Handrit.is
 

Manuscript Detail

JS 208 8vo

View Images

Sálmabók; Grindavík, 1736

Name
Staður 
Parish
Grindavík 
County
Gullbringusýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Hallgrímur Pétursson 
Birth
1614 
Death
27 October 1674 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author; Scribe; Marginal 
More Details
Name
Bjarni Gizurarson 
Birth
1621 
Death
1712 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Translator 
More Details
Name
Jón Þorsteinsson ; Píslarvottur 
Birth
1570 
Death
18 July 1627 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author 
More Details
Name
Ólafur Jónsson 
Birth
1560 
Death
1627 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Hálfdan Rafnsson 
Birth
1581 
Death
15 November 1665 
Occupation
Priest 
Roles
Author; Poet 
More Details
Name
Sigurður Jónsson 
Birth
1590 
Death
1661 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Einarsson 
Birth
1674 
Death
11 September 1707 
Occupation
Conrector; Teacher 
Roles
Author; Owner; Correspondent; Scribe 
More Details
Name
Stefán Ólafsson 
Birth
1619 
Death
29 August 1688 
Occupation
Priest 
Roles
Translator; Poet 
More Details
Name
Guðmundur Runólfsson 
Birth
1709 
Death
1780 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Scribe 
More Details
Name
Páll Eggert Ólason 
Birth
10 June 1883 
Death
10 October 1949 
Occupation
Rektor; Bankastjóri; Skrifstofustjóri 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Guðrún Laufey Guðmundsdóttir 
Birth
26 November 1975 
Occupation
Handritavörður 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Birth
09 June 1968 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Svanhildur Óskarsdóttir 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Katelin Parsons 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Sjöfn Kristjánsdóttir 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Guðný Hrafnkelsdóttir 
Birth
1986 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Full Title

Nokkrir ágætir aðskiljanlegir sálmar sem sá ehruverðugi heiðurlegi og andríki kennimann sálugi séra Hallgrímur Pétursson hefur merkilega gjört og samsett (fyrir utan sína 50 passíusálma) Guði almáttugum fyrst og fremst til lofs og dýrðar en góðum mönnum sem iðka vilja til sálaryndis og eftirlætis. Eftirfylgjandi ágætir, aðskiljanlegir sálmar, sál sr: Hallgríms Péturssonar. (Blessaðrar minningar) eru nú að nýju. skrifaðir á Stað í GRINDAVÍK af Guðmundi Runólfssyni ANNO DOMINI MDCCXXX (1r-1v)

Heilagar meditationes eður hugvekjur þess háttupplýsta Doct. Johannis Gerhardi. Mjúklega og nákvæmlega snúnar í sálmvísur af þeim fróma og guðhrædda kennimanni séra Sigurði Jónssyni að Presthólum. 133r Ephesi: 5, v: 14. Vakna þú upp sem sefur, og rís upp af dauða; svo mun Kristur upplýsa þig. Skrifað á Vestmannaeyjum, það ár 1736 (133v)

Language of Text
Icelandic

Contents

1(2r-4r)
Greinir heilagrar ritningar.
Rubric

“Greinir heilagrar ritningar.”

Incipit

Sálm. 34.v.9. Sjáið og smakkið hvörsu sætur og góður drottinn er …

Keywords
2(5r-7r (1-5))
Heilagur andi Guðs míns góða
Rubric

“Þeir ágætu aðskiljanlegu sálmar séra Hallgríms. Fyrsti sálmur. Út af nafninu Jesu. Með tón Sæll minn Jesú Kriste kæri etc.”

Incipit

Heilagur andi Guðs míns góða, gjöri svo mína tungu fróða …

Melody

Sæll minn Jesú Kriste kæri

Note

18 erindi. Hvert erindi endar á orðunum Jesú minn (undirstrikuð með rauðu).

Keywords
3(7r-7v (5-6))
Ilmur er Jesús eðla skær
Rubric

“II. sálmur. Uppá það eðla Jesú nafn. Tón Faðir vor sem á himnum ert. etc”

Incipit

Ilmur er Jesús eðla skær, oss við Guð föður hætta fær …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

5 erindi. Griplur (JESVS)

Keywords
4(8r-11v (7-14))
Til þín upplyfti ég árla
Rubric

“III. sálmur Sem er ein andleg hugvekja, eður bænarsálmur, kennandi hvörninn maður skal af daglegri athöfn sinni, uppvekjast til kristilegra hugsana og bænar andvarps. Tón Ó Guð vor faðir! sem í himeríki ert. etc:”

Incipit

Til þín upplyfti ég árla sálar augum fús …

Melody

Ó Guð vor faðir sem í himeríki ert

Note

11 erindi. Griplur (THORSTEERN Ó). Athugasemd á spássíu: Ortur af séra Þorsteini Ól[afssyni] í Mikla[garði] í Eyjaf[irði]. Fastur seðill (bl. 12r) með aukaversi (nr. 12) og athugasemd neðst um að það eigi að bætast við; eignað séra H[allgrími] P[éturs]s[yni].

Keywords
5(11v-15r (14-19))
Hljómi raustin barna best
Rubric

“IIII. sálmur Til Kristum Tón, Lífsins alla líkn og náð”

Incipit

Hljóði raustin barna best, blíð á þessum degi …

Melody

Lífsins alla líkn og náð

Note

16 erindi.

Bjarni Gissurarson þýddi fyrstu þrjú erindin úr latínu (sálmurinn Personent hodie) en Hallgrímur Pétursson orti að líkindum hin þrettán.

6(15v-18v (20-26))
Þú kristin sála þjáð og mædd
Rubric

“V. sálmur. Í krossi og mótgangi. Tón, Náttúran öll og eðli manns”

Incipit

Þú kristin sála þjáð og mædd, þreytt undir krossins byrði …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

18 erindi.

Keywords
7(18v-20v (25-30))
Gleðjumst vér bræður góðir
Rubric

“VI. sálmur. Tón, Gæsku Guðs vér prísum Nýárs vísa ágæt.”

Incipit

Gleðjunst vér bræður góðir, gleymandi hryggðar þrá …

Melody

Gæsku Guðs vér prísum

Note

10 erindi. Leiðréttingar/lesbrigði á milli lína á stöku stað.

Keywords
8(20v-22v (30-34))
Lof sé þér Guð nú endað er
Rubric

“VII. sálmur. Tón, Faðir vor sem á himnum ert”

Incipit

Lof sé þér Guð nú endað er, árið gamla sem teljum vér …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

15 erindi.

9(22v-25r (34-39))
Jesú minn, þrællinn þinn
Rubric

“VIII. sálmur Tón, Arið gott gefi nýtt Guð af náð oss. og er einn nýárssálmur.”

Incipit

Jesú minn, þrællinn þinn, þér að fótum …

Melody

Arið nýtt gefi gott Guð af náð oss

Note

22 + 1 erindi. Eitt erindi á spássíu og athugasemd eftir 2. erindi: „vantar vers. N.B.“

Athugasemd hjá fyrirsögninni með annarri hendi: „séra Ól[afur] E[inars]s[on]“

Keywords
10(25r-26v (39-42))
IX. sálmur. Tón, Gæsku Guðs vér prísum er einn nýárs sál:
Rubric

“IX. sálmur. Tón, Gæsku Guðs vér prísum er einn nýárs sál:”

Incipit

Jesú mín sólin sanna, sæt nýárs gáfan best …

Melody

Gæsku Guðs vér prísum

Note

10 erindi. Athugasemd hjá fyrirsögninni: „séra J[ón] J[óns]s[on] á Möðruvö[llum]“.

11(26v-29r (42-47))
Vöknum sál mín verum til reiðu
Rubric

“X. sálmur Tón, Af föðurs hjarta barn er borið. Nýársvísa.”

Incipit

Vöknum sál mín verum til reiðu, við þau gleði tíðindin …

Melody

Af föðurs hjarta barn er borið

Refrain

Jesú vor ljúfi lausnari

Note

18 erindi.

12(29r-31r (47-51))
Árið hýra nú hið nýja
Rubric

“XI. sálmur. Og svo nýárs vísa, Tón, Lausnarinn Jesús lýðinn kunni.”

Incipit

Árið hýra, nú hið nýja, náðargóður sendi landi voru Guð …

Melody

Lausnarinn Jesús lýðinn kunni

Note

9 erindi.

13(31r-33r (51-55))
Árið nýtt nú á
Rubric

“XII. sálmur Sem er ein ágæt nýárs bæn fyrir allra handa stéttum. Tón. Gleðjum þjóð, Guðs menn. og etc:”

Incipit

Árið nýtt nú á, í nafni Jesú sæta …

Melody

Gleðjum þjóð, Guðs menn

Note

13 erindi.

