Handrit.is
 

Manuscript Detail

ÍB 70 4to

View Images

Kvæðabók séra Ólafs Jónssonar á Söndum; Iceland, 1693

Name
Vatnsfjörður 
Parish
Reykjarfjarðarhreppur 
County
Norður-Ísafjarðarsýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Ólafur Jónsson 
Birth
1560 
Death
1627 
Occupation
Priest 
Roles
Poet 
More Details
Name
Hjalti Þorsteinsson 
Birth
1665 
Death
17 January 1754 
Occupation
Priest 
Roles
Scribe; Owner; Correspondent 
More Details
Name
Rannver H. Hannesson 
Occupation
Forvörður 
Roles
conservator 
More Details
Name
A. B.dóttir 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Þóra Brynjólfsdóttir 
Birth
1728 
Death
17 April 1803 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Heydalsá 
Parish
Kirkjubólshreppur 
County
Strandasýsla 
Region
Vestfirðingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Hallgrímur Jónsson 
Birth
1780 
Death
1836 
Occupation
Deacon; Deacon 
Roles
Author; Scribe; Owner; Marginal 
More Details
Name
Jón Espólín Jónsson 
Birth
22 October 1769 
Death
01 August 1836 
Occupation
District/county magistrate 
Roles
Correspondent; Scribe; Owner; Author; Poet; Translator; Informant 
More Details
Name
Hákon Espólín 
Birth
1801 
Death
1885 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Scribe; Poet 
More Details
Name
Jón Sigurðsson 
Birth
17 June 1811 
Death
07 December 1879 
Occupation
Scholar; Archivist 
Roles
Scholar; Scribe; Owner; Donor; Correspondent; recipient 
More Details
Name
Finnbogi Guðmundsson 
Birth
1924 
Occupation
Landsbókavörður 
Roles
Author; Donor 
More Details
Name
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir 
Birth
09 June 1968 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Örn Hrafnkelsson 
Birth
11 October 1967 
Occupation
Forstöðumaður 
Roles
Cataloguer 
More Details
Full Title

Ein kvæðabók eður samdráttur þeirra söngvísna sem um tuttugu ára tíma hefur endur og sinnum af munni fallið til andlegrar dægrastyttingar. En nú samantekin í eitt, svo að unnið erfiði sé ei til einskis, heldur að það megi verða Guði til æfinlegrar lofgjörðar, en þeim til eilífs sálargagns og gleði sem þetta iðka vilja. Í fyrstu samanskrifað og ort af séra Ólafi sál. Jónssyni góðrar minningar. En nú að nýju endurskrifað í Vatnsfirði við Ísafjörð. ANNO MDCXCIII. (1r)

Note
Umfjöllun um handritið er að finna í eftirfarandi ritum:

Árni Heimir Ingólfsson: "These are the things you never forget" : The written and oral traditions of Icelandic tvísöngur.

Bjarni Þorsteinsson: Íslenzk þjóðlög.

Finnbogi Guðmundsson: Ein kvæðabók ort af Séra Ólafe Sál. Jónssyne á Söndum m.h. síra Hjalta Þorsteinssonar í Vatnsfirði ÍB 70 4to.

Guðrún Laufey Guðmundsdóttir: Sönglaus þjóð. Saga íslenskrar tónlistar og tónlistararfur Íslendinga frá 16., 17. og 18. öld.

Helga Jóhannsdóttir: Bekkjarslagur.

Íslenskar gátur og skemmtanir, III.

Jón Samsonarson: Um handritið AM 67 8vo.

Jón Þorkelsson: Digtningen, bls. 108, 126, 456, 458.

Margrét Eggertsdóttir: Þýskt gyllinistafróf í þremur íslenskum þýðingum.

Páll Eggert Ólason: Menn og menntir, IV.

Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 74-128.

Þórunn Sigurðardóttir: Erfiljóð. Lærð bókmenntagrein á 17. öld.

Language of Text
Icelandic

Contents

1(1r-112v)
Kvæðabók séra Ólafs Jónssonar á Söndum
Keywords

1.1(1v-2v)
Formáli
Rubric

“Rétt Kristni lesari”

Keywords

1.2(3r-5r)
Sjálfur Guð drottinn sannleikans
Rubric

“Sálmar og kvæði um iðranina. Fyrsta iðrunarkvæði”

Incipit

Sjálfur drottinn sannleikans / sagt hefur málshátt þann …

Explicit

“… hugraun minni Guð hjálpa þú við.”

Note

32 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.3(5r-7r)
Margur unir í myrkri sér
Rubric

“Annað iðrunarkvæði”

Incipit

Margur unir í myrkri sér / meigi hann skemmtun finna …

Explicit

“… frómur kristinn far vel dagana alla.”

Note

50 erindi.

1.4(7r-8r)
Ó, ég manneskjan auma
Rubric

“Þriðja iðrunarkvæði”

Incipit

Ó, ég manneskjan auma / erfitt mér ganga vill …

Explicit

“… minn Guð vor meinin græði og græði.”

Note

17 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.5(8r-9r)
Enn vil ég einu sinni
Rubric

“Fjórða iðrunarkvæði”

Incipit

Enn vil ég einu sinni / yrkja kvæði um stund …

Explicit

“… hugur minn hjá þér standi hvort sem ég lifi eða dey.”

