Handrit.is
 

Manuscript Detail

JS 583 4to

View Images

Kvæðabók; Iceland, 1690

Name
Jón Einarsson 
Death
1674 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Guðmundsson 
Death
01 November 1696 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Poet 
More Details
Name
Þorvaldur Rögnvaldsson 
Birth
1596 
Death
1679 
Occupation
Farmer 
Roles
Poet 
More Details
Name
Sigurður Jónsson 
Birth
1590 
Death
1661 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Kolbeinn Grímsson ; Jöklaraskáld 
Occupation
Farmer 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Arason 
Birth
1484 
Death
28 October 1550 
Occupation
Bishop 
Roles
Owner; Poet 
More Details
Name
Oddur Einarsson 
Birth
21 August 1559 
Death
28 December 1630 
Occupation
Bishop 
Roles
Author; Translator; recipient 
More Details
Name
Hannes Einarsson 
Occupation
Farmer; Farmer 
Roles
Poet 
More Details
Name
Þorkell Arngrímsson 
Birth
1629 
Death
05 December 1677 
Occupation
Priest 
Roles
Translator; Author; Poet 
More Details
Name
Guðbrandur Arngrímsson 
Birth
1639 
Death
1719 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Poet 
More Details
Name
Erlendur Erlendsson 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Einar Sigurðsson 
Birth
1538 
Death
15 July 1626 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Hálfdanarson 
Birth
1600 
Death
1700 
Occupation
Farmer 
Roles
Poet 
More Details
Name
Jón Arason 
Birth
19 October 1606 
Death
10 August 1673 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Translator 
More Details
Name
Þorleifur Magnússon 
Birth
1581 
Death
1652 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Jón Þorsteinsson ; Píslarvottur 
Birth
1570 
Death
18 July 1627 
Occupation
Priest 
Roles
Poet; Author 
More Details
Name
Gísli Oddsson 
Birth
1593 
Death
02 July 1638 
Occupation
Bishop 
Roles
Official; Poet 
More Details
Name
Magnús Jónsson ; Digri 
Birth
17 September 1637 
Death
23 March 1702 
Occupation
Farmer 
Roles
Scribe; Author; Poet; Owner 
More Details
Name
Páll Pálsson ; stúdent 
Birth
09 March 1806 
Death
20 March 1877 
Occupation
Official; Scribe 
Roles
Owner; Author; Scribe; collector 
More Details
Name
Vigur 
Parish
Súðavíkurhreppur 
County
Norður-Ísafjarðarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Jón Árnason 
Birth
17 August 1819 
Death
04 September 1888 
Occupation
Librarian 
Roles
Correspondent; Scribe; Donor; Author; Owner; collector 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Full Title

Ein ný vísna og kvæ(ða)bók með mörgum andlegum … kvæðum úr heilagri ritnin(gu og) annarsstaðar að útdregnum og af ýmsum guðhræddum mönnum ort. Almúgafólki til gamans og góða og þeim öðrum sem slíkar vísur og kvæði elska vilja og iðka Guði almáttigum til lofs og dýrðar, en sér og öðrum til gagns og skemmtunar. Kostgæfilega samanhent og aðdregin af virðuglegum og ættgöfugum h. manni Magnúsi Jónssyni á Vigur. Anno 1(…)

Language of Text
Icelandic

Contents

1(2r-11r)
Veldisvegur
Rubric

“Veldisvegur. Kvæði um veg og vanda veraldlegra valdsmanna”

Incipit

Herrar í háu sæti / sem höfðingsráðum fríðum …

Keywords

2(11r-16v)
Heyrandaljóð
Rubric

“Heyrandaljóð. Það er kvæði um Guðs orðs rækt, prestsskyldur og kirkjuhæversku, sem söfnuðurinn er skyldugur um vegna dýrðar guðlegs nafns”

Incipit

Kirkjubörn mín, komið góð, / kenna vil ég yður …

Keywords

3(16v-23r)
Þegnskylda
Rubric

“Þegnskylda. Um það hvað undirgefnum ber að sýna yfirvaldinu”

Incipit

Yfirvaldsþegnarar ærlegir / athuga gjörla hvað oss ber …

Keywords

4(23r-29r)
Faðerni
Rubric

“Faðerni. Það er foreldranna skylda við börnin”

