Handrit.is
 

Manuscript Detail

SÁM 64

There are currently no images available for this manuscript.

Bænabók; 1850

Name
Hallgrímur Pétursson 
Birth
1614 
Death
27 October 1674 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author; Scribe; Marginal 
More Details
Name
Eiríkur Hallsson 
Birth
1614 
Death
1698 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author; recipient 
More Details
Name
Sigurður Gíslason Dalaskáld 
Death
02 June 1688 
Occupation
Lögsagnari 
Roles
Poet 
More Details
Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Full Title

Ein nytsamleg bænabók, sem lesast má á hverjum degi vikunnar, kvöld og morgna samanskrifað í þýsku máli af M. Jóhann Lassenio en á íslensku útlögð af Þorsteini Gunnarssyni kirkjupresti á Hólum 1681 og upplögð að forlagi Mag. Jóns Árnasonar biskups yfir Skálholtsstifti. Skrifaðar af Bjarna Sveinssyni á Viðfirði Anno 1850.

Language of Text
Icelandic

Contents

1(2r-31r (bls. 3-61))
1. Vikubænir
Keywords
1.1(2r-3v (bls. 3-6))
Morgunbæn á sunnudegi
Rubric

“Morgunbæn á sunnudaginn”

Incipit

Lof og þakkir, frið og …

Explicit

“… fyrir þíns heilaga og blessaða nafns sakir. Amen.”

1.2(3v-5r (bls. 6-9))
Kvöldbæn á sunnudegi
Rubric

“Kvöldbæn á sunnudaginn”

Incipit

Ó! Drottinn Guð himneski faðir …

Explicit

“… þíns elskulega sonar, Jesú Kristí. Amen.”

1.3(5r-6v (bls. 9-12))
Morgunbæn á mánudegi
Rubric

“Morgunbæn á mánudaginn”

Incipit

Hinn miskunnsami og allra mildiríkasti Guð og faðir …

Explicit

“… þíns kæra sonar, míns blessaða endurlausnara. Amen.”

1.4(6v-8r (bls. 12-15))
Kvöldbæn á mánudegi
Rubric

“Kvöldbæn á máudaginn”

Incipit

Minn gæskuríki eilíflegi Guð og faðir …

Explicit

“… Þér sé dýrð, heiður og þakklæti að eilífu. Amen.”

1.5(8r-9v (bls.15-18))
Morgunbæn á þriðjudegi
Rubric

“Morgunbæn á þriðjudaginn”

Incipit

Ó, þú allra góðgjarnasti og elskulegi Jesú Kristi …

Explicit

“… fyrir þíns heilaga nafns sakir. Amen.”

1.6(9v-11v (bls. 18-22))
Kvöldbæn á þriðjudegi
Rubric

“Kvöldbæn á þriðjudaginn”

Incipit

Ó, þú elskulegi herra Jesú Kristi …

Explicit

“… fyrir sjálfs þíns sakir, blessaður að eilífu. Amen.”

1.7(11v-14r (bls. 22-27))
Morgunbæn á miðvikudegi
Rubric

“Morgunbæn á miðvikudaginn”

Incipit

Ó! Þú almáttugi Guð, faðir og herra míns lífs …

Explicit

“… Jesú Kristi þíns sonar, míns lausnara. Amen.”

1.8(14r-16r (bls. 27-31))
Kvöldbæn á miðvikudegi
Rubric

“Kvöldbæn á miðvikudaginn”

Incipit

Gæskuríki Guð og náðugi himneski faðir …

Explicit

“… einn sannur Guð, blessaður að eilífu. Amen.”

1.9(16r-18r (bls. 31-35))
Morgunbæn á fimmtudegi
Rubric

“Morgunbæn á fimmtudaginn”

Incipit

Ó! þú almáttugi og sterki Guð …

Explicit

“… þíns elskulega sonar, míns endurlausnara. Amen.”

1.10(18r-20r (bls. 35-39))
Kvöldbæn á fimmtudegi
Rubric

“Kvöldbæn á fimmtudaginn”

Incipit

Ó! herra Guð himneskur faðir …

Explicit

“… þíns eingetins sonar, Jesú Kristi, míns frelsara. Amen.”

1.11(20r-22r (bls. 39-43))
Morgunbæn á föstudegi
Rubric

“Morgunbæn á föstudaginn”

Incipit

Ó! þú allra sætasti og elskulegi herra Jesú Kristi …

Explicit

“… háblessaður og lofaður um alla eilífð. Amen.”

1.12(22r-24v (bls. 43-48))
Kvöldbæn á föstudegi
Rubric

“Kvöldbæn á föstudaginn”

Incipit

Lofaður og vegsamaður sértu allra kærasti herra Jesú Kristi …

Explicit

“… lofaður og dýrkaður um alla eilífð. Amen.”

1.13(24v-28v (bls. 48-56))
Morgunbæn á laugardegi
Rubric

“Morgunbæn á laugardaginn”

Incipit

Ó, þú almáttugi miskunnsami Guð …

Explicit

“… þíns kæra sonar, míns elskulega endurlausnara. Amen.”

1.14(28v-31r (bls. 56-61))
Kvöldbæn á laugardegi
Rubric

“Kvöldbæn á laugardaginn”

Incipit

Ó! þú náðugi Guð og allra kærasti faðir …

Explicit

“… tímanlega og síðar, eilíflega. Amen.”

Note

Í upphafi bænar virðist skrifari hafa strikað yfir tvö orð; annars vegar 'aleina' og hins vegar 'himneski'.

Í þessari kvöldbæn hefur textinn verið leiðréttur á nokkurum stöðum með nútímalegri rithönd:

  • Efst á bl. 29rer skotið inn í textann þannig að á eftir 'syndir' kemur fn. ft. 'mínar'; kommusetning hefur einnig verið leiðrétt á stöku stað á þessari síðu.
  • Á bl. 29v er bætt við upphrópunarmerki og kommu; samtengingunni 'og'; atviksorðinu 'hér' og 'yfirgefðu' breytt í 'yfirgef þú'.
  • Á bl. 30r-30v hefur greinamerkjasetning verið tekin til endurskoðunar auk þess sem 'geym'>'geymdu' , 'og' en eg' og 'þó' verið bætt við milli 'veit' og 'ekki' og 'veit þó ekki'.
  • Á bl. 31r hefur 'þá' verið breytt í 'nú' og á milli 'göfgar' og 'þitt' í niðurlagi textans hefur verið bætt við 'og heiðra', 'göfga og heiðra þitt'.

