Handrit.is
 

Manuscript Detail

SÁM 38

There are currently no images available for this manuscript.

Spádómsrit; Iceland, 1890-1910

Name
Valgerður Hilmarsdóttir 
Birth
15 May 1956 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Jón Samsonarson, Marínó 
Birth
24 January 1931 
Death
16 September 2010 
Occupation
 
Roles
Scholar; Donor 
More Details
Full Title

Spámaður, þulur og gátur. Líka ein hrakningsríma

Contents

1(2r-22v)
Athugasemd
Rubric

“Hins engelska þýðara athugsemd”

Incipit

Frumritið eftir hverju það sem hér kemur fyrir …

Explicit

“… Vertu ánægður með þína núverandi lukku”

Note

Meðal efnis eru “ reglur fyrir hvernig spyrja á” (blöð 2v-5r), “spádómstafla ”(blöð 5r-6v) og spádómar merktir í röð frá Á-Q (blöð 7r-22v).

Keywords
2(23r-25r)
Gátur
Keywords

2.1(23r-24v)
Gáta - I
Rubric

“Gáta.”

Incipit

Fór ég eitt sinn á fiskum víða …

Explicit

“… sá er þuluna saman hnýtti og sínum líkum sendir að ráða”

Note

Fyrsta gáta er ekki númeruð í handriti.

Keywords

2.2(24v-25r)
Gáta - II
Rubric

“2. gáta”

Incipit

Hvert er það fangafar …

Explicit

“… hvað svoddan allt þýðir, þá muntu kanna hylli manna.”

Note

Keywords

2.3(25r)
Gáta - III
Rubric

“3. gáta”

Incipit

Hver er sá aldingarður …

Explicit

“… 4 hreiður og í hverju hreiðri 7 fuglar og heita sitt hver.”

Note

Keywords

3(25v-29v)
Brot úr þulinni “um Jón mannorðsþjóf”
Rubric

“Brot úr þulunni um Jón mannorðsþjóf.”

Incipit

Getinn af níðskældum pokapresti …

Explicit

“…í þetta sinn, ekki fá menn fleira í fréttum af þér en síðar meira.”

Keywords
4(29v-31v)
Rúnastafróf
Rubric

“Nokkur rúnastafróf”

Incipit

1. Málrúnir …

Explicit

“… Stafarúnir”

Keywords
5(31v-45r)
Þulur
Keywords
5.1(31v-34v)
I. þula
Rubric

“Þula”

Incipit

Kátt er um jólin, koma þau senn …

Explicit

“… ljóðin eru þrotin og lifið þið vel.”

Note

Fyrsta þula er ónúmeruð í handriti.

Keywords
5.2(34v-35r)
II. þula
Rubric

“II. þula”

Incipit

Sat ég undir fiskahlaða …

Explicit

“… nema bógur og læri.”

Keywords
5.3(35v)
III. þula
Rubric

“III. þula”

Incipit

Játa mín Táta …

Explicit

“… og þó er ekki hálftalið liðið hennar Tátu.”

Keywords
5.4(35v-36r)
IV. þula
Rubric

“IIII. þula”

Incipit

Ríða, ríða ho ho, til vina landa …

Explicit

“… nú er nógur maturinn þegar stúlkan ríður.”

Keywords
5.5(36r-36v)
V. þula
Rubric

“V. þula”

Incipit

Gott er að ríða sandana mjúka, það gerir ekki hestana sjúka …

Explicit

“… nema bógur og læri.”

Keywords
5.6(36v-37r)
VI. þula
Rubric

“VI. þula”

Incipit

Heyrði ég í hamrinum, hátt var látið …

Explicit

“… hef ég ekki hallast á hestinum og ríða verð ég þó.”

Keywords
5.7(37r-37v)
VII. þula
Rubric

“VII. þula”

Incipit

Krummi fló kátur á sjó …

Explicit

“… og bamsaði við og sagði -líllíló.”

Keywords
5.8(37v)
VIII. þula
Rubric

“VIII. þula”

Incipit

Konan gekk til kirkjudyra …

Explicit

“… með flauta kopp í hendi og fingur niðri þrjá.”

Keywords
5.9(38r-40r)
IX. þula
Rubric

“IX. þula. Þórnaðarþula”

Incipit

Hlusti til mín fólk mitt …

Explicit

“… feitleik fallið höfuð úr tönn”

Keywords
5.10(40r)
X. þula
Rubric

“X. þula”

Incipit

Grýla reið með garði, gekk með henni Varði …

Explicit

“… út svo trú ég að það færi.”

Note

Á spássíu blaðs 40r stendur“Grýla rétt hjá garði gekk / fyrr en mig varði o.s.frv.”

Keywords
5.11(40r-40v)
XI. þula
Rubric

“XI. þula”

Incipit

Krumminn á skjánum, kallar hann inn …

Explicit

“… Krumminn á skjánum, kallar hann inn.”

Keywords
5.12(40v)
XII. þula
Rubric

“XII. þula”

Incipit

Krumminn á skjá, skjá, skekur hann belti þrjá, þrjá …

Explicit

“… liggja ljótum hjá, hjá, leiðum krumma þá, þá.”

Keywords
5.13(41r)
XIII. þula
Rubric

“XIII. þula”

Incipit

Oddur sá blessunar bræddur …

Explicit

“… hvar hann er staddur.”

Keywords
5.14(41r-42v)
XIV. þula
Rubric

“XIV. þula. Danslilja”

Incipit

Við í lund-lund fögrum eina stund …

Explicit

“… rjóður stundi, móð mundi, myndað yndi fljóð.”