Incipit

Faðir og móðir heyrið hér / hvör að ykkar skyldan er …

Keywords

5(29r-42r)
Hjónaspegill
Rubric

“Hjónaspegill. Sem að er kvæði um frægð og sóma þeirrar h. hjónabandsstéttar og hvörninn þeir ungu og ógiftu skulu sig þar til búa, og hjónin þar inni guðrækilega saman lifa”

Incipit

Sjá þú maður og sæta / sóma þinn og lífsfögnuð …

Keywords

5.1(33v-35v)
Annar partur kvæðisins um réttan undirbúning
Rubric

“Annar partur kvæðisins um réttan undirbúning”

Incipit

Því skal seggur og sæta / er sín forlögin ekki veit …

Keywords

5.2(35v-42r)
Þriðji partur kvæðisins um hjónaskyldurnar
Rubric

“Þriðji partur kvæðisins um hjónaskyldurnar”

Incipit

Heyrið hjónin bæði / er hvílu byggið eina senn …

Keywords

6(42v-52r)
Sköpunarminning
Rubric

“Sköpunarminning. Ort og samanskrifuð af sr. Jóni Einarssyni, Jóni Guðmundssyni og Þorvaldi Rögnvaldssyni”

Incipit

Allsvaldandi orðum stýri / og allri minni hugarferð …

Keywords

7(52r-v)
Friður hæða faðir náðar góður
Rubric

“Frómum höfðingja og heiðursmanni, Ara Magnússyni, óska ég, með öllum sínum, lukku og blessunar fyrir líf og sál, nú og um alla eilífð amen. Fát(ækur) vin og kunningi Sigurður Jónsson”

Incipit

Friður hæða faðir náðar góður / friðinn viður bið ég styðji yður …

Keywords

8(52v-55v)
Áður plöguðu prúðir
Rubric

“Þeim heiðursverðuga, framfarna guðhrædda höfðingja og herramanni Guðbrandi Þorlákssyni til loflegrar minningar, hvör eð í Kristo sætlega sofnaði 20. júlí anno 1627”

Incipit

Áður plöguðu prúðir / prýðileg vers að smíða …

Final Rubric

“Viget post funera virtus”

9(55v-59r)
Ó, þú allsvaldandi einvaldsherrann sanni
Rubric

“Auðmjúk bænarvísa, ort af Kolb. Gr.s. Rómast sem Hugbót”

Incipit

Ó, þú allsvaldandi einvaldsherrann sanni / allsherjar drottinn dýr …

Keywords
10(59r-v)
Á oss, hjá sem yfir og með
Rubric

“Kvæði ort af hinum sama”

Incipit

Á oss, hjá sem yfir og með / allt í kring svo standi …

Refrain

Sefi herrann súta stærð …

Keywords

11(59v-60v)
Sannleiksdæmin segja frá
Rubric

“Enn eitt kvæði hins sama”

Incipit

Sannleiksdæmin segja frá / í sjálfu drottins orði …

Refrain

Lagt hefur ætíð líkn með þraut …

Keywords

12(60v-62v)
Úr hættudjúpi hörmunganna
Rubric

“Bænarvísur í þungum freistingum. Kolb. Gr.s. Tón sem Út rak Jesús fornan fjanda etc.”

Incipit

Úr hættudjúpi hörmunganna / hrópa ég, drottinn, upp til þín …

Melody

Út rak Jesús fornan fjanda

Keywords
13(62v-65r)
Beðinn var ég af baugahrund
Rubric

“Enn eitt andlegt kvæði Kolbeins Gr.s. ”

Incipit

Beðinn var ég af baugahrund / að byrja þar af hróðrarmund …

Refrain

Sú hin sæla sumartíð …

Keywords
14(65r-v)
Gef þú mér mál og minni
Rubric

“Enn eitt kvæði K.G.s.”

Incipit

Gef þú mér mál og minni / miskunnarherrann svinni …

Refrain

Drottinn haltu mér við magt …

Keywords
15(65v-70r)
Ljómur
Rubric

“Ljómur ortur af biskup Jóni Arasyni”

Incipit

Hæsti heilagi andi / himnakóngurinn sterki …

Keywords
16(70r-v)
Mig gjörir af hjarta glaðan
Rubric

“Um það eilífa sumar. Ort af h. Oddi E.s.”