2(31v-35r (bls. 62-69))
Morgunbæn
Rubric

“Ein morgunbæn daglega að biðja”

Incipit

Ó! þú Guð allrar náðar …

Explicit

“… þinn elskulegan son, vorn drottin og lausnara. Amen.”

3(35r-39r (bls. 69-77))
Kvöldbæn
Rubric

“Kvöldbænin”

Incipit

Lofuð, prýsuð og blessuð sértu, háleita, heilaga og hræðilega þrenning …

Explicit

“… til sællar sjónar þinnar og vistarveru. Amen.”

4(39r (bls. 77))
Kvöldvers
Rubric

“Eitt gott kvöldvers. Tón: Á Guð alleina etc.”

Incipit

Und Jesú opin í [ooo]ott mín skjaldborg sé …

Explicit

“… dag í Abrahams faðmi sínum. Amen.”

5(39v (bls. 78))
Kvöldvers
Rubric

“Annað kvöldvers. Tón.: Í dag eitt blessað barn.”

Incipit

Smásaman tæmist tíminn

Explicit

“eilífan gef mér hvíldardag, í Abrahams faðmi fínum. Amen.”

6(40r-43r (bls. 79-85))
Kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Tón.: Mikilli farsæld mætir sá”

6.1(40r (bls. 79))
1. kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Tón.: Mikilli farsæld mætir sá.”

Incipit

Sunnudagsstund nú enduð er

Explicit

“nægð þíns góða sem skærust skín, skíni þér æðsta frægð. Amen.”

6.2(40r-40v (bls. 79-80))
2. kvöldvers
Rubric

“2. vers.”

Incipit

Liðinn er dagur lof sé þér

Explicit

“höndin þín sem skærust skín, skýli mér vært og rótt.”

Colophon

“Neðst á bl. 40r stendur með annarri skrift: Fagurt lýsi mér, ljómandi fjær og nær, æ mínar syndir hrópa hátt.”

6.3(40v (bls. 80))
3. kvöldvers
Rubric

“3. vers.”

Incipit

Liðinn er dagur, komið er kvöld

Explicit

“Faðir góður! allra önd, önd voru þér lof fær [000]. Amen.”

6.4(41r (bls. 81))
4. kvöldvers
Rubric

“4. vers.”

Incipit

Gefi oss öllum góða nótt

Explicit

“Fögnuður öðrum farsælli, farsælust eilíf ró.”

6.5(41r-41v (bls. 81-82))
5. kvöldvers
Rubric

“5. vers.”

Incipit

Guð gefi oss öllum góða nótt

Explicit

“þitt lof ávaxtist þúsundfalt, þróist og aukist við. Amen.”

6.6(41v (bls. 82))
6. kvöldvers
Rubric

“6. vers.”

Incipit

Faðir ljósanna, faðir kær

Explicit

“í þínu nafni ó Jesús, álítist beiðni mín. Amen.”

6.7(41v-42r (bls. 82-83))
7. kvöldvers
Rubric

“7. vers.”

Incipit

Vér kvökum herra herra kom til vor

Explicit

“gott kvöld og góða gæfu í hús, gefi í nótt og vetur. Amen.”

6.8(42r (bls. 83))
8. kvöldvers
Rubric

“8. vers.”

Incipit

Þessa dags kvöld á enda er

Explicit

“nægð þíns góða sem skærust skín, skíni þér æðsta frægð. Amen.”

6.9(42r-42v (bls. 83-84))
9. kvöldvers
Rubric

“9. vers.”

Incipit

Svo vil ég glaður sofna strax

Explicit

“í þeirri dýrð sem eilíf er. Amen, halelúja. Amen.”

6.10(42v (bls. 84))
10. kvöldvers
Rubric

“10. vers. Tón.: Heimsins stýrir forsjón hæsta.”

Incipit

Kvölda tekur, kom hjálpandi

Explicit

“og pínu felast undir skjóli þínu.”

6.11(42v (bls. 84))
11. kvöldvers
Rubric

“11. vers. Tón.: Guðs son kallar, komið til mín.”

Incipit

Guði sé lof fyrir glaðan dag

Explicit

“vægustu stjórn og hugsvölun, hann gefi oss nætur góðar.”

6.12(42v-43r (bls. 84-85))
12. kvöldvers
Rubric

“12. vers. Tón.: Jesús Kristur á krossi var.”

Incipit

Gefðu hér öllum góða nótt

Explicit

“varðveit oss Jesús, Jesús.”

6.13(43r (bls. 85))
13. kvöldvers
Rubric

“13. vers. Tón.: Jesús Kristur að Jórdan kom.”

Incipit

Viskunnar síðast komið er kvöld

Explicit

“svo vil ég sofa og liggja. Amen.”

7(43r-46r (bls. 85-91))
Nokkur vers um dauðann
Rubric

“Nokkur ágæt vers um dauðann.”

Keywords
7.1(43r-43v (bls. 85-86))
1. vers
Rubric

“Fyrsta vers. Tón.: Mikilli farsæld mætir sá.”

Incipit

Allra síðast þá á ég hér

Explicit

“dýrð sem aldrei dvín, unn oss þér vera hjá. Amen.”

Keywords
7.2(43v (bls. 86))
2. vers
Rubric

“Annað vers.”

Incipit

Dauðans þegar ég nálgast nótt

Explicit

“valdið þitt dýrð og [000]. Amen, halelúja. Amen.”

Keywords
7.3(43v-44r (bls. 86-87))
3. vers
Rubric

“Þriðja vers.”

