Handrit.is
 

Manuscript Detail

NKS 139b 4to

There are currently no images available for this manuscript.

Kvæðabók; Iceland, 1655

Full Title

Ein lítil vísnasyrpa eður samdráttur þeirra kvæðiserinda …

Language of Text
Icelandic

Contents

Nú byrjast kvæði af iðranaryfirbótinni sem eftir fylgir
Keywords
1.1(2r-3v)
Sjálfur Guð drottinn sannleikans
Incipit

Sjálfur Guð drottinn sannleikans / sagt hefur málshátt þann …

Note

32 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.2(3v-5r)
Margur unir í myrkri sér
Rubric

“Annað iðranarkvæði”

Incipit

Margur unir í myrkri sér / megi hann skemmtun finna …

Note

29 erindi.

1.3(5r-6r)
Ó, eg manneskjan auma
Rubric

“Þriðja iðranarkvæði”

Incipit

Ó, eg manneskjan auma / erfitt mér ganga vill …

Note

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.4(6r-v)
Enn vil eg einu sinni
Rubric

“Fjórða iðranarkvæði”

Incipit

Enn vil eg einu sinni / yrkja kvæði um stund …

Note

15 erindi. 16. erindi vantar því blöð hafa glatast úr handritinu.

Nótur við fyrsta erindið.

Fimmta iðranarkvæði hefur glatast.

1.5(7r-7v)
Þó erindin vísna versa
Rubric

“[Sjötta iðranarkvæði]”

Incipit

… flýr / sitt hefur hvör í sinni …

Note

13 erindi. Vantar framan af fyrsta erindi.

1.6(7v-9v)
Eg skal svo byrja mín skriftamál
Rubric

“Sjöunda iðranarkvæði”

Incipit

Eg skal svo byrja mín skriftamál /skýrt fyrir kristnum mönnum …

Note

34 erindi.

Nú eftirfylgja sálmavísur og kvæði af ávöxtum iðranarinnar eða góðum verkum a...
Rubric

“Nú eftirfylgja sálmavísur og kvæði af ávöxtum iðranarinnar eða góðum verkum af Guðs boðorðum.”

Keywords
1.7(9v-10r)
Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra
Incipit

Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra …

Note

8 erindi.

1.8(10r-11v)
Hljóttu Guðs náð hver og einn
Rubric

“Enn einn lifnaðarspegill”

Incipit

Hljóttu Guðs náð hver og einn / sem heitir og ert hans lærisveinn …

Note

30 erindi.

1.9(11v-14r)
Aðalrót allra dyggða
Rubric

“Af þeirri seinni töflunni”

Incipit

Aðalrót allra dyggða / almáttugur Guð minn …

Note

41 erindi.

1.10(14r-15v)
Alleina til Guðs set trausta trú
Rubric

“Enn einn dyggðaspegill út dreginn af því gyllini ABC úr þýðversku”

Incipit

Alleina til Guðs set trausta trú / á tæpa mannshjálp ei bygg þú …

Note

24 erindi.

1.11(15v-16v)
Andlegt kvæði af elskunnar dyggðum
Rubric

“Enn eitt kvæði af góðum verkum og þeirra uppsprettu sem er kærleikurinn. Lag sem Friðarbón”

Incipit

Andlegt kvæði af elskunnar dyggðum / eitt hef eg mér í þanka fest …

Melody

Lag sem Friðarbón

Note

15 erindi.

1.12(16v-17v)
Upp líttu, sál mín, og umsjá þig vel
Rubric

“Enn ein ljúflig hugvekja til andligrar andvarasemi”

Incipit

Upp líttu, sál mín, og umsjá þig vel

Note

24 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
Nú eftirfylgja kvæði sem hníga að historium heilagrar skriftar.
Rubric

“Nú eftirfylgja kvæði sem hníga að historium heilagrar skriftar.”

Keywords
1.13(17v-19r)
Af Jósep unga Jakobs syninum fríða
Incipit

Af Jósep unga Jakobs syninum fríða / börnin læri þá bestu list …

Note

31 erindi.

Keywords
1.14(19r-21r)
Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta
Rubric

“Kvæði af Gedeon Judicum. 6., 7., 8. cap.”

Incipit

Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta …

Note

31 erindi.

Keywords
1.15(21r-23v)
Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð
Rubric

“Þriðja kvæði af móðurinni og hennar sjö sonum. Macab. 7. cap.”

Incipit

Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð / og kynna hvað til bar forðum tíð …

Note

41 erindi.

Keywords
1.16(23v-26r)
Andleg skáldin iðka mest
Rubric

“Fjórða kvæði af þeirri bersyndugu kvinnu. Luc. 7. cap.”