14(33r-34r (55-57))
Ó ver velkomið árið nýtt
Rubric

“XIII. sálm. Sem er ein ágæt nýársvísa. Tón. Endurlausnarinn vor Jesú Krist. og etc:”

Incipit

Ó ver velkomið árið nýtt, allmarga blessan færði hitt …

Melody

Endurlausnarinn vor Jesú Krist

Note

10 erindi. 9. erindi stendur á spássíu og líka á bl. 64v (bls. 118) með athugasemd.

15(34r-36r (57-61))
Allt heimsins glysið fordild fríð
Rubric

“XIIII. sálmur. Um veraldarinnar óstöðuga lukku. Tón. Hvar mundi vera hjartað mitt? etc:”

Incipit

Allt heimsins glysið fordild fríð, fegurðar prjál og skraut …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt?

Note

12 erindi. Athugasemd við fyrirsögn á spássíu (skorin af að mestu).

Keywords
16(36r-37r (61-63))
Nær mun sú koma náðartíð
Rubric

“XV. sálmur. Ein innileg andvarpan og forleng eins kristins manns eftir eilífu lífi. Með sama tón.”

Incipit

Nær mun sú koma náðar tíð, neyðin hverfur og þrá …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt?

Note

6 erindi.

Keywords
17(37r-39r (63-67))
Andi Guðs eilífur er
Rubric

“XVI. sálmur. Sem er það ágæta gyllini A.B.C.D. Tón. Bæinn börnin og bú. etc:”

Incipit

Andi Guðs eilífur er, er yfir himinn og jörð sér …

Melody

Bæinn börnin og bú

Note

23 erindi. Stafrófskvæði. (ABCDEFGHJKLMNOPQRSTVYÞÆ)

18(39r-41v (67-72))
Á einn Guð settu allt þitt traust
Rubric

“XVII. sálmur. Annað ágætt gyllini A.B.C. Um athæfi og framferði eins réttskikkaðs kristins manns. Með hymnalag.”

Incipit

Á einn Guð settu allt þitt traust, aðstoð mannlegri trú þú laust …

Melody

Hymnalag

Note

26 erindi. Stafrófskvæði. (ABCDEFGHIKLMNOPQRSTUVXYZÞÆ)

19(41v-43r (72-75))
Lofgjörð já lof ég segi
Rubric

“XVIII. sálmur. Mikið vel tilfallinn að syngja á öllum helgidags morgnum; nær maður vill ganga til kirkju. Tón. Dagur í austri öllum. etc:”

Incipit

Lofgjörð já lof ég segi, lífandi drottinn þér …

Melody

Dagur í austri öllum

Note

10 erindi.

20(43r-44r (75-77))
Líknsami Guð og herra hár
Rubric

“XIX. sálmur. Sem er ágætur kvölds sálmur. Með lag: Einn Guð skaparinn allra sá. og etc:”

Incipit

Líknsami Guð og herra hár, hvörs makt og vald um eilífð stár …

Melody

Einn Guð skaparinn allra sá

Note

13 erindi.

21(44r-45r (77-79))
Heiður sé Guði á himni og jörð – morgunsálmur
Rubric

“XX. sálmur Sem syngjast má á sérhvörjum morgni. Tón. Heiðrum vér Guð af hug og sál.”

Incipit

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einum anda allir senn …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

7 erindi.

22(45r-46r (79-81))
Heiður sé Guði á himni og jörð – kvöldsálmur
Rubric

“XXI. sálmur sem syngjast má sérhvört kvöld. Með sama lag.”

Incipit

Heiður sé Guði á himni og jörð, hans nafni sæta þakkargjörð, í einu hljóði allir senn …

Melody

Heiðrum vér Guð af hug og sál

Note

8 erindi.

23(46v (82))
Á morgna þá ég árla uppstá
Rubric

“XXII. sálmur. Sem syngjast má daglega, bæði á kvöld og morgna. Með það lag. Skaparinn stjarna herra hreinn”

Incipit

Á morgna þá ég árla uppstá, eins á kvöldin þá hvílast á …

Melody

Skaparinn stjarna herra hreinn

Note

5 erindi.

24(47r-50v (83-90))
Gef ég mig allan á Guðs míns náð
Rubric

“XXIII. sálmur. Um mannsins eymd, neyð og hörmung í þessu auma lífi, og innileg bæn til Guðs í mótlætinu. Tón. Öldungar Júða annars dags. etc:”

Incipit

Gef ég mig allan Guðs míns náð, geymi hann allt mitt efni og ráð …

Melody

Öldungar Júða annars dags

Note

37 erindi. Nótur við 1. erindi. 18. og 19. erindi standa á spássíu á bl. 48v og 49r (athugasemd í lok 17. erindis: „vantar þessi 2 vers“.). Á spássíu á bl. 50r virðist einnig vera athugasemd um erindi sem vantar.

Keywords
25(50v-51v (90-92))
Herra Jesú mín hjálp ertu
Rubric

“XXIV. sálmur Um afneitan þessa heims, en aðhyllast Guð. Tón. Eins og sitt barn faðir ástargjarn”

Incipit

Herra Jesú, mín hjálp ertu, þó heimurinn vilji ei láta …

Melody

Eins og sitt barn faðir ástargjarn

Note

10 erindi. Griplur (HALLGRJMVR).

Keywords
26(51v-52v (92-94))
Hæsta lof af hjartans grunni
Rubric

“XXV. sálmur. Uppá tíu tíðir mannsinsæfi. Tón, Sæll og heppinn sá má heita”

Incipit

Hæsta lof af hjartans grunni, hér segi ég með raust og munni …

Melody

Sæll og heppinn sá má heita

Note

10 erindi. 6. og 7. erindi víxlað (athugasemd á spássíu). Griplur (HALLGRIMUR).

Keywords
27(52v-54r (94-97))
Guð bið ég nú að gefa mér ráð
Rubric

“XXVI. sálmur. Um þessa heims óstöðugleika í mótganginum. Tón, Hvað skal oss angur heimi í?”

Incipit

Guð bið ég nú að gefa mér ráð, og greiða minn veg til besta …

Melody

Hvað skal oss angur heimi í?

Note

7 erindi.

28(54r-55v (97-100))
Á einum Guði er allt mitt traust
Rubric

“XXVII sálmur. Einn ágætur huggunar sálmur : í krossi og mótgangi Tón, Jesús sem að oss frelsaði etc”

Incipit

Á einum Guði er allt mitt traust, öngvu skal ég því kvíða …

Melody

Jesús sem að oss frelsaði

Note

8 erindi.

29(55v-57r (100-103))
Hjartað kátt höfum þá gengur stirt
Rubric

“XXVIII. sálmur Um trú von og þolinmæði í mótganginum. Tón, Blíði Guð, börnum þínum ei gleym”

Incipit

Hjartað kátt, höfum þá gengur stirt, ljómar brátt, ljósið þó nú sé myrkt …

Melody

Blíði Guð, börnum þínum ei gleym

Note

4 erindi. Athugasemd á spássíu með annarri hendi: „séra J[ón].Th[orsteins] s[on]“

Keywords
30(57r-59v (103-108))
Aví minn Guð álít þá nauð
Rubric

“XXIX. sálmur. Um freistingar og ástríðu djöfulsins í krossi og mótlæti. Tón. Ó Jesú þér, æ viljum vér, et:”

Incipit

Aví minn Guð álít þá nauð, sem eigum vér að líða …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Note

14 erindi.

Keywords
31(59v-60v (108-110))
Svo sem gler sýnist mér
Rubric

“XXX. sálmur. Um fallvalta gleði þessa heims. Tón. Árið nýtt nú á, í nafni. etc.”

Incipit

Svo sem gler, sýnist mér, sælan hál veraldar …

Melody

Árið nýtt nú á, í nafni Jesú sæta

Note

9 erindi.

Keywords
32(60v-61r (110-111))
Barnalund blind hrædd
Rubric

“XXXI. sálmur Ungdómurinn heimskur, æskutíminn gleymskur, gleð þú þig spart; því illt kemur óvart. Með sama lag.”

Incipit

Barna lund, blind fædd, við brjóst nam móður kúra …

Melody

Árið nýtt nú á, í nafni Jesú sæta

Note

5 erindi.

Keywords
33(61r-62r (111-113))
Hverfa happs tímar
Rubric

“XXXII. sálmur Holdið ofkátt, veit fyrirfram fátt, hvað falla mun þægra, reiðir sig þrátt, á megn sitt og mátt; eður mannorðið frægra, óstýrilátt, það ætlar sér hátt, að endingu dægra: sá er við gátt, þó sjáist ei brátt, sem setur það lægra. Með sama tón.”

