Handrit.is
 

Skráningarfærsla handrits

AM 105 fol.

Skoða myndir

Landnámabók og Kristni saga; Ísland, 1650-1660

Nafn
Jón Erlendsson 
Dáinn
1. ágúst 1672 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Árni Magnússon 
Fæddur
13. nóvember 1663 
Dáinn
7. janúar 1730 
Starf
Prófessor 
Hlutverk
Fræðimaður; Höfundur; Skrifari; Ljóðskáld 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Björn Jónsson 
Fæddur
1574 
Dáinn
28. júní 1655 
Starf
Bóndi; Lögréttumaður 
Hlutverk
Höfundur; Ljóðskáld; Skrifari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Halldór Torfason 
Fæddur
1658 
Dáinn
1705 
Starf
Prestur 
Hlutverk
Eigandi 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Gaulverjabær 
Sókn
Gaulverjabæjarheppur 
Sýsla
Árnessýsla 
Svæði
Sunnlendingafjórðungur 
Land
Ísland 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Torfi Jónsson 
Starf
 
Hlutverk
Milligöngumaður 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Brynjólfur Sveinsson 
Fæddur
14. september 1605 
Dáinn
5. ágúst 1675 
Starf
Biskup 
Hlutverk
Fræðimaður; Eigandi; Höfundur; Bréfritari; Nafn í handriti  
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þuríður Sæmundsdótttir 
Starf
 
Hlutverk
Óákveðið 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Þórunn Sigurðardóttir 
Fædd
14. janúar 1954 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Drífa Kristín Þrastardóttir 
Fædd
2. júní 1976 
Starf
 
Hlutverk
Skrásetjari 
Ítarlegri upplýsingar
Nafn
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Fæddur
19. ágúst 1844 
Dáinn
4. júlí 1919 
Starf
Bókavörður 
Hlutverk
Fræðimaður 
Ítarlegri upplýsingar
Tungumál textans
Íslenska

Innihald

1(1r-83r)
Landnámabók
Titill í handriti

„Hér hefir Landnámabók“

Upphaf

Á þeim tíma er Ísland fannst …

Niðurlag

„… En landið var alheiðið nær hundraði vetra.“

Aths.

Á undan fer formáli: „Þetta er prologus fyri bók þessi“ (bl. 1r).

Eyður á bl. 10v og 27r til að marka eyður í forriti.

Efnisorð

2(83r-97v)
Kristni saga
Titill í handriti

„Hér hefur Kristni sögu“

Upphaf

Nú hefur það hversu kristni …

Niðurlag

„… En Ólafur konungur Tryggvason barðist á Orminum langa næsta dag eftir Maríumessu síðari.“

Aths.

Án viðaukans í AM 104 fol., um útlenda biskupa á Íslandi.

Efnisorð

Lýsing á handriti

Blaðefni
Pappír.
Blaðfjöldi
xiii + 99 + xii blöð (310 mm x 200 mm). Auð blöð: 25r-26v og 98r-99v.
Tölusetning blaða

  • Handritið hefur verið blaðsíðumerkt síðar með svörtu bleki, 1-194.
  • Það hefur einnig verið blaðmerkt síðar með rauðu bleki, 1-97.

Umbrot

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca 240 mm x 140 mm.
  • Línufjöldi er 25-27.
  • Eyður víða fyrir upphafsstafi og kaflafyrirsagnir.

Skrifarar og skrift

Með hendi Jóns Erlendssonar, blendingsskrift.

Band

Skinnband frá 1992 (317 mm x 208 mm x 33 mm). Fimm saurblöð hvoru megin eru úr þessu bandi. Ræmur úr eldri saurblöðum eru á milli tveggja fremstu saurblaðanna.

Eldra bókfellsband frá 1700-1730 fylgir. Spjöld og kjölur klædd bókfelli. Átta saurblöð fremst og sjö aftast eru úr þessu bandi.

Fylgigögn

Þrír seðlar með hendi Árna Magnússonar:

  • Seðill 1 (186 mm x 154 mm): „Originum Islandicorum librum (Landnámabók) scripsit Sturla Legifer (Nomophylax) islandiæ, Thordi filius, qui obiit 1284. Alium origg. Island. Librum scripsit Styrmerus prior, qvi decessisse scribitur 1245. Ex hisce binis Codicibus unum fecit Haucus (Hóicus) Erlendi filius, Nomophylax vel Supremus Islandiæ Judex, qvi vixit 1306 et sequentibus addiditqve genealogiarum continuationes usqve ad sua tempora. Omnes hi in Islandia vixere, et duo priores Islandi omnino fuere. Hójcus forte natione Norvegus erat, de qvo tamen certus non sum.“
  • Seðill 2(164 mm x 105 mm): „Þetta er þess slags Landnámabók sem Björn á Skarðsá, í sinni Collection af Landnámum kallar Hauksbók.“
  • Seðill 3 (163 mm x 105 mm): „Þessa Landnámabók með Kristni sögu léði mér 1704 sr. Halldór Torfason í Bæ í Flóa. 1706 keypti ég bókina af Þuríði Sæmundsdóttur, svo að hún nú er mín.“

Seðlar og handrit eru ljósprentuð í Landnámabók. Ljósprentun handrita. Útgefandi Jakob Benediktsson. Íslenzk handrit III. Reykjavík 1974. Seðlarnir gefnir út og útskýrðir á bls. xvi.

