Handrit.is
 

Manuscript Detail

SÁM 8

There are currently no images available for this manuscript.

Kvæðabók; Iceland, 1840-1850

Name
Gunnlaugur Snorrason 
Birth
1713 
Death
1796 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Oddsson Hjaltalín 
Birth
01 September 1749 
Death
25 December 1835 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Scribe; Translator; Poet; Correspondent 
More Details
Name
Guðmundur Bergþórsson 
Birth
1657 
Death
1705 
Occupation
Teacher 
Roles
Poet; Author 
More Details
Name
Vigfús Helgason 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Snorri Björnsson 
Birth
03 October 1710 
Death
15 July 1803 
Occupation
Priest; Poet 
Roles
Poet; Scribe; Translator 
More Details
Name
Jón Grímsson 
Birth
1772 
Death
1809 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Guðmundur Erlendsson 
Birth
1595 
Death
21 March 1670 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author 
More Details
Name
Þormóður Eiríksson 
Birth
1668 
Death
1741 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Sigurður Jónsson 
Birth
1590 
Death
1661 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Ólafur Einarsson 
Birth
1573 
Death
1651 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Guðmundsson 
Birth
15 May 1790 
Death
02 June 1866 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jóhann Gunnar Ólafsson 
Birth
1902 
Death
1979 
Occupation
Bæjarfógeti 
Roles
Owner; Donor 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Note
Bókin inniheldur mest rímur og andleg kvæði.
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-5v (bls. 1-10))
Dægradvöl
Rubric

“Eitt kvæði sem kallast Dægradvöl um veraldarinnar eftirlæti við sín börn”

Incipit

Fari nú hingað fólkið það …

Explicit

“… vera skal til reiðu.”

Final Rubric

“Endir kveðlingsins.”

Note

Á eftir 136. tölusettu erindi stendur “Endir”, en þar á eftir fer 137. erindi og það síðasta.

Keywords

2(6r-v (bls. 11-12))
Fljóðið hýra heilsan hér
Rubric

“Fáeinar vísur”

Incipit

Fljóðið hýra heilsan hér / hróðurinn ætti skýra …

Explicit

“… sjáðu óskir mínar. Endir.”

Note

13 erindi.

Keywords

3(6v-8r (bls. 12-15))
Örva reynir óska ég
Rubric

“Nokkrar vísur”

Incipit

Örva reynir óska ég / hér allt að góðu verði …

Explicit

“… hljóminn prýði síð og ár. Endir.”

Note

54 erindi.

Keywords

4(8r-v (bls. 15-16))
Um dauðann og eilífðina
Rubric

“Vers um dauðann og eilífðina. Lagið: Eilíft lífið er æskilegt”

Incipit

Pundið er stórt þess minnast má / mikið er reikningstal …

Melody

Eilíft lífið er æskilegt

Explicit

“… eflaust hún liggja vann.”

Keywords
5(8v (bls. 16))
Um farsælan dauða
Rubric

“2. vers um farsælan dauða”

Incipit

Mín stundleg ævi þegar þver / þrengir að helsóttin …

Explicit

“… og ódauðleikans vist”

Keywords
6(8v (bls. 16))
Ástvinamissir
Rubric

“3. vers. Í ástvinamissir”

Incipit

Lof sé Guði sem gaf þér nú / gleðilega með frið …

Explicit

“… Sæll lif þú Guði hjá. Amen. Endir.”

Note

“Þessi blöð á Þórunn Þorsteinsdóttir með réttu og enginn annar”. Nafnið kemur einnig fyrir á bls. 400.

Keywords
7(9r-12v (bls. 17-24))
EngildikturEngilsóður
Rubric

“Einn kveðlingur sem kallast Engildiktur, ortur af síra Gunnlaugi Snorrasyni fyrrum presti að Helgafelli”

Incipit

Herra Jesús himnum á / hyggðu að máli mínu …

Explicit

“… það er mér helst í sinni.”

Colophon

“Endir kveðlingsins”

Note

66 erindi.