Incipit

Hverfa happs tímar, höfuð sundlar kvilla …

Melody

Árið nýtt nú á, í nafni Jesú sæta

Note

5 erindi. Kvæðið Holdið of kátter hér tilfært sem fyrirsögn eða einkunnarorð.

Keywords
34(62r-63v (113-116))
Mörg vill hryggja hugann pín
Rubric

“XXXIII. sálmu: Um forögtun þess stundlega og eftirlangan þess eilífa. Með sínum tón.”

Incipit

Mörg vill hryggja, hugann pín …

Melody

Mörg vill hryggja hugann pín.

Note

21 erindi. Athugasemd við fyrirsögn með annarri hendi á spássíu: séra Ó[lafur J[óns]S[on] á Sönd[um]. Leiðrétting á spássíu við 20. erindi.

Keywords
35(63v-64v (116-118))
Hér hefur margur svo hættulegt prjál
Rubric

“XXXIIII. sálm. Að forakta heiminn en dýrka almáttugan Guð óaflátanlega. Með sínum tón.”

Incipit

Hér hefur margur svo hættulegt prjál, hirðir lítið um sína sál …

Melody

Hér hefur margur svo hættulegt prjál.

Note

9 erindi. Athugasemd í lok sálmsins: „NB. Í þann 13 sálm, Ó! ver velkomið árið nýtt, etc: vantar þetta vers, og innsetjist þar handarmerkið stendur á spátíunni.“

Keywords
36(65r-65v (119-120))
Hætta er stór í heimi
Rubric

“XXXV. sálm. Um hættusemi þessa heims. Tón. Ó Jesú eðla blómi, einasta, etc:”

Incipit

Hætta er stór í heimi, hjálp oss nú drottinn kær …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

5 erindi.

Keywords
37(65v-66v (120-122))
Flærðarsenna
Rubric

“XXXVI. sálmur Um slægð og hrekki þessrar vondu og vélafullu veraldar, Tón, Ó! drottinn alls valdandi, etc:”

Incipit

Annars erindi rekur, úlfur og löngum sannast það …

Melody

Ó drottinn alls valdandi

Note

6 erindi.

Keywords
38(66v-67v (122-124))
Hvað verður fegra fundið
Rubric

“XXXVII. sálm. Um frið og góða samvitsku. Tón, Einn herra ég best ætti. etc:”

Incipit

Hvað verður fegra fundið, en friður og samlynt geð …

Melody

Einn herra ég best ætti

Note

4 erindi.

Keywords
39(67v-68v (124-126))
Ég vænti drottinn eftir þér
Rubric

“XXXVIII. sálm. Út af orðum Jobs: Ég veit að minn endurlausnari lifir. Job. 19 kap. Tón Óvinnanleg borg er vor Guð. etc.”

Incipit

Mig langar drottinn eftir þér, í minni hörmung langri …

Melody

Óvinnanleg borg er vor Guð

Note

5 erindi. Lesbrigði á spássíu við 1. og 2. erindi.

Keywords
40(68v-70v (126-130))
Leið þú mig Guð og lát mig ei
Rubric

“XXXIX sálmur. Innileg bæn til Guðs, um vernd og hjálp í krossi og mótlæti; sem syngjast mál fyrir kvöld sálm. Með sama lag.”

Incipit

Leið mig minn Guð og lát mig ei, leiðast af sjálfs míns þótta …

Melody

Óvinnanleg borg er vor Guð

Note

12 erindi. 11. erindi er bætt við á spássíu á bl. 70r og athugasemd með annarri hendi neðst á spássíunni um að 11. og 12. erindi eigi ekki að fylgja þessum sálmi, „þau eru af séra HP gjörð a parte“. 11. erindi er bænarversið Gef þú mér drottinn góðan dag og 12. erindi versið — Næturtímann sem nærri er

41(70v-71r (130-131))
Aví mig drottinn dýri
Rubric

“XL. sálm. Iðrunar andvarpan. Tón, Ó Jesú eðla blómi. etc.”

Incipit

Aví mig drottinn dýri, dapur ég kem til þín …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

6 erindi. 3. og 4. erindi á spássíu ásamt leiðréttingum.

42(71r-72v (131-134))
Jesús frelsari og friðar herra
Rubric

“XLI Sálm. Útlegging yfir það ilmsæta Jesú nafn. Tón. Mikils ætti ég aumur að akta, ást og miskunn Guðs míns góða. et. Tenór.”

Incipit

Jesús frelsari og friðar herra, frumgróði ert þú sálar minnar …

Melody

Mikils ætti ég aumur að akta, ást og miskunn Guðs míns góða

Note

5 erindi. Griplur (JESVS). Nótur við 1. erindi.

Keywords
43(72v-75r (134-139))
Mér er af hjarta minnisstætt
Rubric

“XLII. sálm. Um það, hvað drottinn vor Jesús leið í sinni sáru kvöl, pínu og dauða, syndugum mönnum til endurlausnar, samantekinn eftir fjórum guðspjallamönnum. Var þessi sálmur fyrri ortur af séra Hallgrími en þeir ágætu fimmtíu passíu sálmar. Tón. Hvar mundi vera hjartað mitt? etc.”

Incipit

Mér er af hjarta minnisstætt, miskunnar verkið það …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt?

Note

12 erindi.

Keywords
44(75r-79r (139-147))
Hjartað fagnar og hugur minn
Rubric

“XLIII. sálmur. Um upprisuhistoríu vors herra Jesú Kristí, og út af hans dýrðarfullum upprisu sigri samantekinn eftir fjórum guðspjallamönnum. Tón. Gæskuríkasti græðari minn. etc:”

Incipit

Hjartað fagnar og hugur minn, herrann Jesús er upprisinn …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

22 erindi.

Keywords
45(79r-84r (147-157))
Enn ber ég andarkvein
Rubric

“XLIIII. sálmur. Ein hjartnæm bæn til Guðs um góðan afgang af þessum heimi og ein innileg forlenging eftir farsællri dauða stund, og dýrð eilífs lífs. Tón, sem. Kom andi, heilagi, í þínum etc”

Incipit

Enn ber ég andar kvein, upp til Guðs hæða …

Melody

Kom andi heilagi

Note

66 erindi. Leiðréttingar á spássíu við 36. erindi.

46(84r-85r (157-159))
Þér Jesú minn sé þökk og lof
Rubric

“XLV. Sálm. Er einn góður kvöld sálmur. Tón. Einn Guð skapari allra sá. etc.”

Incipit

Ó Jesú! Þér sé þökk og lof, fyrir þína ást og náðar gjöf …

Melody

Einn Guð skapari allra sá

Note

8 + 1 erindi. Skrifari hefur í stað síðari hluta 6. erindis skrifað tvær línur úr sálminum Líknsami Guð og herra hár og hlaupið yfir 7. erindi, en hefur leiðrétt hvorttveggja á spássíu.

47(85r-87r (159-163))
Prís og heiður af hjartans grunn
Rubric

“XLVI. sálmur. Innilegur bænar sálmur að syngja á sérhvörju kvöldi. Ton. Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag. etc.”

Incipit

Prís og heiður af hjartans grunn, herra Jesú þér segi …

Melody

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Note

10 erindi.

48(87r-89r (163-167))
Seg þú lof drottni sál mín nú
Rubric

“XLVII. sálm. Þakkargjörð þess sem sjúkur hefur legið, og aftur batnar. Með sama lag.”

Incipit

Segðu lof drottni sál mín nú, sætt með hjartans fögnuði …

Melody

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag

Note

8 erindi. Leiðrétting á spássíu við 8. erindi.

Keywords
49(89r-90v (167-170))
Drottinn Jesú ég þakka þér
Rubric

“XLVIII. Sálm Önnur þakkargjörð fyrir fengna heilsu og heilbrigði, eftir afstaðinn sjúkdóm. Tón. Skaparinn stjarna herra hreinn. etc.”

Incipit

Drottinn Jesú ég þakka þér, þína gæsku sem téð er mér…

Melody

Skaparinn stjarna herra hreinn

Note

11 erindi. Lesbrigði á spássíu við 11. erindi

Keywords
50(90v-92v (170-174))
Réttkristinn mann sem reynir æ
Rubric

“XLIX. sálm. Ein innileg þakkargjörð fyrir liðið sumar og bænar fórn uppá komandi vetur. Tón. Til þín heilagi herra Guð, etc”

Incipit

Réttkristinn mann sem reynir æ, raungæði Guðs lifanda …

Melody

Til þín heilagi herra Guð

Note

10 erindi.