Keywords
5.15(42r-42v)
XV. þula
Rubric

“XV. þula. Klausturhjúin á Möðruvöllum 1739”

Incipit

Jón er títt um hús og haga, hjörð og annir bús að klaga …

Explicit

“… knörrinn Brakks með girðing staga. ”

Keywords
5.16(42v-43r)
XVI. þula
Rubric

“XVI. þula. Lof letinnar.”

Incipit

Leti er landsins sæla …

Explicit

“… voldug vörn harmkvæla, væri hún djöflafæla.”

Keywords
5.17(43r-43v)
XVII. þula
Rubric

“XVII. þula. Aldarsumbl”

Incipit

Senn er öldin svella, sumbli farin að hella …

Explicit

“… hin hvella hennar styttist rella.”

Keywords
5.18(43v-44r)
XVIII. þula
Rubric

“XVIII. Illmálug tunga”

Incipit

Málug tunga mæðir margan …

Explicit

“… þræðir heilög skrift það ræðir.”

Keywords
5.19(44v-45r)
XIX. þula
Rubric

“XIX. þula”

Incipit

Kom ég út og kerling leit ófrýna …

Explicit

“… fær hana aldrei litlu dóttur mína.”

Keywords
6(45r-45v)
Stökur
Rubric

“Tvær stökur”

Keywords
6.1(45r-45v)
Staka - I
Incipit

Grettir þótti gott óvætti að hitta …

Explicit

“… læt ég þér drjúgast dump, dragast um gump.”

Keywords
6.2(45v)
Staka - II
Incipit

Viljirðu voga mump …

Explicit

“… læt ég þér drjúgast dump, dragast um gump.”

Keywords
7(45v-48v)
Gátur
Rubric

“Gátur”

Incipit

Sá ég sitja settan hal með sextán rósum, böndin þrjú á búki ljósum, bjargaði hann mér frá hungurs glósum …

Explicit

“… Tveir menn gengu á fjall og báru það á milli sín sem báðir hétu.”

Note

24 gátur.

Keywords

8(49r-58v)
Hrakningsríma Björns Björnssonar
Author

Bjarni Guðmundsson

Rubric

“Hrakningsríma Björns sál. Björnssonar árið 1858

Incipit

Dvínar njóla dagað er …

Explicit

“… sagna meiður mér, mærðar smið forláti.”

Note

Ríman er hér 113 erindi; samkvæmt Rímnatali (bls. 251) er ríman sögð vera 104 erindi (sjá einnig SÁM-skrá).

Physical Description

Support

Bók.

Pappír.

No. of leaves
i + 58 + i blöð
Foliation

Handritið er hvorki blaðmerkt né blaðsíðumerkt í heild sinni.

Síðari tíma blaðsíðumerking er með 10 bls. millibili frá: 11, 21, 31, 41, 51, 61, 71, 81, 91, 101, 111. Bls. 45 og 97 eru tölusettar; strikað er yfir ranglega tölusettar síður: 101 (bls. 103), 111 (bls. 113) og 114 (bls. 116) og þar er fært inn rétt blaðsíðutal (116).

Collation

Átta kver.

  • Kver I: bl. 1-10, 5 tvinn.
  • Kver II: bl. 11-16, 3 tvinn.
  • Kver III: bl. 17-24, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 25-32, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 33-40, 4 tvinn.
  • Kver VI: bl. 41-48, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 49-56, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 57-58, 1 tvinn.

Condition

  • Bandið er heillegt en marmarapappír (brúnn og drapplitaður) á spjöldum er rifinn af að hluta.
  • Ofið efni á kili og hornum er farið að gefa sig.
  • Rifið er upp í blöð 13, 26 og 27.

Layout

  • Eindálka.
  • Línufjöldi ca 20.
  • Víðast hvar er strikað fyrir innri, ytri og efri spássíu, neðri spássía er undanskilin.
  • Í Hrakningsrímunni er aðeins strikað fyrir leturfleti á fyrstu blaðsíðu (blaði 49r).

Script

Með einni hendi, skrifari óþekktur, snarhönd.

Decoration

Titilsíða er skrautskrifuð og fyllt upp í stafi með rauðu bleki.

Fyrirsagnir eru með örlítið stærra letri en textinn almennt en í sama lit (blek: dökkgrátt eða svart).

Á blöðum 7-22 eru ritaðir upphafsstafir í stafrófsröð Á-Q; einn stafur á hverju blaði (Á: 7r og 7v; B: 8r og 8v, o.s.frv.)

Additions

  • Á blaði 40rer ritað annað upphaf á X. þulu, þ.e.: “Grýla rétt hjá garði gekk / fyrr en mig varði, o.s.frv.”
  • Efst á titilsíðu er stimpill með skútu undir seglum, en undir stendur: “Hermann S Jónsson.” Þar ræðir trúlega um Hermann skipstjóra í Flatey (sbr. ópr. skrá SÁM).

Binding

Band (175 mm x 110 mm x 9 mm) er hugsanlega frá því um aldamótin 1900 eða frá upphafi 20. aldar. Kápuspjöld eru klædd marmarapappír; líndúkur er á kili og hornum. Pappír bókarinnar er blár nema sá pappír sem Hrakningsríman er skrifuð á en hún er skrifuð á ólitaðan pappír.

Handritið liggur í öskju með SÁM 39.

History

Origin

Handritið er skrifað á Íslandi um 1900 eða á 20. öld (sbr. ópr. skrá SÁM).

Provenance

Líklegt er talið að handritið hafi verið í eigu Hermanns S. Jónssonar skipstjóra í Flatey (sbr. blað 1r), “en ella er ferill þessa handrits ókunnur.”

Additional

Record History

VH skráði handritið 18.-21. september 2008 og bætti við og lagfærði í september 2010, Jón Samsonarson skráði ca 1970 (sjá ópr. skrá SÁM).

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Rímnatali (bls. 251)
« »