Incipit

Mig gjörir af hjarta glaðan / sú góða sumartíð …

Keywords
17(70v)
Söngurinn gleður ef gæta kann
Rubric

“Vísa”

Incipit

Söngurinn gleður ef gæta kann / grátandi og hryggan mann …

Keywords
18(70v-72v)
Hræra verður hróðrar al
Rubric

“Eitt kvæði Hannesar Einarssonar”

Incipit

Hræra verður hróðrar al / hreyfa mærðar smíði …

Refrain

Ég hefi róið illan sjó …

Keywords

19(72v-74r)
Vertu forsjáll vinur minn
Rubric

“Eitt kvæði Kolb. Gr.sar”

Incipit

Vertu forsjáll, vinur minn, / vegurinn hættur er …

Keywords

20(74r-75r)
Undarlegan heimsins hátt
Rubric

“Eitt kvæði út af versi Horatíi þessu. S. Th. A.s.”

Incipit

Undarlegan heimsins hátt / hér mun verða að segja …

Refrain

Vafin er hún plöggum hin virta mey …

Keywords

21(75r-76r)
Frosta hestur rasta eysti
Rubric

“Enn eitt kvæði Guðbr. Arngr.sonar”

Incipit

Frosta hestur rasta eysti / reiða lúður höðri frá …

Refrain

Vert ei hljóður vinur minn …

Keywords

22(76r-78r)
Guðspjallavísur
Rubric

“Guðspjallavísur innihaldandi sérlegustu meining sérhvörs kapitula með Liljulag”

Keywords
22.1(76v-77r)
Matthæus
Rubric

“Matthæus”

Incipit

Matthæus Kristí minnist ættar / móður hátt og nafnið góða …

Keywords
22.2(77r-v)
Markús
Rubric

“Markús”

Incipit

Markús skírn og máttarverkin / mörg greinir og köllun sveina …

Keywords
22.3(77v-78r)
Jóhannes
Rubric

“Jóhannes”

Incipit

Jóhannes tign Jessí kennir / játar hinn og sveinar finna …

Keywords
23(78r)
Versus Aulici
Rubric

“Versus Aulici”

Incipit

Intus qvis? Tu qvis? …

Keywords
23.1(78r)
No Title
Incipit

Hver er í húsi fyrir? Hvað er að því maður? …

Note

Íslensk útlegging á latneska textanum.

Keywords

24(78r-81r)
Guði lof um eilífð alla
Author

Sigurður Guðmundsson

Rubric

“Þakklætisvísur Sigurðar Guðmundssonar”

Incipit

Guði lof um eilífð alla / og á þessum tíma sé …

Keywords

25(81r-85r)
Elsku faðirinn ástarkær
Rubric

“Andleg söngvísa ort af Erlendi Erlendssyni”

Keywords
Þetta eftirskrifað á að standa fyrir framan Vísnabókina, en hefur þó ei prent...
Rubric

“Þetta eftirskrifað á að standa fyrir framan Vísnabókina, en hefur þó ei prentað verið”

26(85r-88v)
Til lesarans
Rubric

“Til lesarans”

Incipit

Öllum sínum elskulegum börnum, sonum og dætrum …

Final Rubric

“Einar Sigurðsson”

Bibliography

Vísnabók Guðbrands 2000: 443-444.

Keywords

27(88v-89r)
Gátuvísur
Rubric

“Gátuvísur sr. Einars Sigurðssonar”

Incipit

Seggjum vil ég segja / síst mun gaman að því …

Keywords

27.1(89r)
Svar við gátuvísum
Author

Sæmundur

Rubric

“Sæmundur norður við Mývatn leysti svo úr”

Incipit

Kann ég ei hróðurinn hefja / né höldum svara til …

Note

Ekki er vitað hver þessi Sæmundur við Mývatn var.

Keywords

Hér eftir skrifast enn nokkuð það gjört og ort hefur sá sællrar minningar sál...
Rubric

“Hér eftir skrifast enn nokkuð það gjört og ort hefur sá sællrar minningar sálugi sr. Einar Sigurðsson, sem forðum prenta átti og ei af varð”

28(89v-91v)
Áminningarvísnaflokkur
Rubric

“Áminningarvísnaflokkur nauðsynlegur að þeir snúist frá skaðlegri undirhyggju sem lengi hafa yfir ótrú búið í Austfjörðum”

Incipit

Heyrðu, maður, mín orð / og mundu þá lífsstund …

Note

22 erindi.

