Handrit.is
 

Manuscript Detail

Lbs 537 4to

View Images

Íslenskar þjóðsögur og ævintýri; Iceland, 1850-1865.

Name
Ingiríður Bjarnadóttir 
Birth
1780 
Occupation
 
Roles
Informant 
More Details
Name
Guðrún Guðmundsdóttir 
Birth
05 October 1825 
Death
18 July 1890 
Occupation
Ljósmóðir; Vinnukona 
Roles
Informant 
More Details
Name
Páll Jónsson 
Birth
15 January 1818 
Death
08 November 1870 
Occupation
Prestur 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jón Árnason 
Birth
17 August 1819 
Death
04 September 1888 
Occupation
Librarian 
Roles
Correspondent; Scribe; Donor; Author; Owner; collector 
More Details
Name
Skúli Bergþórsson 
Birth
1819 
Death
02 April 1891 
Occupation
Poet 
Roles
Poet; Scribe; Author; Informant 
More Details
Name
Hólmfríður Jónsdóttir 
Occupation
Húsfreyja 
Roles
Informant 
More Details
Name
Árni Þorvaldsson 
Birth
24 May 1824 
Death
03 November 1901 
Occupation
Bóndi; Hreppstjóri 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jón Espólín Jónsson 
Birth
22 October 1769 
Death
01 August 1836 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Correspondent; Scribe; Owner; Author; Poet; Translator; Informant 
More Details
Name
Guðný Egilsdóttir 
Occupation
Fornbókasali 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jón Jónsson 
Occupation
Bóndi 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jóhannes Grímsson 
Birth
18 June 1799 
Occupation
Bóndi 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jóhann Geir Jóhannesson 
Birth
09 August 1830 
Occupation
Bóndi 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Vigfús Guttormsson 
Birth
15 May 1828 
Death
22 December 1867 
Occupation
Bóndi; Bóndi 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Jón Sigurðsson 
Birth
11 May 1828 
Death
26 June 1889 
Occupation
Umboðsmaður; Alþingismaður 
Roles
recipient; Scribe; Informant; Correspondent 
More Details
Name
Jón Jónsson ; Borgfirðingur ; bókabéus 
Birth
30 September 1826 
Death
20 October 1912 
Occupation
Lögregluþjónn 
Roles
Scribe; Owner; Donor; recipient; Informant; Correspondent 
More Details
Name
Guðmundur Magnússon 
Birth
25 November 1797 
Death
07 September 1889 
Occupation
Bóndi 
Roles
Owner; Informant 
More Details
Name
Ingibjörg Jónsdóttir 
Birth
20 September 1758 
Death
16 April 1841 
Occupation
Vinnukona 
Roles
Informant 
More Details
Name
Björg Árnadóttir 
Birth
1791 
Death
04 February 1871 
Occupation
Húsfreyja 
Roles
Informant 
More Details
Name
Sigfús Guðmundsson 
Birth
26 February 1839 
Death
20 January 1876 
Occupation
Bóndi 
Roles
Informant 
More Details
Name
Guðmundur Sigurðsson 
Birth
1808 
Death
22 April 1874 
Occupation
Vinnumaður 
Roles
Informant 
More Details
Name
Bjarni Jóhannesson 
Birth
12 November 1833 
Death
17 June 1878 
Occupation
Bóndi; Ættfræðingur 
Roles
Scribe; Marginal; collector 
More Details
Name
Runólfur Runólfsson 
Occupation
Bookbinder; Book binder 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Jón Bjarnason 
Birth
1816 
Death
25 June 1883 
Occupation
Hreppsstjóri 
Roles
collector 
More Details
Name
Jón Ingjaldsson 
Birth
07 June 1800 
Death
12 October 1876 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Author; Poet; Donor; Correspondent; collector 
More Details
Name
Eiríkur Kúld 
Birth
12 June 1822 
Death
19 July 1893 
Occupation
Prestur 
Roles
Owner; Correspondent; Scribe; Poet; Informant 
More Details
Name
Sigmundur Pálsson 
Birth
20 August 1823 
Death
17 November 1905 
Occupation
Bóndi; Verslunarþjónn; Faktor 
Roles
Correspondent; Informant 
More Details
Name
Ólafur Þórðarson 
Birth
01 September 1811 
Death
08 June 1866 
Occupation
Bóndi 
Roles
Informant 
More Details
Name
Brynjólfur Oddsson 
Birth
02 September 1824 
Death
11 August 1887 
Occupation
Bookbinder 
Roles
Donor; Owner; Scribe; Poet 
More Details
Name
Einar Einarsson 
Birth
12 October 1835 
Death
01 February 1891 
Occupation
Vinnumaður; Bóndi 
Roles
collector 
More Details
Name
Guðríður Hjaltadóttir 
Birth
26 May 1800 
Death
18 February 1876 
Occupation
Vinnukona 
Roles
Informant 
More Details
Name
Gísli Konráðsson 
Birth
18 June 1787 
Death
22 February 1877 
Occupation
Scholar 
Roles
Scribe; Poet; Author; Marginal; Informant 
More Details
Name
Árni Ólafsson Thorlacius 
Birth
12 May 1802 
Death
29 April 1891 
Occupation
Kaupmaður 
Roles
Scribe; Donor; Marginal; Informant 
More Details
Name
Einar Gíslason 
Birth
25 August 1787 
Death
20 January 1866 
Occupation
Priest 
Roles
Informant 
More Details
Name
Jón Ólafsson 
Birth
20 March 1850 
Death
11 July 1916 
Occupation
Editor 
Roles
Author; Correspondent; Scribe; recipient; Informant; Marginal 
More Details
Name
Sveinn Guðmundsson 
Occupation
Bóndi; Hreppstjóri; Skrifari 
Roles
Informant 
More Details
Name
Björg Sveinsdóttir 
Birth
1791 
Death
20 June 1858 
Occupation
 
Roles
Informant 
More Details
Name
Kristján Jónsson Fjallaskáld 
Birth
21 June 1842 
Death
09 April 1869 
Occupation
Vinnumaður; Skáld 
Roles
Poet; collector; Scribe 
More Details
Name
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Birth
09 June 1968 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-1v)
Þá hló marbendill
Rubric

“Þá hló marbendill”

Incipit

Einu sinni réri bóndi nokkur til fiskjar og dró marbendil …

Explicit

“… en bóndi gróf í þúfuna og fann þar fé mikið, og varð hann af því auðigr.”

Colophon

“Þessi saga er rituð í nóvembr 1861 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi í Laxárdal, en hún nam söguna á viku af fóstru sinni, Ingiríði Bjarnadóttur, greindri konu og minnugri, er lengi bjó að Þverá í Hallárdal, en er nú önduð fyrir löngu. Hvammi, 7.feb 1862. Páll Jónsson. (1v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 202 og 203.

2(2r-2v)
Jón Dúkur og vofurnar
Rubric

“Ekki má því mein er á”

Incipit

Jón hét maður að auknafni Dúkur …

Explicit

“… Sagði hann kunningjum sínum seinna frá þessari sögu.”

Colophon

“Tekin eftir sögu manns sem er alinn upp suðaustur á landi. Páll Jónsson. (2v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 410.

3(3r-5r)
Svipur Eldjárns Hallsteinssonar
Incipit

Eldjárn hét maður Hallsteinsson, Jónssonar, Hallsteinssonar …

Explicit

“… en Einar snýr heim aftur og legst niður í rúm sitt, og svaf ekki það í nætur. ”

Colophon

“Hér kemur fram sú alkunna trú, að svipir bráðfeigu manna eigi stundum að sjást fylgja þeim í lifanda lífi. Páll Jónsson. (3v)”

“Þessa sögn hefi ég samið eins og hún gekk til; hefi ég sjálfur talað um öll atriði hennar við þá alla, er við atburðinn voru riðnir, og hefir öllum borið saman; enda eru þeir 3 menn, er svipinn sáu, svo vandaðir og réttorðir, að ég þykist eiga geta rengt sögu þeirra; og víst var það, að enginn þeirra gat með neinu móti vitað um fráfall Eldjárns á þeirri stundu, sem þeim sýndist þetta. Allt hið sama má segja um Jón Þorleifson, en hann sá nú reyndar aldrei neinn svip, og Jón Sigurðsson og Pálmi ætluðu svipinn lifandi manni. Ritað 19. febrúar 1863. Páll Jónsson. (5r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 302 til 304.

Keywords
4(6r-7v)
Gárún, Gárún, grátt er mér um hnakkaDjákninn á Myrká
Incipit

Einu sinni bjuggu hjón á bæ nokkrum, og er hvorki getið um heiti þeirra né bæjarins …

Explicit

“… var gert að leiði Sigurðar, svo að hann lá kyrr eftir það.”

Colophon

“Þessi saga er rituð í Nóvbr. 1861 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi, en hún nam hana af annari konu norðan úr Þingeyjarsýslu - þessa sömu sögu kann og sumt gamalt fólk hér í Skagafirði. Hvammi 8. febr. 1862. Páll Jónsson. (7v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352 til 353.

5(8r-8v)
Jón flak
Incipit

Það var einn tíma á Þönglabakka, að þar fannst beinagrind af manni, rekinn af sjó …

Explicit

“… En sagan segir að stúlka þessi hafi síðan orðið hin mesta lánskona. ”

Colophon

“Rituð í janúar 1862 eftir greindum manni, Skúla bónda Bergþórssyni á Meyjarlandi á Reykjaströnd. Hvammi, 9.febr. 1862. Páll Jónsson. (8v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 307 til 308.

6(9r-14r)
Vðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási
Rubric

“Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) ”

Incipit

Jón er bóndi nefndur hann bjó á Hellu á Árskógarströnd; Guðrún hét kona hans. …

Explicit

“… En Jón í Ási lifði löngu eftir þetta, við góðan orðstír, og fór jafnan vel með konu sinni og lýkur hér þessari sögu. ”

Colophon

“Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)”

Statement of Responsibility
Note

Textinn inniheldur fjórar sögur: Griðkonan, Pípan, Skreiðarferð Jóns í Ási og Ævilok Jóns á Hellu.