Uppruni og ferill

Uppruni

Handritið var skrifað á Íslandi ca 1650-1660, en tímasett til 17. aldar í Katalog I, bls. 70.

Skrifað eftir Hauksbók meðan hún var heil en leifar úr henni af frumriti Landnámabókar eru í AM 371 4to. Aðrir hlutar Hauksbókar eru í AM 544 4to og AM 675 4to.

Fyrsta kver þessa handrits (bl. 1-10) var um tíma í AM 107 fol. og fyrsta kver þess handrits var hér, en þeim var víxlað þegar rannsókn í tengslum við útgáfu Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab árið 1843 leiddi í ljós að handritin höfðu blandast (sbr. Íslendinga sögur I, Kaupmannahöfn 1843, bls. XV-XXII og Katalog I, bls. 70.

Ferill

Árni Magnússon fékk handritið að láni hjá Halldóri Torfasyni í Bæ í Flóa árið 1704. Halldór fékk það eftir föður sinn Torfa Jónsson í Gaulverjabæ, sem hefur erft það eftir Brynjólf Sveinsson biskup. Árið 1706 keypti Árni það af Þuríði Sæmundsdóttur (sbr. seðil 3).

Aðföng

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 18. október 1973.

Aðrar upplýsingar

Skráningarferill

ÞS skráði 12. september til 2. desember 2008. DKÞ færði inn grunnupplýsingar 14. nóvember 2001. Kålund gekk frá handritinu til skráningar 26. október 1885(sjá Katalog I 1889:70-71 (nr. 124).

Viðgerðarsaga

Viðgert og bundið í The Cambridge Colleges Library Conservation Consortium 1992.

Ragnar Einarsson bókbindari vann við handritið árið 1989.

Leyst úr eldra bandi árið 1973. Efni úr því bandi fylgir.

Bundið í Kaupmannahöfn 1700-1730.

Myndir af handritinu

Notaskrá

HöfundurTitillRitstjóri / ÚtgefandiUmfang
ÍFXV: s. 3-48
Eyrbyggja saga, ed. Einar Ól. Sveinsson, ed. Matthías Þórðarson1935; IV
Katalog over Den Arnamagnæanske Håndskriftsamlinged. Kristian Kålund
Antiquarisk Tidsskrifted. Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskriftered. Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab1843-1889; I-IV
Landnámabók, Íslenzk Handrit, Series in folioed. Jakob Benediktsson1974; III
Antiqvitates Americanæs. 209
Antiquités Russesed. C. C. RafnII: s. 231
Biskupa sögured. Hið Íslenzka bókmentafèlagI
Bjarni EinarssonLitterære forudsætninger for Egils saga, 1975; VIII
Studier i nordisk Grammatiks. 197
Inngangur14: s. 189
Fornsögur: Vatnsdælasaga, Hallfreðar saga, Flóamanna sagaed. Guðbrandur Vigfússon, ed. Theodor Möbiuss. xxix
Linguistic studies, historical and comparative
Grönlands historiske mindesmærkerIII: s. 209
Íslendínga sögur: udgivne efter gamle Haandskrifter af det kongelige nordiske Oldskrift-Selskabed. Jón SigurðssonI: s. xiv, xxiii-xxiv
Íslendínga sögur: Eptir gömlum handritum útgefnar at tilhlutun hins konúnglega norræna Fornfræða fèlagsed. Þorgeir Guðmundsson, ed. Þorsteinn HelgasonI: s. 8
Skarðsárbók: Landnámabók Björns Jónssonar á Skarðsá, Rit Handritastofnunar Íslandsed. Jakob Benediktsson1958; I
Two treatises on Iceland from the 17th century, ed. Jakob Benediktsson1943; III
Versene i Landnámabók
Hauksbók: the Arna-Magnæan Manuscripts 371, 4to, 544, 4to, and 675 4to, ed. Ejnar Munksgaard1960; V
Jón Helgason„Til Hauksbóks historie i det 17. århundrede“, s. 1-48
Kristni-saga
Landnámabók
[Ritdómur um Hauksbók udgived efter de arnamagnæanske håndskrifter…]s. 290
[Ritdómur um Landnámabók. Hauksbók, Sturlubók, Melabók]XVIII: s. 193
Grænland í miðaldaritums. 78nm, 318
Rómversk tala af týndu blaði úr Hauksbóks. 42-48
Textabrot úr Resensbók Landnámu
ÍFXV,1: s. clvii-clix
Alfræði Sturlu Þórðarsonars. 37-60
« »