Handrit.is
 

Manuscript Detail

Lbs 1724 8vo

View Images

Sálmabók; Iceland, 1780

Name
Hallgrímur Pétursson 
Birth
1614 
Death
27 October 1674 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author; Scribe; Marginal 
More Details
Name
Ólafur Jónsson 
Birth
1560 
Death
1627 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Sigurður Jónsson 
Birth
1590 
Death
1661 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Guðmundur Jónsson 
Birth
26 December 1875 
Death
21 March 1947 
Occupation
Bóndi 
Roles
Donor 
More Details
Name
Páll Eggert Ólason 
Birth
10 June 1883 
Death
10 October 1949 
Occupation
Rektor; Bankastjóri; Skrifstofustjóri 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Guðrún Laufey Guðmundsdóttir 
Birth
26 November 1975 
Occupation
Handritavörður 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Örn Hrafnkelsson 
Birth
11 October 1967 
Occupation
Forstöðumaður 
Roles
Cataloguer 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-1v (33-34))
Á Galílea láði
Rubric

“Nokkrar söngvísur út af þeim sérlegustu Kristí kraftaverkum. I.)Um brúðkaupið í Kana, Joh 2. Með hjóna sinnu lag”

Incipit

Á Galílea láði, ljóst í Kana stað …

Melody

Hjóna sinnu lag

Note

6 erindi.

2(1v-2r (34-35))
Kóngsmann frá Kapernaum
Rubric

“XVI sálmur. II.) Um kóngsmann af Kapernaum. Tón, Gæsku Guðs vér prísum, góð[…]”

Incipit

Kóngsmann frá Kapernaum, kom einn til Jesú þar …

Melody

Gæsku Guðs vér prísum

Note

6 erindi.

3(2r-3v (35-38))
Heilög var þá haldin ein
Rubric

“XVII sálmur III) Um þann sem 38. ár lá sjúkur Joh 5. lag sem Píslarminning”

Incipit

Heilög var þá haldin ein, hátíð Gyðinganna …

Melody

Sem Píslarminning

Note

12 erindi.

4(3v-5r (38-41))
Ljúfur með lærisveinum
Rubric

“XVIII. sálmur IV.) Um storminn og þann óða mann. Marc. 6. Tón, Gæsku Guðs vér prísum et.”

Incipit

Ljúfur með lærisveinum, lausnarinn sté á skip …

Melody

Gæsku guðs vér prísum

Note

14 erindi.

5(5r-6v (41-44))
Yfir um vatnið eina
Rubric

“XIX. sálmur. V) Um kraftaverk Kristí á brauðum milli 5000 m. Joh. 6. kap. Tón, Einn herra ég best ætti, er. et.”

Incipit

Yfir um vatnið eina, sem er í Galílea …

Melody

Einn herra ég best ætti

Note

13 erindi.

6(6v-7r (44-45))
Jesús frá Júðalýð
Rubric

“XX. sálmur. VI) Um þann sem blindur var fæddur. Joh 9. Ton, Faðir á himna hæð. et”

Incipit

Jesús frá Júða lýð, úr Jerúsalem einn tíð …

Melody

Faðir á himna hæð

Note

10 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XX í XXI

7(7r-10r (45-51))
Jóhannes segir með sönnum hætti
Rubric

“XXI sálmur VII.) Um Lasarum af dauða uppvakinn. J. 11. Tón, Tunga mín af hjarta h et”

Incipit

Jóhannes segir með soddan hætti, sjúkur maður eitt sinn lá …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

31 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXI í XXII.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Jóhannes segir með sönnum hætti“ eða „Jóhannes segir með soddan hætti“ í handritum.

8(10r-11v (51-54))
Mér er af hjarta minnisstætt
Rubric

“XXII. sálmur. Stutt innihald pínunnar og dauðans drottins vors Jesú Kristí (Þessi sálmur var fyrr ortur af sál. séra Hallgrími P.s. en þeir ágætu fimmtíu passíu sálmar.) Ton, Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist”

Incipit

Mér er af hjarta minnisstætt, miskunnar verkið það …

Melody

Stríðsmenn þá höfðu krossfest Krist

Note

12 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXII í XXIII.

9(11v-14v (54-60))
Hjartað fagnar og hugur minn
Rubric

“XXIII. sálmur. Út af upprisuhistoríu Jesú Kristí eftir fjórum guðspjallamönnum samantekin. Tón, Gæskuríkasti græðari minn. et”

Incipit

Hjartað fagnar og hugur minn, herrann Jesús er upprisinn …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

22 erindi.

Númeri sálmsins hefur verið breytt úr XXIII í XXIIII.