29(91v-93r)
Sjáðu, Guð minn góði
Rubric

“Einn alvarlegur bænarflokkur”

Incipit

Sjáðu, Guð minn góði, / glöggskyggn, hvað mér brugga …

Note

15 erindi.

Keywords
30(93r-94r)
Meistarinn lærdómslista
Rubric

“Til heilags anda”

Incipit

Meistarinn lærdómslista, / lifandi sannleiks andi …

Note

14 erindi.

Keywords
31(94r-97v)
Heyr þú, himna stýrir
Rubric

“Um Guðs dýrðarverk og dásemdargjörninga”

Incipit

Heyr þú, himna stýrir, / heit þín stoða trú mína …

Note

36 erindi.

Keywords
32(97v-99v)
Hvað má ég, Guð minn góði
Rubric

“Einn þakklætis vísnaflokkur”

Incipit

Hvað má ég, Guð minn góði, / gjalda þér fyrir margfalda …

Note

23 erindi.

Keywords
33(99v-101r)
Heyrðu, drottinn Guð dýrðar
Rubric

“Bænar og þakklætis vísnaflokkur”

Incipit

Heyrðu, drottinn Guð dýrðar, / daglega ég það klaga …

Note

18 erindi.

Keywords
34(101r-105r)
Barnadilla
Rubric

“Dáfalleg barnadilla”

Incipit

Dikt heilnæman / hér skal þylja

Note

59 erindi.

35(105r-110v)
Kristni Guðs skal fræðasmíðið vanda
Rubric

“Um gæfulag Guðs kristni í frá upphafi allt til enda”

Incipit

Kristni Guðs skal fræðasmíðið vanda / sem kostulegast er blómstrið allra handa …

Refrain

Kristnin Guðs skal kraftablóminu hrósa / hún kallast plöntuð rósa

Note

61 erindi.

Keywords
36(110v-113v)
Kvæði af ekkjunni Tamar
Rubric

“Kvæði af ekkjunni Tamar”

Incipit

Með óbreytt lag skal efna lítið kvæði / af orði Guðs þó nokkrir þetta hæði …

Note

30 erindi

Keywords
37(113v-116v)
Nýársgjöf
Rubric

“Nýársgjöf diktuð anno 1588”

Incipit

Miskunn þína, mildi Guð, / minnast vildi ég á …

Note

33 erindi.

38(116v-122r)
Um Íslands gæði
Rubric

“Vísnaflokkur um Íslands gæði”

Incipit

Heilagan anda hjartað mitt / af himnum bið ég nú fræða …

Note

44 erindi.

39(122r-124v)
Heilagur andi hjálpi mér
Rubric

“Nýárskvæði um það blessaða kvinnunnar sæði”

Incipit

Heilagur andi hjálpi mér / að hefja stefjakvæði …

Refrain

Krist vilda ég kenna það kvinnunnar sáð

Note

18 erindi.

40(124v)
Um aðventu tók ég til
Rubric

“Erindi nokkur”

Incipit

Um aðventu tók ég til / með tíma ársins

Note

Aðeins upphafslínur neðst á blaðsíðunni en þá vantar blað í handritið. Kvæðið er óþekkt.

Keywords
41(126r-129r)
Minningarkvæði um Friðrik konung annan sem lést 1588
Incipit

Mitt óþakklætið arma / mig aumlega hrellir nú …

Note

28 erindi.

42(129r-132r)
Af efni sönnu yngismönnum ævintýr
Rubric

“Einn kveðlingur af þeirri eftirlíkingu um magann og limuna”

Incipit

Af efni sönnu yngismönnum ævintýr / hér skal færa ef lystir að læra ljóðin skýr …

Note

32 erindi.

Keywords

43(132r-v)
Ég hefi ljóst í Jesú trausti
Rubric

“Um Jóhannis evangelíum vísur”

Incipit

Ég hefi ljóst í Jesú trausti / Jóns guðspjall sem flestir kalla …

Note

6 erindi.

