Handrit.is
 

Manuscript Detail

Lbs 1199 I-IV 4to

View Images

Samtíningur; Iceland, 1650-1860?

Name
Magnús Nikulásson 
Birth
30 October 1804 
Death
16 October 1851 
Occupation
 
Roles
Correspondent; Scribe 
More Details
Name
Brekka 
Parish
Reykhólahreppur 
County
Austur-Barðastrandarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Guðmundur Jónsson 
Birth
31 July 1795 
Death
24 June 1884 
Occupation
Bóndi 
Roles
Correspondent; Scribe 
More Details
Name
Hvammsdalur 
Parish
Saurbæjarhreppur 
County
Dalasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Ólafur Sigurðsson Sívertsen 
Birth
1790 
Death
1860 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Owner; Poet; Correspondent; Owner 
More Details
Name
Jón Þorleifsson 
Birth
06 January 1762 
Death
06 August 1847 
Occupation
 
Roles
Correspondent; Scribe 
More Details
Name
Kleifar 2 
Parish
Saurbæjarhreppur 
County
Dalasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Eiríkur Kúld 
Birth
12 June 1822 
Death
19 July 1893 
Occupation
Prestur 
Roles
Owner; Scribe; Poet; Informant 
More Details
Name
Jón Þorkelsson 
Birth
16 April 1859 
Death
10 February 1924 
Occupation
Archivist 
Roles
Scribe; Donor 
More Details
Name
Halldóra Kristinsdóttir 
Birth
28 March 1983 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Eiríkur Þormóðsson 
Birth
27 April 1943 
Occupation
Handritavörður 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Loftur Guttormsson ; ríki 
Death
1432 
Occupation
Hirðstjóri 
Roles
Poet 
More Details
Name
Björn Jónsson 
Birth
1574 
Death
28 June 1655 
Occupation
Farmer; Member of the lögrétta; Member of the lögrétta 
Roles
Author; Poet; Scribe 
More Details
Name
Hákon Ormsson 
Birth
1614 
Death
13 November 1656 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Gunnar Pálsson 
Birth
02 August 1714 
Death
02 October 1791 
Occupation
Priest 
Roles
Scholar; Author; Poet; Scribe 
More Details
Name
Magnús Jónsson ; prúði 
Birth
1525 
Death
1591 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Poet; Marginal 
More Details
Name
Pedemontan, Alexio Girolamo Ruscelli 
Death
1566 
Occupation
duln. f. Girolamo Ruscelli 
Roles
Author 
More Details
Name
Bolten, Valentino 
Occupation
 
Roles
Unknown 
More Details
Name
Páll Björnsson 
Birth
1621 
Death
23 October 1706 
Occupation
Priest 
Roles
Author 
More Details
Full Title

Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin árið 1215 ásamt ýmsum öðrum fornfræðaritlingum. Samanfest í eitt á Flatey á Breiðafirði árið 1830 (fremra saurblað 4r)

Note
4 hlutar (I-IV)

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
v + 220 + iii blöð (190 mm x 150 mm). Auð blöð: 9r, 40, 48v, 71,100v, 110v.
Script

Ýmsar hendur.

Titillinn er á fremra (innskotnu) saurblaði 4r með hendi síra Ólafs Sívertsen í Flatey.

Additions

Í handritinu eru bæði eldri og yngri saurblöð. Fremri saurblöð 1-2 hafa augsýnilega verið spjaldblöð þar sem á þeim sjást ummerki um lím, en eru nú laus frá spjaldi. Sama gegnir um aftari saurblöð 2-3.

Fremra spjaldblað er bréf dagsett 14. apríl 1841, ritað af Magnúsi Nikulássyni í Brekku.

Fremra saurblað 1 (laust spjaldblað) er bréf dagsett 30. apríl 1841, ritað af Guðmundi Jónssyni í Hvammsdal.

Fremri saurblöð 4-5 eru yngri. Á fremra saurblaði 4r er titill: “Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin árið 1215 ásamt ýmsum öðrum fornfræðaritlingum. Samanfest í eitt á Flatey á Breiðafirði árið 1830.”

Á fremra saurblaði 5 er efnisyfirlit handritsins og er það og titilsíðan með hendi síra Ólafs Sívertsen í Flatey.

Á aftara saurblaði 2v er athugasemd síra Ólafs Sívertsen um handritið.

Aftara saurblað 3 er bréf dags. 13. apríl 1841, ritað af Jóni Þorleifssyni á Kleifum.

