Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 133 fol.

Skoða myndir

Njáls saga; Ísland, 1300

Innihald

1(1r-95v)
Njáls saga
Aths.

Kálfalækjarbók er meðal elstu handrita Njáls sögu (hugsanlega elst). Handritið er í brotum, óbundið.

1.1(1r-15v)
Enginn titill
Upphaf

Mörður hét maður er kallaður var gígja …

Niðurlag

„… ærinn hafa … “

1.2(16r-56v)
Enginn titill
Upphaf

… rið. kom Helgi heim …

Niðurlag

„… frá því er Njáll bauð heim Höskuldi … “

1.2(57r-60v)
Enginn titill
Upphaf

… goðorðslausum manni …

Niðurlag

„… Úlfi Uggasyni að þeir … “

1.3(61r-86v)
Enginn titill
Upphaf

… aðra. Réðst Þangbrandur þá um …

Niðurlag

„… Bjarni mælti. Nú … “

1.4(87r-90v)
Enginn titill
Upphaf

… að liði er menn þurftu mest …

Niðurlag

„… að þeir trúi ekki ..“

1.5(91r-91v)
Enginn titill
Upphaf

… skökinni(!) …

Niðurlag

„… vörn þessa fram … “

1.6(92r-95v)
Enginn titill
Upphaf

… félag[a] …

Niðurlag

„… bróðir hét honum griðum; En Óspakur … “

Lýsing á handriti

Blaðefni
Skinn.
Blaðfjöldi
95 blöð (302 mm x 209 mm).
Tölusetning blaða

  • Síðari tíma blaðmerking 1-95.

Ástand

Handritið er í brotum, mörg blöð vantar inní og það er víða ólæsilegt vegna rakaskemmda og slits.

  • Eftirfarandi upplýsingar um eyður í handriti eru hér settar í samhengi við texta sögunnar í útgáfu Einars Ólafs Sveinssonar á Njáls sögu samkvæmt því sem þeirra er getið í Íslenzkum fornritum XII, 1954: cl og er blaðsíðutal efnis í eyðunum þaðan fengið. 1) Eyða á eftir blaði 15v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 61.3-91.3, 2) eyða á eftir blaði 56v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 236.17-241.16, 3) eyða á eftir blaði 60v í hdr. - sbr. ÍF efni á bls. 262.1-268.21, 4) eyða á eftir blaði 86v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 368.9-371.6, 5) eyða á eftir blaði 90v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 385.21-389.12, 6) eyða á eftir blaði 91v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 393.6-431.23, 7) eyða á eftir blaði 95v í hdr. - sbr. ÍF, efni á bls. 447.14 til söguloka. Af eftirheimildum má tímasetja glötun efnis á eftir blöðum 56 og 60 síðar en 1809 (sjá Kålund Katalog II, 270 (nr. 2076)).
  • Flest blöðin eru eitthvað skemmd. Þau eru götótt, morknað hefur úr jöðrum þeirra og inn við mitt tvinn. Þetta kemur gjarnan niður á textanum (sjá t.d. blöð 10, 12, 21, 22, 38, 65, 92-95 og miklu víðar).
  • Upphafsstafur sést í gegn á blöðum 42r, 45r og víðar.
  • Blöð eru bæði dökk og skýtug (sjá t.d. blöð 1r, 59r og víðar).

Umbrot

  • Eindálka.
  • Afmarkaður leturflötur.
  • Línufjöldi er ca 25-26.
  • Minni upphafsstafir, þeir sem ekki eru við kaflaskil eru á spássíu (sjá t.d. á blöðum 3r og 52v).
  • Rauðritaðar kaflafyrirsagnir (sjá t.d. blað 40v).

Skrifarar og skrift

  • Skrifari er óþekktur; textaskrift.

    Kålund (Katalog II>,270 (nr. 2076)) lýsir skriftinni þannig að hún sé „stor og regelmæssig … i karakteren beslægtet með skriften i AM 75 a fol.“.

Skreytingar

Rauðritaðar kaflafyrirsagnir, víðast hvar eru þær orðnar máðar eða eru alveg horfnar (sjá t.d. blöð 21v, 37v og 40v).

Upphafsstafir eru í nokkrum litum. Algengastir eru grænir og rauðir upphafsstafir en blár og hvítur litur koma einnig við sögu.

  • Um þá fyrrnefndu má sjá dæmi á blöðum 42v og 51r.
  • Sérlega glæsilegir eru upphafsstafir á blöðum 1r og 59v þar sem hvítur litur og blár eru með. Upphafsstafurinn á blaði 59v sýnir stríðsmann á hesti sínum.

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Spássíukrot er á blöðum 15v, 44r, 46v, 75r og hugsanlega víðar.
  • Á spássíu blaðs 72r er teikning (mannshöfuð).

Band

Handritið er óbundið. Blöðin liggja í pappírsumslögum í tveimur öskjum.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið er skrifað á Íslandi og tímasett um 1300 í Katalog I, bls. 97.

Ferill

Árni Magnússon fékk Kálfalækjarbók árið 1697 frá séra Þórði Jónssyni á Staðastað (d. 1720), en til hans kom hún frá Finni bónda Jónssyni á Kálfalæk í Mýrasýslu, og af því hefur bókin fengið nafnið. Séra Jón í Hítardal notaði handritið árið 1697 (sjá blað 71v í AM 435 a 4to).

Séra Jón Halldórsson skrifaði AM 464 4toupp eftir Kálfalækjarbók meðan hún var fyllri og orðamunur úr Kálfalækjarbók er í nokkrum köflum Hvammsbókar í uppskrift Ketils Jörundssonar.

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar tók við handritinu 28.11. 1986.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Kålund gekk frá handritinu til skráningar ?.Katalog I;bls. 99 (nr.162). VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 30. október 2009; lagfærði í nóvember 2010.

Myndir af handritinu

  • Ljósmyndir voru keyptar af Arne Mann Nielsen í desember 1985

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Íslenzkum fornritum XII, 1954: cl
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
« »