Incipit

Nær eð um síðir sígur dúr,

Explicit

“svo hafðu þína sál, með þér í himininn. Amen.”

Keywords
7.4(44r (bls. 87))
4. vers
Rubric

“Fjórða vers.”

Incipit

Nær dauðans rökkur drottinn kær

Explicit

“sofna útaf þann sæta blund, síðan til eilífðar. Amen.”

Keywords
7.5(44r-44v (bls. 87-88))
5. vers
Rubric

“Fimmta vers.”

Incipit

Aðfangadagur dauða míns

Explicit

“ég fel þér hjarta, sinni og sál, sætasti minn Jesús. Amen.”

Keywords
7.6(44v (bls. 88))
6. vers
Rubric

“Sjötta vers.”

Incipit

Ó! Jesú, Jesú, Jesú minn

Explicit

“Leið þú mig í ljósið sem aldrei dvín. Amen.”

Keywords
7.7(45r (bls. 89))
7. vers
Rubric

“Sjöunda vers.”

Incipit

Ó Jesú! vak þú yfir mér

Explicit

“Lát mig eiga sál, útvöldum þínum hjá. Amen.”

Keywords
7.8(45r (bls. 89))
8. vers
Rubric

“Áttunda vers.”

Incipit

Eftir umliðna æfistund

Explicit

“um eilífð sjálfum þér, Sanktus og Gloría. Amen.”

Keywords
7.9(45v (bls. 90))
9. vers
Rubric

“Níunda vers. Tón.: Blíði Guð börnum þínum ei gleym.”

Incipit

Allra síðast þá á ég hér

Explicit

“um eilífð sjálfum þér, Sanktus og Gloría. Amen.”

Keywords
7.10(45v (bls. 90))
10. vers
Rubric

“Tíunda vers. Tón.: Ó Guð vor faðir sem í himnaríki.”

Incipit

Sæti Jesú sem syndir heimsins (!) sjálfur barst

Explicit

“ó mín ljósmóðir sæla.”

Keywords
7.11(45v -46r (bls. 90-91))
11. vers
Rubric

“Ellefta vers. Með sínum tón.”

Incipit

Sumargjöf, sælutíð sem varir

Explicit

“enn hljómar ár og síð. Amen, halelúja. Amen.”

Keywords
8(46r-47r (bls. 91-93))
Kvöldsálmur
Rubric

“Einn kvöldsálmur. Tón.: Faðir á himnahæð.”

Incipit

Lof sé þér líknar fús

Explicit

“Amen ég þar til segi. Amen.”

Note

23 erindi.

9(47r-48v (bls. 93-96))
Kvöldsálmur
Rubric

“Annar kvöldsálmur. Tón.: Kom skapari heilagi andi.”

Incipit

Syngi þér lofgjörð sálin mín / sæti drottinn á alla lund

Explicit

“Svo að ég fái með sætum tón / sungið þér dýrð um eilíf ár. Amen.”

Note

16 erindi.

10(48v (bls. 96))
Kvöldvers.
Rubric

“Kvöldvers. Tón.: Eilíft lífið er æskilegt.”

10.1(48v (bls. 96))
1. kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Tón.: Eilíft lífið er æskilegt.”

Incipit

Dagur er liðinn komið er kvöld

Explicit

“Mest kjósum vér þá friðarfund, fundur Guðs auglit sést. Amen.”

Note

2 vers; síðara erindi með öðrum tón.

10.2(48v (bls. 96))
2. kvöldvers
Rubric

“ 2. vers. Tón.: Jesús Kristur á krossi var.”

Incipit

Send þú oss værð í sæng til mín

Explicit

“Skemmti mér Jesús, Jesús.”

11(49r (bls. 97))
Tvö vers
Rubric

“Tvö vers. Tón.: Ó þú ástkæra eðla nafnið Jesús”

Incipit

Dælt er engum von sú, sem veitir sjálfur Jesús

Explicit

“sértu lofaður Jesú. Amen. Endir. Finis.”

Note

2 erindi.

Keywords
12(49r-49v (bls. 97-98))
Tvö vers eignuð Hallrími Péturssyni
Rubric

“Enn tvö vers sem eignuð eru Hallgrími Péturssyni.”

Incipit

Hvað skal gótz eður gengi

Explicit

“sem bæði er merkur, mikill og sterkur, María fæddi í heim.”

Note

2 erindi.

Keywords
13(49v-50r (bls. 98-99))
Samstæður eftir Hallgrím Pétursson
Rubric

“Samstæður. Eftir sama mann.”

Incipit

Hirt mig ei í heiftar bræði

Explicit

“endalaus mér veittu gæði.”

Keywords
14(50v-52r (bls. 100-103))
Vers um Krists pínu
Rubric

“Nokkur vers út af Krists pínu.”

Keywords
14.1(50v (bls. 100))
1. vers; Krists pína
Rubric

“1. vers. Tón.: Kær Jesú Kristi.”

Incipit

Kross þorsta kraftur Kristi svali mér

Explicit

“æ dreyrrauði vinur vís, vökvi mig þitt blóð. Amen.”

Keywords
14.2(50v (bls. 100))
2. vers; Krists pína
Rubric

“2. vers. Tón.: Faðir vor sem á himnum.”

Incipit

Rauðasta Jesú benja blóð

Explicit

“bót var oss búin náðar fljót. Amen.”

Keywords
14.3(51r (bls. 101))
3. Vers; Krists pína
Rubric

“3. vers. Tón.: Ó þú ástkæra eðla nafnið.”

Incipit

Rauðlitað blóð blítt, sem blæddi af þér Jesú

Explicit

“láttu mig sem fyrst sjá, friðinn þinn ó Jesú. Amen.”

Keywords
14.4(51r (bls. 101))
4. vers; Krists pína
Rubric

“ 4. vers. Tón.: Hjartað, þankar, hugur, sinni.”

Incipit

Signað Jesú sára stóðið

Explicit

“frelsarans Jesú fár og pína, friðkaupi það öndu mína. Amen.”