Aftara spjaldblað er bréf.

Binding

Skinnband, þrykkt og með upphleyptum kili.

History

Origin
Ísland 1650-1860?.
Provenance

Úr safni séra Eiríks Kúld 8. maí 1994 (fremra saurblað 3r).

Acquisition

Úr safni Jóns Þorkelssonar þjóðskjalavarðar, keypt 1904.

Additional

Record History
Halldóra Kristinsdóttir fór yfir skráningu 4. desember 2012 ; Eiríkur Þormóðsson lagfærði 25. nóvember 2009 ; Handritaskrá, 1. b. ; Sagnanet 23. september 1999.
Custodial History

Athugað 1999.

Contents

Part I ~ Lbs 1199 I 4to
1(1r-1v)
Edda með sínum ævintýrum
Rubric

“Bókin Edda með sínum ævintýrum. Formáli”

Incipit

Margar eru meiningar um það hvaðan Eddu nafn hafi sín rökréttu upptök …

Keywords
2(2r)
Frásögn sjálfs Eddu autors
Rubric

“Nú hið fyrsta hefur frásögn sjálfs Eddu autors sem eg meina að sé Snorri Sturluson ”

Incipit

Príamus kóngur átti marga sonu …

3(2)
Önnur innleiðsla
Rubric

“Önnur innleiðsla”

Incipit

Svo sem mannkynið fjölgaðist í heiminum …

4(3r-8v)
Formáli nýgjörður
Rubric

“Annar formáli nýgjörður ”

Incipit

Ljóst er mönnum af Mosisbók Genesi …

Rubric

“Hér byrjar bókina Eddu með sínum formála”

Incipit

Edda er íþrótt ein af forndiktuðum fróðra manna dæmisögum …

Note

Á blaði 9v stendur með hendi síra Ólafs Sívertsen: “Edda Snorra Sturlusonar lögsögumanns. Samantekin anno xti 1215”

Laufás-Edda

6(41r-48r)
Bylting Cromwells
Incipit

Þegar kóngurinn í Englandi, Carolus, var af general eða foringja parlamentisins Fairfax hafður úr kastala[num] Carrisbrock …

Note

Um byltingu Cromwells á Englandi og Karl I.

Án titils í handriti

Blániðurlag sýnist vanta vegna afskurðar

7(49r-53v)
Hávamál
Rubric

“Hávamál hin gömlu”

Incipit

Gættir allar / áður en gangi fram …

Explicit

“… heilir þeir er hlýddu.”

Keywords
8(53v-55r)
Heiðreks gátur
Rubric

“Gátur Gestumblinda”

Incipit

Heiðrekur hét konungur er réð fyrir Reiðgotalandi …

Explicit

“… Þeir voru viij til samans.”

Keywords

9(55v)
Gáta
Rubric

“Bóndi nokkur sendi húskarl sinn einn morgun að hugleiða um tún […]”

Incipit

Eg sá fljúga fugla marga

Keywords

10(56r-63v)
Háttatal
Rubric

“Háttalykill eður tal Snorra Sturlusonar”

Incipit

Dróttkvætt / lætur sár Hákon heitir …

Explicit

“… enn stillis lof.”

Keywords
11(64r-67v)
Háttalykill hinn skemmri
Rubric

“Háttalykill sem Loftur hinn ríki kvað”

Incipit

Fyrst vil eg mætu musti …

Explicit

“… líf, dauða.”

Keywords
12(67v-70v)
Bragarhættir á rímum
Rubric

“Nú eftirfylgir um bragarhætti ýmislega á rímum ”

Incipit

Gluggar lýstu glæstum sal …

Keywords
13(72r-75v)
Hugsvinnsmál
Rubric

“Hugsvinnsmál harla nytsöm ”

Incipit

Heyri seggir þeir eð vilja að sið lifa …

Explicit

“… Hér er nú ljóðum lokið.”

Note

Íslensk gerð Disticha Catonis

Keywords
14(75v-79v)
Skynsamlegar spurningar og andsvör
Rubric

“Skynsamlegar spurningar og andsvör uppá þær gefnar, fróðlegar og mjög minnilegar”

Incipit

Hvað er það sem aldrei tekur gisting né veru til samans …

Explicit

“… Hvað verður ei í kistu læst? Lukkan.”