Sögur þessar er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 542 til 547.

6.1(9r-11r)
Griðkonan
Rubric

“Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga)”

Incipit

Jón er bóndi nefndur hann bjó á Hellu á Árskógarströnd; Guðrún hét kona hans …

Explicit

“… því þessa kú hefði hann sent hingað til að drepa sig. ”

Colophon

“Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 542 til 544.

6.2(11r-11v)
Pípan
Rubric

“Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) ”

Incipit

Nú líður sumarið …

Explicit

“… og tíðindalaust milli þeira nafna um veturinn. ”

Colophon

“Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 544 til 545.

6.3(11v-13r)
Skreiðarferð Jóns í Ási
Rubric

“Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) ”

Incipit

Það er sagt að um þessar mundir væri mjög fisklítið kringum Eyjafjörð …

Explicit

“… Eftir það skildu þeir og er karl úr sögunni. ”

Colophon

“Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 545 til 546.

6.4(13r-14r)
Ævilok Jóns á Hellu
Rubric

“Frá viðureign þeirra Jóns á Hellu og Jóns í Ási. (galdrasaga) ”

Incipit

Nokkrum tíma síðar er svo sagt að Jón í Ási fær sér flugu eina …

Explicit

“… En Jón í Ási lifði löngu eftir þetta, við góðan orðstír, og fór jafnan vel með konu sinni og lýkur hér þessari sögu. ”

Colophon

“Þessi saga rituð eftir frásögn ýmsra gamalla manna í Skagafirði. Páll Jónsson. (14r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 546 til 547.

7(15r-16v)
Beinagrindin á Hólum
Incipit

Svo er sagt, að einhvern vetur nálægt jólum væri Skálholtsbiskup staddur norður á Hólum …

Explicit

“… Var það þá ætlun manna, að sakir heitinga og ósáttar við biskupsfrúna, þá myndi bein vinnukonunnar ekki hafa náð að rotna að eðlilegum hætti. ”

Colophon

“Önnur saga segir, að þetta hafi verið vinnumaður. (15v)”

“Þessi saga er rituð í desember 1861 eftir bóndakonu Hólmfríði Jónsdóttur, sem ólst upp á Hólum, nam hún hana í æsku af karli nokkrum hér á staðnum gömlum og sögufróðum, Guðmundi að nafni. Hvammur 7.júlí 1862. Páll Jónsson.(16r-16v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 48.

8(17r-23r)
Sagan af Slægðabelg
Rubric

“Sagan af Slægða-Belg (ævintýri)”

Incipit

Einu sinni var kóngur og drottning, er réðu fyrir ríki; þau áttu sér eina dóttur barna …

Explicit

“… og takast upp með þeim góðar ástir með þeim drottningu og honum; gutu þau börn saman og untust til ellidaga. Lýkur svo þessari sögu. ”

Colophon

“Rituð í febrúar 1862 eftir bóndakonu Guðrúnu Guðmundsdóttur á Hvammi í Laxárdal; er þessi saga algeng með gömlu fólki hér nyrðra. Hvammi 10.febr. 1862. Páll Jónsson. (23r)”

Statement of Responsibility
9(25r-28r)
Sigurður kóngsson og Helga karlsdóttir
Rubric

“Sigurður karlsson og Helga karlsdóttir (eftir sögn gamallar konu í Skagafirði)”

Incipit

Einu sinni var kóngur og drottning, er réðu fyrir ríki; þau áttu sér einn son, hann hét Sigurður …

Explicit

“… og stýrði því lengi síðan með Helgu drottningu sinni. Og kann ég svo ekki þessa sögu lengri. ”

Colophon

“Eftir sögn gamallar konu í Skagafirði. (25r)”

Statement of Responsibility
10(28v-37v)
Saga af Árna á Stað í Hrútafirði
Rubric

“Saga af Árna á Stað í Hrútafirði ”

Incipit

Jón hefur bóndi heitið, hann bjó á Stað í Hrútafirði …

Explicit

“… Árni bjó með konu sinni að Stað til elli, og þótti jafnan gyldur bóndi. Lýkur svo þessari sögu.”

Colophon

“Þessa sögu hefi ég tekið eftir sögn útróðramanna skagfirska, en þeir numu hana af Árna hreppstjóra Þorvaldssyni á Melastöðum í Garði. (37v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum4. bindi , bls. 218 til 228.

11(38r-44v)
Sagan af Vilhjálmi kaupmanssyni og Ásu kóngsdóttur
Rubric

“Sagan af Vilhjálmi kaupmanssyni og Ásu kóngsdóttur”

Incipit

Einu sinni var kaupmaður nokkur út í löndum; hann var stórauðugur og átti marga garða …

Explicit

“… Hélt Vilhjálmur ríki sínu til ellidags með allmiklum veg og þótti jafnan ágætur konungur; og höfum við ei fleira af honum sagt.”

Statement of Responsibility
12(47r-50v)
Af sauðamanni og bóndaNirfillinn
Rubric

“Nirfillinn”

Incipit

Einu sinni voru tveir bændur fyrir austan, hét annar Guðmundur, en hinn Sigurður …

Explicit

“… og lagði mikið niður nirfilskap og ágengni; er svo þessari sögu lokið. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 418 til 422.

Þessa sögu má finna undir tveimur nöfnum í sagnagrunninum.

13(51r-51v)
Huldufólk í Vökuhól
Rubric

“Huldufólk í Vökuhól”

Incipit

Á öndverðri 16.öld var sá prestur á Hvammi í Laxárdal, er Einar hét og var Úlfsson …

Explicit

“… og sá hann aldrei síðan, né heldur fleira en aðrir menn.”

Colophon

“Frá séra Páli Jónssyni í Hvammi á Laxárdal bréf11/2 1861. (51r)”

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Informant Páll Jónsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 28 til 29.

14(51v-52v)
Húsfreyjan á Yztugrund
Rubric

“Huldufólk í Stóruborg”

Incipit

Í þann tíma, þá er kirkja stóð enn að Þverá í Blönduhlíð, bjó kona nokkur á Yztugrund, hún var ógift, og er eigi getið nafns hennar. …

Explicit

“… Jón bjó lengi síðan á Yztugrund og þótti nýr bóndi. ”

Colophon

“Þessa sögu nam ég í æsku af hinum margfróða sýslumanni Jón Espólín, er þá bjó á Frostastöðum. Páll Jónsson. (52v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 165 til 166.

15(52v-54v)
Ólöf selmatselja
Rubric

“Bóndadóttir á barn við huldumann”

Incipit

Ólöf er ein bóndadóttir, hún var heima með foreldrum sínum …

Explicit

“… en hún hafði dulið alla um þennan hlut, til þess að sá atburður varð, er nú var frá sagt. Lýkur svo þessari sögu. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 96 til 98.

16(55r)
Manndauði á Kaldrana
Rubric

“Manndauði á Kaldrana”

Incipit

Sá atburður varð fyrir mörgum öldum, að komið var á baðstofuglugga í Höfnum á Skaga, einn morgun áður en menn risu þar úr rekkju …

Explicit

“… því sú er trú manna, að í þessu vatni sé sá silungur, er öfuguggi er nefndur, mjög banvænn, en eingi veiði önnur.”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 13 til 14.

17(55r-55v)
Huldukonan og bóndinn á Vöglum
Rubric

“Frá huldukonu og bónda á Vöglum”

Incipit

Í gamla daga bjó bóndi nokkur á Vöglum; það er nú eyðikot norðan í Fjallsöxl á vestanverðum Skaga …

Explicit

“… Segir sagan að þetta hafi ræst; hann hafi veikst og veslast upp, og dáið síðan úr þeim sjúkleik. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 123.

18(55v-56r)
Huldukonan í Hafnanúp
Rubric

“Frá huldukonu og bóndadóttur ”

Incipit

Á öndverðri 18.öld bjó sá bóndi í Höfnum á Skaga er Sigurður hét; hann var kvongaður og átti þá konu er Þuríður er nefnd …

Explicit

“… Varð hún aldrei síðan söm og áður, hvorki að yfirlitum né í skapi. ”

Colophon

“Þessi atburður, sem hér er frá sagt, á að vera sannur. (56r)”

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 51 til 52.

19(56r-57r)
Álfkonan í Stekkjarbergum
Rubric

“Um stekk i Höfnum”

Incipit

Einn tíma bjó sá bóndi í Höfnum sem Kolbeinn var nefndur; hann var maður kvongaður …

Explicit

“… Merki sjást enn í dag til gamallar girðingar, sunnan undir Stekkjarbergjum.”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 51 til 52.

20(57r-59r)
Jón smali og huldufólkið
Rubric

“Drengur á mök við huldufólk”

Incipit

Maður er nefndur Kristján; hann bjó á þeim bæ, sem heitir að Geitafelli …

Explicit

“… Jón lá síðan lengi, og varð aldrei jafngóður; fór hann eftir það til vistar austur á Jökuldal, lifði þar þrjá vetur og andaðist síðan.”

Colophon

“Guðný sú, er hér er nefnd í sögunni, lifir enn og er talin kona óskreytin; er saga þessi tekin eftir frásögn hennar sjálfrar. Páll Jónsson (58r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 64 til 65.

21(59r-60r)
Hallur á Krýnastöðum
Rubric

“Um sendingu”

Incipit

Á ofanverðri 18.öld bjó sá bóndi á Krýnastöðum í Eyjafirði, er Hallur hét; hann var kvongaður; hann var glímumaður mikill og rammur að afli …

Explicit

“… Skildi þar með þeim, og er eigi getið, að þeir ættist við fleira. ”

Colophon

“Þessa sögu heyrði ég í æsku segja móðurföður minn, Jón bónda Jónsson, læknis, Péturssonar. Hann var þá að fóstri með Halli á Krýnarstöðun, er þessi atburður varð, og svo gamall, að að hann mátti vel muna öll atvik hans. Páll Jónsson. (60r)”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Informant Jón Jónsson

Scribe Páll Jónsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 375 til 376.