Keywords
14.5(51v (bls. 102))
5. vers; Krists pína
Rubric

“ 5. vers. Tón.: Með sama lagi.”

Incipit

Blóðið Jesú rósa rauða

Explicit

“í lífi og dauða laus frá móði, lauguð, þvegin í Jesú blóði. Amen.”

Keywords
14.6(51v (bls. 102))
6. vers; Krists pína
Rubric

“ 7. vers. Tón.: Faðir vor sem á himnum.”

Incipit

Svo sem þú hneigðir höfði þín

Explicit

“anda hugganir dýrstu þíns. Amen.”

Note

Mistalið; með réttu ætti 6. vers að vera hér.

Keywords
14.7(52r (bls. 103))
7. vers; Krists pína
Rubric

“ 8. vers. Tón.: Mikilli farsæld mætir sá.”

Incipit

Sætustu Jesú sár þín rauð

Explicit

“dýrð sé þér Jesú kær. Amen.”

Note

Hér virðist mistalið í handriti; með réttu ætti 6. vers að vera hér.

Keywords
15(52v-54v (bls. 104-108))
Nokkur vers
Rubric

“Eftir fylgja nokkur ágæt vers.”

Keywords
15.1(52v (bls. 104))
1. vers
Rubric

“Fyrsta vers. Tón.: Hjartað þankar hugur, sinni.”

Incipit

Nafnið Jesú náð ríkasta

Explicit

“ég Jesú nafnið geymi. Amen.”

Keywords
15.2(52v (bls. 104))
2. vers
Rubric

“Annað vers. Með sama lagi.”

Incipit

Gef mér þessi góði herra

Explicit

“sé þér samin, sómi, prís og vegsemd. Amen.”

Keywords
15.3(52v-53r (bls. 104-105))
3. vers
Rubric

“Þriðja vers. Tón.: Heiðrum vér Guð af hug og sál.”

Incipit

Að lyktum ber oss lúna heim

Explicit

“Vér róum svo í Jesú nafn. Amen.”

Keywords
15.4(53r (bls. 105))
4. vers
Rubric

“Fjórða vers. Tón.: Hvar mundi vera hjartað.”

Incipit

Fríðleiki heims er harla rýr

Explicit

“sjá það er mjög fallvallt. Amen.”

Keywords
15.5(53r (bls. 105))
5. vers
Rubric

“Fimmta vers. Tón.: Sólin upp runnin er, etc.”

Incipit

Æ þú óyndistíð

Explicit

“Jesús veit værðar dúra. Amen.”

Keywords
15.6(53v (bls. 106))
6. vers
Rubric

“Sjötta vers. Tón.: Allt eins og blómstrið eina, etc.”

Incipit

Nær ég skal hverfa héðan

Explicit

“svo býð ég góða nótt. Amen.”

Note

3 erindi.

Keywords
15.7(53v (bls. 106))
7. vers
Rubric

“Sjöunda vers. Tón.: Einn herra ég best ætti, etc.”

Incipit

Í hættu er heimur þessi

Explicit

“nálægur Maríu son. Amen.”

Keywords
15.8(54r (bls. 107))
8. vers
Rubric

“Áttunda vers. Lagið: Jesús Kristur að Jordan kom, etc.”

Incipit

Gleym minni synd og gef mér náð

Explicit

“Ó drottinn mæti. Amen.”

Keywords
15.9(54r (bls. 107))
9. vers
Rubric

“Níunda vers. Lagið: Upp á fjallið Jesús vendi, etc.”

Incipit

Hafðu Guð í huga og minni

Explicit

“og vit að hann þinn herra er. Amen.”

Keywords
15.10(54r (bls. 107))
10. vers
Rubric

“Tíunda vers. Lagið: Ein kanversk kvinna, etc.”

Incipit

Frið og fögnuð vísan fæ ég

Explicit

“Lofaður sértu Jesú. Amen.”

Keywords
15.11(54v (bls. 108))
11. vers
Rubric

“Ellefta vers. Tón.: Dagur er dýrka ber, etc.”

Incipit

Blóðugi, blóðugi, blóðugi Jesú

Explicit

“Blóðið þitt blæði á mitt, blóðdreypt hjarta. Amen.”

Keywords
15.12(54v (bls. 108))
12. vers
Rubric

“Tólfta vers. Lagið: Mikilli farsæld mætir sá, etc.”

Incipit

Eilífi Guð sem alla sér

Explicit

“sálin ljómi hjá þér. Amen.”

Keywords
16(54v-58v (bls. 108-116))
Sálmar
Rubric

“Nokkur vers á kvöld og morgna.”

Keywords
16.1(54v-55r (bls. 108-109))
1. sálmur
Rubric

“Kvöldvers. Tón.: Meðan Jesús það mæla var, etc.”

Incipit

Krossfesti, sæti kom Jesús

Explicit

“hér og síðar á himna her. Amen.”

16.2(55r (bls. 109))
2. sálmur
Rubric

“2. kvöldvers. Með himna lagi.”

Incipit

Græðarinn bið ég þig góði þess

Explicit

“héðan af aldrei gleymi ég þér. Amen.”

16.3(55r (bls. 109))
3. sálmur
Rubric

“3. kvöldvers. Með sama lagi.”

Incipit

Guð gefi oss öllum góða nótt

Explicit

“bevari oss alla náðin þín. Amen.”

16.4(55r-55v (bls. 109-110))
4. sálmur
Rubric

“4. kvöldvers. Lagið: Hjartað, þankar, hugur”

Incipit

Útaf sofna ég vil glaður

Explicit

“halla ég svo höfði mínu, hægt að móður brjóstum þínum. Amen.”

16.5(55v (bls. 110))
5. sálmur
Rubric

“5. kvöldvers. Lagið: Guðs gæsku prísa, etc.”

Incipit

Þú ljós af ljósi, lífi í dauða mér

Explicit

“hjartans þessi er bón. Amen.”

16.6(55v (bls. 110))
6. sálmur
Rubric

“6. kvöldvers. Lagið: Dagur skein dauðans flein.”