10(14v-16r (60-63))
Til Jerúsalem Jesús reið
Rubric

“XXIV. sálmur. Stutt innihald allra guðspjalla árið um kring. Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál.”

Incipit

Til Jerúsalem Jesús reið, ég veit að teiknin birtast greið …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

12 erindi. Á ytri spássíu eru tilvísanir til ritningarstaða en á innri spássíu vísanir til messudaga (1 Ad, þ.e. 1. sunnudagur í aðventu, 2 Ad, o.s.frv.).

Keywords
11(16v-17v (64-66))
Lofgjörð já lof ég segi
Rubric

“Eftir fylgja morgun og kvöldsálmar með fleirum aðskiljanlegum lofsöngum. XXV. sálmur. Mikið vel tilfallinn að syngja á öllum helgidags morgnum, nær maður vill ganga til kirkju. Tón Dagur í austri öllum”

Incipit

Lofgjörð já lof ég segi, lifandi drottinn þér …

Melody

Dagur í austri öllu

Note

10 erindi.

12(17v-19r (66-69))
Leið mig minn Guð og lát mig ei
Rubric

“XXVI. sálmur. Bæn til Guðs um vernd og hjálp í krossi og mótgangi. Má syngjast kvöld og morgna. Tón Óvinnanleg borg er vor Guð et.”

Incipit

Leið mig minn Guð og lát mig ei, leiðast af sjálfs míns þótta …

Melody

Óvinnanleg borg er vor Guð

Note

12 erindi.

Keywords
13(19r (69))
Að morgni þegar ég árla uppstá
Rubric

“XXVII. sálmur sem syngjast má daglega kvöld og morgna. Tón, Skapari stjarna herra hreinn”

Incipit

Á morgna þá ég árla uppstá, eins á kvöldin þá hvílast á …

Melody

Skapari stjarna herra hreinn

Note

5 erindi.

Upphaf sálmsins er ýmist „Að morgni þegar...“ eða „Á morgna þá...“ í handritum.

14(19r-20r (69-71))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Rubric

“XXVIII. sálmur. sem syngjast má sérhvörn morgun Tón, Heiðrum vér Guð af hug og sál”

Incipit

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einum anda allir senn …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

7 erindi.

15(20r-21r (71-73))
Heiður sé Guði á himni og jörð
Rubric

“XXIX. sálmur. sem syngjast má sérhvört kvöld. með sama lag.”

Incipit

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einu hljóði allir senn …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

8 erindi.

16(21r-21v (73-74))
Líknsami Guð og herra hár
Rubric

“XXX. sálmur. Ágætur kvöldsálmur. Tón Einn Guð skapari”

Incipit

Líknsami Guð og herra hár, hvörs makt og vald um eilífð stár …

Melody

Einn Guð skapari allra sá

Note

13 erindi.

17(22r-22v (75-76))
Þér Jesú minn sé þökk og lof
Rubric

“XXXI sálmur. Einn góður kvöldsálmur. með sama lag.”

Incipit

Ó Jesú þér sé þökk og lof, fyrir þína ást og náðargjöf …

Melody

Einn Guð skapari allra sá

Note

9 erindi.

Upphafslína sálmsins er ýmist „Ó Jesú þér sé þökk og lof“ eða „Þér Jesú minn sé þökk og lof“ í handritum.

18(22v-23v (76-78))
Prís og heiður af hjartans grunn
Rubric

“XXXII. sálmur. Kvöld sálmur. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag”

Incipit

Prís og heiður af hjartans grunn, herra Jesú þér segi, fyrir þína miklu miskunn …

Melody

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Note

10 erindi.

19(23v-24r (78-79))
Nú ef ég mig í hvílu mín
Rubric

“XXXIII. sálmur. Einn fagur kvöldsálmur. Tón, Sælir eru þeir sjálfur Guð.”

Incipit

Hef ég mig nú í hvílu mín, hjartans faðirinn trúi …

Melody

Sælir eru þeir sjálfur Guð

Note

4 erindi.

Upphaf sálmsins er með ýmsu móti í handritum.

20(24r-25r (79-81))
Dýrð heiður lof sé drottinn þér
Rubric

“XXXIV. sálmur Enn einn ágætur kvöldsálmur. Tón Heiðrum vér Guð af hug og sál.”

Incipit

Dýrð heiður lof sé drottinn þér, sem daga og nætur aðskildir …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

12 erindi.

21(25r-26r (81-83))
Upprunninn dagur ljómar um láð
Rubric

“XXXV. sálmur. Hjartnæmur morgunsálmur. Með sama lag.”