Keywords
44(132v-134v)
Guðspjallavísur
Note

Nokkur erindi úr Guðspjallavísum sem ekki voru prentuð í Vísnabók Guðbrands.

Keywords
44.1(132v-133r)
Úr guðspjallsvísum
Rubric

“Úr guðspjallsvísum”

Incipit

Stofna ég óðar efni / allvant má það kalla …

Note

7 erindi.

44.2(133r-v)
Á jóladaginn
Rubric

“Á jóladaginn”

Incipit

Margt gleður mig svo hljóðan / margt kætir nú hjarta …

Note

Fremst er upphaf erindis sem hefur væntanlega komið næst á undan þessu í kvæði Einars: “Fæðist af mey móður / Maríu etc.”

44.3(133v)
Á þrettánda. Þriðja vísan
Rubric

“Á þrettánda. Þriðja vísan”

Incipit

Jesús lætur lýsa / ljósið það við kjósum …

Note

1 erindi.

44.4(133v)
Annan dag hvítasunnu. Önnur vísan
Rubric

“Annan dag hvítasunnu. Önnur vísan”

Incipit

Hvað má ég herra góðum / fyrir heita elsku veita …

Note

1 erindi.

44.5(133v)
No Title
Incipit

Ríkdómur hér í heimi / hindurvitni mann blindur …

Note

2 erindi.

44.6(133v-134v)
XXVII. sunnudag eftir Trinitatis
Rubric

“XXVII. sunnudag eftir Trinitatis”

Incipit

Heim vil ég heimskan telja / heimur sefur og dreymir …

Note

6 erindi. Fremst er upphaf vísu sem hefur farið á undan þessum í Guðspjallavísum Einars: “Fer sá friðinum stýrir etc.” Þessar vísur hafa stundum verið taldar sérstakt kvæði (Einar Sigurðsson 2007:210)

45(134v-136v)
Ellikvæði
Rubric

“Þetta hefur ei prentað verið í Ellikvæði sr. Einars Sigurðssonar.”

Incipit

Sextíu hef ég að aldri ár / ekki er þess að dylja …

Note

23 erindi. Fremst er upphaf vísu sem hefur farið á undan þessum í Ellikvæði Einars. “Hér næst veit ég hljóðið brestur / hrapar að etc.”. Aftast er upphaf annarrar vísu úr kvæðinu: “Salomonis er sú meining merk”.

46(136v)
Ein vísa sr. Einars Sigurðssonar
Rubric

“Ein vísa sr. Einars Sigurðssonar”

Incipit

Þrítugum var mér vitrað að vanda / ljóð Guði til handa …

Note

Neðanundir stendur: “Endar svo þetta sem sr. Einar Sigurðsson hefur ort og ei hefur prentað verið”.

Keywords

47(137r-139v)
Orðskviðaklasi
Rubric

“Hér skrifast Orðskviðaklasi Jóns Hálfdanarsonar”

Incipit

Kvæðin ekki liggja nú á lausu / úr ljóðatunnu fékk ég hálfa ausu …

Note

34 erindi.

Keywords

48(139v-151v)
Málsháttavísur
Rubric

“Nú byrjast málshættirnir sem fyrri menn gjört hafa”

Incipit

Það er gott að girnast núna / góða menn og líka frúna …

Keywords

49(151v-153r)
Erfikvæði Magnúsar Gissurarsonar
Rubric

“Æruminning eftir ehrugæddan heiðursmann Magnús Gissurarson, ort af virðuglegum sr. Jóni Arasyni að Vatnsfirði við Ísafjörð, prófasti yfir Ísafjarðar og Strandasýslum”

Incipit

Erfisdrápu er mér skylt / eftir Magnús smíða …

Final Rubric

“Virðið á besta veg.”

Note

22 erindi.

50(153r-154r)
Erfikvæði Daða Eggertssonar og Ragnheiðar Eggertsdóttur
Rubric

“Ehruminning þeirra ágætu sæmdarsystkina Daða Eggertssonar og Ragnheiðar Eggertsdóttur hvör Guð kallaði til sinna náða að Skarði á Skarðsströnd 1664. Sr. J.Aras.”

Incipit

Spurðum vér andlátsorðin / á garðinum Skarði …

Note

11 erindi.