Keywords
15(80r-80v)
Sigurdrífumál
Rubric

“Sigdurdrífumál [sic] (eða Brynhildarljóð) sem hún talaði til Sigurðar unnasta síns eftir það hann hjó hamánauðanna af henni”

Incipit

Bjór færi ég þér / brynþings valdur

Explicit

“… hjá Sigurði”

Note

Hluti af kvæðinu, hefst á 5. erindi

Keywords
16(81r-89v)
Rúnaútlegging Björns á Skarðsá
Rubric

“Nokkuð lítið samtak um rúnir. Hvaðan þær séu, hvörjir þær hafi mest tíðkað eður iðkað, hvar af sitt nafn hafi: um margfjölda þeirra, megn og kraft. Ásamt ráðningu þeirra dimmu Rúnaljóða Brynhildar Buðladóttur með því fleira hér að hnígur. Bráðafangs uppteiknað til umbóta vitra manna á Skarðsá í Skagafirði anno 1642”

Incipit

Um komu Asiæ manna hingað í Norðurlönd …

Explicit

“… er margt kann að finnast.”

17(90r-91v)
Völuspá
Rubric

“Völuspá eftir Sæmundar Eddu”

Incipit

Hljóðs bið ég allar / helgar kindur …

Explicit

“… nú mun hún sökkva.”

Keywords
18(92r-93r)
Vafþrúðnismál
Rubric

“Vafþrúðnis jötuns mál”

Incipit

Ráð þú mér nú Frigg / alls mig fara lystir …

Explicit

“… en þaðan af ættir alast.”

Keywords
19(93r-95v)
Sólarljóð
Rubric

“Hér skrifast Sólarljóð”

Incipit

Fé og fjörvi / rændi fyrða kind …

Explicit

“… en hinum líkn er lifa.”

Incipit

Gangleri hóf svo mál sitt …

Explicit

“… og njóttu nú sem þú namst.”

Note

Gylfaginning

Titill í handriti ólæsilegur vegna afskurðar

Hluti af verkinu

21(101r-110r)
Réttmæli úr norrænu
Rubric

“Forntöluð réttmæli úr norrænu”

Note

Víða eyður á blöðum, e.t.v. ætlaðar til seinni uppfyllingar

22(111r-132v)
Mannanöfn og merking þeirra
Rubric

“Onomatologia propriorum mominum gentis islandiæ, eorumq(ve) etymon. Nafnatal og þýðingar hvað þessi þjóð um hönd hefur, með sínum rökum og upptöku. Með slíkri glosseran sem einn lesinn maður hefur fyrir sitt leyti getað uppleitað”

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
132 blöð. Auð blöð: 9r, 40, 48v, 71, 100v, 110v.
Script

Þrjár hendur ; Skrifarar:

I. Óþekktur skrifari (1r-8v, 10r-33v, 34r-39v, 41r-48r, 49r-55v, 64r-70v, 72r-100r, 101r-110r, 111r-132v)

II. Óþekktur skrifari (56r-63v)

III. Síra Ólafur Sívertsen (9v, 34r-39v)

Decoration

Allvíða skreyttir upphafsstafir.

Skrautstafir: 49r, 53v, 82v, 89v

Additions

Blöð 34-39 eru innskotsblöð með hendi síra Ólafs Sívertsen.

Páll Eggert Ólason bendir á í handritaskrá að líkindi séu með hönd skrifara I og rithönd Hákonar Ormssonar sýslumanns.

Í Edduhluta handritsins eru allvíða athugasemdir á spássíum. Í efnisyfirliti á fremra saurblaði 5r eru þær sagðar eftir Gunnar Pálsson.

History

Origin
Ísland 1650-1860?.
Part II ~ Lbs 1199 II 4to
1(133r-137r)
Orðskviðir og heilræði
Incipit

Áhuginn uppvekur …

Explicit

“… kátleg þykir saga.”

Note

Án titils í handriti

Orðskviðir og heilræði í ljóðum og í stafrófsröð. Nær aftur í bókstafinn q. Sums staðar eru skýringar á latínu. Eignað Magnúsi Jónssyni prúða í handritaskrá

Keywords

2(137v-140v)
Hávamál
Rubric

“Hér byrja Hávamál hin gömlu”

Incipit

Gáttir allar / áður gangi fram …

Explicit

“… heilir þeir sem hlýddu.”

Keywords

Physical Description

Support

Pappír.

Vatnsmerki.

No. of leaves
8 blöð.
Script

Ein hönd.

Additions

Í handritaskrá er rithönd þessa hluta talin frá því um 1700.

“Málshættir”. Bætt við síðar með annarri hendi sem fyrirsögn á blaði 133r.