Keywords
8(12v-14v (bls. 24-28))
Hæsti Guð drottinn heilagi
Author

Struensee (Johann Friedrich von)

Rubric

“Einn ágætur sálmur sem meinast sá konunglegi magister, greifi Struvens gjört hafi áður en hann var líflátinn fyrir sín grófu brot mót konunglegri hátign. Lagið: Sælir eru þeir allir nú”

Incipit

Hæsti Guð drottinn heilagi / himins og jarðar skapari …

Melody

Sælir eru þeir allir nú

Explicit

“… vegsamist hann æ, amen.”

Note

14 erindi.

Keywords
9(14v-30r (bls. 28-59))
Rímur af Títus og Sílónu
Rubric

“Rímur af Títus og Sílónu, kveðnar af sál. síra Jóni Hjaltalín árið 1824”

Incipit

Sitji fólk með sinnis ró / sorgum til að glata …

Explicit

“… góðum mönnum öllum. Endir.”

Note

Átta rímur.

10(30v-40v (bls. 60-80))
Rímur af Bertram
Rubric

“Rímur af Bertram. Ortar af sál. Guðmundi Bergþórssyni”

Incipit

Forðum hafa fróðir menn / sem fólkið hélt svo kæra …

Explicit

“… gæti ætíð lengi.”

Final Rubric

“Endir rímnanna.”

Note

Í fyrstu rímu hefur 1 bl. glatast (bls. 61-62) en úr því hefur verið bætt síðar og er hluti af því með yngri hendi á sérstöku blaði.

11(40v-44r (bls. 80-87))
Sjóhrakningsríma
Rubric

“Ein sjóhraknings ríma af Sigurði Steinþórssyni, ort af sál. Vigfúsa Helgasyni anno 1743”

Incipit

Segl við húna sóns á sjó / sést um frosta karfa …

Explicit

“…heiti Sigurðar ríma. Endir.”

Note

129 erindi.

12(44r-54v (bls. 87-108))
JóhönnuraunirÆvintýrið Jóhönnuraunir
Rubric

“Ævintýrið Jóhönnuraunir. Snúið af þýsku undir íslensk fögur rímnalög af Snorra Bjarnarsyni, presti til Staðar í Aðalvík, 1741 og síðan að Húsafelli frá 1757 til 1803”

Incipit

Uppheims rósar lagar lind / læt eg mengi svala …

Explicit

“… svo til friðar ranna.”

Note

7 rímur.

13(54v (bls. 108))
Grafskrift
Rubric

“Grafskrift yfir skáldið. Hér er leiddur hærum prúðbúinn Húsafellsprestur Snorri Bjarnarson. Fæddur 3ja októbris 1710. Andaður 15da júlí 1803”

Incipit

Frægur að kenningu, mælsku og manndáð …

Explicit

“… orð lifir hér þó moldin fúni.”

Colophon

“Formanni sínum til minningar setti Jón prestur Grímsson”

14(55r-56r (bls. 109-111))
Æviraun
Rubric

“Kveðlingur sem kallast Æviraun”

Incipit

Ævisögu sína sögðu margir fyrr …

Explicit

“… því skal kvæðið korta / kallast æviraun. Endir.”

Note

29 erindi.

Keywords

15(56r-57v (bls. 111-114))
Kóngshugvekja
Rubric

“Kveðlingur sem kallast Kóngshugvekja”

Incipit

Þögnin engvum gjörir gagn / þeim gefin er list og tungumagn …

Explicit

“… um himin og heimsins grundir. Endir.”

Note

17 erindi.

Keywords

16(57v-58r (bls. 114-115))
Sálmur
Rubric

“Nokkrar vísur um velgjörninga Kristí við oss mennina. Kveðnar af sál. síra Gunnlaugi Snorrasyni að Helgafelli”

Incipit

Vegna manna manndóm bar / mætur drottinn hæðanna …

Explicit

“… sjálfra vegna mannanna. Amen.”

Note

17 erindi.

Keywords
17(58r-v (bls. 115-116))
Pétur nefndur er hér einn
Rubric

“Eitt kvæði um forklárun Kristí á fjallinu helga”

Incipit

Pétur nefndur er hér einn / annar Jakob drottins sveinn …

Refrain

Tók sér Kristur tvo og einn

Explicit

“… fagurt var sem fyrir þá bar á fjallinu því. Endir.”