Incipit

Andleg skáldin iðka mest / efnið úr guðspjalls ræðum …

Note

45 erindi.

Keywords
1.17(26r-27r)
Heyr minn Guð helgasti
Rubric

“Fimmta kvæði af því Evangelie. Matth. 22. cap.”

Incipit

Heyr minn Guð helgasti / hjartans vinur trúfasti …

Note

21 erindi.

Keywords
1.18(27r-28r)
Varla kalla ég vera við of
Rubric

“Kvæði um ágæti Guðs orðs.”

Incipit

Varla kalla ég vera við of / víst meðal kristinna þjóða …

Refrain

Eitt blóm er mjög mætt sem mér geðjast að …

Note

12 erindi auk viðlags.

Keywords
1.19(28r-28v)
Adam braut og öll hans ætt
Rubric

“Annað kvæði sama slags.”

Incipit

Adam braut og öll hans ætt / Evangelium er dýrmætt …

Refrain

Evangelium er dýrmætt öllum kristnum þjóðum …

Note

8 erindi auk viðlags.

Keywords
1.20(28v-29r)
Guðs míns dýra
Rubric

“Þrjú smákvæði áhrærandi góða samvisku fyrir Guði og mönnum”

Incipit

Guðs míns dýra …

Note

13 erindi.

Keywords
1.21(29r-29v)
Gjörist mín hyggjan
Rubric

“Annað kvæði nær sömu meingar.”

Incipit

Gjörist mín hyggjan glöð og þýð …

Note

13 erindi.

Keywords
1.22(29v-30r)
Þolinmæði er dyggðin dýr
Rubric

“Þriðja kvæði hnígandi að hinum báðum.”

Incipit

Þolinmæði er dyggðin dýr …

Refrain

Umburðarlyndið eitt er best …

Note

12 erindi auk viðlags.

Keywords
1.23(30r-31r)
Hugsun kalda hef ég að halda
Rubric

“Kvæði sem hnígur að lögmáli og evangelo.”

Incipit

Hugsun kalda hef ég að halda / um hörmung alda og hjarta mínu fyrr og síð …

Note

20 erindi.

Keywords
Nú eftirfylgja söngvísur og kvæði til vor herra Jesúm Kristum.
Rubric

“Nú eftirfylgja söngvísur og kvæði til vor herra Jesúm Kristum.”

Keywords
1.24(31r-32r)
Þegar minn dauði og dómurinn þinn
Incipit

Þegar minn dauði og dómurinn þinn / dettur á mig ó Jesú minn …

Note

20 erindi.

Keywords
1.25(32r-32v)
Ó Jesú elsku hreinn
Rubric

“Önnur söngvísa til Kristum.”

Incipit

Ó Jesú elsku hreinn / æðri þér finnnst ei neinn …

Note

20 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.25(32v-33r)
Heilags anda lið mér ljá
Rubric

“Þriðja kvæði sama slags.”

Incipit

Heilags anda lið mér ljá / lítinn af mér sníða …

Refrain

Jesú hefur barnið blíða …

Note

11 erindi auk viðlags.

Keywords
1.26(33r-33v)
Fornmæli eitt ég finn mér það
Rubric

“Fjórða kvæði til Kristum.”

Incipit

Fornmæli eitt ég finn mér það / sem fá mun ég her í kvæði stað …

Refrain

Það er mín hjartans þýðust vild …

Note

14 erindi auk viðlags.

Keywords
1.27(33v-34r)
Ó, Jesú minn, ég finn að álíður hér
Rubric

“Fimmta kvæði eður söngvísa til Kristum, lag. tibilaus.”

Incipit

Ó, Jesú minn, ég finn að álíður hér / trú er sú mín til þín, takir þú við mér …

Note

6 erindi.

Keywords
1.28(34r-35r)
Herra minn Jesús hægur í lund
Rubric

“Sjötta kvæði til Kristum”

Incipit

Herra minn Jesús hægur í lund / þú heyr nú það …

Note

22 erindi.

Keywords
1.29(34r-35v)
Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí
Rubric

“Sjöunda söngvísa um Kristí fæðing.”

Incipit

Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí / dauðlegan hag vorn með sínum krafti upplýsti …

Note

5 erindi.

Nótur fylgja við fyrsta erindið.

Keywords
1.30(35v-36r)
Heyr þú sem huginn upp lýsir
Rubric

“Áttunda andlegt kvæði til Kristum.”

Incipit

Heyr þú sem huginn upplýsir / herra Guð vitur og dýr …

Note

10 erindi.

Keywords
1.31(36r-38r)
Kristur minn Jesús komi til þín
Rubric

“Níunda sálmvísa um pínuna Kristi. Ton. Endurlausnarinn vor.”