History

Origin
Ísland 1680-1720?.
Part III ~ Lbs 1199 III 4to
1(141r-162v)
Um farva og blek
Rubric

“Ein lítil en þó konstrík bók um aðskiljanlegan farva og blek, hvörnin maður skuli lita tré, bein, járn, glas, bursta, klæði, silki, skinn og leður sem og um aðskiljanlegan farva að tilbúa til að skrifa og mála með öllum skrifurum, málurum, bylæta úthöggvurum, snikkurum og skómökurum og öðrum hér til listhafandi til þénustu. Samanskrifað fyrst í þýsku máli af þeim víðfræga og velvísa manni Alexio Pedemontano og síðan almennilega á danskt mál sett sérhvörjum sem girnist til nota og þénustu”

Incipit

Góðan bláan farva að tilbúa …

Note

Nafn höfundar (Alexius Pedemontanus) er dulnefni eða höfundarnafn Girolamo Ruscelli

2(163r-163r)
Brennivínsdyggðir
Rubric

“Brennivínsdyggðir sé það hóflega brúkað”

Incipit

Kveisa og verkur, hvar helst hann er í hryggnum eður beinunum …

Explicit

“… styrkir skinnið og hörundið.”

Keywords
3(163r-163v)
Um edik
Rubric

“Um edik”

Incipit

Þegar öl eður pæremust verður mjög gamalt …

Explicit

“… og hasta því.”

Keywords
4(163v-163v)
Að sjóða lög eða laka
Rubric

“Að sjóða lög eður laka sem kann brúkast til kjöts og fisks árið um kring”

Incipit

Tak allan saltlög, hvort heldur verið hefur á fiski eður keti og hvað gamall hann vera kann …

Explicit

“… að leggja í fyrrnefndan saltlaka.”

Keywords
5(164r-164r)
Ediksgerð
Rubric

“Edik gott að gjöra”

Incipit

Tak stál eður járn, gjör það glóandi …

Explicit

“… svo verður það aftur sterkt innan 2 daga.”

Keywords
6(164r-164r)
Edikstilreiðsla
Rubric

“Annarslags edik að tilreiða”

Incipit

Tak vínstein, steyt hann til méls …

Explicit

“… svo verður það gott edik.”

Keywords
7(164r-164v)
Um matreiðslu eggja
Note

Nokkrar aðferðir, hver með sinni yfirskrift en án sameiginlegs titils í handriti

Keywords
8(165r-195r)
Konstrík Illuminerbók
Rubric

“Ein ný og konstrík Illuminerbók. Það er hvörnin vituglega gjöra og tilreiða skal hvörslags farva, hvað að er mjög listugt og gagnlegt að vita fyrir skrifara og málara og aðra sem soddan verknað elska. Hér með fylgja nokkur ný konststykki sem aldrei hafa áður á prent útgengið. Authore Valentino Bolten af Rufach í þýsku, en síðar á dönsku útlagt”

Incipit

Nær þú vilt gjöra hið fyrsta og besta temprunarvatn, þá gjör það svoleiðis …

Explicit

“… þess hertara þú gjörir það, þess harðara verður það.”

Note

Aftan við textann er “Registur yfir þessa illuminersbók”

9(195v-196v)
Nokkuð um fiskirí
Rubric

“Nokkuð um fiskirí”

Note

Ráðleggingar um fiskveiðar og ýmis heilræði og læknisdómar

10(196v)
Vísa
Incipit

Illa párað er nú blað / að trú ég margur finni …

Explicit

“… með kreptri hendi sinni.”

Note

Án titils í handriti

Keywords

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
56 blöð.
Foliation
Gömul blaðsíðumerking 13-40 (147r-160v), 1-57 (165r-193r).
Layout
Griporð.
Script

Tvær hendur ; Skrifarar:

I. Síra Páll Björnsson í Selárdal (149v-164v, 173r-188v, 191r-194v)

II. Óþekktur skrifari (141r-148v, 165r-172v, 189r-190v, 195r-196v)

Decoration

Skrautstafir á blöðum 141r og 165r sem eru titilsíður.

History

Origin
Ísland 1650-1750?.
Part IV ~ Lbs 1199 IV 4to
(197r-220v)
Alfræði
Rubric

“Collectæ ex mundi meteoro mystico aliqvot sententiæ”

Note

Margháttaður fróðleikur

Keywords

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
24 blöð.
Script

Ein hönd.

History

Origin
Ísland 1700-1799?.
« »