Keywords
18(58v-61r (bls. 116-121))
Lífsleiðing
Rubric

“Einn kveðlingur sem kallast Lífsleiðing. Kveðinn af sál. Guðmundi Bergþórssyni”

Incipit

Dægrastytting skemmta skal / skýrum drottins börnum …

Explicit

“… læri hvör sem kýs.”

Note

50 erindi.

Keywords
19(61r-63r (bls. 121-125))
Grímseyjarvísur
Rubric

“Hér skrifast Grímseyjarvísur. Með lag: Uppá fjallið Jesús vendi”

Incipit

Almáttugur Guð himna hæða / hátt sitjandi yfir kerúbín …

Melody

Uppá fjallið Jesús vendi

Explicit

“… hann fyrir utan tál. Amen. Endir.”

Keywords

20(63v-64v (bls. 126-128))
Sérhver manneskja syndug er
Rubric

“Einn sálmur ortur af sál. Þormóði Eiríkssyni anno 1707. Lagið er: Faðir vor sem á himnum ert”

Incipit

Sérhvör manneskja syndug er / sannlega þar um vitni ber …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Explicit

“… biðjum þig vægðar auðmjúkast. Amen.”

Note

24 erindi.

Keywords
21(64v-67r (bls. 128-133))
Rímur af Illuga TagldarbanaSjóhrakningsríma
Rubric

“Ein sjóhrakningsríma, kveðin af sál. Þormóði Eiríkssyni”

Incipit

Skáldin hafa skilningsgóð / skýr með visku sanna …

Explicit

“… Guð um eilíf dægur.”

Note

98 erindi.

22(67r-70r (bls. 133-139))
Hugdilla
Rubric

“Eitt kvæði sem kallast Hugdilla”

Incipit

Fram úr þögn skal þylja / þó það veiti tregt …

Explicit

“… og hvörskyns raunabót. Endir.”

Note

60 erindi.

23(70r-96v (bls. 139-182))
Rímur af barnæsku Jesú KristsRímur af barndómi Jesú Krists
Rubric

“Rímur af Jesú Kristí barndómi”

Incipit

Ei mun gott að uppi kyrr / Austra ferjan standi …

Explicit

“… jómfrú dýr var Jóhann hjá / Jesú …”

Note

Vantar aftan af. Endar í 76. vísu 10. rímu.

Blaðsíðutal er rangt frá og með bls. 166 sem tölusett er 156.

Bls. 183-190 eru glataðar en á þeim mun hafa verið Einn gamall stafrófssálmur, Ræða sakamannsins Friðriks og bænarstef.

24(97r-98v (bls. 191-194))
Stefjabæn
Incipit

… annað fegra en þig á krossi þínum …

Explicit

“… ó, Jesú, kom og dvel ei lengi. Amen.”

Note

Niðurlag stefjabænanna (sjá athugasemd við næsta lið að ofan).

Keywords
25(98v (bls. 194))
Gæskunnar ein hin góða
Rubric

“Eitt vers”

Incipit

Gæskunnar ein hin góða / gef þú mér kraftinn þinn …

Explicit

“… dýrð, heiður, dro[ttinn] minn. Amen.”

Keywords
26(99r-163r (bls. 195-325))
Tíðavísur
Rubric

“Fimmtíu og sex tíðavísur yfir árin 1779 til 1834 ortar af síra Jóni Hjaltalín, sóknarpresti til Breiðabólstaðar og Narfeyrarsafnaða á Skógarströnd

Incipit

Vakni frýir virðar hér / vakni … og sveinar …

Explicit

“… minnið linna þrátt eg finn. Endir.”

Note

Vantar innanúr bls. 227-228.

Fyrsta síðan virðist vera tölusett 185 en á að vera 195.

Keywords

27(163r-164v (bls. 325-328))
Ljóðabréf
Author

Hallvarður Hallvarðsson

Rubric

“Ljóðabréf Hallvarðs Hallvarðssonar”

Incipit

Efni birta mitt skal mál / í mærðar blandi …

Explicit

“… þeir sem lesa hald til góða. Endir.”