51(154r-155r)
Erfikvæði Þorleifs Magnússonar
Rubric

“Söngvísa gjörð eftir virðuglegan höfðingja Þorleif Magnússon er var á Hlíðarenda í Fljótshlíð, af hans velviljuðum eftirlifandi vin og kunningja gjörð undir hans nafni með þann tón: Guð faðir, son og andi hreinn”

Incipit

Til himna upp ég hafinn er / í hæstu dýrðar vist …

Note

19 erindi.

52(155r-157v)
Lifandi líknarbrunnur
Rubric

“Vísur útaf guðspjallinu um fortapaða soninn”

Incipit

Lifandi líknarbrunnur / ljósið góða byggir þú

Keywords
53(157v-159v)
Guð sá er gáfum ræður
Rubric

“Vísur um afgang heilagra manna”

Incipit

Guð sá er gáfum ræður / gefur menntir vel hentar …

Keywords
54(159v-160r)
Kappsamlega að klóra og ríða
Rubric

“Af gagnslausri heimsins áhyggju”

Incipit

Kappsamlega að klóra og ríða / og kasta þaki á hvörja tótt …

Keywords

55(160r-161r)
Heimi þykir hart sem er
Rubric

“Veraldarbörn líða illa umvöndun”

Incipit

Heimi þykir hart sem er / hallmæli að lýða mér …

Keywords

55(161r-v)
Þeim er þakkir að kunna
Rubric

“Enn eitt kvæði”

Incipit

Þeim er þakkir að kunna / er þanninn vildi oss næra …

Keywords

56(162r-163r)
Samsonskvæði
Rubric

“Samsons kvæði”

Incipit

Samson sterki sagður fyrir af engli / afl og þrótt af öllum bar …

Keywords

57(163r-v)
Æ muntu, elsku faðirinn, öllum hjá
Rubric

“Guð hjálpar þeim sem hans bíða”

Incipit

Æ muntu, elsku faðirinn, öllum hjá …

Keywords

58(163v-164r)
Í asnastalli fæddist frægur
Rubric

“Fæðing Kristí fátækleg”

Incipit

Í asnastalli fæddist frægur / fjærri var þá heimsins sægur …

Keywords

59(164r-v)
Ecclesía heitir hér
Rubric

“Hvörsu Kristur vakir yfir sinni kristni þó heimurinn ástríði hana fast”

Incipit

Ecclesía heitir hér / heilög kirkja sagt er mér …

Keywords

60(164v-165r)
Faðirinn bæði fiska og brauð
Rubric

“Guð forsorgar”

Incipit

Faðirinn bæði fiska og brauð / fái í hendur mínar …

Keywords

61(165r-166r)
Helgir englar hafa sig nær
Rubric

“Á nýjaársdag”

Incipit

Helgir englar hafa sig nær / þá himnakóngurinn fæddi[st] skær …

62(166r-v)
Upphaf er það óðs hið besta
Rubric

“Óttinn á móti því fyrsta boðorði”

Incipit

Upphaf er það óðs hið besta / ást og dyggð við guðspjöll festa …

Keywords
63(166v-167v)
Adam hræddist andlit hvíta
Rubric

“Vantrúarkærleiki heilagra”

Incipit

Adam hræddist andlit hvíta / en eplið þorði nauðugur bíta …

Keywords
64(167v-168r)
Allt er valt þér á að trúa
Rubric

“Vantrúin”

Incipit

Allt er valt þér á að trúa / utan að sælu krossins búa …

Keywords
65(168r-171v)
Um fornu spár og fyrirheit
Rubric

“Fyrirheitareitur eður sólarreitur”

Incipit

Um fornu spár og fyrirheit / að frelsarinn skal koma til vor …

Keywords
66(172r-176v)
Upp minn andi og sála
Rubric

“Þessar vísur sem eftir fylgja hefur sr. Jón s. Þorsteinsson ort, er var í Vestmannaeyjum, út af sérhvörjum kapitula Matthei guðspjalli hvörjar honum entist ekki til að útenda en hafði þó ásett sér yfir allt nýja testamentið þær að continuera. Með tón: Ég vil jómfrú eina / jafnan lofa best etc.”