Incipit

Upprunninn dagur ljómar um láð, lof og þakkir sé drottins náð …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

10 erindi.

22(26r-27v (83-86))
Lofi drottin hver lifandi sál
Rubric

“XXXVI. sálmur. Ágætur morgun lofsöngur. Tón, Faðir sonur og andi hreinn. et.”

Incipit

Lofi drottin hvör lifandi sál, um lög og slétta grund …

Melody

Faðir sonur og andi hreinn

Note

14 erindi.

23(27v-28v (86-88))
Réttlætis sanna sól
Rubric

“XXXVII. sálmur. Morgunsálmur. Tón, Faðir á himna hæð, et.”

Incipit

Réttlætis sanna sól, sitjandi á dýrðar stól …

Melody

Faðir á himna hæð

Note

26 erindi.

24(28v-29v (88-90))
Lof sé þér líknarfús
Rubric

“XXXVIII. sálmur. Kvöldsálmur. Með sama lag.”

Incipit

Lof sé þér líknar fús, lausnarinn minn Jesús …

Melody

Faðir á himna hæð

Note

23 erindi.

25(29v-30v (90-92))
Ó herra Guð sem húm og dag
Rubric

“XXXIX. sálmur. Einn kvöld sálmur. Tón Herra guð í himnr.”

Incipit

Ó herra Guð sem húm og dag, hefur aðskiljast látið …

Melody

Herra Guð í himnaríki

Note

14 erindi.

26(30v-33r (92-97))
Til þín upplyfti ég árla
Author

Þorsteinn Ólafsson

Rubric

“XL. sálmur. Sem er ein andleg hugvekja kennandi hvörnin maður skal af daglegri athöfn sinni; uppvekjast til kristilegra hugsana og bænar andvarps. NB. Þessi ágæti sálmur er og eignaður sál sr. Hallgr. P.s. hvar af nokkrum finnast mótmæli með því hann er undir Þorsteins nafni) Tón, Ó! Guð vor faðir sem í himnaríki ert.”

Incipit

Til þín upplyfti ég árla, sálar augum fús …

Melody

Ó Guð vor faðir sem í himnaríki ert

Note

12 erindi. Hvort erindi með undirfyrirsögn um hvenær það skuli sungið. Griplur (THORSTEIRN Ó Ó)

Keywords
27(33r-34r (97-99))
Réttkristinn mann sem reynir æ
Rubric

“XLI. sálmur. Þakkargjörð fyrir liðið sumar, og bænar fórn uppá komandi vetur. Tón, Til þín heilagi herra Guð, et”

Incipit

Réttkristinn mann sem reynir æ, raungæði Guðs lifanda …

Melody

Til þín heilagi herra Guð

Note

10 erindi.

28(34r-34v (99-100))
Vetrartíð víst er umliðin nú
Rubric

“XLII. sálmur. Hjartanleg þakkargjörð fyrir umliðinn vetur. Kveðinn Anno 1657. Tón Blíði Guð, börnum þínum ei gleym.”

Incipit

Vetrartíð víst er umliðin nú, farsæl blíð blessunarfull var sú …

Melody

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Note

4 erindi.

29(34v-35v (100-102))
Kominn er veturinn kaldi
Rubric

“XLIII. sálmur. Hljóðandi um mismun sumars og veturs Tón Ó! Jesú eðla blómi, einasta vonin mín.”

Incipit

Kominn er veturinn kaldi, kastar að margri hríð …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

8 erindi.

30(35v-36v (102-104))
Á hestbak stíg ég strax
Rubric

“XLIV. sálmur Fyrir vegfarandi menn. Tón Faðir á himna hæð. et”

Incipit

Á hestbak stíg ég strax, studdur til ferðalags …

Melody

Faðir á himna hæð

Note

17 erindi.

31(36v (104))
Guð minn leiðtogi veri vís
Rubric

“XLV. sálmur. Annar reisu sálmur. Tón Faðir vor sem á himnum ert”

Incipit

Guð minn leiðtogi veri vís, á vegum mínum það ég kýs …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

3 erindi.

32(36v-38r (104-107))
Drottinn líknsamur herra hreinn
Rubric

“XLVI. sálmur fyrir sjófarandi menn Tón, Náttúran öll og eðli manns. et”

Incipit

Drottinn líknsamur herra hreinn, hjálparinn allra manna …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

10 erindi.

33(38r-38v (107-108))
Til alls er tíð
Rubric

“XLVII. sálmur Má syngja þá menn skilja í samsætum. Tón Ó! Jesú þér, æ viljum vér.”

Incipit

Til alls er tíð, sem ljóst er lýð, letrin það heilög sanna …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Note

7 erindi.