Note

57 erindi.

28(164v-167r (bls. 328-333))
Vinaþökk
Rubric

“Eitt kvæði sem nefnist Vinaþökk ort af sál. Guðmundi Bergþórssyni”

Incipit

Get ég ekki gjört með þögn að híma / gott mun vera að stytta fyrir sér tíma …

Explicit

“… hér og um aldir alda. Endir.”

Note

Undir fyrirsögn stendur: Eins eru mörg erindin í kvæði þessu og stafirnir í þessum orðum: Guðmundur Bergþórs son hefur gjört kvæðið.

35 erindi.

Keywords

29(167r-169v (bls. 333-336))
Veronikukvæði
Rubric

“Eitt kvæði um þá kvinnu Veroniku”

Incipit

Kveð ég um kvinnu eina / á Kristí dögum þessi var …

Explicit

“… héðan af heimi færi. Endir.”

Note

23 erindi.

Keywords

30(169v-170r (bls. 336-337))
Sálmur um nafn Jesú
Rubric

“Vísur um það sæta nafnið Jesú”

Incipit

Jesú nafn er einka sætt í munni / það eflir sanna gleði í hjartans grunni …

Explicit

“… amen þér margfalda. Endir.”

Note

10 erindi.

Keywords
31(170r-v (bls. 337-338))
Ó, Jesú Krist, Guðs einkason
Rubric

“Ein huggunarsamleg játning og bæn. Lagið: Jesú Kristi, þig kalla ég á”

Incipit

Ó, Jesú Krist, Guðs einkason / eilíf góðgirnd þig hræri …

Melody

Jesú Kristi, þig kalla ég á

Explicit

“… í ríki þín sálu að næra.”

Note

4 erindi.

Keywords
32(171r-182r (bls. 339-361))
Heimspekingaskóli
Rubric

“Einn kveðlingur sem kallast Heimspekingaskóli, ortur af sál. Guðmundi Bergþórssyni”

Incipit

Þegar fólki er þannin vart / að þenkja uppá gaman …

Explicit

“… enginn er honum jafn. Endir.”

Keywords

33(182v-183r (bls. 362-363))
Herra Jesú ég hrópa á þig
Rubric

“Einn góður sálmur. Lagið: Herra Guð í himnaríki”

Incipit

Herra Jesú ég hrópa á þig / hjartanu vægðu mínu …

Melody

Herra Guð í himnaríki

Explicit

“… amen um aldir alda.”

Note

19 erindi.

Keywords
34(183r-186r (bls. 363-369))
Veðrahjálmur
Rubric

“Veðrahjálmur kveðinn af síra Jóni Hjaltalín árið 1784. Lagið: Hvör sem ljúfan Guð lætur ráða”

Incipit

Ó, þú jökull, sem jörðu hylur / og jafnan harðnar meir og meir …

Melody

Hver sem ljúfan Guð lætur ráða

Explicit

“… fríðir englar og mennirnir. Amen. Endir.”

Keywords

35(186r-191r (bls. 369-379))
Það gjörðist á himna hæðum
Rubric

“Kvæði um tempran guðlegrar réttvísi og miskunnar eftir syndafallið, ort af síra Ólafi Einarssyni. Með Liljulag”

Incipit

Það gjörðist á himna hæðum / hróðrar efni er nú skal ljóða …

Melody

Liljulag

Explicit

“… það af tungum öllum sunginn. Endir.”

Note

124 erindi.

Bibliography

Kvæðið er prentað í Vísnabók 1612.

Keywords
36(191v-195r (bls. 380-389))
Sjóhrakningsríma
Rubric

“Ein sjóhraknings ríma er skeði 30ta janúarí 1841, kveðin af Jóni Guðmundssyni”

Incipit

Rennur dagur nú á ný / næsta vel lifandi …

Explicit

“… messi fljóð í hljóði.”

Note

185 erindi.

37(195v-197r (bls. 390-393))
Kvæði af Naman sýrlenska
Rubric

“Eitt kvæði af Naman sýrlenska”

Incipit

Hlíði þeir sem henda gaman að kvæðum / og hafna vilja öðrum verri ræðum …

Explicit

“… mun hér endir kvæða. Endir.”