51(92v-94r (174-180))
Vetrartíð víst er umliðin nú
Rubric

“L. sál. Ein fögur söngvísa, og hjartanleg þakkargjörð fyrir umliðinn vetur. Tón. Blíði Guð, börnum þínum ei gleym”

Incipit

Vetrartíð, víst er umliðin nú, farsæl blíð, blessunarfull var sú …

Melody

Blíði Guð börnum þínum ei gleym

Note

4 erindi. Leiðrétting á spássíu við 4. erindi.

52(94r-95v (177-180))
Kominn er veturinn kaldi
Rubric

“LI. sálm. Hljóðandi um mismun sumars og veturs. Tón. Ó Jesú eðla blómi, einasta vonin mín. etc.”

Incipit

Kominn er veturinn kaldi, kastar að margri hríð …

Melody

Ó Jesú eðla blómi

Note

8 erindi.

53(95v-98r (180-185))
Anda þinn Guð mér gef þú víst
Rubric

“LII. sálm. Um góðan afgang af þessum heimi, og farsæld eilífs lífs.”

Incipit

Anda þinn Guð, mér gef þú víst, grátandi ég þig beiði …

Note

12 erindi. Nótur við 1. erindi. Athugasemd á spássíu: „séra Hálfdan Rafnsson“

Keywords
54(98r-102v (185-194))
Jóhannes segir með sönnum hætti
Rubric

“LIII. sálm. Út af Guðspjalllegri historíu, hljóðandi um uppvakning Lasari af dauða. Jóh. 11 kap. Tón. Tunga mín af hjarta hljóði. etc:”

Incipit

Jóhannes segir með sönnum hætti, sjúkur maður eitt sinn lá …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

31 erindi.

55(102v-105r (194-199))
Til Jónas spámanns talaði Guð
Rubric

“LIV. sálm. Sálmar tveir í hvörjum innibundinn er stuttlega, profetinn Jónas og hans historía; sá fyrri með tón Nú bið ég Guð þú náðir mig.”

Incipit

Til Jónæ spámanns talaði Guð, tak þig strax upp sem ég þér bauð …

Melody

Nú bið ég Guð þú náðir mig

Note

10 erindi.

56(105r-107r (199-203))
Annað sinn drottinn eftir það
Rubric

“LV. sálm. Önnur söngvísa út af Jonæ spámanns historíu. Tón. Náttúran öll og eðli manns, etc:”

Incipit

Annað sinn drottinn eftir það, aftur við Jónam sagði …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

12 + 1 erindi. 13. erindi er bætt við á spássíu á bl. 106v með athugasemd á bl. 107r. Athugasemd neðst á 106v með yngri hendi:„ [þe]tta vers er [si]dasta vers Davids psalmi 27da“.

57(107r-107v (203-204))
Gott ár sé yður góðir menn
Rubric

“LVI. sálm. Ein góð nýárs vísa, má og vera drykkju vísa; Með lag, Ó! Guð minn herra aumkva mig”

Incipit

Gott ár sé yður, góðir menn! Gott ár hér niður á jörðu enn …

Melody

Ó Guð minn herra aumkva mig

Note

2 erindi.

58(107v-109v (204-208))
Drottinn líknsamur herra hreinn
Rubric

“LVII. sálmur. Fyrir sjófarandi menn; Með tón, Náttúran öll og eðli manns;”

Incipit

Drottinn líknsamur herra hreinn, hjálparinn allra manna …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

10 erindi. Lesbrigði á spássíu við 2. erindi.

59(109v-110v (208-210))
Í upphafi fyrir sitt eilíft orð
Rubric

“LVIII. sálm. Söngvísa út af fyrsta kapitula Genesis bókar; Tón. Óvinnanleg borg er vor Guð, et.”

Incipit

Í upphafi fyrir sitt eilíft orð, almáttugur Guð skapti …

Melody

Óvinnanleg borg er vor Guð

Note

7 erindi.

60(110v-112r (210-213))
Ef þú spyr að hví kristnin klár
Rubric

“LIX. sálm. Andvarp kristilegrar kirkju, með lag, Gæskuríkasti græðari minn, ect.”

Incipit

Ef þú spyr að, því kristnin klár, kveinar daglega og fellir tár …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

6 erindi.

Keywords
61(112r-112v (213-214))
Drottinn lát mig í heimi hér
Rubric

“LX. sálm. Bæn til Guðs um kristilegt framferði. Tón, Ef Guð er oss ei sjálfur hjá.”

Incipit

Drottinn lát mig í heimi hér, haga mér kristilega …

Melody

Ef Guð er oss ei sjálfur hjá

Note

4 erindi.

Keywords
62(112v-113v (214-216))
Ef þú vilt góða friðsemd fá
Rubric

“LXI. sálm. Um athæfi eins kristins manns, hvað í einu orði kallast friðsemi, með hymnalag.”

Incipit

Ef þú vilt góða friðsemd fá, fjölmælgi alla varast þá …

Melody

Hymnalag

Note

6 erindi.

Keywords
63(113v-114v (216-218))
Viljir þú geðjast Guði vel
Rubric

“LXII. sálm. Hvörninn maður skal framganga með góðri siðsemi. Tón, Mikillri farsæld mætir sá, et”

Incipit

Viljir þú geðjast Guði vel, og góðum mönnum hér …

Melody

Mikilli farsæld mætir sá

Note

3 erindi.

Keywords
64(114v-115v (218-220))
Til alls er tíð sem ljóst er lýð
Rubric

“LXIII. sálm. Má syngja þá menn skilja í samsætum, Tón, Ó Jesú þér æ vilj: et”

Incipit

Til alls er tíð, sem ljóst er lýð, letrin það heilög sanna …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Note

7 erindi.

Keywords
65(115v-116v (220-222))
Ó herra Guð mig haf til þín
Author

Magnús Pétursson

Rubric

“LXIV. sálm. Hjartnæm bæn um gleðilega burtför úr heimi þessum, með sama lag.”

Incipit

Ó herra Guð, mig haf til þín, af hjarta mig þar til langar …

Melody

Ó Jesú þér æ viljum vér

Refrain

Mitt glas þá þver …

Note

8 erindi. Athugasemd við fyrirsögn með annarri hendi:„ séra Magnús Pétursson“

66(116v-118v (222-226))
Um dauðans óvissan tíma
Rubric

“LXV. sálm. Kristileg umþenking dauðans, Tón, Dagur í austri öllu.”

Incipit

Allt eins og blómstrið eina, upp vex á sléttri grund …

Melody

Dagur í austri öllu

Note

13 erindi.

Keywords
67(118v-119v (226-228))
Þeir undanförnu öllum benda
Rubric

“LXVI. sálm. Að maður athugi jafnan sinn dauða. Tón, Tunga mín af hjarta hljóði, et;”

Incipit

Þeir undanförnu öllum benda, eftir þeim sem lifa nú …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

4 erindi.

Keywords
68(119v-120r (228-229))
Mannsins stuttur er ég inni
Rubric

“LXVII. sálm. Hin þriðja umþenking dauðans, með sama lag.”

Incipit

Mannsins stuttur er ég inni andardráttur í nösunum …

Melody

Tunga mín af hjarta hljóði

Note

4 erindi.

Keywords
69(120r-122v (229-234))
Guð á himnum hjálpi mér
Rubric

“LXVIII sálm. Eður kristilegar iðrunar vísur, með Hugbótar lag.”

Incipit

Guð á himnum hjálpi mér, og huggi sálu mína …

Melody

Hugbótar lag

Note

Endar í 16 erindi þar sem eyða hefst í handritinu. Leiðrétting á spássíu við 11. erindi. Sálmurinn er 19 erindi í Lbs 1724 8vo.

70(123r (243))
Heilagi læknir Kristur kær
Incipit

… saurgar glæpa ger, geri ég ei rétt sem bauðstu mér …

Note

Upphaflega 10 erindi. Vantar framan á sálminn sem hefst hér í 8. erindi.

Keywords
71(123r-125r (243-247))
Hvað flýgur mér í hjarta blítt?
Rubric

“LXXII. sálm. Eður ein listileg jóla vísa, út af Jesú Kristí fagnaðarríkri fæðingu. Má syngja nærri þeim tón, Borinn er sveinn í Betlehem, í Betlehem. etc.”

Incipit

Hvað flýgur mér í hjarta blítt? hvað sé ég títt? …

Melody

Borinn er sveinn í Betlehem, í Betlehem

Note

21 erindi. Athugasemd við fyrirsögn með annarri hendi: „Eignaður og séra J[óni] Thorst[eins]s[yni].“

72(125r-127v (247-252))
Hvað skal oss angra í heimi hér
Rubric

“LXXIII. sálm Hvörninn Guðs börn skulu í krossi og mótgangi, hugga sig við dýrð eftirkomandi sælu eilífs lífs. Tón Öll lukka gleri líkust er. etc: undir þessum nótum. Tenór.”