Keywords
34(38v-39v (108-110))
Heilagi læknir Kriste kær
Rubric

“XLVIII. sálmur Hér eftir fylgja nokkrir uppvakningar bæna og þakklætissálmar er brúkast kunna í ýmsum tilfellum. Bænarsálmur um andlega og líkamlega nauðþurft. Eftir bókstöfum í nafni sr. Hallgríms Péturssonar. Tón, Faðir vor sem á himnum ert etc”

Incipit

Heilagi læknir Kriste kær, kærleikann gef mér fyrr og nær …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

10 erindi. Griplur (HALLGRJMVR).

Keywords
35(40r-40v (111-112))
Hæsta lof af hjartans grunni
Rubric

“XLIX. sálmur Um tíu tíðir mannsins. eftir nafni sr. H.p.s. Tón, Heilagur andi Guðs míns góða. et”

Incipit

Hæsta lof af hjartans grunni, hér syng ég með raust og munni …

Melody

Heilagur andi Guðs míns góða

Note

10 erindi. Griplur (HALLGRIMUR).

Keywords
36(40v-41r (112-113))
Herra Jesú mín hjálp ert þú
Rubric

“L. sálmur Um afneitun þessa heims en aðhyllast Guð. undir Auctoris nafni Tón, Eins og sitt barn, faðir ástargjarn”

Incipit

Herra Jesú mín hjálp ertu, þó heimurinn vilji ei láta …

Melody

Eins og sitt barn faðir ástargjarn

Note

10 erindi. Griplur (HALLGRJMWR).

Keywords
37(41r-42v (113-116))
Andi Guðs eilífur er
Rubric

“LI. sálmur. Sem er það ágæta Gyllini A.B.C. Tón Bæinn börnin og hjú et”

Incipit

Andi Guðs eilífur er, er yfir himinn og jörð sér …

Melody

Bæinn börnin og hjú

Note

23 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHJKLMNOPQRSTVYÞÆ)

38(42v-44v (116-120))
Á einn Guð set þú allt þitt traust
Rubric

“LII. sálmur. Annað Gyllini stafróf úr þýsku og dönsku útlagt. Um athæfi og framferði réttskikkaðs kristins manns. Með himnalag et”

Incipit

Á einn Guð settu allt þitt traust, aðstoð mannlegri trú þú laust …

Melody

Hymnalag

Note

26 erindi. Gyllinistafróf (ABCDEFGHIKLMNOPQRSTVUXYZÞÆ)

39(44v-45r (120-121))
Drottinn lát mig í heimi hér
Rubric

“LIII. sálmur. Bæn til Guðs um kristilegt framferði. Tón, Ef Guð er oss ei sjálfur hjá.”

Incipit

Drottinn lát mig í heimi hér, haga mér kristilega …

Melody

Ef Guð er oss ei sjálfur hjá

Note

4 erindi.

Keywords
40(45r-45v (121-122))
Ef þú vilt góða friðsemd fá
Rubric

“LIV. sálmur. Um athæfi eins kristins manns. Hvað í einu orði kallast friðsemi. Með himna lag”

Incipit

Ef þú vilt góða friðsemd fá, fjölmælgi alla varast þá …

Melody

Hymnalag

Note

6 erindi.

41(45v-46r (122-123))
Viljir þú geðjast Guði vel
Rubric

“LV. sálmur. Hvörninn maður skal framganga með góðri siðsemi. Má syngja með þeim tón, Mikillri farsæld mætir sá”

Incipit

Viljir þú geðjast Guði vel, og góðum mönnum hér …

Melody

Mikilli farsæld mætir sá

Note

3 erindi.

42(46r-47r (123-125))
Eilífur friðarfaðir
Rubric

“LVI. sálmur. Einn ágætur bænarsálmur. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta et.”

Incipit

Eilífur friðar faðir, flýjum vér nú til þín …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

7 erindi.

Keywords
43(47r-47v (125-126))
Auvei minn drottinn dýri
Rubric

“LVII. sálmur. Iðrunar andvarpan. Tón, Ó! Jesú eðla blómi, einasta von.”

Incipit

Aví! minn drottinn dýri, dapur ég kem til þín …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

6 erindi.

44(47v-49v (126-130))
Guð á himnum hjálpi mér
Rubric

“LVIII. Söngvísa Ein kristileg iðrunar uppvakning. Með Hugbótar lag”

Incipit

Guð á himnum hjálpi mér, og huggi sálu mína …

Melody

Hugbótar lag

Note

19 erindi.