22(60r-60v)
Málmey; Drangey
Rubric

“Hjátrú, bundin við ýmsa staði ”

Incipit

Sú hefir verið trú gamalla manna um Málmey á Skagafirði, að þangað megi aldrei koma kerti á eyna, því þá eigi húsfreyja í eynni að verða vitstola …

Explicit

“… Þessar sömu kveðjur eru einnig endurteknar við kerlinguna. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 482.

23(60v-61r)
Gefinn byr
Rubric

“Gefinn byr”

Incipit

Þegar Didrik Höller (1787) var kaupmaður á Skagaströnd fyrir konungsverslun, þá sendi hann einn tíma menn sína vestur á Strandir …

Explicit

“… en þegar jafnskjótt sem þeir voru lentir, gekk veðrið til landnorður aftur.”

Colophon

“Sögurnar no 11 og 13 eiga að vera sannar. (62v)”

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 589 til 590.

24(61r-61v)
Bræðurnir, fjallbúinn og smaladrengur
Rubric

“Frá útilegumanni”

Incipit

Svo er sagt að einn tíma tóku tveir bræður arf eftir foreldra sína; þeir höfðu félagsbú og skiptu ei með sér …

Explicit

“… Þeir bræður launuðu svo drengnum lífgjöf, að þeir gáfu honum allt sitt fé eftir sinn dag, því þeir voru menn barnslausir.”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 324.

25(61v-62v)
Arngrímur lögsagnari drepur útilegumann
Rubric

“Frá Arngrími lögsagnara og útilegumanni. ”

Incipit

Þegar Bjarni Halldórsson var sýslumaður í Húnavatnsþingi og umboðsmaður yfir Þingeyraklaustri, þá sat hann að Þingeyrum, svo sem kunnugt er …

Explicit

“… Arngrímur lá síðan 6 vikur eftir glímuna, en varð þó heill og jafn góður að lokum. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

“Sögurnar no 11 og 13 eiga að vera sannar. (62v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 48.

26(62v-63r)
Jakob á Jörva og vermennirnir
Rubric

“Jakob á Jörva og vermennirnir ”

Incipit

Einn tíma bjó sá bóndi á Jörva í Haukadal, er Jakob hét; hann var Eiríksson og faðir þeirra sýslumanna, Jóns á Espihóli í Eyjafjarðarsýslu og Halldórs, er hafði Strandasýslu …

Explicit

“… En Jakob iðraðist þess mjög, að hann sagði þeim, hvernig á síðunni hefði staðið. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 212.

27(63r)
Ofra ég ýsustykki
Rubric

“Maðurinn og tröllskessan”

Incipit

Einu sinni var maður nokkur á ferð eftir sjóarbjörgum …

Explicit

“… Ekki áttust þau fleira við, svo að getið sé.”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson.(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 246.

Keywords
28(63v-64r)
Heimsku mennirnir
Rubric

“Systurnar”

Incipit

Einn tíma bjuggu hjón nokkur auðug á bæ einum; þau áttu sér 3 dætur …

Explicit

“… Þennan mann áleit yfirvaldið heimskastan þeirra þriggja, og dæmdi því konu hans hringinn; lýkur svo þessari sögu. ”

Colophon

“Sögur þessar, sem eru ritaðar í janúarmánuði 1861 eru allar teknar eftir minni gamalla manna á Skaga, nema þær, sem annars er getið um í athugagreinum neðanmáls. Hvammi í Laxárdal, 29. janúar 1861. Páll Jónsson. (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 287.

29(65r)
Hann Hausti blessaður
Rubric

“Einfalda stúlkan”

Incipit

Einu sinni bjó kerling í koti nokkru, hún var vel fjáreigandi og átti sér eina dóttur barna, sú þótti mjög heimsk …

Explicit

“… Við þetta allt saman varð kerling svo reið, að hún lúbarði dóttur sína og rak hana síðan í burtu; bað hún hana aldrei framar koma sér fyrir augu. ”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 382 til 383.

30(65r-65v)
Flugan og uxinn
Rubric

“Karl og kerling ”

Incipit

Einu sinni bjó kerling í koti nokkru, hún var vel fjáreigandi og átti sér eina dóttur barna, sú þótti mjög heimsk …

Explicit

“… Við þetta allt saman varð kerling svo reið, að hún lúbarði dóttur sína og rak hana síðan í burtu; bað hún hana aldrei framar koma sér fyrir augu. ”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum . bindi , bls. 429 til 430.

31(66r-68r)
Karl og dauði
Rubric

“Karl og dauði”

Incipit

Einu sinni bjó karl nokkur einn sér á eyju, hann var harðla fákunnandi í andlegum efnum, svo hann kunni ekki einu sinni faðir vor og blessunarorðin …

Explicit

“… verður hann þá hræddur, og hniprar sig saman á hurðarbaki, og er svo sagt að hann húki þar síðan. Lýkur svo þessari sögu. ”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 74 til 75.

Keywords
32(68r)
Gáta
Rubric

“Gáta”

Incipit

Maður sæll, mér nú ljáðu …

Explicit

“… rauðan lög saup þó síðast seinasta kvöldið eina.”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Keywords

33(68r-68v)
Sending
Rubric

“Frá sendingu ”

Incipit

Bóndi nokkur á Vesturlandi komst einu sinni í deilu við nágranna sinn, og flugust þeir á í illu …

Explicit

“… varð bónda hennar aldrei mein að þessari sendingu. ”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 387 til 388.

34(68v-69r)
Bóndinn reiðir barn til skírnar
Rubric

“Bóndinn reiðir barn til skírnar”

Incipit

Einu sinni bjuggu hjón nokkur norður í Laufássókn, þau höfðu fátt hjóna á bæ sínum …

Explicit

“… Prestur tók að sér barnið og ól það upp.”

Colophon

“Sögur þessar 17-22 eru allar teknar eftur minni gamalla manna sem nú lifa. Hvammi, 13. febrúar 1861. Páll Jónsson. (69r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 405 til 406.

35(70r-71r)
Draugurinn hjúplausi
Incipit

Langt er síðan að bóndi nokkur bjó á Vestfjörðum …

Explicit

“… Drengurinn fann peningana og þakkaði prestinum liðveisluna, nokkru þar eftir giftist hann og tók að búa á jörð þeirri er karlinn hafði búið á og bjó þar til elliára. ”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 343 til 345.

36(71v-72r)
Mannshnútan
Incipit

Það var í Vaðlaþingi fyrir laungu síðan, að tveir menn höfðu deilur sín á milli og voru mjög ósáttir…

Explicit

“… því hann þóttist skilja að þetta mundi sending frá hatursmanni sínum, ekki er framað getið að þeir hafi ást við í illu, og er þessari sögu hér með lokið.”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 373.

37(72r-72v)
Vei þér móðir mín, ég átti að verða biskup í Skálholti
Incipit

Einu sinni var lögmannsdóttir í Vaðlaþingi …

Explicit

“… En skömmu eftir að hún hafið alið seinasta barnið adaðist hún.”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 452.

38(73r-82v)
Risinn í Bládal
Rubric

“Sagan af risanum í Bládal”

Incipit

Svo byrjar sögu þessa að í fyrndinni réði konungur ríki, en ei er getið um nafn hans; dóttur átti hann eina barna, sú var nefnd Ingibjörg …

Explicit

“… er ekki meira af þeim að segja, nema að þeir hjeldu vináttu sinni til dauðadags. ”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 497.

39(82v-85r)
Sagan af Sigríði prestsdóttur
Rubric

“Sagan af Sigríði prestsdóttur ”

Incipit

Prestur er Jón nefndur en ekki er þess getið hvar hann bjó …

Explicit

“… Þá giftir hún hann og gjefur honum svo aðra jörð sem faðir hennar átti og líkur svo af þeim að segja. ”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 269 til 271.

40(1)
Sagan af Sveini bónda
Rubric

“Sagan af Sveini bónda ”

Incipit

Bóndi er Sveinn nefndur og bjó í Skagafirði á þeim bæ sem liggur við heiði þá sem farið er af á kjöl …

Explicit

“… og hver fór til síns heimilis og Sveinn fór einnig norður til bús síns og líkur hjer af honum að segja. ”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 319 til 322.

41(89r-93v)
Þorsteinn Fljótshlíðingur og fjallbúarnir
Incipit

Þorsteinn hét maður, hann ólst upp í Fljótshlíð, ekki er þess getið á hvaða bæ …

Explicit

“… enn á banasænginni sagði hann frá þessari sögu og hvað hann hefði ætlað fyrir sér og dó síðan af þeirri veiki. ”

Colophon

“(64r)”

“Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Á blaði 89v hefur verið strikað yfir 5 línur úr sögunni.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 290 til 293.

Keywords
42(93v-99v)
Ólafur Fnjóskdælingur
Rubric

“Ólafur Fnjóskdælingur ”

Incipit

Ólafur hét maður, hann ólst upp í Fnjóskadal í Þingeyarþingi, ekki er þess getið á hvaða bæ það var …

Explicit

“… Vík þessi sem Eyólfur lenti skipi sínu átti að vera Raufarhöfn í Þingeyarsýslu og hann fyrstur manna sem þar bjó og líkur svo þessari sögu.”

Colophon

“Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 469 til 472.

43(99v-106v)
Suðurferðamennirnir átján
Rubric

“Suðurferðamennirnir átján”

Incipit

Einhverju sinni bar svo við að 16 menn úr Húnavatnssýslu er fara vildu til sjóróðra á Suðurland tóku sig saman til veiðarferða. …

Explicit

“… og var hjá þeim til dauðadags en þau bjuggu vel og lengi og verða auðsældarhjón. ”

Colophon

“Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 395 til 399.