Incipit

Upp minn andi og sála / offra Guði dýrð …

Melody

Ég vil jómfrú eina / jafnan lofa best …

Note

Framan við fyrirsögn er tilvísun í Jesaja 44: “Esaia 44 segir Guð: Ég mun úthella mínum anda yfir þitt sæði og minni blessan yfir þína eftirkomendur svo að þeir skulu vaxa sem gras og svo sem viðir við vatnslæki”

Keywords
67(177r-v)
Vitur þar um vel og lengi
Rubric

“Eitt kvæði af orðum Davíðs falligt”

Incipit

Vitur þar um vel og lengi / versaði af þeim friðar fengi …

Refrain

Harpan þénti Davíð / hans tók undir hljóð …

Keywords
68(177v-178r)
Heilagur andi hjálpi mér
Rubric

“Enn eitt andlegt kvæði”

Incipit

Heilagur andi hjálpi mér / með hæstri sinni mildi …

Melody

Þangað vildi ég líða / á þann aldinskóg …

Keywords
69(178r-179r)
Hljóðmæli
Rubric

“Þetta heita hljóðmæli”

Incipit

Sálu minni og sjálfum mér / segja vil ég hvað ráðlegt er …

Keywords
70(179r-v)
Ei minnstu á æsku mín
Rubric

“Enn önnur söngvísa. Með hymnalag”

Incipit

Ei minnstu á æsku mín / minn einvaldsherrann frómi …

Keywords
71(179v-180r)
Glósa ég fyrst um græðarann minn
Rubric

“Eitt andlegt kvæði”

Incipit

Glósa ég fyrst um græðarann minn / hann gekk með lærisveinum …

Refrain

Kristur bar kvölina stríða / á krossinum pín …

Keywords
72(180v-181v)
Send þú mér afl og anda
Author

Gísli O.s.

Rubric

“Um nafn og nytsemi Jesú útdregið af heilagri ritningu og útlagt úr latínu af sr. Gísla O.s.”

Incipit

Send þú mér afl og anda / ótta þinn læra, drottinn …

Note

Ef til vill eftir Gísla Oddsson biskup.

Keywords
73(181v-182v)
Maður hvör skal minnast á
Rubric

“Kvæði um mannkynsins hála og hættusama hérvist”

Incipit

Maður hvör skal minnast á / að muni hann eitt sinn endann fá …

Keywords

74(182v-183v)
Dúfan send að vita var
Rubric

“Annað kvæði andlegt”

Incipit

Dúfan send að vita var / hvort vatnið þorna kunni …

Keywords
75(183v-185r)
Heimsins móti enda er
Rubric

“Eitt kvæði um þau ótíðindi sem skeðu í Grindavík anno 1627”

Incipit

Heimsins móti enda er / því ótíðindin geisa …

Refrain

Það taka að fjölga tíðindin / tæpt er komið á horn …

Bibliography
Keywords

76(185r-186v)
Frosta vildi ég fári hrinda
Rubric

“Nokkrar vísur með conditorslag”

Incipit

Frosta vildi ég fári hrinda / fram úr nausti góma tinda …

Keywords

77(186v-187r)
Samin dæmin áður og enn
Rubric

“Enn eitt andlegt kvæði”

Incipit

Samin dæmin áður og enn / að því leiðast víða …

Refrain

Hrærði drottinn hjartað mitt / svo huggun sanna ég finni …

Keywords

78(187r-190v)
Efnið óðar smíða
Rubric

“Vísur af Antonio Pio og syni hans Mod. Tón sem Ellikvæði”

Incipit

Efnið óðar smíða / upp skal rísa í annað sinn …

Note

41 erindi.

Keywords

79(190v-191r)
Ekki hlífist eg við slag
Rubric

“Enn kveðlingur. Dauðinn segir”

Incipit

Ekki hlífist eg við slag / ævinni vér torgum …

Keywords

80(191v-197v)
Píslarminning
Rubric

“Píslarminning”

Incipit

Sterkur, merkur stjörnuláða / stýrir dýr …

Note

121 erindi. Undir fyrirsögn er þessi vísa: “Fá erindi finnast hér / af frægstri Jesú pínu / Lassarí vísna lagið er / á litlu kvæði mínu”.