45(49v-50v (130-132))
Til Jónæ spámanns talaði Guð
Rubric

“LIX. sálmur. Tveir sálmar í hvörjum profetinn Jónas og hans historía: Stuttlega er innibundin Sá fyrri með tón, Nú bið ég Guð þú náðir mig.”

Incipit

Til Jónæ spámanns talaði Guð, tak þig strax upp sem ég þér bauð …

Melody

Nú bið ég Guð þú náðir mig

Note

10 erindi.

46(51r-52r (133-135))
Annað sinn drottinn eftir það
Rubric

“LX sálmur Tón, Náttúran öll og eðli manns, er. et.”

Incipit

Annað sinn drottinn eftir það, aftur við Jónam sagði …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

13 erindi.

47(52r-52v (135-136))
Hvað verður fegra fundið
Rubric

“LXI. sálmur Um frið og góða samvitsku Tón, Einn herra ég best ætti, et.”

Incipit

Hvað verður fegra fundið, en friður og rósamt geð …

Melody

Einn herra ég best ætti

Note

4 erindi.

Keywords
48(52v-53r (136-137))
Ef þú spyr að því kristnin klár
Author

Hallgrímur Pétursson

Rubric

“LXII. sálmur. Andvarp kristilegrar kirkju. Tón,”

Incipit

Ef þú spyr að því kristnin klár, kveinar daglega og fellir tár …

Note

6 erindi.

Keywords
49(53v-54v (138-140))
Allt heimsins glysið fordild fríð
Rubric

“Nú eftirfylgja nokkrir sálmar og kveðlingar, um veraldarinnar háttalag, fallvalta gleði, lukkunnar óstöðugleika með öðru fleiru. LXIII sálmur. Um það hvörsu allt er fallvalt það sem í heiminum sýnist girnilegt, sem er. (1) æska. (2) heilsa. (3) fríðleiki. (4) metorð. (5) og vísdómur. Tón, Hvar mundi vera hjartað mitt. et”

Incipit

Allt heimsins glysið fordild fríð, fegurðar prjál og skraut …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt

Note

12 erindi.

Keywords
50(54v-55v (140-142))
Guð bið ég nú að gefa mér ráð
Rubric

“LXIV. sálmur. Um þessa heims óstöðugleika í mótganginum Tón Hvað skal oss angra heimi í et”

Incipit

Guð bið ég nú að gefa mér ráð, og greiða minn veg til besta …

Melody

Hvað skal oss angra heimi í

Note

7 erindi.

Keywords
51(55v-56r (142-143))
Svo sem gler sýnist mér
Rubric

“LXV. sálmur. Um fallvalta gleði þessa heims. Tón, Árið nýtt, nú á, í nafni Jesú sæta.”

Incipit

Svo sem gler sýnist mér, sælan hál veraldar …

Melody

Árið nýtt nú á

Note

9 erindi.

Keywords
52(56 (143))
Holdið of kátt
Rubric

“LXVI Söngvísa.”

Incipit

Holdið ofkátt, veit fyrir fram fátt …

Note

1 erindi.

Þessi vísa og vísurnar Hverfa happs tímar eru saman undir númerinu LXVI. Túlka má þessa vísu, eins og hún er hér skrifuð, sem eins konar yfirskrift hinna.

Keywords
53(56r-56v (143-144))
Hverfa happs tímar
Rubric

“Með sama lag.”

Incipit

Hverfa happs tímar, höfuð sundlar kvilla …

Melody

Árið nýtt nú á

Note

5 erindi.

Lagboðinn vísar til lagboðans við nr. 51 (LXV), Svo sem gler sýnist mér.

54(56v-57r (144-145))
Barnalund blind hrædd
Rubric

“LXVII söngvísa Ungdómurinn heimskur, æsku tíminn gleymskur, gleð þú þig spart, því illt kemur óvart. Með sama lag.”

Incipit

Barnalund blind fædd, við brjóstin móður kúra …

Melody

Árið nýtt nú á

Note

5 erindi.

Upphaf kvæðisins er ólíkt milli handrita.

Keywords

55(57r-58r (145-147))
Mörg vill hryggja hugann pín
Rubric

“LXVIII. sálmur Um foröktun þess stundlega. og eftirlangan þess eilífa. Með sínum tón.”

Incipit

Mörg vill hryggja hugann pín, ánauðir styggja …

Melody

Með sínum tón

Note

21 erindi.

Keywords
56(58r-58v (147-148))
Hér hefur margur svo hættulegt prjál
Rubric

“LXIX. sálmur. Að forakta heiminn en dýrka Guð óaflátanlega. Með sínum tón.”