44(106v-112v)
Eyjólfur skrifari
Rubric

“Eyjólfur skrifari ”

Incipit

Eyjólfur hét maður. Hann var skrifari hjá Jóni sýslumanni í Rauðuskriðu …

Explicit

“… og allt þótti það mannvænlegt fólk og sumt stórmenni er frá þeim Eyjólfi og Jóni bónda var komið.”

Colophon

“Sögur þessar eru teknar eftir barnsminni föður míns Jóhannesar Grímssonar. Hamraendum í maí 1865? Jóhann Geir Jóhannesson (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 446 til 450.

45(113r-115r)
Hallur á Horni og Vigfús prestur
Rubric

“Galdrasaga”

Incipit

Þegar Vigfús prestur Benediktsson vígðist til staðar á Aðalvík á Hornströndum, fór hann vestur þangað …

Explicit

“… Vigfús var þarna prestur 1a etir þetta, og var Hallur allt annar maður eftir 3u aflraunina. ”

Colophon

“ Eftir Sæbjörgu Guðmundsdóttur á Arnheiðarstöðum (113r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 570 til 572.

46(113r-115r)
Sálmasöngur huldufólks
Rubric

“Huldufólkssaga ”

Incipit

Þegar Sæbjörg Guðmundsdóttir (sem nú er kristfjárómagi á Arnheiðarstöðum) var vinnukona á Stapa í Bjarnarnessókn í Nesjum …

Explicit

“… og hefi hann harðlega tekið sér vara, að ergja aldrei við þá. ”

Colophon

“ Eftir Sæbjörgu Guðmundsdóttur á Arnheiðarstöðum (113r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 47 til 48.

47(116r-117r)
Ólöf Eyjafjarðarsól
Rubric

“Útilegumannasaga ”

Incipit

Í fyrndinni er getið presthjóna nokkura sem bjuggu að Hrafnagili í Eyðafirði, þau áttu son er Sigurður hét og dóttir er Ólöf hét …

Explicit

“… Þá sá brátt gleðibragð á bróðirinn; og bjuggu þau saman uppfrá því með ánægju til dauðadags og líkur þar sögunni af Ólöfu Eyjafjarðarsól. ”

Colophon

“Af Ólöfu Eyafjarðarsól. Frá Jóni á Gautlöndum(116r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 347 til 349.

48(117v)
Jólanótt í Kasthvammi
Rubric

“Huldufólkssaga ”

Incipit

Það skeði einhverju sinni að Hvammi í Laxárdal á þeim tímum sem messur tíðkuðust á jólanætur, að maður sem heima var þar eftir, hvarf á jólanótt …

Explicit

“… Silki þetta var leingi síðan brúkað fyrir altarisklæði í Þverárkirkju. ”

Colophon

“(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 169 til 170.

49(118r-119v)
Jón Ásmundsson í Njarðvík
Incipit

Einhverntíma í firndinni, var fátækur flökkudrengur að nafni Jón Ásmundsson að flækjast um í Njarðvík …

Explicit

“… að bæði dóu nær því á sama degi. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 383 til 385

50(120r-121v)
Veiðimannaþáttur
Rubric

“Söguágrip af Bjarna Jónssyni skálda á Húsafelli. ”

Incipit

Hann var sonur Jóns smiðs á Fellsöxl og Guðrúnar Sigurðardóttur …

Explicit

“… tók sig upp daginn eftir og fór heim í byggð til fylgjara sinna. ”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Informant Jón Jónsson

Scribe Jón Jónsson

51(122r)
Skriftarminning Galdra-Leifa
Rubric

“Ein af munnmælasögum um Þorleif galdramann”

Incipit

Þorleifur Þórðarsson nafnkenndur galdramaður samtíða Jóni Guðmundssyni lærða …

Explicit

“… og á þeim tíma hafi komið af honum huldufókið.”

Statement of Responsibility

Collector Jón Árnason

Informant Jón Jónsson

Scribe Jón Jónsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 5.

52(122r-123r)
Árni Eyjafjarðarskáld
Rubric

“Ný huldufólkssaga á seinni hluta 18.aldar ”

Incipit

Á þeim árum er Sveinn lögmaður Sölvason var á Munkaþverá, bjó á Rifkelsstöðum bóndi nokkur Jón að nafni. …

Explicit

“… Hannes bróðir hans fór suður í Hafnarfjörð, varð gamall maður og mun hafa verið lengst á Urriðakoti? ”

Colophon

“Þegar ég var ungur sagði mér þessa sögu ein af systrum Árna, og svo líka Magnús faðir minn, er þá var 12 vetra gamall, en ég nú aftur Jóni Borgfirðingi, er safnar saman handa Jóni Árnasyni og Konrad Maurer. Guðmundur Magnússon Syðri-Varðgjá. (123r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 78 til 79.

53(123r-124r)
Missögn af Árna
Incipit

Foreldrar Árna bjuggu á Rifkellsstöðum og áttu mörg börn. …

Explicit

“… og ólst upp með þeim hjónum, og var lengi þar síðan og kenndur Árni Eyjafjarðarskáld á Stórhamri í Eyjafirði. ”

Colophon

“Björg Árnadóttir í Kaupangi, segir mér öðruvísi frá sögunni, og hefir Ingibjörg systir Árna skálds sagt henni hana þannig (123r)”

“Að framan sögðu skal saga þessi vera sönn eftir Ingibjörgu systir Árna, er sagði Björgu en Jón sagði Jóni Borgfirðingi. Amen (64r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 79.

54(124v-125r)
Þorvaldur á Sauðanesi
Incipit

Þorvaldur skáld á Sauðanesi átti að vera ákvæðinn …

Explicit

“… Í þessu kom ofsaunnanveður, svo skipið dreif á haf út, og hefir ei sést síðan.”

Colophon

“Það eru annars margar sagnir um hann, er því miður fást ekki (124v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 605 til 606.

55(126r)
Karlinn, sem týndi ungbarninu
Rubric

“Skrítlur”

Incipit

Einn ríkur bóndi í Auðkúlusókn er Jón hét fór af stað einn sunnudagsmorgunn með barn til skírnar …

Explicit

“… en prestur ávítaði Jón harðlega fyrir gáleisi sitt. ”

Colophon

“Frá Jóni Borgfirðingi Í febrúar 1861 (126r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 406 til 407.

Keywords
56(126v)
Missögn af Jóni Karli
Incipit

Sami Jón fór eina sunnudagsnótt á grárri meri sem hann átti og treysti vel á sundi …

Explicit

“… Begerði hann að stæði nafn sitt og Sigríðar sinnar og Jesú nafn seinast. Svínavatn er skammt frá Auðkúlu.”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 407.

57(126v-127r)
Ljósmóðir sótt til huldukonu
Incipit

Yfirsetukonu dreymdi eitt kvöld þá hún var nýsofnuð að til hennar kom huldukona …

Explicit

“… gekk þá huldukonan til hennar og blés í það auga sem hún hafði áður borið smyrslin í svo hún varð ei skyggn framar. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 30.

58(127r)
Gersemarnar í Hvammi
Incipit

Vinnukona í Hvammi í Eyjafirði kom eitt sinn frá smalamensku ofan úr fjalli …

Explicit

“… Var þá allt horfið svo hún sá ekki framar neitt af því. ”

Colophon

“Frá Sigfúsi Guðmundssyni á Varðgjá til Jóns Borgfirðings. (127v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 15.

59(128r-129r)
Jón á Sandfelli
Rubric

“Tvær huldufólkssögur”

Incipit

Það kom fyrir einu sinni sem oftar að börn og vinnuhjú frá Sandfelli í Öræfum fóru á sunnudegi seint á sumri í berjamó …

Explicit

“… fór svo selurinn með hann fram í sjó og spurðist ekki til hans framar. ”

Colophon

“Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (128r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 52 til 53.

60(129v-131r)
Barngóðar álfkonur
Incipit

Þegar sá sami prestur Síra Guðmundur Bergsson flutti út að Kálfholti í Holtum þegar honum hafði verið veitt það …

Explicit

“… og bar báðum saman um hana - þeir komnir báðir yfir áttrætt og var annar þeirra prestur í Kálfholti en hinn bjó útí Árnessýslu. ”

Colophon

“Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (128r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 49 til 50.

61(132r-136v)
Sigríður Eyjafjarðarsól
Rubric

“Útilegumannasögur 1. Af Sigríði á Grund”

Incipit

Á Grund í Eyafirði bjó einu sinni sýslumaður. Hann átti 2 börn, pilt og stúlku, hún hét Sigríður, en hans nafni er ekki getið …

Explicit

“… og fara þaug so að búa þar nálægt á jörð í sveitinni, og bjuggu þar leingi vel og untust vel og líkur þessari sögu.”

Colophon

“Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (131r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 349 til 352.

62(136v-137v)
Sögubrot af Sigríði Eyjafjarðarsól
Incipit

Í einu koti norður í Eyafirði bjó einusinni bóndi, hann átti 3 börn, 1 son og 2 dætur, sú eldri dóttirin hét Ingibjörg, en sú yngri Sigríður og var kölluð Eyafjarðarsól, ekki er getið um nafn sonarins. …

Explicit

“… þegar kemur undir kvöld segir kerling: farðu að búa um hana Sigríði, Silphá mín. ”

Colophon

“Frá Guðmundi Sigurðssyni í Bráræði (131r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 355.

63(138r-138v)
Djöflalág á Reykjum
Rubric

“Djöflalág”

Incipit

Á Reykjum í Fnjóskadal, sem er fremsti bærinn að vestanverðu við Fnjóská, er svo háttað landslagi, að umhverfis túnið, nema að austan, eru hólar sem ganga fast heim að því. …

Explicit

“… Hafa þeir feðgar hver fram af öðrum búið þar, og er framan skrifuð frásögn tekin eptir munnmælum, sem fylgt hefur þeirri ætt.”