Incipit

Sólarljós leið til sjós

Explicit

“Hjartað mitt, hús sé þitt og hvílurúmið. Amen”

16.7(55v-56r (bls. 110-111))
7. sálmur
Rubric

“7. kvöldvers. Lagið: Meðan Jesús það mæla var, etc.”

Incipit

Jesús heitirðu, Jesús minn

Explicit

“Ó Jesú! Sjá vorn allra hag. Amen.”

Note

2 erindi.

16.8(56r-56v (bls. 111-112))
8. sálmur
Rubric

“8. kvöldvers. Með sama lagi.”

Incipit

Veri nú blessuð brynjan mín

Explicit

“Guð gefi oss öllum góða nótt. Amen.”

Note

3 erindi.

16.9(56v-57r (bls. 112-113))
9. sálmur
Rubric

“Níunda kvöldvers. Með sama lagi.”

Incipit

Særða og stungna síðan þín

Explicit

“góða nótt [veiti oss myl] (!) og öll gleði[t]ár. Amen.”

Note

3 erindi.

16.10(57r (bls. 113))
10. sálmur
Rubric

“Tíunda kvöldvers. Tón.: Blíði Guð, börnum þínum.”

Incipit

Vært og rótt, veit oss að sofa

Explicit

“allt hvað hefur megn og mátt, mátt þinn auglýsi. Amen.”

16.11(57r (bls. 113))
11. sálmur
Rubric

“Ellefta kvöldvers. Tón.: Hjartað, þankar, hugur, sinni”

Incipit

Ég er skriðinn að Jesú fótum

Explicit

“svo hjá mér tefðu. Amen.”

16.12(57v (bls. 114))
12. sálmur
Rubric

“Tólfta kvöldvers. Tón.: Faðir vor sem á himnum ert.”

Incipit

Kvöld míns lífs þegar komið er

Explicit

“kvöld sem væri mitt síðasta. Amen.”

16.13(57v (bls. 114))
13. sálmur
Rubric

“13. kvöldvers. Lagið: Ein kanversk kvinna.”

Incipit

Nú styggir nótta

Explicit

“mjúkt á dúra dýnum, dilli oss herrann Jesús. Amen.”

16.14(58r (bls. 115))
14. sálmur
Rubric

“14. kvöldvers. Tón.: Vér biðjum þig, ó, Jesú Krist.”

Incipit

Sál og líf, heilsu, frelsi, frið

Explicit

“vernd í nótt veiti oss öllum. Amen.”

16.15(58r-58v (bls. 115-116))
15. sálmur
Rubric

“15. kvöldvers. Tón.: Himinsól vendi í hafsins”

Incipit

Jesús þig játandi, ég sofna fer

Explicit

“syngi lífs æðanna raddir. Amen.”

Note

3 erindi.

17(58v (bls. 116))
Morgunsálmur
Rubric

“Morgunvers. Lagið: Nú skyggir nótt á, etc.”

Incipit

Í náðar nafni þínu

Explicit

“bæði úti og inni umfaðmi mig Jesús. Amen.”

18(58v-59r (bls. 116-117))
Kvöldsálmur
Rubric

“Kvöldversið. Lag: Með sama lagi.”

Incipit

Í náðar nafni þínu

Explicit

“dreyptu á mig Jesú. Amen.”

19(59r-60v (bls. 117-119))
Sjöundu viku sálmar
Rubric

“7. viku kvöldvers.”

Keywords
19.1(59r (bls. 117))
1. Sunnudagskvöld
Rubric

“Á sunnudagskvöld. Lagið: Ó drottinn allsvaldandi.”

Incipit

Ó Drottinn allsvaldandi!

Explicit

“ljósið náðar skína. Amen.”

19.2(59r (bls. 117))
2. Mánudagskvöld
Rubric

“Á mánudagskvöld.”

Incipit

Enn er umliðinn dagur

Explicit

“sofum bæði og vökum. Amen.”

19.3(59v (bls. 118))
3. Þriðjudagskvöld
Rubric

“Á þiðjudagskvöld.”

Incipit

Drottinn! sem dimma lætur, deginum eftir fylgja nótt

Explicit

“sjá aftur morgunroða. Amen.”

19.4(59v (bls. 118))
4. Miðvikudagskvöld
Rubric

“Á miðvikudagskvöld.”

Incipit

Í nótt sem yfir stendur

Explicit

“veröld dagur streitir.”

19.5(59v (bls. 118))
5. Fimmtudagskvöld
Rubric

“Á fimmtudagskvöld.”

Incipit

Ó Guð! vor góði herra!

Explicit

“forsjón gjörvallt þinni”

19.6(59v-60r (bls. 118-119))
6. Föstudagskvöld
Rubric

“Á föstudagskvöld.”

Incipit

Faðir! Ó faðir náðar!

Explicit

“böl og sótt, burt þitt varðhald deyfi. Amen.”

19.7(60r (bls. 119))
7. Laugardagskvöld
Rubric

“Á laugardagskvöld.”

Incipit

Vikan er vel um liðin

Explicit

“um í föðurlandi. Amen.”

20(60r-61r (bls. 119-121))
Kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Lagið: Hjartað þankar, hugur, sinni.”

20.1(60r (bls. 119))
1. Kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Lagið: Hjartað þankar, hugur, sinni.”

Incipit

Einn er dagur æfi minnar

Explicit

“prísinu dýrðar þinnar. Amen.”

Note

Án titils - Kvöldvers er yfirtitill fyrir þetta vers og þrjú næstu.

20.2(60v (bls. 120))
2. Kvöldvers
Rubric

“Með sama lagi.”

Incipit

Hæsti drottinn hjálpar mildi

Explicit

“miskunn Jesú hjá mér vaki. Amen.”

Note

Án titils

20.3(60v (bls. 120))
3. Kvöldvers
Rubric

“Með sama lagi.”

Incipit

Ráð þú Jesú æfi alla

Explicit

“ríka dýrðar hvöss upp spretta! Amen. ”

Note

Án titils.

