

Baktitill

„Og lýkur hér sögu Hallfreðs vandræðaskálds.“

11(336r-344v)
Ölkofra þáttur
Titill í handriti

„Þáttur af Ölkofra“

Upphaf

[Þ]órhallur hét maður, hann bjó á Bláskógum …

Niðurlag

„… og hélst það meðan þeir lifðu.“

Baktitill

„Og lýkur hér sögu Ölkofra.“

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír (vatnsmerki greinilegt á bl. 334 og 335).
Blaðfjöldi
iii + 344 + iii blöð (288 mm x 196 mm). Auð blöð: Neðri hluti bl. 24r, 24v, 70r-74v, 147r-148v, 208v, 254r-257v, 298v-299v, 334r-335v.
Tölusetning blaða

  • Handritið hefur verið blaðmerkt síðar, að jafnaði á fimmta hverju blaði.
  • Síðar hefur það verið blaðmerkt með rauðu bleki 1-344.

Ástand

  • Skorið hefur verið ofan af handritinu við band og hefur síðutitill skerst örlítið við það á bl. 1-3.
  • Leturflötur hefur dökknað vegna bleksmits. Bleksmitun í gegn sums staðar (sjá til dæmis bl. 117-162 og víðar).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur á bl. 1r-54v er ca 232-244 mm x 144-148 mm.
  • Leturflötur á bl. 55r-344v er ca 210-220 mm x 110 mm.
  • Línufjöldi er ca 35-36 á bl. 1r-24r, 27-30 á bl. 25r-54v og 21-23 á bl. 55r-344v.
  • Síðutitlar.
  • Eyður fyrir upphafsstöfum á bl. 55r, 75r, 115r, 149r, 209r, 258r, 300r, 336r.
  • Griporð á 1r-53v.
  • Sögulok enda í totu.

Skrifarar og skrift

Þrjár hendur.

I: bl. 1-24r með hendi Páls Sveinssonar, blendingsskrift.

II: bl. 25r-54v með hendi Kolbeins Hannessonar, kansellískrift.

III: bl. 55r-344v með hendi Jóns Erlendssonar í Villingaholti, blendingsskrift.

Skreytingar

Pennaflúraðir og fylltir upphafsstafir kafla á bl. 1r-54r. Örlítið pennaflúraðir upphafsstafir á bl. 56v-69r og víðar. Teiknað andlit í staf á bl. 25r, 28r, 41v-42r, 43v, 54r. Skrautbekkur efst á bl. 1r. Örlítið pennaflúr um griporð á bl. 1r-53v. Baktitill á bl. 54v er með stærra letri og blekfylltum stöfum.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Áherslumerki á bl. 28r, 39r, 146v. Frá bl. 265v eru víða „X“ á spássíum og strikað undir orð og setningar.
  • Spássíuleiðréttingar með yngri hendi, einkum í síðustu köflum Króka-Refs sögu (bl. 141v-146v).
  • Spássíugreinar á bl. 20r, 228v og 269r.

Band

Flauelsband (303 mm x 202 mm x 67 mm) sem hefur upprunalega verið með gylltu skrauti og böndum. Handritablokkin er með gylltu rósamynstri. Spjaldblöð eru með marmaramynstri sem og fremsta saurblað rektó og aftasta saurblað versó. Handritið liggur í öskju.