Incipit

Hvað skal oss angra í heimi hér, þó höfum daga óhýra? …

Melody

Öll lukka gleri líkust er

Note

12 erindi. Tómir nótnastrengir við 1. erindi.

Keywords
73(127v-130r (252-257))
Ó ó hver vill mig verja
Rubric

“LXXIIII. sálmur Um það, hvörsu ómögulegt hvörjum manni sé, að umflýja eður forðast sína ákvarðaða dauða stund. Tón. Himneski Guð vor herra hvörs dómur réttur er. etc. Tenór.”

Incipit

Ó! Ó! hvör vill mig verja, valdi dauðans fyrir? …

Melody

Himneski Guð vor herra

Note

12 erindi. Nótur við 1. erindi.

Keywords
74(130r-132v (257-262))
Upp upp mín sál og ferðumst fús
Rubric

“LXXV. sálm. Um dýrð og vegsemd útvaldra Guðs barna í eilífu lífi. Tón. Mikillri farsæld mætir sá. etc: Tenór”

Incipit

Upp upp mín sál! og ferðunst fús, fríðri Guðs borg að ná …

Melody

Mikilli farsæld mætir sá

Note

6 erindi. Nótur við 1. erindi.

Keywords
75(134r-135v (1-4))
Ó Guð heilagi herra minn
Rubric

“I. Hugvekjusálmur um rétta þekking syndarinnar. Sanat confessio morbi. Hvörjum sem liggur lækning á læknirnum mein sitt játi sá. Tón. Halt oss Guð við þitt hreina orð. etc”

Incipit

Ó Guð heilagi herra minn, hefi ég aumur þrællinn þinn …

Melody

Halt oss Guð við þitt hreina orð

Note

15 erindi. Ath. að titilsíða fyrir þessum hluta handritsins er á bl. 133.

76(136r-138r (5-9))
Sjáðu og hugleið sála mín
Rubric

“II. sálm. Um iðkun iðranarinnar af herrans pínu. Patientem respice Christum. Horfðu maður á herrann Krist, hann sem fyrir þig krossfestist. Tón: Ó! mín sála uppvakna nú. etc”

Incipit

Sjáðu og hugleið sála mín! sára og beiska Jesú pín …

Melody

Ó mín sála uppvakna nú

Note

13 erindi.

77(138r-139v (9-12))
Syndugi maður sjá að þér
Rubric

“III. sálm. Um ávöxt sannrar iðrunar. Christus resipiscite clamat. Guðs son vill ei að glatist mann. Gjörið þér iðran; kallar hann Tón; Sá frjáls við lögmál fæddur er; etc:”

Incipit

Syndugi maður sjá að þér, sál þín svo hólpin verði …

Melody

Sá frjáls við lögmál fæddur er

Note

13 erindi.

78(139v-141v (12-16))
Ó Jesú nafn þitt ilmsætt er
Rubric

“IV. sálmur. Um það sæta Jesú nafn. Nomine qvid Jesu svavius esse potest? Jesú nafn ilmsætt yfirber, allan sætleik í heimi hér. Tón, Jesús Kristur á krossi var.”

Incipit

Ó Jesú nafn þitt ilmsætt er, alla miskunn og frelsi lér …

Melody

Jesús Kristur á krossi var

Note

15 erindi.

79(141v-143r (16-19))
Drottinn ég aumur er
Rubric

“V. sálmur. Um trúarinna(r) iðkun. Mihi Jesu gratia qvæstus. Minn ávinningur met ég að sé, mildin Jesú sem dó á tré. Tón, Sæll ertu sem þinn Guð, etc:”

Incipit

Drottinn ég aumur er, í hugsun minni …

Melody

Sæll ertu sem þinn Guð

Note

20 erindi.

80(143v-145r (20-23))
Allur syndugs manns sómi
Rubric

“VI. sálmur. Um huggun þess iðranda í Kristí pínu. Crux Christ(i) nostra corona est. Ég gleðst við Jesú undafoss. Oss er heiður að Jesú kross. Tón, Konung Davíð sem kenndi; etc”

Incipit

Allur syndugs manns sómi, sannlega fólginn er …

Melody

Konung Davíð sem kenndi

Note

10 erindi.

81(145r-147r (23-27))
Þá herrans Jesú harða pín
Rubric

“VII. sálm. Um ávöxt Kristí pínu. Mea spes est Passio Christi. Sjá hér þinn ríkdóm sála mín set ég mitt traust á Jesú pín. Tón. Faðir vor sem á himnum ert, et:”

Incipit

Þá herrans Jesú harða pín, hugleiði ég með krafti sín …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

12 erindi.

82(147r-149r (27-31))
Gleð þig mín sál og gæt þú að
Rubric

“VIII. sálmur. Um fullvissu vorrar sáluhjálpar. Bona spes confundere nescit. Von sú til skammar verður síst; vor sáluhjálp er staðföst víst Tón. Guð miskunni nú öllum oss, etc.”

Incipit

Gleð þig mín sál! og gæt þú að, Guði skapara þínum …

Melody

Guð miskunni nú öllum oss

Note

8 erindi.

83(149r-150v (31-34))
Rís upp réttkristin sála
Rubric

“IX. sálmur. Um það, að vér skulum elska Guð mest. Domino jungaris amore. Hafna þú sál mín heimsins sið, halt þig með elsku drottin við Tón: Drekkum af brunni náðar: etc.”

Incipit

Rís upp réttkristin sála! ráð holl að læra …

Melody

Drekkum af brunni náðar

Note

8 erindi.

84(150v-152r (34-37))
Ó hvað mikil er miskunn sú
Rubric

“X. sálmur Um vora friðþæging. Solvit mea debita Christus. Drottinn tók oss í sátt við sig, frá syndunum Jesús leysti mig; Tón; Mitt hjarta hvar til hryggist þú, etc”

Incipit

Ó hvað mikil er miskunn sú, minn Jesú sem oss veittir þú! …

Melody

Mitt hjarta hvar til hryggist þú

Note

12 erindi.

85(152r-153v (37-40))
Mildi Jesú ég minnist nú
Rubric

“XI. sálmur. Um friðarbót fyrir vorar syndir. Mors Christi vita piorum. Guðs sonur leið fyrir glæpi manns guðhræddra líf er dauðinn hans. Tón; Hvör sem að reisir hæga byggð, hæðsta Guðs etc:”

Incipit

Mildi Jesú ég minnist nú, miskunnar boð þitt kæra …

Melody

Hver sem að reisir hæga byggð

Note

8 erindi.

86(153v-156r (40-45))
Upp upp mín sál er þér nú mál
Rubric

“XII. sálmur. Um art og eiginlegleik sannrar trúar. Viva est et victrix; si modo vera fides. Lifandi og sönn trú sigurinn fær sanntrúaður er drottni kær. Tón, Ó faðir minn! ég þrællinn þinn, et;”

Incipit

Upp, upp mín sál, er þér nú mál að yfirvega trú þína …

Melody

Ó faðir minn ég þrællinn þinn

Note

11 erindi.

87(156r-158r (45-49))
Bú þig sál mín biðlar til þín
Rubric

“XIII. sálmur. Um andlegan hjúskap Krist og sálarinnar. Animarum sponsus Jesus. Oss trúlofar Guðs sonur sér, sálar brúðguminn Jesús er. Tón. Eins og sitt barn, faðir, etc: ”

Incipit

Bú þig sál mín biðlar til þín, blessaður Guð án efa …

Melody

Eins og sitt barn faðir ástargjarn

Note

14 erindi.

88(158r-159v (49-52))
Látum oss nú mín ljúfust börn
Rubric

“XIV. sálm. Um Kristí dáðsamlega manndómstekningu. Fulgent cunabula Christi. Tón, Lít þú á fæðing lausnarans, ljómar af elsku vaggan hans. Tón, Ofan af himnum hér kom ég;”

Incipit

Látum oss nú mín ljúfust börn, litla stund hefta huga vorn …

Melody

Ofan af himnum hér kom ég

Note

13 erindi.

89(159v-161r (52-55))
Ég boða yður engill tér
Rubric

“XV. sálmur. Um ávöxt Kristí manndóms. Sit grata redemtio Christi. Fögnum Jesúm sem fæddist oss frelsið þökkum með ástar koss; Tón; Til þín heilagi herra Guð; etc”

Incipit

Ég boða yður engill tér, ærinn fögnuð til handa …

Melody

Til þín heilagi herra Guð

Note

8 erindi.