20.4(60v-61r (bls. 120-121))
4. Kvöldvers
Rubric

“Lagið: Lofið Guð! Lofið hann hver sem…”

Incipit

Vært og rótt, veit oss að sofa nú

Explicit

“minn lausnarinn góði. Amen.”

Note

Án titils.

21(61r-61v (bls. 121-122))
Dagleg vers
Rubric

“Dagleg vers. Lagið: Heiðrum vér Guð af hug.”

Keywords
21.1(61r (bls. 121))
1. Daglegt vers
Rubric

“ Lagið: Heiðrum vér Guð af hug.”

Incipit

Hörmungin þegar hjartað slær

Explicit

“kærleiksmerki þitt krossinn er.”

Note

Án titils.

Keywords
21.2(61r-61v (bls. 121-122))
2. Daglegt vers
Rubric

“Lagið: Upp á fjallið Jesús vendi.”

Incipit

Lífsins fyrir liðnar stundir

Explicit

“þú mig leið í himininn.”

Note

Án titils.

Keywords
22(61v (bls. 122))
Andlátsvers
Rubric

“Andlátsvers. Lagið: Faðir vor sem á himnum.”

Incipit

Ó, Guð! Nær dauðans dimmur blær

Explicit

“svo ég lifi af eymdum frí, eilífu þínu ríki í.”

Keywords
23(61v-62v (bls. 122-124))
Andvarpsvers
Rubric

“Andvarpsvers. Lagið: Lífsreglur hollar heyri menn.”

Keywords
23.1(61v (bls. 122))
1. andvarpsvers
Rubric

“Andvarpsvers. Lagið: Lífsreglur hollar heyri menn.”

Incipit

Æfin í heimi meðan mín, minn Drottinn! vara skal

Explicit

“inn leidd í dýrðar sal.”

Note

Án titils.

Keywords
23.2(61v-62r (bls. 122-123))
2. andvarpsvers
Rubric

“Lagið: Mörg er hryðja”

Incipit

Angurs tíðir, allar loksins þverri

Explicit

“og öll sem græta, þrautatár af þerra.”

Note

Án titils.

Keywords
23.3(62r (bls. 123))
3. andvarpsvers
Rubric

“Lagið: Hver sem að reisir hæga byggð.”

Incipit

Ó Jesú! hjartans elskan mín

Explicit

“svo fái ég sæll að skína.”

Note

Án titils. 3 erindi.

Keywords
23.4(62r-62v (bls. 123-124))
4. andvarpsvers
Rubric

“Lagið: Guðs son í grimmu dauðans bönd”

Incipit

Drottinn minn góður! gef ég þér

Explicit

“Líf eilíft Guð mig láti fá. Halelúja.”

Note

Án titils.

Keywords
24(62v-64v (bls. 124-128))
Kvöldvers
24.1(62v (bls. 124))
1. kvöldvers
Rubric

“Kvöldvers. Með lagi: Mikilli farsæld mætir sá.”

Incipit

Kominn er dagur kvöldi að

Explicit

“elskunnar skauti oss um vef, allir svo hvílumst rótt.”

24.2(62v-63r (bls. 124-125))
2. kvöldvers
Incipit

Ó Jesú geym mig enn í nótt

Explicit

“Fólkið og heimili, herra þér afhendist.”

Note

Án titils.

24.3(63r (bls. 125))
3. kvöldvers
Incipit

Bevara mig frá bráðum deyð

Explicit

“svo vonska Satans vofveiflig, veiti ei áhlaup nú”

Note

Án titils.

24.4(63r-63v (bls. 125-126))
4. kvöldvers
Incipit

Guð gefi oss öllum góða nótt

Explicit

“láttu oss í þér sofna sætt, signaður Guð Jesús.”

Note

Án titils.

24.5(63v (bls. 126))
5. kvöldvers
Incipit

Guð gefi oss öllum góða nótt

Explicit

“Guð blessaður vorn greiði hag, Guði svo deyjum vér.”

Note

Án titils.

24.6(63v-64r (bls. 126-127))
6. kvöldvers
Incipit

Gefðu mér Jesú! góða nótt

Explicit

“hvar sem að ég fer lífs um láð, leið mig á gæfu mið.”

Note

Án titils.

24.7(64r (bls. 127))
7. kvöldvers
Incipit

Í nafninu Jesú nú leggst ég

Explicit

“mín sál mun finna og fá, fagnaðar athvarf sitt.”

Note

Án titils.

24.8(64r-64v (bls. 127-128))
8. kvöldvers
Incipit

Fell ég nú að fótum þér

Explicit

“höndin þín blessuð hjálpar fljót, huggunar efli dáð.”

Note

Án titils.

25(64v-65r (bls. 128-129))
Dagleg vers
Rubric

“Daglegt vers. Lagið: Jesús [sic] Vært og rótt veit oss að sofa.”

Keywords
25.1(64v (bls. 128))
1. daglegt vers
Rubric

“Daglegt vers. Lagið: Jesús [sic] Vært og rótt veit oss að sofa.”

Incipit

Jesús minn, eftir þér leita ég

Explicit

“Svali nú, svali nú, sárin þín, sálinni minni.”

Keywords
25.2(64v (bls. 128))
2. daglegt vers
Incipit

Upp til þín, ó Jesú!

Explicit

“Ljúfi Jesú! lausnari minn, leið þú mig þangað.”

Note

Án titils.

Keywords
25.3(65r (bls. 129))
3. daglegt vers
Incipit

Langt finnst mér, lifandi Guð

Explicit

“Yndið, yndið, yndið mitt er tign á hæðum. Amen, halelúja.”

Note

Án titils.

Keywords
26(65r-66r (bls. 129-131))
Bænaandvarpanir
Rubric

“Nokkrar hjartnæmar bænaandvarpanir.”

Keywords
26.1(65r (bls. 129))
1. bæn
Incipit

Drottins beiskur dauði

Explicit

“það gefi mér Guð, faðir, sonur og heilagur andi. Amen”

Note

Án titils.