Fylgigögn

Þrír fastir seðlar (163 mm x 106 mm) fremst með efnisyfirliti og athugasemdum Árna Magnússonar: „Pappírsbók í folio hjá hans höj excellence hr. Ulr. Chr. Güldenleuve inniheldur. 1. Svarfdæla sögu eins og almennilegar og sums stadar rangt skrifaða, er (sem mér sýnist) með hendi Páls Sveinssonar, ad vísu með þeirri sömu hendi sem Njáls saga Brynjólfs Þórðarsonar er með rituð. Hana þarf ég ekki hér eftir að sjá. 2. Gísla saga Súrssonar skrifaða (sem auðséð er) eftir bók séra Þórðar Jónssonar á Staðarstað in folio með hendi séra Jóns í Villingaholti, eða öðru Exemplare. Er rituð hér með hendi Kolbrúns Hannessonar. 3. Söguþátt af Ormi Stórólfssyni með hendi séra Jóns í Villingaholti. Er á líka og sá er ég hefi með hendi Ásgeirs eftir membranâ regiâ. Ég hefi látið þennan conferera við þá grænu bók í fol. frá Breiðabólstað í Fljótshlíð. 4. Sögu af Herði og Hólmverjum með hendi séra Jóns í Villingaholti, hana hefi ég héðan uppskrifaða með hendi Jóns Torfasonar. 5. Króka-Refs sögu með sömu hendi séra Jóns, hana hefi ég sömuleiðis héðan uppskrifaða með hendi Jóns Torfasonar. 6. Glúms sögu með hendi séra Jóns í Villingaholti. Hana hefi ég látið conferera við Glúms sögu með hendi Jóns Gissurssonar úr bók er ég fékk af séra Högna Ámundasyni. 7. Sögu af Hávarði Ísfirðing og Ólafi Bjarnyl.[?] með hendi séra Jóns í Villingaholti, vantar nokkuð lítið í miðjuna. Hana hefi ég látið conferera við óinnbundið exemplar frá Skarði á Skarðsströnd. 8. Víglundar sögu, með hendi séra Jóns í Villingaholti. Hana hefi ég síðan útskrifaða með hendi Jóns Torfasonar. 9. Hallfreðar sögu, með hendi séra Jóns í Villingaholti, hana hefi ég samanbera látið við hönd Eyjólfs Björnssonar í 4to. 10. Ölkofra sögu með hendi séra Jóns í Villingaholti. Hana hefi ég samanlesa látið við grei=exemplar í 4to, sem ég á.“

Laus seðill frá Kaupmannahöfn með upplýsingum um forvörslu.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi, líklega fyrir Brynjólf Sveinsson biskup einhvern tíma á árabilinu 1635-1648 (sbr. óprentaðan lista SÁM-handrita). Handritið er tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 112.

Ferill

Handritið var í eigu Ulrik Christian Gyldenløve stiftamtmanns, áður en það kom til Árna Magnússonar (sbr. seðil, einnig seðil í AM 164 a fol..

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. mars 1975.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Viðgerðarsaga

Viðgert af Birgitte Dall í febrúar 1975 (kjölur styrktur).

Myndir af handritinu

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Negatíf örfilma frá 1994 á Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi (askja 420).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Bjarni EinarssonHallfreðar saga, 1977; 15: s. cxlii, 116
Havarðar saga Ísfirðings, ed. Björn K. Þórólfsson1923; 47
Vestfirðinga sögur. Gísla saga Súrssonar. Fóstbræðra saga. Þóttur Þormóðar. Hávarðar saga Ísfirðings. Auðunar þáttr vestfirzka. Þorvarðar þáttr krákunefs, ed. Björn K. Þórólfsson, ed. Guðni Jónsson1943; 6
Sigurðar saga þögla. The shorter redactioned. Matthew James Driscoll1992; s. clxvi, 67 p.
Guðrún Ása Grímsdóttir, Þórður Jónsson í HítardalÆttartölusafnrit séra Þórðar Jónssonar í Hítardal
Guðrún Nordal„Vinsældir Hávarðar sögu halta“, Wawnarstræti (alla leið til Íslands) : lagt Andrew Wawn 65 ára 27. október 20092009; s. 28-30
Finn Hansen„Forstærkende led i norrønt sprog“, Arkiv för nordisk filologi1983; 98: s. 4-46
Harðar saga, ed. Sture Hast1960; 6
Kjalnesinga saga. Jökuls þáttr Búasonar. Víglundar saga. Króka-Refs saga. Þórðar saga hreðu. Finnboga saga. Gunnars saga Keldugnúpsfífls, ed. Jóhannes Halldórsson1959; 14
Jón Helgason„Sylloge sagarum. Resenii bibliotheca. Vatnshyrna“, s. 9-53
Svarfdæla saga, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jónas Kristjánsson1966; 2: s. lxxii, 92 p.
Membrana Regia Deperdita, ed. Agnete Loth1960; 5: s. xcv, 248 s.
Agnete Loth„Sønderdelte arnamagnæanske papirhåndskrifter“, s. 113-142
Króka-refs saga og Króka-Refs rímur, ed. Pálmi Pálsson1883; 10
Desmond Slay„On the origin of two Icelandic manuscripts in the Royal Library in Copenhagen“, s. 143-150
« »