90(161r-163v (45-60))
Eitt gestaboð mjög mikið þó
Rubric

“XVI. sálmur. Um andlega endurnæring guðhræddra. Qvid Deus est? animæ lux, medicina cibus. Hvað er Guð? sálar lifandi ljós lækning, næring, og dýrðarhrós. Tón; Gæskuríkasti græðari minn. etc”

Incipit

Eitt gestaboð mjög mikið þó, mildur og ríkur Guð tilbjó …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

10 erindi.

91(163v-165v (60-64))
Hygg þú að sál mín hvað það er
Rubric

“XVII. sálmur. Um ávöxt skírnarinnar Sacrum baptisma lavacrum est. Skoðum Guðs ást og skipun hér skírnin vor heilög vatnslaug er Tón. Jesús Kristur á krossi var, etc”

Incipit

Hygg þú að sál mín hvað það er, í heilagri skírn Guð veitir þér …

Melody

Jesús Kristur á krossi var

Note

16 erindi.

92(165v-167r (64-67))
Hver sem að hold nú mitt étur
Rubric

“XVIII. sálm. Um Kristí líkama og blóðs hjálpsamlega meðtekning. Vitæ fons est caro Christi. Lífskraftur Jesú lífgar þjóð, lífsbrunnur er hans hold og blóð Tón, Gæsku Guðs vér prísum: etc:”

Incipit

Hvör sem að hold nú mitt étur, hvör sem drekkur mitt blóð …

Melody

Gæsku Guðs vér prísum

Note

7 erindi.

93(167r-168r (67-69))
Í Kristí kvöldmáltíð
Rubric

“XIX. sálm. Um dásamlega skikkan drottinlegrar kvöldmáltíðar. Mirari, non rimari, sapientia vera est Gleð þig og undra, en grunda ei að, Guðs leyndardómum, viska er það. Tón. Ó! Jesú elsku hreinn. etc:”

Incipit

Í Kristí kvöldmáltíð, kræsing veitist oss blíð …

Melody

Ó Jesú elsku hreinn

Note

17 erindi.

94(168r-169v (69-72))
Hver sem að herrans hold og blóð
Rubric

“XX. sálmur. Um það; hvörninn maður skal sig til tilreiða, áður en hann gengur til þess háverðuga altarisins sakramentis. Christi sis providus hospes. Bú hjarta þitt sem þú kannt best þig kallar Jesús sér fyrir gest. Tón. Jesús Kristur að Jordan kom: etc:”

Incipit

Hvör sem að herrans hold og blóð, hyggur sér að meðtaka …

Melody

Jesús Kristur að Jórdan kom

Note

6 erindi.

95(169v-171v (72-76))
Sjá þig mín sál um kring
Rubric

“XXI. sálmur. Um Kristí uppstigning. Cum Christo ascendere nostrum est. Uppstigning Krists er upphefð manns, uppstíga skulum vér til hans. Tón; Öll kristnin gef að gaum: etc:”

Incipit

Sjá þig mín sál um kring! sjá nú Krists uppstigning …

Melody

Öll kristnin gef að gaum

Note

12 erindi.

96(171v-172v (76-78))
Þá vor herra til himna sté
Rubric

“XXII. sálm. Um heilagan anda Electos deus obsignat spiramine sancto. Útsendir drottinn anda sinn, innsigli í trúuð hjörtu inn Tón, Nú hefst nóttin og hylur dag.”

Incipit

Þá vor herra til himna sté, heilagan anda ofan sendi …

Melody

Nú hefst nóttin og hylur dag

Note

8 erindi.

97(172v-174v (78-82))
Geym að í tæku tómi
Rubric

“XXIII sálm. Um vegsemd heilagrar Guðs kristni. Christi est ecclesia sponsa. Við gæsku drottins gleðjunst vér, Guðs kristni Jesú brúður er, Tón; Á einn Guð vil ég trúa.”

Incipit

Geym að í tæku tómi, trúuð sála með þakkargjörð …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

8 erindi.

98(175r-176r (83-85))
Ef þú sál mín útvalning þín
Rubric

“XXIV. sálm. Um það, hvörninn Guð hefur fyrirætlað alla þá trúuðu til eilífrar sælu. In Christo electio facta. Í Jesú Guð oss útvaldi; til eilífs lífs í dýrðinni. Tón; Guð þann engil sinn Gabríel, etc”

Incipit

Ef þú sál mín útvalning þín, efar í hjarta þínu …

Melody

Guð þann engil sinn Gabríel

Note

4 erindi.

99(176r-177v (85-88))
Ó hvað bæn mannsins öflug er
Rubric

“XXV. sálm. Um það, hvörsu mikils góðs að bænin fær orkað. Penetrant suspira cælum. Ó hvað trúuð bæn orka kann uppstígur hún í himna rann; Tón, Sælir eru þeir allir nú etc:”

Incipit

Ó hvað bæn mannsins öflug er, sem úthellist á jörðu hér …

Melody

Sælir eru þeir allir nú

Note

4 erindi.

100(177v-179r (88-91))
Sjá hér Guðs miskunn sála mín
Rubric

“XXVI sálm. Um verndan og varðveislu heilagra engla. Sanctis sacer angelus astat. Oss til gæslu á alla hlið, englanna drottinn sendir lið. Tón; Gjörvöll kristnin skal gleðjast nú, og, etc:”

Incipit

Sjá hér Guðs miskunn sála mín, hann setur þér englaskara …

Melody

Gjörvöll kristnin skal gleðjast nú

Note

6 erindi.

101(179r-180v (91-94))
Tak þig í vakt þú veslug sál
Rubric

“XXVII. sálm: Um slægð og umsátur djöfulsins. Qvis novit dæmonis astus? Hvör kann við fjandans flærð að sjá? fall og svíkræði bruggar sá, Tón: Faðir vor sem á himnum ert: etc”

Incipit

Tak þig í vakt þú veslug sál, veiðarinn Satan býr þér tál …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

9 erindi.

102(180v-183r (94-99))
Lífsreglur hollar heyrið enn
Rubric

“XXVIII sálm. Nokkrar almennilegar lífsreglur, hvörninn menn skuli sér kristilega haga. Pietas sapienta summa est. Guðs ráða sál mín gættu mest, guðræknin ein er viskan best. Tón: Hvar mundi vera hjartað mitt?”

Incipit

Lífsreglur hollar heyrið enn, hugfestið börnin smá …

Melody

Hvar mundi vera hjartað mitt?

Note

12 erindi.

103(183r-184v (99-102))
Hver um það hugsa vildi
Rubric

“XXIX. sálm. Um það, hvörninn vér skulum uggleysinu frá oss hrinda. Secure vivere mors est. Vöktum vér oss fyrir uggleysi, ugglaust líf held ég dauði sé. Tón. Einn herra ég best ætti.”

Incipit

Hvör um það hugsa vildi, hvað trekt að hjálpast er …

Melody

Einn herra ég best ætti

Note

9 erindi.

104(184v-185v (102-104))
Frelsarans er framferði
Rubric

“XXX. sálmur. Um það, hvörninn maður skal bera sig að breyta eftir hegðan Kristí. Sit vitæ regula Christus. Skoðum líferni lausnarans, látum oss fylgja dæmum hans. með sama lag.”

Incipit

Frelsarans er framferði, fegursti spegill vor …

Melody

Einn herra ég best ætti

Note

4 erindi.

105(184v-186r (104-107))
Heyr mín sál hvað þinn herra tér
Rubric

“XXXI. sálmur Um það, hvað það sé að afneita sjálfum sér. Ille negat Christum, qvi se non abnegat ipsum. Hvör ei afneitar sjálfum sér, sjálfum Kristó afneitar hér. Tón. Allt mitt ráð til Guðs ég set: etc:”

Incipit

Heyr mín sál hvað þinn herra tér: hvör sem vill eftirfylgja mér …

Melody

Allt mitt ráð til Guðs ég set

Note

10 erindi.

106(187r-188v (107-110))
Hvar vilt þú sál mín huggun fá
Rubric

“XXXII. sálm. Um þá réttu hvíld og rósemd sálarinnar. Domino mens nixa, qvieta est. Hjartað þitt æ við herrann styð, hjartað þitt fær þá ró og frið. Tón: Má ég ólukku ei móti stá. etc:”

Incipit

Hvar vilt þú sál mín huggun fá, hvört skepnum hjá, hyggur þú hælis leita? …

Melody

Má ég ólukku ei móti stá

Note

6 erindi.

107(188v-190r (110-113))
Hvað sem þú mann vilt hafast að
Rubric

“XXXIII. sálm: Um góða og hreina samvisku. Mens recti conscia vita est. Saurugt líf mörgum sorgir bjó, samviskan hrein er lífsins ró Með sama lag.”