Keywords
26.2(65v (bls. 130))
2. bæn
Incipit

Vertu minn Jesús í lífinu

Explicit

“burt hreinsi og þvoi af mér allar blóðugar syndir í Jesú nafni. Amen.”

Note

Án titils.

Keywords
26.3(65v (bls. 130))
3. bæn
Incipit

Blóðið Jesú Kristi þvoi mig og hreinsi

Explicit

“Guð heilagur andi. Amen.”

Note

Án titils.

Keywords
26.4(65v-66r (bls. 130-131))
4. bæn
Incipit

Guð gefi mér gott að læra

Explicit

“sökum og syndum með þínu blessaða blóði. Amen.”

Note

Án titils.

Keywords
26.5(66r (bls. 131))
5. bæn
Incipit

Minn Guð og Drottinn! ég bið

Explicit

“hjálplega endalykt, fyrir Jesúm Kristum. Amen.”

Note

Án titils.

Keywords
27(66r-67r (bls. 131-133)
Morgunbæn
Rubric

“Morgunbæn.”

Incipit

Í þínu blessaða nafni

Explicit

“Jesúm Krist minn endurlausnara. Amen.”

28(67r-67v (bls. 133-134))
Kvöldbæn
Rubric

“Kvöldbæn.”

Incipit

Lofaður veri góður Guð

Explicit

“í þínar hendur fel ég m[inn] anda. Amen.”

29(67v (bls. 134))
Bæn
Rubric

“Ein góð bæn.”

Incipit

Guð hjálpi mér til að læra

Explicit

“fyrir Jesúm Kristum, Frelsara minn. Amen.”

Keywords
30(68r-69r (bls. 135-137))
Morgunsálmur
Rubric

“Einn góður morgunsálmur. Lagið: Jesú þínar opnu undir.”

Incipit

Augun Jesú allt sjáandi

Explicit

“þér sé lofgjörð lögð og framin, lifandi Guð um aldir. Amen.”

Note

8 vers.

31(69r-69v (bls. 137-138))
Sálmavers
Rubric

“Þrjú sálmavers. Lagið: Þér himnar hefjið dýrð.”

Incipit

Eg býð ó Jesú! þér

Explicit

“veittu mér styrk þíns anda. Amen.”

Note

3 vers.

Keywords
32(69v (bls. 138))
Vers
Rubric

“Eitt vers. Tón.: Oss lát þinn anda styrkja.”

Incipit

Sárt er að missa þinnar svölunar, Drottinn kær

Explicit

“sælgæti hlotnist um síðir mér.”

Note
Fyrir neðan er bókahnútur (bl. 69v og þar fyrir neðan skrifað. “Endir.”

Næsta blað (70r) hefst í ellefta sálmaversi; hér vantar blað á milli

Keywords
33(70r-71r (bls. 139-141))
Sálmur
Explicit

“Jesú góði, Jesú minn, Jesú minn.”

Note

Sálmurinn hefst inn í 11. versi en versin hafa upphaflega verið 23.

Keywords
34(71r-72r (bls. 141-143))
Sálarrímur
Rubric

“Sálarrímur í söngvísu sett af sr. Eiríki Hallssyni. Lagið: Á þér herra hef ég nú von.”

Incipit

Upp til fjallanna ég augum lít

Explicit

“Ó Jesú, Jesú góður. Amen.”

Note

13 erindi.

Bibliography

(sjá Rímnatal I-II: 1966: 37-38)

35(72r-72v (bls. 143-144))
Bænarsálmur
Rubric

“Bænarsálmur kveðinn af sr. Sigurði Gíslasyni. Lagið: Hvar mundi vera hjartað mitt.”

Incipit

Sú eðla þýða

Explicit

“ó Jesú fær mig upp að þér. Amen, halelúja. Amen.”

Note

8 erindi.

Bibliography

(sjá Rímnatal I-II: 1966: 125-126)

Keywords
36(73r-75v (bls. 145-150))
Um paradís
Rubric

“Sálmur um þá himnesku paradís. Tón.: Þökk sé þér góð gjörð.”

Incipit

Langar mig í lífs höll

Explicit

“Amen, amen, já, já, drottni sé dýrð há. Amen.”

Note

22 erindi.

Keywords
37(75v (bls. 150))
Iðrunarsálmur
Rubric

“Einn iðrunarsálmur. Tón.: Þér þakkir gjörum, etc.”

Incipit

Guð faðir góður, Guð þolinmóður

Note

Það vantar niðurlagið. Hér eru aðeins þrjú vers og fyrsta línan í því fjórða.

Á eftirfarandi blaði er niðurlag sálms og hefst það í 17. versi; hugsanlegt er því að blað/blöð vanti með tólf versum.

Erfitt er að sjá nákvæmlega hve mörg blöð vantar; merki eru um viðgerðir og hugsanlegar styrkingu á bandinu eru við kveraskil.

Keywords
38(76r-77v (bls. 151-154))
Bænarsálmur
Rubric

“Einn bænarsálmur. Tón.: Blíði Guð börnum þínum ei gleym.”

Incipit

Ljósið þitt, lýsi upp Jesú kær

Note

Á eftir bl. 77v vantar sennilega blað skv. bandinu og niðurlag það sem er efst á bl. 78r virðist úr öðrum sálmi þar sem sennilega var upphaf fyrsta nýársvers.

Keywords
39(78r (bls. 155))
Nýársvers
39.1(78r (bls. 155))
1. nýársvers
Explicit

“og kristninnar allri þjóð, um álfur heimsins víða. Amen.”

Note

Vantar upphaf; bl. 78r hefst á niðurlagi versins.

39.2(78r (bls. 155))
2. nýársvers
Rubric

“Annað nýársvers. Tón.: Á einn Guð vil ég trúa.”

Incipit

Jesús unnustinn æðsti

Explicit

“Jesús, Jesús oss lýsi, Jesús um eilíf ár. Amen.”

Colophon

“”

Note

Þetta vers og þau fjögur sem næst koma eru nýársvers og hafa sennilega verið saman í efnislegri flokkun skrifarans, ásamt fyrsta erindi sem á undan vantar að mestu.