Incipit

Hér hefur margur svo hættulegt prjál hirðir lítið um sína sál…

Melody

Með sínum tón

Note

9 erindi.

Keywords
57(58v-59r (148-149))
Hætta er stór í heimi
Rubric

“LXX. sálmur. Um hættusami þessa heims. Tón, Ó Jesú eðla blómi, et”

Incipit

Hætta er stór í heimi, hjálp oss nú drottinn kær …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

5 erindi.

58(59r-60r (149-151))
Flærðarsenna
Rubric

“LXXXI. söngvísa. Um slægð og hrekki þessrar vondu og vélafullu veraldar. KALLAÐ FLÆRÐARSENNA Tón Ó! drottinn allsvaldandi et”

Incipit

Annars erindi rekur, úlfur og löngum sannað það …

Melody

Ó drottinn allsvaldandi

Note

6 erindi.

59(60r-60v (151-152))
Ég vænti drottinn eftir þér
Rubric

“Eftirfylgja nokkrir huggunarsálmar í krossi og mótgangi. LXXII. sálmur. Út af Jobs orðum: 19. capit. v. Ég veit minn endurlausnari lifir Tón, Óvinnanleg borg er vor Guð. et.”

Incipit

Ég vænti drottinn eftir þér, í minni hörmung langri …

Melody

Óvinnanleg borg er vor Guð

Note

5 erindi. E.k. griplur, fyrstu orð erindanna mynda setninguna „Ég veit minn endurlausnari lifir“.

60(60v-61v (152-154))
Á einum Guði er allt mitt traust
Rubric

“LXXIII. sálmur. Huggunar sálmur í krossi og mótgangi. Tón, Jesús sem að oss frelsaði, et.”

Incipit

Á einum Guði er allt mitt traust, öngvu skal ég því kvíða …

Melody

Jesús sem að oss frelsaði

Note

8 erindi.

61(61v-62v (154-156))
Hjartað kátt höfum þá gengur stirt
Rubric

“LXXIV. sálmur. Um trú von og þolinmæði í mótlætinu. Tón, Blíði Guð, börnum þínum ei”

Incipit

Hjartað kátt, höfum þá gengur stirt …

Melody

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Note

4 erindi.

62(62v-64r (156-159))
Auví minn Guð álít þá nauð
Rubric

“LXXV. sálmur. Um freistingar og ástríður djöfulsins í mótlætinu Tón Ó! Jesú þér, Æ! viljum vér et”

Incipit

Aví! minn Guð, álít þá nauð, sem eigum vér að líða …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Note

14 erindi.

Keywords
63(64r-65v (159-162))
Þú kristin sála þjáð og mædd
Rubric

“LXXVI. sálmur Um Guðs náðarríka huggun í krossi og mótlæti. Tón Náttúran öll og eðli manns”

Incipit

Þú kristin sála þjáð og mædd, þreytt undir krossins byrði …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

18 erindi.

64(65v-66v (162-164))
Hvað skal oss angra í heimi hér
Rubric

“LXXVII. sálmur Hvörninn Guðs börn skulu í kross og mótgangi, hugga sig við dýrð eilífs lífs. Tón, Öll lukka gleri líkust er et”

Incipit

Hvað skal oss angra í heimi hér, þó höfum daga óhýra? …

Melody

Öll lukka gleri líkust er

Note

12 erindi.

65(67r-67v (165-166))
Segðu lof drottni sál mín nú
Rubric

“LXXVIII. sálmur. Þakkargjörð þess sem sjúkur hefur legið og aftur batnar. Tón, Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag.”

Incipit

Segðu lof drottni sál mín nú, sætt með hjartans fögnuði …

Melody

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Note

8 erindi.

Keywords
66(67v-68v (166-168))
Drottinn Jesú ég þakka þér
Rubric

“LXXIX sálmur. Önnur þakkargjörð fyrir fengna heilsu og heilbrigði. Tón, Skapari stjarna herra h”

Incipit

Drottinn Jesú ég þakka þér, þína gæsku sem téðir mér …

Melody

Skapari stjarna herra hreinn

Note

11 erindi.

Keywords
67(68v-70v (168-172))
Gef ég mig allan á Guðs míns náð
Rubric

“LXXX. sálmur. Um mannsins eymd og hörmung í þessu auma lífi. Item hugleiðing þess síðasta dags. Tón, Öldungar Júða annars dags”

Incipit

Gef ég mig allan Guðs míns náð, geymi hann allt mitt efni og ráð …

Melody

Öldungar Júða annars dags

Note

38 erindi.

