Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 112 fol.

Handrit hefur ekki verið myndað stafrænt

Brot úr Þórðarbók Landnámu; Ísland, 1600-1700

Nafn
Þórður Jónsson 
Dáinn
27. október 1670 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Helgi Grímsson 
Fæddur
1622 
Dáinn
2. ágúst 1691 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari; Höfundur 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Valgerður Hilmarsdóttir 
Fædd
15. maí 1956 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar

Innihald

1(1r-11v)
Landnámabók
Aths.

Brot úr Þórðarbók sem svara til efnis á blöðum 1-10 og 15-16 í AM 106 fol.

Notaskrá

Hannes Finnsson 1774, Landnámabók;

Jakob Benediktsson 1958, Skarðsárbók, Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit handritastofnunar Íslands bindi 1, s. xxii-xxiv, xxv-xxxvii, xxxix, xl ff…;

Jakob Benediktsson 1974, Landnámabók Íslenzk handrit bindi III s. x, xviii, xxi-xxiii (eng. overs.: p. xxvi, xxxv, xxxviii-xxxvix, xl, xli);

Þorgeir Guðmundsson og Þorsteinn Helgason 1829, Íslendinga sögur bindi I.

Tungumál textans

Íslenska

Efnisorð

1.1(1r-1r)
Formáli
Titill í handriti

„Landnáma“

Upphaf

Í aldarfarsbók þeirri er Beda prestur heilagi gjörði …

Niðurlag

„… var farið milli landanna.“

Efnisorð

1.2(1r-2v)
Hér hefur upp Landnámabók Íslandsbyggðar
Titill í handriti

„Hér hefur upp Landnámabók Íslandsbyggðar“

Upphaf

Á þeim tíma er Ísland fannst og byggðist af Noregi …

Niðurlag

„… og fann hann þar karla.“

Aths.

Efni samsvarandi efni blaða 1r-2v í AM 106 fol.

Efnisorð

1.3(2v-10v)
Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er nú má þykja með mestum bló...
Titill í handriti

„Hér hefjast upp landnám í Sunnlendingafjórðungi er nú má þykja með mestum blóma og umvexti til virðingar alls vors lands, fyrir Guðs gæslu og hinu æðstu höfðingja er nú gæta með honum þessarar landsbyggðar; og í þeim fjórðungi byggja og byggt hafa bæði lærðir og leikir; þar með og fyrir landskosta sakir. “

Upphaf

Austfirðingafjórðungur byggðist fyrst á Íslandi …

Niðurlag

„… son Gríms hins háleyska og Svanlaugar dóttur Þormóðar …“

Aths.

Neðst á blaði 10v er skrifað með seinni tíma hendi: „Hér vantar 4 blöð.“

Efni samsvarandi efni blaða 2v-10v í AM 106 fol.

Efnisorð

1.4(11r-12v)
Enginn titill
Upphaf

… er þeir brutu þá menn um er þeir blótuðu …

Niðurlag

„… þeirra dóttir Arnbjörg, er Ásólfur Flosason átti í Höfða, þeirra börn …“

Aths.

>Efni samsvarandi efni blaða 15r-16v í AM 106 fol.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
ii+ 12 + i blöð (330 mm x 207 mm).
Tölusetning blaða

  • Síðari tíma blaðmerking með bleki 1-12.

Ástand

  • Flest blöðin (ekki þau tvö síðustu) eru í tvennu lagi og morknað hefur ofan af þeim en glataður texti er skrifaður eftir AM 106 fol. á strimla sem áður voru festir ofan við (nú merktir Ad 1-8 og Ad 10 (sjá t.d. 4r).
  • Tólf milliblöðum hefur verið komið fyrir til að styrkja upphaflegu blöðin.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 275 mm x 160 mm.
  • Línufjöldi er ca 50.

Skrifarar og skrift

  • Uppskrift glataða textans er skrifuð á strimla með fljótaskrift.

Skreytingar

  • Titill og kaflafyrirsagnir eru með stærra letri en meginmálið (sjá blöð 1r-v). Fyrsta orð í upphafi við kaflaskipti eða við greinarskil er einnig oft með stærra letri en meginmálið og skrifað með kansellískrift (sbr. t.d. 12v).

  • Skrautstafir og pennaskreytingar eru víða (sbr. t.d. 10v og 12r-v).

Spássíugreinar og aðrar viðbætur

  • Spássíutilvísanir í nöfn og atburði (sbr. 3r: „Njálsbrenna“). Sömuleiðis er vitnað í Landnámutexta, sbr. Hauksbókartexta hennar (sjá t.d. 3r og 9r).

Band

Band (354 mm x 235 mm x 14 mm) er frá 1985. Spjöld eru klædd pappír, strigi á kili.

Blöð eru límd á móttök, milliblöð.

Saurblöð tilheyra þessu bandi.

Fylgigögn

  • Fastur seðill með hendi Árna Magnússonar: „Landnámabókar fragment með hendi séra Helga Grímssonar á Húsafelli. Fengin í Saurbæ á Kjalarnesi 1703.“

Seðill og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðillinn er gefinn út g útskýrður á bls. xxi.

Uppruni og ferill

Uppruni

Brotið er skrifað á Íslandi og tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 74. Blöðin í brotinu voru upprunalega blöð 1-10 og 15-16 í AM 106 fol. Árni Magnússon taldi blöðin skrifuð af Helga Grímssyni á Húsafelli (sbr. seðil) en hönd hans er á samsvarandi innskotnum blöðum í AM 106 fol. Kålund telur þó „ifg. Jón Sigurðssons undersögelser (i hans håndskrevne katalog) må være en misforståelse.“ ( Katalog I; 74).

Ferill

Árni Magnússon fékk blöðin í Saurbæ á Kjalarnesi árið 1703 (sbr. seðil).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 24. nóvember 1973.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

Kålund gekk frá handritinu til skráningar í desember 1885.Katalog I; DKÞ grunnskráði 20. nóvember 2001, VH skráði handritið samkvæmt TEIP5 reglum 30. janúar 2009; lagfærði í nóv. 2010. .

Viðgerðarsaga

Bundið í Kaupmannahöfn 1985.

Viðgert og bundið? í Kaupmannahöfn 1967.

Myndir af handritinu

  • Stafrænar myndir á www.sagnanet.is.
  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.
  • Ljósprent í Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III (1974).

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
Landnámabók
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Landnámabók. Íslenzk Handrit, Series in folio III
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Bibliographi för 1921.s. 357
Antiqvitates Americanæ,s. 209
Linguistic studies, historical and comparative
Om tempusblandinge i islandsk prosa indtil 1250.LXXVIII: s. 199
Eyrbyggja saga. The vellum tradition..18: s. 129*
« »