Incipit

Kristur minn Jesús komi til þín / kveðjan blíð og heilsan mín …

Melody

Endurlausnari vor

Note

51 erindi.

Keywords
1.32(38r-38v)
Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra
Rubric

“Tólfti sálmur Davíðs.”

Incipit

Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra / mig vantar eigi hvað mín þörf kann vera …

Note

3 erindi.

Keywords
1.33(38v-39r)
Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín
Rubric

“Enn einn sálmur úr þýðverskunni.”

Incipit

Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín / mig forlát á jörð hér eigi …

Note

5 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.34(39r-39v)
Óð skal hefja og ekki tefja
Rubric

“Nú fylgja þrjú kvæði með sínu innihaldi.”

Incipit

Óð skal hefja og ekki tefja angur að kefja / og andlega skemmtun tjá …

Note

11 erindi.

Keywords
1.35(39r-41r)
Mýkja vildi ég mærðar grein
Rubric

“Annað kvæðiskorn.”

Incipit

Mýkja vildi ég mærðar grein / mínum guði til handa …

Note

14 erindi.

Keywords
1.36(41r-41v)
Ég hef upp til þín mitt góðfúst geð
Rubric

“Enn eitt ljúflegt kvæði.”

Incipit

Ég hef upp til þín mitt göfugt geð / guðdóms þrenning frábæra …

Note

10 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.37(42r-42v)
Þig bið ég þrátt
Rubric

“Enn ein söngvísa um dómsdag.”

Incipit

Þig bið ég þrátt / þýður Guð dag sem nátt …

Note

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.38(42v-43v)
Kominn er heimur að kveldi víst
Rubric

“Enn eitt kvæði um dómsdag.”

Incipit

Kominn er heimur að kveldi vís / kristnin við það dyljist síst …

Refrain

Mál er að linni …

Note

14 erindi auk viðlags.

Keywords
1.39(43v-44r)
Kem ég enn upp með kvæðið nýtt
Rubric

“Bænarreglur fyrir börnin i kvæðishætti.”

Incipit

Kem ég enn upp með kvæðið nýtt / kveða skal það fyrir ungdóminn …

Refrain

Bænin góð er best eitt það …

Note

16 erindi auk viðlags.

Keywords
1.40(44r-45v)
Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð
Rubric

“Enn eitt kvæði um níu mannsins óvini sem hann ama í þessum heimi.”

Incipit

Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð / sem guðrækni hafið sanna …

Note

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.41(45v-46v)
Heyr mig ó guð minn faðir hýr
Rubric

“Ein söngvísa úr dönsku snúin.”

Incipit

Heyr mig ó guð minn faðir hýr / hvers ég mun þig biðja …

Note

18 erindi.

Keywords
1.42(46v-47r)
Heyr þú oss himnum á
Rubric

“Enn eitt söngvísukorn með tvísöngslag.”

Incipit

Heyr þú oss himnum á / hýr vor faðir börn þín smá …

Note

11 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.43(47v-48r)
Adam fyrst því valda vann
Rubric

“Enn nokkur erindi kveðin einn harðan vetur.”

Incipit

Adam fyrst því valda vann / að mjög þægir nú margt að …

Note

15 erindi.

Keywords
1.44(48r-49r)
Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr
Rubric

“Eitt lítið raunakvæði.”

Incipit

Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr / hamingjan við mér baki snýr …

Note

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
1.45(49r-49v)
Kom þú minn herra Kristi
Rubric

“Enn ein söngvísa með lag. hörmung mitt hjarta stangar.”

Incipit

Kom þú minn herra Kristi / kom nú og blessa mig …

Hugraun mitt hjarta stangar

Note

12 erindi.

Keywords
1.46(49v-50v)
Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða
Rubric

“Enn eitt kvæðiskorn.”

Incipit

Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða / Maríuson hefur mér í vil …

Refrain

Tefja mun ég af tímann vetrarhríða …

Note

20 erindi auk viðlags.

Keywords
1.47(50v-52v)
Manns náttúra og meðfædd art
Rubric

“Eitt kvæði um fár og hættu mannlegs lífs í heimi þessum. Ein alligoria.”

Incipit

Manns náttúra og meðfædd art / mjög sér finnur þanninn vart …

Note

50 erindi.

Keywords
1.48(52v-53v)
Hugsa fyrst sem hyggnum ber
Rubric

“Kvæði sem nefnist líkfararminning og hnígur að hinu.”

Incipit

Hugsa fyrst sem hyggnum ber / hvað harla stutt vor lífstund er …

Refrain

Nær framliðnum fylgir þú …

Note

24 erindi auk viðlags.

Keywords
1.49(53v-54r)
Mín ástundan mest sú er
Rubric

“Kvæði um baráttu holds og anda í einum kristnum manni hér í heimi.”