Keywords
68(70v-72r (172-175))
Hljómi raustin barna best
Author

Bjarni Gissurarson

Hallgrímur Pétursson

Rubric

“LXXXI sálmur. Fagur lofsöngur sem er stutt ágrip um Kristí niðurlægingar og upphafningarstand. Item um dómsdag og eftirlöngun eilífs lífs. Tón Lífsins alla líkn og náð et”

Incipit

Hljóði raustin barna best, blíð á þessum degi …

Melody

Lífsins alla líkn og náð

Note

16 erindi.

Bjarni Gissurarson þýddi fyrstu þrjú erindin úr latínu (sálmurinn Personent hodie) en Hallgrímur Pétursson orti að líkindum hin þrettán. Upphafslína sálmsins byrjar ýmist „Hljóði raustin“ eða „Hljómi raustin“ í handritum.

Keywords
69(72r-73r (175-177))
Um dauðans óvissan tíma
Rubric

“Hér eftirfylgja nokkrir huggunar og bænarsálmar af dauðanum upprisunni og því eilífa lífi LXXXII. sálmur Tón Dagur í austri öllum”

Incipit

Allt eins og blómstrið eina, uppvex á sléttri grund …

Melody

Dagur í austri öllu

Note

13 erindi.

70(73r-74r (177-179))
Ó ó hver vill mig verja
Rubric

“LXXXIII. sálmur. Um það hvörsu ómögulegt hvörjum manni sé að umflýja eður forðast sína ákvarðaða dauðastund. Tón, Himneski Guð vor herra, hvör dómur réttvís er. et”

Incipit

Ó ó hvör vill mig verja, valdi dauðans fyrir? …

Melody

Himneski Guð vor herra

Note

12 erindi.

Keywords
71(74r-74v (179-180))
Þeir undanförnu öllum benda
Rubric

“LXXXIV. sálmur. Að maður athugi jafnan sinn dauða. Tón, Tunga mín af hjarta hljóði”

Incipit

Þeir undanförnu öllum benda, eftir þeim sem lifa nú …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

4 erindi.

Keywords
72(74v-75r (180-181))
Mannsins stuttur er ég inni
Rubric

“LXXXV. sálmur. Dauðinn kemur oft snarlega, eins yfir ríka og fátæka því skyldi enginn treysta uppá sín auðæfi. Með sama lag.”

Incipit

Mannsins stuttur er ég inni, andardráttur í nösunum …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

4 erindi.

Keywords
73(75r-76r (181-183))
Ó herra Guð mig haf til þín
Rubric

“LXXXVI. sálmur. Hjartnæm bæn um gleðilega burtför. Tón, Ó! Jesú þér, æ viljum vér.”

Incipit

Ó! herra Guð mig haf til þín, af hjarta mig þar til langar …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Refrain

Mitt glas þá þver, á móti mér, minn Guð send engla þína

Note

8 erindi.

Keywords
74(76r-76v (183-184))
Ó náðar nægð
Rubric

“LXXXVII. sálmur. Um farsælan afgang. Með sama lag.”

Incipit

Ó þú náð nægð, nægst heill og frægð …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Refrain

Jesús Guðs son, gjörðu þá bón, gef mér farsælan enda

Note

6 erindi.

Keywords
75(76v-78r (184-187))
Anda þinn Guð mér gef þú víst
Author

Hálfdan Rafnsson

Rubric

“LXXXVIII. sálmur. Um góðan afgang. og farsæld eilífs lífs,”

Incipit

Anda þinn Guð mér gef þú víst, að villi mig sá vondi síst …

Refrain

Lát mig vel læra að deyja (1.-8. erindi)

Note

12 erindi. Nótur við fyrsta erindi.

Keywords
76(78r-79r (187-189))
Herra Jesú ég hrópa á þig
Rubric

“LXXXIX. sálmur. Andlátssálmur séra H. Péturs s. Tón, Fólkið sem drottni fylgdi út, et”

Incipit

Herra Jesú ég hrópa á þig, hjartans því kraftar dvína …

Melody

Fólkið sem drottni fylgdi út

Note

19 erindi.

77(79v-81v (190-196))
Enn ber ég andarkvein
Rubric

“XC. sálmur. Hjartnæmir tveir bænarsálmar um góðan afgang og innileg forlenging eftir eilífu lífi (sem meinast sr. H.P.s. hafi ort á sinni síðustu sóttar sæng. Sá fyrri með tón, Kom andi heilagi et”

Incipit

Enn ber ég andarkvein, upp til Guðs hæða …

Melody

Kom andi heilagi

Note

Upprunalega 66 erindi, vantar nú 32.-54. erindi.

78(81v-84v (196-202))
Guð komi sjálfur nú með náð
Rubric

“XCI sálmur Með himnalag.”