Colophon

“Frá Jóni Borgfirðingi eftir sögn og handriti Bjarna Jóhannessonar á Selland í Fnjóskárdal (138r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 396 til 397.

64(139r-139v)
Bardagi á Torfufellsdal
Rubric

“Bardagi á Torfufellsdal”

Incipit

Fram af Eyjafirði liggur afdalur einn í útsuður …

Explicit

“… og er ekki annars getið heldur en þeir hafi hagnýtt sér síðan galtartungur í góðum friði og liggja þær nú undir Torfufell.”

Colophon

“Frá Jóni Borgfirðingi eftir sögn og handriti Bjarna Jóhannessonar á Selland í Fnjóskárdal (137r)”

“Frásögn þessa hef ég skrifað upp eptir gömlum bónda hér í Fnjóskadal sem ólst upp fram í Hólasókn í Eyafirði. Heirði maður sá hana þar í ungdæmi sínu, og hefur munað hana síðan. Bjarni Jóhannesson á Sellandi í Fnjóskadal. Rituð 1864. Til Herra bókbindara Jóns Jónssonar Borgfirðings af Stóra-Eyrarlandi. (139v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 119 til 120.

65(140r-141v)
Sjóhrakningur úr Einholtssókn 2.-4. maí 1842
Rubric

“Saga um sjóhrakningu úr Einholtssókn 2, 3 og 4.dag maí mánaðar árið 1842 ”

Incipit

Þá reru 4 skip frá Skinneyarhöfða í stilltasta veðri en nokkuð þykku lofti, út á svo stilltan sjó að menn höfðu ekki sjeð hann stilltari …

Explicit

“… ósamkvæmt við norðlenskan póst á Djúpavogi sumrinu fyrr. ”

Colophon

“Skrifað af sama Runólfi í Holtum ár 1862. (140r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 144 til 146.

66(141v)
Skupla
Rubric

“Saga um afturgönguna svonefnda Skuplu ”

Incipit

Hún átti að hafa verið …

Explicit

“… rak dreng frá comfirmatsjón fyrir illa kunnáttu ”

Colophon

“Skrifað af sama Runólfi í Holtum ár 1862. (140r)”

Statement of Responsibility
Keywords
67(142r-142v)
Kvæði um ekkju
Rubric

“Fornt ekkjukvæði ”

Incipit

Utanlands í einum bý, ekkja fátæk bigði …

Explicit

“… ef þolgjæði síbrestur mig, svaraði henni sendiboðinn kjæri. ”

Colophon

“(64r)”

Statement of Responsibility
Note

Tíunda vers kvæðisins er á blaði 143v

Keywords

68(142v)
Níska konan
Rubric

“Sagan af nísku konunni ”

Incipit

Sem fátæka konan kom til og bað um góðgörð. …

Explicit

“… því það var virt fyrir tákn eða fyrirburð til viðvörunnar. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 78.

69(1)
Verði sem þú segir
Rubric

“Sagan af ólíku konunum ”

Incipit

Fátækur maður kom til konu sem var að kinda eld undir stórum potti. …

Explicit

“… og svo varð beina- og hornabruðningur að besta kjöti. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 79.

Keywords
70(143r-143v)
Skólapiltarnir í Skálholti og galdrabókin
Rubric

“Sagan af skólapiltunum í Skálholti ”

Incipit

Þeir höfðu heyrt sagt að einhvorn tíma fyrir löngu síðan hafði þar verið grafin galdramaður …

Explicit

“… En stólbúinn er sagt hafi orðið vitlaus á eftir og endar svo þessi saga. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 620.

71(144r)
Séra Gísli á Sandfelli
Rubric

“Fornsögur”

Incipit

Þegar séra Gísli var prestur á Sandfelli …

Explicit

“… og gil er þar uppundan sem kallað er Hvalvarðargil. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258.

72(144r)
Skessa reidd yfir Skeiðará
Rubric

“Annað dæmi”

Incipit

Þegar Einar heitinn var í Skaftafelli, langafi Jóns sem þar er nú …

Explicit

“… Nú er almennt haldið að þettað kyn sé úrdautt. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258.

73(144v)
Huldufólk séð
Rubric

“Huldufólk ”

Incipit

Það halda menn að það muni vera til ennþá þó fáir hafi af því að segja. …

Explicit

“… en maðurinn fór á bak og reið sína leið og heim. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 9.

74(144v-145r)
Bjargbúi í Kolskógi
Rubric

“Bjargbúar ”

Incipit

Maður var eitt sinn sem haldinn var skyggn í Kolskógi með öðrum manni um hausttíma inn til fjalla langt frá bæjum. …

Explicit

“… Hann hefði átt að segja að það hefði ekki verið tröll heldur hefði það verið einhvör bjargbúi. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 237.

75(145r)
Nykur í glaðasólskini
Rubric

“Nikra”

Incipit

Eitt sinn var maður á ferð um dagtíma í glaðasólskini og gjekk inn dal nokkurn enn innarlega á dalnum var stöðuvatn. …

Explicit

“… Þettað var í þeirra tíð sem nú lifa. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 209.

76(145r-145v)
Sjóskrímsli
Rubric

“Sjóskrímsli”

Incipit

Það var eitt sinn að kall var á ferð um næturtíma að gjæta fjár í landplássi nokkru sem lá til sjáfar en þó innan fjarðar. …

Explicit

“… Maður þessi var mikið orðvar og mikið skjaldan að þettað hafðist hjá honum þó hann væri spurður. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 212.

77(145v)
Afturgöngur
Rubric

“Afturgöngur”

Incipit

Það hafa menn von um að þær muni til vera og fylgi vissum ættlegg …

Explicit

“… utan ef þær hrekkja þá eitthvað er þær fylgja. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 411.

78(145v-146r)
Skála-Brandur
Rubric

“Draugar ”

Incipit

Það var eitt sinn kall á ferð sem jafnaðarlega var að bæta brauð sitt með ferðaflakki og sveitir. …

Explicit

“… Sagan segir að kall hafi komin með rifn fötin og leigið nokkurn tíma á eftir. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 421.

Keywords
79(146r-146v)
Flæðarmús
Rubric

“Flæðarmús”

Incipit

Það er sagt að hún finnist við sjó og verði að taka hana og geyma í hveiti og stela undir hana silfurpening... …

Explicit

“… Segir sagan að verði að þvo hana úr messuvíni daglega. ”

Colophon

“Safnaðar af hreppstjóra Jóni Bjarnasyni á Hofi í Öræfum Austurskaftafellssýslu. (144r)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 456.

80(146v)
Ástir drauga illvænlegar
Rubric

“Auki við E”

Incipit

Jafnan hefur það fylgt sögum um afturgaungur, einkum þær sem dáið hafi af ástarhug eða tryggðabrigum annarra …

Explicit

“… og stundum ollað vegavillu og áreitinga. ”

Colophon

“og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352.

Keywords
81(146v-147r)
Enn um tilbera
Rubric

“Tilberar ”

Incipit

Er sagt að hafi verið mannsrif tekið og haft framann á sér til altaris …

Explicit

“… Fór hann heim og upp um kvið fóstru sinnar, kreisti hana og kvaldi til dauða.”

Colophon

“og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 454 til 455.

82(147r)
Að vekja upp draug
Incipit

Þó það sé ekki ljóst með hvaða orðum eða atkvæðum að draugar voru upp vaktir …

Explicit

“… sem þeir urðu þó að gjöra að loknu eyrindi því eða áformi er þeir voru hafðir til. ”

Colophon

“og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 603.

83(147v)
Þórður Þorkelsson
Rubric

“Galdramannasögur”

Incipit

Fyrir hérumbil 60 árum var í Vestur-Skaftafellssýslu maður á betliflakki …

Explicit

“… en margt af þessháttar verkfærum var sagt þeir hefðu látið njóta samrakentismeðala þeirra er þeim var útdeilt.”

Colophon

“og safnað af Msr. Runólfi Runólfsonar á Holtum austur Skaftafellssýslu ár 1862. (146v)”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 352.

84(148r)
Rauðkembingur blekktur
Rubric

“Náttúrusögur ”

Incipit

Af illhvelum var sú saga af Rauðkembing að hann væri söðulbakaður sem hestur …

Explicit

“… Þessari sögu fylgdi það líka að það væri ráð að óra undir sól til að forðast hann og óþolandi ódaunn kjæmi upp þegar þessir hvalir væri í nánd. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9 til 10.

Keywords
85(148r-148v)
Loðufsi, öfuguggi og hrökkáll
Incipit

Loðufsi eða öfuguggi var sagt færi afturábak …

Explicit

“… Líka var saga um Eggála eða hrökkála sem alt klippti sundur er þeir snertu nema beran mannsót. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 13.

86(148v)
Óðinshani
Incipit

Óðinshani hefur gefið mönnum þóknun á sér með því að þegar hann höggur vatn með nefi sínu á vorin …

Explicit

“… hafi sumir verið fulltrúa um að vatn frysi ekki eftir það á því sumri fram á mitt sumar.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

87(146v)
Keldusvín
Incipit

Þegar menn ganga fram að keldusvíni og það skrækir eða gefur hljóð af sér …

Explicit

“… hafa mann haldið ógæfumerki. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

88(148v-149r)
Brönugrös
Incipit

Brönugrös hafa menn haldið ykju ástir milli …

Explicit

“… milli karla og kvena og verkuðu frjófgunar kraft. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 22.

89(149r)
Steypireyður
Rubric

“Saga um yfirnáttúrulega verkun hvala ”

Incipit

Eitt sinn þegar menn voru á sjó og mikil illfiskanauð sótti að þeim …

Explicit

“… aðrir sögu hvalurinn hefði rétt tunguna utanum manninn og gleypt hann. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 9.