Note

28 erindi.

Keywords

38(197r-198r (bls. 393-395))
Kvæði af fuglinum Pellíkanus
Rubric

“Kvæðið um fuglinn Pellíkanus”

Incipit

Pellikanus heitir hann / hefur sá dyggðir fleiri …

Explicit

“… ástin þín er öllum blessuð meiri. Endir.”

Note

13 erindi.

Keywords

39(198r-v (bls. 395-396))
Kvæði af fuglinum Halkíon
Rubric

“Eitt kvæði af fuglinum Halkíon”

Incipit

Halkíon frá ég að heitir fugl / hafs í miðju flóði …

Explicit

“… hjálpi oss öllum himnafaðirinn góði. Endir.”

Note

10 erindi.

Keywords

40(198v-199r (bls. 396-397))
Kvæði um pálmaviðinn
Rubric

“Eitt kvæði um pálmaviðinn”

Incipit

Af pálmaviðinum Davíð dregur / dæmin góðum manni …

Explicit

“… linast hann ei þó langar þrautir kanni. Endir.”

Keywords

41(199r-200r (bls. 397-399))
Dyggðir dúfunnar
Rubric

“Eitt kvæði af dyggðum dúfunnar”

Incipit

Dúfan ljúf og einföld er / ekki hefur til meina …

Explicit

“… utan það sæt ástarþelið hreina. Endir.”

Note

13 erindi.

Keywords

42(200r-v (bls. 399-400))
Um veraldarinnar hofmennsku
Author

Sigfús Guðmundsson

Rubric

“Eitt kvæðiskorn um veraldarinnar hofmennsku og aðrar hennar athafnir, kveðið af síra Sigfúsa”

Incipit

Hoskir menn sem heimsins mekt / sér höfðu mest til búna …

Explicit

“… eru þeir burtu núna.”

Note

6 erindi.

Neðst á bl 200v: “Endir bókarinnar. Ég undirskrifuð Þórunn Þorsteinsdóttir á þessa bók með réttu og enginn annar”. Sama nafn er á bl. 8v.

Bibliography

Kvæðið er prentað í Vísnabok 1612.

Keywords

43(201r-v (bls. 401-402))
Efnisyfirlit
Rubric

“Innihald bókarinnar”

Colophon

“Endir innihaldsins”

Note

Efnisyfirlit í 43 liðum.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
201 bl.
Foliation

Upprunaleg blaðsíðumerking. Auk þess eru blaðsíðumerkingar sums staðar með síðari tíma hendi.

Condition

  • Handritið er morkið á jöðrum og hefur texti víða glatast af þeim sökum.
  • Einnig hafa blöð glatast innan úr handritinu.
  • Blöðin hafa verið límd á sýrulausan pappír.

Layout

  • Eindálka.
  • Línufjöldi er ca 40.
  • Víðast strikað fyrir efri spássíu.
  • Síðutitlar.
  • Griporð víða.

Script

Að mestu með hendi Þóru Þorsteinsdóttur.

Decoration

Lítillega flúraðir upphafsstafir á stöku stað.

Binding

Handritið er óinnbundið en því er pakkað inn í umbúðapappír og hörð pappaspjöld fest utan um með hvítum borðum.

History

Origin

Handritið var skrifað á Íslandi, líklega um miðja 19. öld en ekki fyrir 1841 (sbr. bls. 380).

Provenance

Þóra Þorsteinsdóttir hefur átt handritið upphaflega og líklega einnig skrifað það.

Acquisition

Handritastofnun Íslands keypti handritið af Jóhanni Gunnari Ólafssyni bæjarfógeta á Ísafirði um 1968.

Additional

Record History

ÞS skráði handritið 23.-28. júlí 2008 og 3. maí 2010 (sjá einnig óprentaða skrá SÁM-handrita).

Custodial History
Blöð handritsins voru límd á sýrufrýjan pappír eftir 1968.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Kvæðið er prentað í Vísnabók 1612
Kvæðið er prentað í Vísnabok 1612
« »