Incipit

Mín ástundan mest sú er / á meðan ég lifi í heimi hér …

Refrain

Það man lengst sem lærir fyrst …

Note

19 erindi auk viðlags.

Keywords
1.50(54v-55r)
Áður en guð fyrir almátt sinn
Rubric

“Eitt kvæði um það að maður láti sér nægja opinberaða Guðs náð í orðinu en grennslist ekki um Guðs fyrirhyggju.”

Incipit

Áður en guð fyrir almátt sinn / efnaði heimsins grundvöllinn …

Refrain

Drottinn elska og dyggðin há …

Note

16 erindi auk viðlags.

Keywords
1.51(55r-56r)
Eitt sinn réð ég að þenkja það
Rubric

“Annað kvæði með sínu innihaldi.”

Incipit

Eitt sinn réð ég að þenkja það / nær þegjandi var ég í nokkrum stað …

Refrain

Harm hefur mér í hjartans leynum …

Note

18 erindi auk viðlags.

Keywords
1.52(56r-56v)
Nær heimurinn leikur í hendi manns
Rubric

“Nú enn þrjú vers. Söngvísa.”

Incipit

Nær heimurinn leikur í hendi manns / hætt er að skeika megi …

Note

3 erindi.

Keywords
1.53(56v-57r)
Ber ég nú fram þá bevísning
Rubric

“Eitt kvæði um hrörnan mannlegrar náttúr eftir syndafallið og hennar viðrétting fyrir Kristum.”

Incipit

Ber ég nú fram þá bevísning / af bókuðum skriftarorðum …

Refrain

Enginn megnar sér til sanns sálarbjörg að fá …

Note

10 erindi auk viðlags.

Keywords

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 247 + i ( mm x mm).
Foliation
Síðari tíma blaðmerking 1-247.
Condition

  • Gert hefur verið við bl. 1-2 með pappír.
  • Víða hefur verið gert við blöð upp við kjöl.
  • Texti mjög máður á síðustu þremur blöðunum.

Layout

  • Eindálka.
  • Leturflötur er ca mm x mm.
  • Línufjöldi er
  • Griporð.

Decoration

Titilsíður skreyttar, sumt með rauðum lit.

Flúraðir upphafsstafir víða.

Musical Notation

Nótur víða við fyrsta erindi.

History

Origin
Handritið var skrifað á Íslandi árið 1655 (sbr. titilsíðu).
Provenance
Á titilsíðu koma fyrir nöfnin Danhildur Hafliðadóttir og Sigurður Hálfdanarson.

Additional

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Árni Heimir Ingólfsson"These are the things you never forget" : The written and oral traditions of Icelandic tvísöngur
Árni Heimir Ingólfsson“Hymnodia sacra and its influence on the 1772 Icelandic Hymnal”, Mirrors of virtue : manuscript and print in late pre-modern Iceland, Opuscula XV2017; p. 31-55
Einar Sigurðsson í Eydölum, Jón Samsonarson, Kristján EiríkssonLjóðmæli, 2007; 68
Kvæðabók úr Vigur AM 148, 8vo, Íslenzk rit síðari alda. 2. flokkur. Ljósprentanired. Jón Helgason
Íslenzk fornkvæði. Islandske folkeviser, ed. Jón Helgason1962-1981; 10-17
Jón Helgason“Fra Langebeks auktionskatalog”, p. 181-215
Jón Helgason“Heyr þú himna smiðr”, p. 219-224
Jón Samsonarson“Um handritið AM 67 8vo”, p. 50-60
Johnny F. Lindholm“Fra Mellemøsten til Island : Med pelikanen på fugletræk henover Europa”, Þórðargleði : slegið upp fyrir Þórð Inga Guðjónsson fimmtugan 3. desember 20182018; p. 47-49
Margrét Eggertsdóttir“Þýskt gyllinistafróf í þremur íslenskum þýðingum”, Gripla1995; 9: p. 63-96
Peter Springborg“Nyt og gammelt fra Snæfjallaströnd. Bidrag til beskrivelse af den litterære aktivitet på Vestfjordene i 1. halvdel af det 17 århundrede”, Afmælisrit Jóns Helgasonar 30. júní 19691969; p. 288-327
Peter SpringborgAntiqvæ Historiæ Lepores - om renæssancen i den islandske håndskriftproduktion i 1600-tallet, 1977; 8: p. 53-89
Þórunn Sigurðardóttir“Erfiljóð. Lærð bókmenntagrein á 17. öld”, Gripla2000; 11: p. 125-180
Þórunn SigurðardóttirHeiður og huggun : erfiljóð, harmljóð og huggunarkvæði á 17. öld, 2015; 91: p. 471
« »