Keywords
90(149r-150r)
Valtýsvetur
Rubric

“Svonefndur refsidómur eða saga af Valtýsvetri”

Incipit

Eitt sinn var póstur á ferðum sínum er hét Valtýr …

Explicit

“… Þetta var þá Valtýr sá er myrti póstinn og seldi manninum grænu treyjuna. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 82.

91(1)
Kvennaníðingurinn
Rubric

“Saga af kvennaníðingnum ”

Incipit

Stúlka varð eitt sinn ólétt af völdum manns er var nokkurn veg frá heimili hennar …

Explicit

“… Drengur fór með ókunna manninum til lögregluþjónanna sem samstundis fóru og tóku fastann morðingjann. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 168 til 169.

Keywords
92(150v-151r)
Beinagrindin
Rubric

“Sagan af beinagrindinni”

Incipit

Fyrir norðan land fór póstur eyrinda sinna yfir heiði hvar nátthvíldarskáli var byggður handa ferðamönnum með rúmi og öðrum þarfindum. …

Explicit

“… því þetta var sami maðurinn sem myrt hafði póstinn.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 305 til 306.

93(151r-151v)
Galdra-Þormóður
Rubric

“Saga af galdra-Þormóði ”

Incipit

Eitt sinn bjuggu hjón við fjalllendi hvar fjöll var nálægt og gljúfragil í fjallinu. …

Explicit

“… hann sá helför heillu sinnar sneri hann undan og heim og er ekki meira sagt af honum. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 604.

94(151v)
Örnefni í Einholtssókn
Rubric

“Örnefni, þingstaðanöfn, Eydalir, bæir og [ólæsilegt] Í Einholtssókn”

Incipit

Þinghólar sem nú eru umflotnir sjáfarfloti með hvorju affalli sjáfar og því ósýnileg öll mannverk. …

Explicit

“… en náðust þó á Þorláksmessu fyrir jól og voru heingdir og disjaðir í nefndu skarði. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 40.

95(151v-152r)
Eyddir bæir í Einholtssókn
Rubric

“Eyddir bæir”

Incipit

1. Hafnagarðar 2. Sandholt …

Explicit

“… Þá tók af Haukafellsbærinn og varð að byggja hann annarsstaðar, líka Eskifell í Lóni að miklu leiti. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 142 til 143.

96(152r-153r)
Þoku-Grímur
Rubric

“Saga af útilegumanni”

Incipit

Grímur hét maður er henti það affall að eiga barn með systur sinni …

Explicit

“… en Þoku-Grímur deyði innan fyrsta misseris er hann var með biskupi. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Þessi saga er ekki í þjóðsagnasafninu.

97(153r-153v)
Fanginn og sýslumaðurinn
Rubric

“Saga af Árna Jónssyni”

Incipit

Árni Jónsson hét maður sem átti barn með konu er honum var of skild að ætt til þess það þikti saklítið …

Explicit

“… og nefnir sig Einar Jónsson og kemst í góðan þokka fyrir dugnað sinn mannlund og endar svo þessi saga. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 316 til 317.

98(153v-154r)
Sagan af vefjarkonunni
Incipit

Sagan af vefjarkonunni sem var að keppast við vef sinn fyrir jólin …

Explicit

“… en prestur skipti milli stúlkunnar og sveitarinnar öllum auð eftir hólbúann.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 161 til 162.

99(154r-154v)
Selkynjaða konan
Rubric

“Saga af Selkynjuðu konunni”

Incipit

Eitt af fornsögum alþýðunnar var það að Faraó sem drukknaði í hafinu rauða með liði sínu hafði orðið að selum …

Explicit

“… Um nóttina segir sagan að hann hafi dreymt hún koma til sín og segja að hann skildi daglega fara á fjöruna og hirða það sem hann findi til uppeldis börnum sínum.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 11 til 12.

100(154v-155r)
Álfadrottning í álögum
Incipit

Saga af álfkonu sem átti kónginn er önnur vildi eiga og lagði það á hana að hún skildi aldrei una hjá honum nema hvorja jólanótt …

Explicit

“… En hún launar vinnumanni atvik sín.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 163 til 164.

101(155r)
Pápísk bæn
Rubric

“Pafísk bæn ”

Incipit

Hér legg ég búk minn á beð …

Explicit

“… svo verð ég ætíð vel varðveittur, amen. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Keywords
102(155r-155v)
Biðlarnir og stúlkan
Incipit

Sagan af biðlunum er voru að sækja um eina stúlku …

Explicit

“… Litlu síðar biður hinn stúlkunnar og fær hana.”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 376.

Keywords
103(155v)
Barnakvæði
Rubric

“Barnakvæði”

Incipit

Var það eitt haft til að hugga ungbarn …

Explicit

“… og þegar dauðafregn þeirra var sungin áttu börnin að spekjast. ”

Colophon

“af sama Runólfi Runólfssyni á Holtum ár 1862 (148r).”

Statement of Responsibility
Keywords

104(156r-163v)
Vakandi manns draumurSagan af Steini á Þrúðavangi
Rubric

“Sagan af Steini bónda á Þrúðvangi”

Incipit

Muni var eitt sinn á ferð og kom að bæ þeim er heitir á Þánkavöllum …

Explicit

“… Þetta gjörðu börnin en gesturinn Muni nam söguna til hlítar og ritaði hana, þegar hann til sín kom. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 186 til 196.

105(164r-166v)
Fépúkinn og hugdjarfi bóndinn
Rubric

“Draugasaga”

Incipit

Einusinni var maurakarl allauðugur er bjó á litlu koti, en hann í harðindum hafði náð eign á fyrir mjög lítið verð …

Explicit

“… og urðu allir þessir síðan allágætir auð- og auðnumenn, lýkur so þessi sögu. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 337 til 340.

106(167r-169r)
Geirlaugar saga
Rubric

“Álfasaga. Geirlaugar saga”

Incipit

Nær miðri 17.öld bjuggu fátæk hjón á Hóli í Garðsókn í Kelduhverfi, áttu þau 2 dætur, er hétu Sigríður og Geirlaug …

Explicit

“… Þótti Geirlaug jafnan einhver mesta auðnu- og ágætiskona, sem álfkonan um mælt hafði, og lýkur svo þessi sögu.”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 170 til 173.

107(169r-171v)
Viðfinnu saga
Rubric

“Upphaf Viðfinnu sögu, eftir einni sögusögn”

Incipit

Einu sinni var konungur og drottning í ríki sínu, og gekk þeim flest að óskum nema það að þau áttu ekki barn …

Explicit

“… „en vildu þeir en Viðfinnu úr nauð hjálpa, skildu þeir með blóði og beini báðir verða að marmarasteini“ ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 475 til 479.

108(172r-177v)
Sagan af Maurhildi mannætu
Rubric

“Sagan af Kiða-Þórbirni og Maurhildi”

Incipit

Maður hét Þórbjörn, hann bjó á Stokkseyri …

Explicit

“… og bjó hann þar síðan við orðlofi og vinsælla, til all-dauða og lýkur þar sögu hans og þeirra Kiða-Tobba og Maurhildar.”

Colophon

“Tekin upp úr rímum Síra Þorsteins á Dvergasteini (172r).”

“Þetta er álfasaga eða ég veit ekki hvað. Ég held hún eigi naumlega í viðburðasögur? Jón Ingjaldsson 22/7 1862. (AccMat03r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 241 til 244.

109(178r-187v)
Matthildur vitra og Marcebil væna
Rubric

“Sagan af Matthildi vitru og Marcebil vænu. ”

Incipit

Fyrir ríki því er í Braut nefndist réði ágætur konungur og er hann ei nefndur …

Explicit

“… og tók hann seinna að erfð bæði ríkin og varð inn ágætasti konungur, og lúkum ver svo þessari sögu af Matthildi vitru og Marcebil fríðu. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 604 til 612.

110(188r)
Tröllið í Fáskrúði og prestsdóttirin
Rubric

“Tröllasögur”

Incipit

Eitt sinn bar það til á Kolfreyjustað í Fáskrúðsfirði að dóttir prestsins hvarf svo enginn vissi og fannst ekki hvar sem leitað var …

Explicit

“… en síðan hefur ekki orðið vart við hann.”

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252 til 253.

111(188v-189v)
Depilrassa og niðjar hennar
Rubric

“”

Incipit

Í fjöllum fram af Húnavatnssýslu bjó eitt sinn tröllkona sem Depilrassa hét …

Explicit

“… Er meining sumra manna að hann hafi helsirgt sig.”

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 255 til 256.

112(190r-190v)
Grafarpúkarnir
Rubric

“Grafarpúkarnir”

Incipit

Maður einn hét Jóhann, hann bjór einn sér í góðu húsi og hélt bústýru eða matselju, en ei er getið að hann hefði fleira fólk …

Explicit

“… en náist þessi hjúplöf ei enar 3 fyrstu nætur, þá er það ei hægt síðan. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 296 til 298.

Keywords
113(191r-191v)
Kynjasjónir
Rubric

“Kynjasjónir”

Incipit

Þegar Sigfús prófastur Jónsson sat í Höfða var hjá honum á fóstri Jónas sonur Jóns prests á Þönglabakka …

Explicit

“… en aldrei kvaðst hann hafa farið það á aðfangadagskvöld. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 331 til 332.

114(192r-193v)
Fylgja Stefáns í Arney
Rubric

“Fylgja”

Incipit

Á sunnanverðum Breiðafirði er eyja sú er Hrappsey heitir. Þar bjó sá maður lengi er með helstu mönnum var talinn, Þorvaldur umboðsmaður Sivertsen …

Explicit

“… en víst er það, að ei vissi hann áður neitt um hunds þessa sögu. ”

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 409 til 410.