Incipit

Hvað sem þú mann vilt hafast að, hugsaðu um það, samviskan saurgist eigi …

Melody

Má ég ólukku ei móti stá

Note

8 erindi.

108(190r-192v (113-118))
Virð þú fyrir þér önd mín aum
Rubric

“XXXIV. sálm: Um það, að stunda uppá sannarlegt lítillæti Qvid homo? qvid bulla? nihil sunt. Hvað ertu maður? hvað bólan? Hvörugt er neitt á réttan sann Tón; Jesú Kriste þig kalla ég á. etc:”

Incipit

Virð þú fyrir þér önd mín aum, eymdarhag mannskepnunnar …

Melody

Jesú Kriste þig kalla ég á

Note

9 erindi.

109(192v-194r (118-121))
Sáluhjálp manns sem augljóst er
Rubric

“XXXV. sálm: Um það, hvörninn mann skal forðast ágirndina: Qvis verê pauper? Avarus. Hvör sá maður sem ágjarn er Allra þungustu fátækt ber Tón: Náttúran öll og eðli manns:”

Incipit

Sáluhjálp manns, sem augljóst er, elsku mestrar útkrefur …

Melody

Náttúran öll og eðli manns

Note

7 erindi.

110(194r-195v (120-124))
Ó saurguð elska ekki má
Rubric

“XXXVI. sálm: Um það, hvörninn háttað sé sönnum kærleika. Sanctos dilectio signat. Auðkenni trúaðs innra manns er elska til Guðs og náungans Tón: Faðir vor sem á himnum ert:”

Incipit

Ó saurguð elska ekki má, utan Guðs börnum finnast hjá …

Melody

Faðir vor sem á himnum ert

Note

8 erindi.

111(195v-197v (124-128))
Hreinlífi hann skal stunda
Rubric

“XXXVII. sálm Um það, hvörninn menn skulu ástunda tuktugt líferni, án lostasemi. Christi mens casta cubile: Óflekkað hjart og hreinlífi, herbergi Jesú trúi ég að sé: Tón: Á einn Guð vil ég trúa: etc”

Incipit

Hreinlífi hann skal stunda, sem heita vill Kristí lærisveinn …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

7 erindi.

112(197v-199v (128-132))
Settu mín sál í þanka þér
Rubric

“XXXVIII. sál: Um það, hvörsu fallvalt að þetta vort líf sé. Hominum qvid vita? Cylindrus. Hvað er þó fallvalt heimsins ról Hvað er líf mannsins? eins og hjól Tón, Um dauðann gef þú drottinn mér:”

Incipit

Settu mín sál í þanka þér, þessa lífs aumt volæði …

Melody

Um dauðann gef þú drottinn mér

Note

10 erindi.

113(199v-201v (132-136))
Sál mín elskaðu ekki heitt
Rubric

“XXXIX. sál: Um það, hvað hégómlegur hlutur að veröldin sé. Præstant æterna caducis. Glysið heimsins forgengur allt Góssið eilífa síst er valt. Tón: Einn tíma var sá auðugur mann; etc”

Incipit

Sál mín! elskaðu ekki heitt, auman heim né það hans er neitt …

Melody

Einn tíma var sá auðugur mann

Note

7 erindi.

114(201v-203r (136-139))
Sannkristin sál það sómir þér
Rubric

“XL sálm. Um það, hvört gagn að freistingarnar gjöri manni. Crescit sub pondere palma. Undir freistingum eflunst vér: eins og pálmi þá beygður er. Tón: Gæskuríkasti græðari minn: etc”

Incipit

Sannkristin sál það sómir þér, sumtíðis reyna freisting hér …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

6 erindi.

115(203r-205r (139-143))
Mín sál með þökkum þiggðu
Rubric

“XLI. sálmur Grundvöllur kristilegrar þolinmæði. Tandem patientia victrix. Með þolinmæði þrey þú og bíð, þolinmæðin mun vinna um síð. Tón; Ó! Jesú önd mín leitar, og etc:”

Incipit

Mín sál með þökkum þiggðu, þann kross þig henda kann …

Melody

Ó Jesú önd mín leitar

Note

10 erindi.

116(205r-207r (143-147))
Nær mun koma sú náðarstund
Rubric

“XLII. sálm. Huggun sú, að maður kunni fyrir guðlega hjálp stöðugur standa allt til æfiloka. Spes confisa Deo nunqvam confusa recedit. Hvör sem á drottni hefur sitt traust hjálpast og sigrar efalaust. Tón: Gæskuríkasti græðari minn.”

Incipit

Nær mun koma sú náðarstund? nær mun ég sjá og fá þinn fund …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

8 erindi.

117(207r-208v (147-150))
Væntu æ dauðans vinur kær
Rubric

“XLIII. sálmur. Um daglega umþenking dauðans. Mortis meditatio vita est. Hvörn dag um dauðann hugsa þú heilsa og líf er þenking sú. Tón: Í blæju einni er byrgður í mold:”

Incipit

Væntu æ dauðans vinur kær, vonum framar hann stendur nær …

Melody

Í blæju einni er byrgður í mold

Note

14 erindi.

118(208v-211r (150-155))
Ó kristin sál um hugsa fyrst
Rubric

“XLIIII. sálm. Huggun fyrir þá sem missa sína ástvini. Vitam moriendo lucramur. Að deyja lífsins upphaf er; ávinning dauðann tel ég mér. Tón. Hæsta hjálpræðis fögnuði: etc”

Incipit

Ó kristin sál! umhugsa fyrst, á dauðastundu Jesúm Krist …

Melody

Hæsta hjálpræðis fögnuði

Note

19 erindi.

119(211r-212v (155-158))
Þá Kristur kemur
Rubric

“XLV. sálmur. Um þann síðasta dóm: Christi regerere tribunal: Ó maður hygg þú um þinn hag; óttastu dóms hinn stranga dag. Tón: Tak af oss faðir: etc:”

Incipit

Þá Kristur kemur, kóngur réttdæmur …

Melody

Tak af oss faðir

Note

11 erindi.

120(212v-214v (158-162))
Ei máttu sál mín elska dátt
Rubric

“XLVI. sálmur: Um það, hvörninn mann skal langa eftir eilífu lífi. Semper mens respice sursum: Lyft þú upp hug og hjarta þín: til himna dýrðar sála mín. Tón: Þá linnir hér mín líkamans vist, etc:”

Incipit

Ei máttu sál mín elska dátt, of fallvalt lífið þetta …

Melody

Þá linnir hér mín líkamans vist

Note

11 erindi.

121(214v-216v (162-166))
Ó drottinn allsvaldandi
Rubric

“XLVII. sálm: Um þá farsæld, þegar maður fær að sjá og skoða Guð í eilífu lífi. Sanctorum patria cælorum: Fagna þú æ við farsæld þá, föðurland vort er himnum á: Tón, Að iðka gott með æru: etc”

Incipit

Ó drottinn allsvaldandi! ég vil gjarnan til þín ná …

Melody

Að iðka gott með æru

Note

10 erindi.

122(216v-219r (166-171))
Eilíft lífið er æskilegt
Rubric

“XLVIII. sálm: Um það, allra ástúðlegasta samlag, sem vér skulum hafa við heilaga engla í eilífu lífi. Cælestis curia nostra est. Ó! þá er eignast himna höll. með helgum englum Guðs börn öll Tón: Mikillri farsæld mætir sá:”

Incipit

Eilíft lífið er æskilegt; ekki neinn giftist þá …

Melody

Mikilli farsæld mætir sá

Note

6 erindi.

123(219r-221v (171-176))
Hver kristin sál það hugleiði
Rubric

“XLIX. sálm: Um þær feikna kvalir, sem þeir fordæmdu verða að líða í helvíti. Semper meditare Gehennam: Ó! maður þenktu um eilíft bál: Æ! hvað mun líða fordæmd sál? Tón: Guð oss lærdóm sinn ljósan gaf etc:”

Incipit

Hvör kristin sál það hugleiði, hvað vítis píslir bitrar sé …

Melody

Guð oss lærdóm sinn ljósan gaf

Note

15 erindi.

124(221v-224r (176-181))
Ef þú kristin sál athugar
Rubric

“L. sálmur. Um það, hvörninn eilíflega munu vara þær helvísku kvalir. Tormenta æterna malorum: Eilífar píslir aldrei þver, eilíf helvítis pínan er. Tón: Miskunna þú mér mildi Guð í minni neyð. etc:”

Incipit

Ef þú kristin sál! athugar, að píslirnar eilífar eiga að vera …

Melody

Miskunna þú mér mildi Guð

Note

12 erindi.