Incipit

Guð komi sjálfur nú með náð, nú sjái Guð minn veg og ráð …

Melody

Hymnalag

Note

45 erindi.

79(84v-85r (202-203))
XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hj...
Rubric

“XCII. sálmur Einn innileg forlenging eftir eilífu lífi Tón Hvar mundi vera hjartað mitt.”

Incipit

Nær mun sú koma náðar tíð, neyðin hverfur og þrá …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt

Note

6 erindi.

80(85r-86v (203-206))
Upp upp mín sál og ferðumst fús
Rubric

“XCIII. sálmur. Um dýrð og vegsemd útvaldra Guðs barna, í eilífu lífi. Ton Mikillri farsæld mætir sá maður et. Thenor”

Incipit

Upp upp mín sál og ferðunst fús, fríðri Guðs borg að ná …

Melody

Mikillri farsæld mætir sá maður

Note

4 erindi. Nótur með fyrsta erindi.

Keywords
81(87r-87v)
Guði sé lof að nóttin dimm
Rubric

“Vikusöngur útaf Bænabbók doktor Josue Stegmans, ortur af sr. Sigurði Jónssyni í Presthólum.”

Incipit

Guði sé lof að nóttin dimm, nú enduð er …

Note

17 erindi.

82(88r-89v)
Þriðjudags kvöldsálmur
Incipit

… Hefðir þú ekki annast mig …

Note

15 erindi varðveitt en vantar framan á sálminn.

83(89v)
Lof sé þér lífsins herra
Rubric

“Miðvikudags morgun sálmur Tón Gæsku guðs vér prísum”

Incipit

Lof sé þér lífsins herra, ljós dagsins sé ég enn …

Melody

Gæsku guðs vér prísum

Note

Aðeins 1. erindi, afganginn vantar.

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
89 blöð (* mm x * mm).
Foliation
Upprunaleg blaðsíðumerking með bleki 33-206 (1r-86v). Bls. 138-139 ómerktar en ekki hlaupið yfir þær. Bls. 74-83 og 190-203 vitlaust merktar en leiðrétt svo með bleki. Arkir eru merktar bókstöfum, C-N.
Condition
  • Vantar framan á handritið. Eyða á milli bl. 80 og 81. Á eftir bl. 86 vantar a.m.k. 1 blað. Eyða á milli bl. 87 og 88.
  • Innri jaðar blaðsins vantar á bl. 1.
  • Krassað með blýanti á bls. 64r-65r (159-161), 85v-86r (204-205) og 87r.
Layout
  • Eindálka.
  • Leturflötur er *.
  • Línufjöldi er 18-29.
  • Síðutitlar.
  • Griporð.
  • Númeruð erindi.
Script

Tvær hendur.

I. 1r-86v: Óþekktur skrifari.

II. 87r-89v: Óþekktur skrifari.

Decoration

Upphafsstafur í skrautkassa á bls. 40r (111), 41r (113) og 43r (117).

Flúraðir upphafsstafir víða.

Bókahnútur á bls. 16r (63) og 53r (137).

Lítið hjartatákn í textanum á bls. 49r (129).

Musical Notation

Í handritinu eru tveir sálmar með nótum:

  • Anda þinn guð mér gef þú víst (76v-77r)
  • Upp upp mín sál og ferðumst fús (85v-86r)

Additions
Spássíugreinar skrifarans um árstíma og biblíutilvitnanir við XXIV. sálminn (14v-16r (60-63)). Minniháttar krabb á bls. 16v (64).
Binding

Liggur laust í pappakápu í pappaspjöldum.

History

Origin
Handritið var skrifað á Íslandi. Það er tímasett til um 1780 í Skrá um handritasafn Landsbókasafns.
Provenance

Lbs 1722-1726 8vo keypt af Guðmundi Jónssyni á Hoffelli.

Additional

Record History

Skráning Páls Eggerts Ólasonar á handritinu er aðgengileg í ritinu Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsins, 2. bindi, bls. 338.

Guðrún Laufey Guðmundsdóttir bætti við skráninguna 21. janúar 2019; Sigríður H. Jörundsdóttir samræmdi skráningu 10. júní 2014 ; Svanhildur Óskarsdóttir fór yfir skráningu 5. - 6. júní 2014 ; Katelin Parsons skráði í apríl 2010 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndatöku 7. júní 2010.

Custodial History

Athugað fyrir myndatöku 7. júní 2010.

Myndað í júní 2010.

Surrogates

Myndað fyrir handritavef í júní 2010.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsinsed. Páll Eggert Ólason [et al.]1918-1937; I-III
« »