115(194r-194v)
Skessan á Baulárvöllum
Rubric

“Skessan á Baulárvöllum”

Incipit

Þegar séra Guðmundur prófastur Jónsson var á Staðastað sem þar var prestur frá 1797 fram yfir 1830, var það venja á fyrri árum hans að gera út fólki á grasafjall …

Explicit

“… En við þetta brá svo Staðastaðarfólkinu að það flutti sig hið bráðasta heim, og þá lagðist niður öll grasatekja á Baulárvallafjalli. ”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 247 til 248.

116(194v-195v)
Skessan á Jökulhálsi
Rubric

“Skessan á Jökulhálsinum”

Incipit

Þegar Vigfús Helgason sem leingi bjó á Hallbjarnareyri …

Explicit

“… Því sagt var hún fylgdi ættinni og jafnan ýmsir undarlegir menn í henni.”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 231 til 232.

117(195v-197r)
Skessan á Arnarvatnsheiði og vermaðurinn
Rubric

“Skessan á Arnarvatnsheiði ”

Incipit

Einu sinni voru vermenn á suðurferð, þeir fóru Arnarvatnsheiði. …

Explicit

“… því einhverjir kváðust hafa heyrt að hann hefði eitthvað þvíumlíkt látið á sér heyra. ”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 261 til 262.

118(197r-200v)
Tröllin undir hömrunum
Rubric

“Tröllin undir hömrunum”

Incipit

Á brauði einhverju í eistri Skaptafellssýslu var einhverju sinni prestur sá er Ögmundur hét …

Explicit

“…Það stóð þá líka heima að daginn eftir átti að virða og skrifa upp bú prestsins.”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 258 til 260.

119(200v-201r)
Tröllastelpan
Rubric

“Latínu-Bjarni”

Incipit

Einu sinni var Bjarni á ferðreisu um fjallveg …

Explicit

“… að glettast við drenginn hann Dóra.”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 498.

120(201r-201r)
Grafarféð
Incipit

Það vissi Bjarni af kunnáttu sinni …

Explicit

“… og ýmist kallaðir Knarar-Bjarni eða Latínu-Bjarni því sagt er að hann hafi kunnað hana. ”

Colophon

“Sögur fengnar úr Breiðuvík undir Jökli. Eiríkur Kúld (194r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 498 til 499.

121(202r-202v)
Sendibréf
Rubric

“”

Statement of Responsibility

Correspondent Sigmundur Pálsson

Recipient Jón Árnason

Note

Bréf til Jóns Árnasonar frá Sigmundi Pálssyni varðandi söguna um Eirík góða, skrifað að Ljótsstöðum 12. febrúar 1865.

122(203r-204v)
Eiríkur góði á Ljótsstöðum
Rubric

“Eyríkur góði á Ljótsstöðum”

Incipit

Um miðja átjándu öld og þar á eptir bjuggu hjér 3 systur sem almennt voru kallaðar Ljótsstaðasystur. …

Explicit

“… að einhver komi frá þeim og þeim bæ hjer í grendinni sem fólk á að rekja ætt sína til Ljótsstaðasystra.”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 439 til 440.

123(205r-205v)
Horna og Þuríður
Rubric

“Hornustaðir (eyðijörð í Skutulsfirði) ”

Incipit

Á fyrri tíðum bjuggu tvær systur í Tungu í Skutulsfirði, önnur þeirra hjet Þuríður en hin Horna. …

Explicit

“… en þessi saga er í almæli eins og hún er hér skrásett.”

Colophon

“Sögumaður Ólafur Þórðarson í Tungu í Skutulsfirði, með bréfi Brynjólfs Oddssonar frá 31.janúar 1865. ().”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 487.

124(206r-212r)
Rauðiboli
Rubric

“Rauðiboli”

Incipit

Það var eitt sinn karl og kerling í koti sínu, þaug áttu einn son er Sigurður hjet. …

Explicit

“… Giftir konungur nú öll hjón þessi og gjefur öllum þeim lönd og ríki og untist það allt til dauða dags. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 529 til 535.

125(212r-217r)
Flókatrippu saga
Rubric

“Flókatrippis saga”

Incipit

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu og karl og kerling í garðhorni …

Explicit

“… Stírði Þórsteinn þar til elli en þegar hann var dauður tóku sinir hans ríkið eftir hann og líkur hjer þessari sögu. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 101 til 106.

126(217r-219v)
Músin og dordingullinn
Rubric

“Músin og dordingullinn”

Incipit

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki síni. Þau áttu dóttur er Helga hjet. …

Explicit

“… Far þau eftir það til síns föðurlands. Líkur hjer þessari ómerkilegu sögu. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 525 til 527.

127(219v-222v)
Hundurinn Svartur
Rubric

“Sagan af hundinum svarta”

Incipit

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu. Þau áttu þrjár dætur …

Explicit

“… Lifðu þau bæði vel og leingi og bræður hans allir og átti það allt bæði syni og dætur.”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 77 til 82.

128(222v-225v)
Hesturinn Gullskór og sverðið Dynfjöður
Rubric

“Sagan af hestinum Gullskó og sverðinu Dynfjöður”

Incipit

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Þau áttu þrjá sonu …

Explicit

“… Ríkti Þórsteinn þar vel og leingi og átti mörg börn við konu sinni.”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 155 til 159.

129(226r-226v)
Saga af Dygg og Ódygg
Rubric

“Saga af Digg og Ódigg ”

Incipit

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Þau áttu tvo sonu, hjet annar Diggur en hinn Ódiggur. …

Explicit

“… Situr bróðir að ríkjum langan tíma og tók föður og móður sína og líkur þar sögu þeirra bræðra. ”

Colophon

“ ().”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 223 til 224.

130(226v-228r)
Kóngsdóttir og konan í steininum
Incipit

Einu sinni var kóngur og drottning í ríki sínu. Þau áttu eina dóttir. …

Explicit

“… en gifti þau fósturson sinn og dóttir sína og varð hann þar kóngur eftir hann. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 520 til 521.

131(227v-228r)
Ásný, Signý og Helga
Incipit

Það var eitt sinn karl og kerling í koti. Áttu þau þrjár dætur. …

Explicit

“… Ólust þau þar upp og urðu mannvænleg. Svo sótti hún gersemarnar og flutti heim. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 119.

Rubric

“”

Incipit

Explicit

“… ”

Colophon

“ ().”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252.

133(228r-228v)
Hlynur kóngsson og Helga karlsdóttir
Incipit

Eitt sinn var kóngur og drottning í ríki sínu, þau áttu son er Hlinur hét. …

Explicit

“… Taka þau karl og kerling til sín og ríktu vel og leingi. ”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 49 til 50.

134(228v-230r)
Sagan af Gíg
Rubric

“Sagan af Gíg”

Incipit

Það var eitt sinn kóngur og drottning í ríki sínu, þau áttu dóttur eina og er ekki getið um nafn hennar …

Explicit

“… og gaf það dvergnum en áður hafði gefið honum herklæðin og sverðið og er þá hætt að segja frá Gíg.”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 65 til 67.

135(231r-232r)
Álfaskartið
Rubric

“2 álfasögur ”

Incipit

Það bar við á einum bæ í fyrri daga, að allt heimilisfólkið fór til aptansöngs á Gamla árs-kvöld jóla, nema ein griðkona var látin vera heima til að gæta bæjarins …

Explicit

“… og þótti konan glæsileg, er hún bjóst í álfaskartið. ”

Colophon

“Ritaðar eftir réttorðum kvenmanni á Stað í Steingrímsfirði (231r).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 178 til 179.

136(232r-232v)
Grettir, griðkonan og huldumaðurinn
Rubric

“2.saga (frá 11. öld)”

Incipit

Á bæ einum á Íslandi var það venja, að ávallt var einhver af vinnufólkinu hafður að olbogaskel …

Explicit

“… En Grettir lagðist í kjöltu mærinnar og svaf þar um nóttina og varð hún engra vætta vör. ”

Colophon

“Ritaðar eftir réttorðum kvenmanni á Stað í Steingrímsfirði (231r).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 161 til 162.

137(233r)
Eyjólfur og álfkonan
Rubric

“Eyólfur og álfkonan ”

Incipit

Maður nokkur Eyólfur að nafni af Bustarfellsætt var að sjóróðrum hausttíma í Geirfuglaskeri …

Explicit

“… Álög álfkonunnar þóttu rætast á Eyólf og kynsmönnum hans. ”

Colophon

“Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 252.

138(233r-233v)
Árni Bjarnason og álfakýrin
Incipit

Árni hét maður og var Bjarnason. …

Explicit

“… en hann hafði hendina kreppta til dauðadags. ”

Colophon

“Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 71.

139(233v-234r)
Skarfa-Gvöndur
Rubric

“Skarfa Gvöndur ”

Incipit

Maður hét Guðmundur, hann átti heima á Selströnd hjá ekkju einni. …

Explicit

“… Uppfrá því varð ekki mjög vart við apturgönguna þó Grímsey byggðist strax þar á eptir ”

Colophon

“Réttorður kvenmaður Guðríður Hjaltadóttir (233r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 331.

140(234r)
Draugurinn á Snæfjöllum
Rubric

“Snæfjalladraugurinn”

Incipit

Prestur bjó á Snæfjöllum á 16.öld …

Explicit

“… Varð barnfóstra hans vör við Snæfjalladraug þennan en vísaði honum frá sér. ”

Colophon

“Allt eftir réttorðum kvennmanni ritað. (234r).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 329.

141(234v)
Galdra-Leifi Þórðarson
Rubric

“Frá Þorleifi Þórðarsyni”

Incipit

Þorleifur Þórðarson ólst upp með Magnúsi prúða eftir því sem sagt er og var í miklu afhaldi hjá honum …

Explicit

“… og þangað fluttist Þorleifur og þar dó hann. ”

Colophon

“ ().”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

5 sögur á sömu bls: Kýr Ara í Ögri, Nautshúðin, Hattur Kristínar í Ögri, Móðir Marteins víkings og Sálufélag Þorleifs

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 585.