125(224r-228v (181-190))
Upprís þú sál mín andlega í trú
Rubric

“LI. sálmur. Um andlega upprisu Guðs barna. Með fögrum tón í ljóð settur, af heiðurlegum og mjög vellærðum, Jóni Einarssyni, designato rectore Hola Scholæ. Cum Christo surgere vita est. Oss er það líf hið æðsta fyrst; að upprísa með þér Jesú Krist Gef þú oss þar til þína náð: þér sé dýrð Jesú meyjar sáð. Tón: Rís upp! drottni dýrð: etc: undir þessum nótum.”

Incipit

Upprís þú sál mín andlega í trú, að njóta ef vilt upprisu þíns Jesú …

Melody

Rís upp drottni dýrð

Note

9 erindi. Nótur við 1. erindi. Sálmurinn endar í totu með bókahnúti og undir stendur: „finis tantum“.

126(229r-231r (191-195))
Nú skal enn í Guðs trausti
Rubric

“Andlegt ártíðaoffur. Það er sálmar uppá missera skipti, ortir af sál: séra Sigurði Jónssyni, forðum að Presthólum. Fyrst bænar offur í inngöngu sumars. Tón. Á einn Guð vil ég trúa. etc:”

Incipit

Nú skal enn í Guðs trausti, innganga nýjan ársins hring …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

6 erindi.

127(231r-232v (195-198))
Lof sé þér drottinn dýri
Rubric

“II. sálmur. Þakklætisoffur í útgöngu sumars. Með sama lag.”

Incipit

Lof sé þér drottinn dýri, daga og alda stjórnin trú …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

4 erindi.

128(232v-233v (198-200))
Kominn er kaldur vetur
Rubric

“III. sálmur Bænar offur í inngöngu vetrar. Með sama lag.”

Incipit

Kominn er kaldur vetur, kom þú til með oss drottinn minn …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

4 erindi.

129(233v-235r (200-203))
Vetur er enn á enda
Rubric

“IIII. sálmur. Þakklætis offur í útgöngu vetrar, með sama lagi.”

Incipit

Vetur er enn á enda, eilíft lof sé þér drottinn kær! …

Melody

Á einn Guð vil ég trúa

Note

4 erindi.

130(235r-237r (203-207))
Ó herra Guð ég þakka þér
Rubric

“V. sálmur. Þakkargjörð fyrir liðinn vetur, og bænarfórn uppá komandi sumar. Tón: Gæskuríkasti græðari minn etc”

Incipit

Ó herra Guð ég þakka þér, þú hefur hlíft og stjórnað mér …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

6 erindi.

131(237r-239r (207-211))
Ó Guð heilagur heilagur
Rubric

“VI. sálmur. Þakkargjörð fyrir liðið sumar, og bænarfórn uppá komandi vetur, með sama lag.”

Incipit

Ó Guð heilagur, heilagur; heilagur Guð og drottinn vor …

Melody

Gæskuríkasti græðari minn

Note

7 erindi.

132(239r-240v (211-214))
Sá ljósi dagur liðinn er
Rubric

“Nú eftirfylgja nokkrir ágætir aðskiljanlegir kvöldsálmar. Fyrsti kvöldsálmur, úr dönsku útlagður á íslensku, með sínum tón”

Incipit

Sá ljósi dagur liðinn er, líður að nætur stund …

Melody

Með sínum tón

Note

12 erindi.

133(240v-242r (214-217))
Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag
Rubric

“II. sálmur á kvöld. Gjörður af sál. séra Sigurði Jónssyni á Presthólum. Tón Jesú Kristi þig kalla ég á.”

Incipit

Lof sé þér Guð fyrir liðinn dag, og lukku sæla stjórn alla …

Melody

Jesú Kristi þig kalla ég á

Note

5 erindi.

134(242r-243v (217-220))
Ó Guð sem geymir Ísrael
Rubric

“III. kvöldsálmur. Gjörður af sama manni: Tón Halt oss Guð við þitt hreina orð”

Incipit

Ó Guð sem geymir Ísrael, og öllum stjórnar vel …

Melody

Halt oss Guð við þitt hreina orð

Note

11 erindi.

135(243v-245v (220-224))
IIII. kvöldsálmur Gamall, með það lag Kristur reis upp frá dauðum
Rubric

“IIII. kvöldsálmur Gamall, með það lag Kristur reis upp frá dauðum”

Incipit

Dags vöku er enn nú endi, en nætur svefn fyrir hendi …

Melody

Kristur reis upp frá dauðum

Note

13 erindi.

136(245v-248v (224-230))
Lít upp mín ljúfust önd
Rubric

“V. kvöldsálmur Kveðinn af sál. séra Ólafi á [S]öndum í Dýrafirði. Tón Guð gefi oss góðan dag”

Incipit

Lít upp mín ljúfust önd, lít upp og gæt að þér! …

Melody

Guð gefi oss góðan dag

Note

27 erindi.

137(248v-250r (230-233))
Hef ég mig nú í hvílu mín
Rubric

“VI. kvöldsálmur. Tón, Kriste vér allir þökkum þér. etc:”

Incipit

Hef ég mig nú í hvílu mín, himna faðir að vanda …

Melody

Kriste vér allir þökkum þér

Note

7 erindi.

138(250r-251v (233-236))
Ó herra Guð sem húm og dag
Rubric

“VII. kvöldsálmur Tón Herra Guð í himnaríki. etc:”

Incipit

Ó herra Guð sem húm og dag, hefur aðskiljast látið …

Melody

Herra Guð í himnaríki

Note

15 erindi.

139(251v-252v (236-238))
Ó Jesú Guðs hinn sanni son
Rubric

“VIII. kvöldsálmur. Síra Stefáns í Vallanesi, með sínum tón:”

Incipit

Ó Jesú Guðs hinn sanni son, syndugan heyr þú mig …

Melody

Með sínum tón

Note

10 erindi.

Physical Description

No. of leaves
i + 132 + 120 + 1 blað (139 mm x 89 mm).
Foliation
Blaðmerkt 1-262 (síður 235-242 vantar) og 1-238.
Condition

Á eftir blaði 122 vantar fjögur blöð í handritið.

Script

Ein hönd ; Skrifari:

Guðmundur Runólfsson

Musical Notation

Í handritinu eru sex sálmar með nótum:

  • Gef ég mig allan (47r)
  • Jesús frelsari og friðarherra (71v-72r)
  • Anda þinn guð mér gef þú víst (96r)
  • Ó ó hver vill mig verja (128r-128v)
  • Upp upp mín sál og ferðumst fús (130v-131r)
  • Upprís þú sál mín (224v-226r)
  • Auk þess eru skrifaðir nótnastrengir við sálminn Hvað skal oss angra (125v)

Binding

Skinnband.

Accompanying Material

Með fylgir vélrit með efnisskrá: 1r-9v.

History

Origin

Grindavík, Ísland 1730

og

Vestmannaeyjar, Ísland 1736.

Acquisition

Alþingi keypti handrita- og bókasafn Jóns Sigurðssonar árið 1878. Safnið var afhent Landsbókasafni að honum látnum, en hann lést 7. desember 1879. Það komst í hendur safnsins árið 1881 er það var flutt í Alþingishúsið.

Additional

Record History

Skráning Páls Eggerts Ólasonar á handritinu er aðgengileg í ritinu Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsins, 2. bindi, bls. 656.

Guðrún Laufey Guðmundsdóttir bætti við skráninguna 13. janúar 2019; Sigríður H. Jörundsdóttir sameinaði skráningar 9. janúar 2014 ; Svanhildur Óskarsdóttir bætti við og lagfærði í desember 2013 og janúar 2014 ; Katelin Parsons skráði í desember 2011 ; Sjöfn Kristjánsdóttir gekk frá til myndatöku, 23. júní 2010 ; Guðný Hrafnkelsdóttir frumskráði, 23. júní 2010 ; Handritaskrá, 2. b. ; Átaksverkefni 2010.
Custodial History

Athugað fyrir myndatöku 9. júní 2010: Mjög viðkvæmur pappír.

Myndað í júní 2010.

Surrogates

Myndað fyrir handritavef í júní 2010.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Skrá um handritasöfn Landsbókasafnsinsed. Páll Eggert Ólason [et al.]1918-1937; I-III
Katharina Baier, Eevastiina Korri, Ulrike Michalczik, Friederike Richter, Werner Schäfke, Sofie Vanherpen“An Icelandic Christmas Hymn. Hljómi raustin barna best.”, 2014; 25: p. 193-250
Páll Eggert ÓlasonMenn og menntir siðskiptaaldarinnar á Íslandi
« »