Keywords

81(197v-198v)
Gef mér, drottinn, gæsku þinnar mildi
Rubric

“Annað kvæði af pínunni Kristí”

Incipit

Gef mér, drottinn, gæsku þinnar mildi / að lifi ég æ svo líki þér …

82(198v)
Drottinn mig fyrir dýrstan mátt
Rubric

“Enn eitt kvæði”

Incipit

Drottinn mig fyrir dýrstan mátt / drjúgum lætur lofa …

Keywords
83(198v-199v)
Sýndist mér í svefni hrein
Rubric

“Enn annað kvæði”

Incipit

Sýndist mér í svefni hrein / siðleg ganga auðar rein …

Refrain

Mætast hitta eg merkissprund / munum við ekki skilja / þýðri ann ég þorna grund / það er að mínum vilja

Keywords

84(199v-204r)
Kvennaraunir
Rubric

“Einn kveðlingur kallast Kvennaraunir”

Incipit

Vanda mundi eg vísnalag / vel svo stæði í skorðum …

Keywords

85(204r-206r)
Herrann Jesús hýr og fagur
Rubric

“Enn eitt kvæðiskorn”

Incipit

Herrann Jesús hýr og fagur / himnabraut réð ganga …

Keywords

86(206r-207r)
Frelsarinn mér forði neyð
Rubric

“Eitt kvæði um það maður stundi ekki uppá heiminn heldur láti sig langa til himnaríkis”

Incipit

Frelsarinn mér forði neyð / sem fyrir mig leið pín …

Keywords

87(207r-208r)
Vilda eg Jesús vagga þér
Rubric

“Vöggukvæði til lausnarans”

Incipit

Vilda eg Jesús vagga þér / og vegsemd alla bjóða …

Keywords

88(208r-209r)
Á himnum uppi hugur minn er
Rubric

“Kvæði um huggun í mótganginum af Guðs fyrirheitum”

Incipit

Á himnum uppi hugur minn er / hæstur drottinn æ hjá þér …

Refrain

Herrann Kristur hjá mér standi / hættu veginum á / leysi hann mig af ljótu grandi / og löstunum frá

Keywords

89(209v-210v)
Stærstum boða kostum kvíðum
Rubric

“Eitt andlegt kvæði um þessa heims hættusamlega skipreisu og hvörninn hún fyrir Jesúm Kristum kemst í gegnum allar mótgangs bylgjur og með styrk og krafti heilags anda hann yfirvinnur og heldur svo eilífum sigri.”

Incipit

Stærstum boða kostum kvíðum / kaldan voða hrelldir lýðum …

Refrain

Blessað hnossið berið það hið rjóða / vökva klekur víða láð …

Keywords

90(210v-211v)
Ástarbandið fyrst var fundið
Rubric

“Enn eitt andlegt kvæði”

Incipit

Ástarbandið fyrst var fundið / föðurs handar við oss bundið …

Refrain

Brúðurin geymir börnin sín / blessuð þó hún gangi frá / hægt dillar sú er hugga vel má.

Keywords

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
8 + 211 + 1 blöð.
Condition

  • Um það bil fjórðungur af ytri spássíu titilsíðu hefur rifnað af og texti skerst við það. Blöð hafa mörg trosnað á jöðrum og hafa verið styrkt með pappír.

Layout

  • Eindálka.
  • Griporð.
  • Sums staðar eru erindi númeruð á ytri spássíu.

Script

Að mestu með hendi Magnúsar Jónssonar í Vigur, fljótaskrift.

Additions
8 blöð fremst með titilsíðu og registrum eftir Pál stúdent Pálsson.
Binding

Pappaspjöld klædd dökkum líndúk. Merkimiðar á kili.

History

Origin
Handritið var skrifað á Íslandi, í Vigur í Ísafjarðardjúpi, um 1690 (sbr. Handritaskrá II:601).
Provenance

Úr safni Jóns Árnasonar bókavarðar

Acquisition

Alþingi keypti handrita- og bókasafn Jóns Sigurðssonar árið 1878. Safnið var afhent Landsbókasafni að honum látnum, en hann lést 7. desember 1879. Það komst í hendur safnsins árið 1881 er það var flutt í Alþingishúsið.

Additional

Record History
Þórunn Sigurðardóttir skráði í mars 2011. Handritaskrá 2. b.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Vísnabók Guðbrands 2000: 443-444
“Tyrkjaránið á Íslandi”
« »