142(235r)
Sláturdiskurinn
Rubric

“Athugasemd við sögnina um Þorleif ”

Incipit

Skeljarnar tók Þorleifur …

Explicit

“… en orsakir þess viðurnefnis eru ei greindar.”

Colophon

“Þorleifur hefur ef til vill flust norðan úr landi með Magnús, syni Jóns frá Svalbarða. (235r).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 586.

143(235r)
Sláturdiskurinn
Rubric

“Athugasemd við sögnina um Þorleif”

Incipit

Skeljarnar tók Þorleifur …

Explicit

“… en orsakir þess viðurnefnis eru ei greindar.”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

144(235r-235v)
Árni á Heydalsá og Bjarni á Kirkjubóli
Incipit

Bjarni hjet maður Snorrasonar prests Ásgeirssonar prests Einarssonar. …

Explicit

“… og kvaðst mundi ráða hann af dögum ef hann gjörði sér optar slíkar glettingar. ”

Colophon

“Eftir réttorðri konu. (235v).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 591.

145(235v)
Þiðriksvellir og fleiri örnefni
Rubric

“Örnefni ”

Incipit

Við Þiðrik nautamann Steimgríms trölla eru kenndir Þiðriksvellir. …

Explicit

“… og Nautadalur í suðvestur upp af Þiðriksvöllum.”

Colophon

“Þetta á að hafa verið ritað á skræðu vestur í Dýrafirði að sögn Guðríðar fróðrar konu í Strandasýslu. Steingrímur trölli forfaðir Odds munks bjó í Tröllatungu. (eptir sama kvenmann) (235v).”

Statement of Responsibility

Collector Einar Einarsson

146(236r)
Kolbeinn á Lokinhömrum og Kári
Rubric

“Sögubrot af Árum-Kára”

Incipit

Þá átti Kári bú að Selárdal við Arnarfjörð …

Explicit

“… þó er þess getið, að nú á seinni tímum afi þar grafist upp eitt sinn ærna þykk og stórvagsin mannabein. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 489.

147(236r-236v)
Herrauður stelur fé Kára
Rubric

“”

Incipit

Maður hét Herrauður, hann bjó norður í Dírafirði, og var illa ræmdur …

Explicit

“… Engar urðu hefndir eptir Herrauð, og engin eptirmál. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 490.

148(236v-237r)
Tröllkonan í Skandadalsfjalli
Rubric

“”

Incipit

Það varð þessu næst, að Kári var ásóttur af tröllkonu er heimkynni átti í fjöllunum út frá Selárdal …

Explicit

“… og bylti Kári henni fram af skerjum þeim er þar liggja við land, og heita þau sker síðan: „Byltusker“. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 490.

149(237r)
Börkur og Þunngerður
Incipit

Eptir þetta urðu fáir til að leita á Kára, og bjó hann síðan lengi í Selárdal …

Explicit

“… Vildi Kári ekki unna þessum hjúum legs í kirkjugarði. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

150(237r)
Skrúði
Rubric

“”

Incipit

Margir voru hættir Kára undarlegir, sá var einn, að hann hvarf jafnan að heiman, áður hann skyldi syngja messu …

Explicit

“… og heitir hjáleiga þessi nú „Skrúði“. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

151(237v)
Steininn á hlaðinu í Selárdal
Incipit

Miklar eru sögur af afreksverkum Kára …

Explicit

“… hæðin xviii þumlingar, breiddin xii þumlingar og lengdin xxxxii þumlingar. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 491.

152(237v)
Jarðgöng í Selárdal
Incipit

Það ætla menn að Kári hafi látið gjöra undirgang í jörðu úr Selárdalsbæ og í kirkjuna …

Explicit

“… hefir hann verið ærið rambyggilega gjörður og djúpt í jörðu niðri. ”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 492.

153(237v)
Ævilok Árum-Kára
Incipit

Það er sögn sumra manna að Kári hafi aldrei kvongast og eigi átt börn …

Explicit

“… Og lýkur hér frá honum að segja. ”

Colophon

“Sagan er samantekin og send bréflega félaginu af síra Einari Gislasyni í Selárdal 1847 ( ég mun þá ekki halda afvel félagslögin að fara að senda afskrift þeirra ritl: er það eignast. Þér segið ekki Runólf frá því). Þessum sögubrotum flestum segist Árni Ólafsson Thorlacius í Stykkishólmi, sem var í Selárdal í ungdæmi sínu, vera kunnugur er hann hafi heyrt þær á uppvaxtarárum sínum, oft segist hann hafa skoðað steininn með bollunum, og margoft leikið sér fyrir framan dyrnar á undirganginum, og mörg örnefnin heyri ég sagt að séu til og í samhljóðun við sagnirnar (237v).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 1. bindi , bls. 492.

Keywords
154(238r-238v)
Horngarður
Incipit

Það var einhverjusinni konungur og drottning sem réðu ríki, þau áttu 12 sonu …

Explicit

“… Horngarður ríkti bæði vel og lengi, en jeg kann ekki þessa sögu lengri. ”

Colophon

“[Jón] Ólafsson frá Kolfreyjustað (238r).”

Statement of Responsibility
Note

Blaðið er brotið saman, það er stærra en önnur blöð í handritinu. Fyrra nafn skrifara vantar í handritið en líkast til er það Jón.

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 274 til 276.

155(238v)
Ókindarkvæði
Rubric

“Barnið í dalnum”

Incipit

Barnið í dalnum, það datt onum gat …

Explicit

“… Barnið aflagði sín brekin mjög ljót. ”

Statement of Responsibility
Keywords

156(238v)
Vísa kveðin við börn
Rubric

“Vísa kveðin við börn”

Incipit

Góður er hann gæskur eða (góð er hún gæska) …

Explicit

“… stanga þig Manga ”

Statement of Responsibility
Keywords

157(239r)
Presturinn sem gekk í svefni
Rubric

“Presturinn sem skerti kjeraldið ”

Incipit

Einu sinni var ókvæntur prestur nokkur …

Explicit

“… Sagt er að bóndi hafi valdið þessum villum prestsins með sínum fítonsanda, því hann var fjölkunnugur. ”

Colophon

“Jón Ólafsson frá Kolfreyjustað (239r).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 5. bindi , bls. 377.

158(239v)
Brynjúlfur læknir í Brekku og séra Jón sonur hans
Rubric

“Brynjúlfur læknir á Brekku”

Incipit

Það var einusinni ekki alls fyrir löngu að Brynjúlfur læknir var á Brekku í Fljótsdal í Norðurmúlasýslu. …

Explicit

“… En þetta hefði rifjast upp fyrir sjer þegar hann var orðinn prestur á Dvergsteini. ”

Colophon

“Jón Ólafsson frá Kolfreyjustað (239v).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 436 til 437.

159(240r-241v)
Una og Bjartmar
Incipit

Á Byrgi í Kelduhverfi bjó einusinni ríkur bóndi, eigi er þess getið hvað hann hjet. …

Explicit

“… og ætla menn það hafa verið Bjartmar á Ljóshvoli er grét og kveinaði af yfirsjón sinni. ”

Colophon

“Þessa sögu sagði mér húsfreyja Björg Sveinsdóttir móðursystir mín þegar jeg var 11 vetra gamall en henni hafði sagt faðir hennar (afi minn) Hallbjarnastaða-Sveinn fræðimaður góður. Frá Kristjáni skáld Jónssyni að norðan 29/7 1863. (245v).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 91 til 93.

160(242r-243v)
Kolfreyja og Vöttur
Rubric

“Sagan af Kolfreyju”

Incipit

Svo segja fróðir menn að fyrr meir hafi nú kona búið á Kolfreyjustað (í Fáskrúsfirði), er Kolfreyja hafi heitið, af henni á bærinn að hafa tekið nafn …

Explicit

“… Vöttur færði henni þá sex álnir voðmála í viðbót, og er þá eigi annars getið, en dugað hafi. ”

Colophon

“Jón Ólafsson (243v).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 4. bindi , bls. 188 til 189.

161(244r-245v)
Una og Bjartmar
Incipit

Á Byrgi í Kelduhverfi bjó einusinni ríkur bóndi, eigi er þess getið hvað hann hjet. …

Explicit

“… og ætla menn það hafa verið Bjartmar á Ljóshvoli er grét og kveinaði af yfirsjón sinni. ”

Colophon

“Þessa sögu sagði mér húsfreyja Björg Sveinsdóttir móðursystir mín þegar jeg var 11 vetra gamall en henni hafði sagt faðir hennar (afi minn) Hallbjarnastaða-Sveinn fræðimaður góður. Frá Kristjáni skáld Jónssyni að norðan 29/7 1863. (245v).”

Statement of Responsibility
Note

Sögu þessa er að finna prentaða í Íslenzkum þjóðsögum og ævintýrum 3. bindi , bls. 91 til 93.

Physical Description

History

Origin
Ísland 1850-1865.
Provenance

Keypt úr dánarbúi Jóns Árnasonar

Sjá Lbs 528-538 4to og Lbs 414-425 8vo.

Additional

Record History
Sigríður H. Jörundsdóttir frumskráði 12. október - 9. desember 2015 ; Handritaskrá, 1. b.
Custodial History

Athugað fyrir myndatöku í október 2015

Myndað í október 2015.

Surrogates

Myndað fyrir handritavef í október 2015.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri: Safnað hefur Jón Árnasoned. Bjarni Vilhjálmsson, ed. Árni Böðvarsson
Die neuisländischen Volksmärchen : Ein Beitrag zur vergleichenden Märchenforschung
Íslenzkar þjóðsögur og æfintýried. Jón Árnason
Jón ÞorkelssonÞjóðsögur og munnmæli
« »