39.3(78r (bls. 155))
3. nýársvers
Rubric

“Þriðja nýársvers.”

Incipit

Nótt er komin, nú er dagsins endi

Explicit

“sálar föður sendi. Amen.”

39.4(78r-78v (bls. 155-156))
4. nýársvers
Rubric

“Fjórða nýársvers. Tón.: Lofið Guð, lofið hann, hver sem kann.”

Incipit

Nýársgjöf nú blessuð komin er

Explicit

“Blessuð lífsins lind, hún lífgar oss alla.”

39.5(78v (bls. 156))
5. nýársvers
Rubric

“Fimmta vers á nýári. Tón.: Mikilli farsæld mætir sá.”

Incipit

Gefi oss öllum gleðilegt ár

Explicit

“með heilagt lofgjörðartal. Amen.”

39.6(78v (bls. 156))
6. nýársvers
Rubric

“Sjötta nýársvers. Tón.: Lofið Guð, lofið hann, hver sem kann.”

Incipit

Árið nýtt, kóróni kristindóm

Explicit

“og gefi oss öllum gleðilegt ár, græðarinn Jesús. Amen.”

40(79r (bls. 157))
Páskasálmur
Keywords
40.1(79r (bls. 157))
1. páskasálmur
Rubric

“Páskavers. Lagið: Hjartað þankar, hugur, sinni.”

Incipit

Ný upp runnin sólin sanna

Explicit

“Allra best í himnaríki. Amen.”

Keywords
40.2(79r (bls. 157))
2. páskavers
Rubric

“Annað páskavers. Tón.: Vor herra Jesús vissi.”

Incipit

Vort hátíðahald, helga þú

Explicit

“um allar aldir alda. Amen.”

Keywords
41(79r-79v (bls. 157-158))
Jólavers
41.1(79r-79v (bls. 157-158))
1. jólavers
Rubric

“Jólavers. Lagið: Heiðrum einn Guð af hug og sál.”

Incipit

Hátíð vegleg að höndum fer

Explicit

“Látum því síst á lofgjörð stans.”

41.2(79v (bls. 158))
2. jólavers
Rubric

“Annað jólavers. Lagið: Lofið Guð lofið hann hver sem kann.”

Incipit

Heilög jól, höldum í nafni Krists

Explicit

“fæddist, fæddist, fæddist oss, vor frelsarinn Jesús. Amen.”

42(79v (bls. 158))
Nýársvers
Rubric

“Nýársvers. Tón.: Ó Guð vor faðir sem í himnaríki.”

Incipit

Óskasteinninn ert oss biðjandi

Note

Niðurlag vantar (sjá. griporð neðst á bl. 79v).

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
i + 79 + i bl.
Foliation

Handritið er í heild sinni óblaðmerkt en sums staðar má greina eldri blaðmerkingu á neðri spássíum; t.d. er blaðmerkt frá 2-5 á rektóhlið blaða með samsvarandi blaðnúmerum; blöð 10-13 eru einnig merkt 2-5 á rektóhlið; á bl. 19r-21v er blaðmerkt með sama hætti 3-5.

Blaðsíðumerking 1-138; 20 bls. aftast í handriti eru ótölusettar.

Bls.120 er tölusett 112 og bls. 133 er tölusett 131; í hvorugu tilfelli gætir áhrifa í blaðsíðumerkingu að öðru leyti en þessar blaðsíður bera röng númer.

Condition

  • Bl. vantar í hdr.:

    Við lok blaðsíðutals á milli bl. 69v og 70r; á milli bl. 75v og 76r; á milli bl. 77v og 77r (efnislegt framhald styður þetta einnig - þar sem næsta vers er annað versið); bl. 79 (aftasta bl.) virðist hafa átt sér framhald þar sem blaðið endar á griporði' græðandi'

  • Innanverð hlið aftara spjaldblaðs hefur losnað alveg frá; sú fremri er byrjuð að losna; greinlegt er að handritið hefur verið mikið handleikið og viðgerðir eru á stöku stað (bl. 70, 74-79)

    Pappír er misþykkur; þynnri eru t.d. bl. 50r-55v

    Blöð eru misdökk og nokkuð um skellur sem rekja má til notkunar og bleks.

  • Bl. 54 og 55 er laust úr bandinu.
  • Bl. 75: rifið er upp í efri spássíu.
  • Skinnið hefur rifnað á efra horni bókarkápu.
Layout
Fjöldi lína er á bilinu 19-25.

Einn dálkur.

Yfirleitt er strikað lauslega fyrir leturfleti blaða; undantekning: bl. 70r-72v.

Hlaupandi titlar eru víðast á efri spássíum og griporð koma fyrir á þeim neðri.

Script
Decoration

Breiður skrautbekkur er við upphaf texta á bl. 2r; grennri bekkir eru m.a. á bl. 52v, 65r, 66r, 68r

Bókahnútar eru á aftari hluta titilsíðu, bl. 39r og á bl. 69v.

Fyrirsagnir eru yfirleitt ritaðar skrautstöfum.

Pennaskreyttir upphafsstafir víða.

Binding

Pappaspjöld og kjölur klædd skinni.

History

Provenance
  • Á saurblaði stendur:“Halldóra Sveinsdóttir á þessa bók með réttu og enginn annar, vitnar Kristín [00] Sveinsdóttir.

  • Á efri spássíu titilsíðu stendur: Guðrún Björns.

  • Á innanverða hlið aftara spjaldblaðs hefur verið notaður blár pappír sem á hefur verið skrifaður texti. Þar er m.a. ritað:“Jón Sveinsson hefur skrifað.”

  • Þar koma einnig fyrir nöfnin Árni Sveinsson, Bjarni Sveinsson, Sigríður Sveinsdóttir.

Á bl. 74v er skrifað:“Sveinn Bjarnason á þessa bók með réttu.

Acquisition

Handritið er gjöf frá Halldóri Halldórssyni til Handritasafns Íslands (janúar 1998).

Additional

Record History

VH skráði handritið 12-19. september 2008.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
« »