Note

16 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

1.6(9r-10v)
Ég skal hér byrja mín skriftamál
Rubric

“Fimmta iðrunarkvæði, tónninn líkt sem Herra Jesús hreinn og trúr”

Incipit

Ég skal hér byrja mín skriftamál / skírt frá kristnum mönnum …

Melody

Herra Jesús hreinn og trúr

Explicit

“… þér sé lof án enda. Amen.”

Note

34 erindi.

1.7(10v-11v)
Þó erindin vísna versa
Rubric

“Sjötta iðrunarkvæði”

Incipit

Þó erindin vísna versa / vilji mér falla þungt …

Explicit

“… lof sé Guði án enda.”

Note

13 erindi.

1.8(11v-12r)
Mér væri skyldugt að minnast á þrátt
Rubric

“Sjöunda iðrunarvísa”

Incipit

Mér væri skyldugt að minnast á þrátt / minnar sálar fátækt og stóran vanmátt …

Explicit

“… láttu mig aldrei ljúfur, Guð minn losna frá þér.”

Final Rubric

“Hér endast kvæðin af iðranar yfirbótinni sem kallast má fyrsti partur þessarar kvæðabókar.”

Note

10 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

2(12v-19r)
Annar vísnaflokkur
Rubric

“Nú eftirfylgir annar söngvísnaflokkur og kvæði af góðum verkum, dygðum og mannkostum sem jafnan auglýsa sig hjá þeim sem gæddir eru sannri yðran og réttri trú”

2.1(12v)
Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra
Rubric

“Einn sálmur af Guðs boðorðum”

Incipit

Hress upp þinn hug, upplát þitt eyra / allt fólk sem ert forhert í þér …

Explicit

“… að þjóna hvað oss af þér býðst. Amen.”

Note

9 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

2.2(12v-13v)
Alleina til Guðs set trausta trú
Rubric

“Enn einn söngvísa af Guðs boðorðum eftir abc”

Incipit

Alleina til Guðs set trausta trú / á tæpa mannshjálp ei bygg þú …

Explicit

“… oft hefur margan hug það kreinkt”

Note

25 erindi.

Nótur við fyrsta erindi.

Keywords
2.3(13v-15r)
Hljóttu Guðs náð hvör og einn
Rubric

“Enn ein uppreisnan þeirra helstu dygða sem í sérhvörju Guðs boðorði standa og hvað hvör þeirra heitir dygðaspegill”

Incipit

Hljóttu Guðs náð hvör einn / sem heitir og ert hans lærisveinn …

Explicit

“… hér er nú mál ég þagni.”

Final Rubric

“Endir fyrri boðorðatöflunnar”

Note

31 erindi.

2.4(15r-17r)
Þú aðalrót allra dyggða
Rubric

“Nú eftirfylgir sú hin seinni taflan”

Incipit

Þú aðalrót allra dygða / almáttugur Guð minn …

Explicit

“… og líkni hann þeim eð kvað.”

Note

41 erindi.

Keywords
2.5(17r-18r)
Andlegt kvæði af elskunnar dygðum
Rubric

“Enn eitt kvæði af kærleiksins dygðum í einum kristnum manni. Tónninn sem við Friðarbón.”

Incipit

Andlegt kvæði af elskunnar dyggðum / ég hef mér í þanka sett …

Melody

Friðarbón

Explicit

“… stundar með æru verknað sinn.”

Note

15 erindi.

Keywords
2.6(18r-19r)
Upp líttu sál mín og umsjá þig vel
Rubric

“Ein kristileg hugvekja til Guðlegs lífernis”

Incipit

Upp líttu sál mín og umsjá þig vel / því aðkominn ég tel …

Explicit

“… svo geti ég seinast hjá fordæmingu stillt.”

Final Rubric

“Hér endast kvæði og söngvísur af ávöxtum trúarinnar eða góðum verkum sem reiknast má annar partur.”

Note

24 erindi.

Nótur við fyrsta erindi.

3(19r-31r)
Þriðji vísnaflokkur
Rubric

“En byrjast þriðji vísnaflokkur sem hnígur að nokkrum historíum heilagrar skriftar”

Keywords
3.1(19r-20r)
Ævin misjöfn yfir hann dreif
Incipit

Ævin misjöfn yfir hann dreif / á ýmsa vegana hamingjan sveif…

Refrain

Af Jósep unga Jakobs syninum fríða …

Explicit

“… þó agi hann oss til enda lífsins tíða.”

Note

30 erindi auk viðlags.

Keywords
3.2(20r-21v)
Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta
Rubric

“Eitt kvæði af Gedeon og þeirri frelsun er Guð gaf forðum fyrir hans hönd Judicum”

Incipit

Mér tekur að þykja tíminn langur úr máta / mín tunga vill því skemmtun í frammi láta …

Explicit

“… með hvíldinni vil ég hann styrkja.”

Note

31 erindi.

Keywords
3.3(21v-23v)
Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð
Rubric

“Eitt kvæði af móðurinni og hennar sjö sonum, Machabeorum”

Incipit

Kvæði vil ég skemmta kristnum lýð / og kynna hvað tilber forðum tíð …

Explicit

“… sjálfur virðist að senda.”

Note

41 erindi.

Keywords
3.4(23v-24v)
Yfir herrum tveim enginn kann
Rubric

“Eitt kvæði útdregið af Guðspjallinu á XV. sunnudag eftir trínitatis. Tónninn sem, Lifandi Guð þú lít þar á og við”

Incipit

Yfir herrum tveim enginn kann / undir eins þjónað getur hatar þann eina en öðrum ann …

Melody

Lifandi Guð þú lít þar á og að …

Explicit

“… sá sé á söng mínum endir.”

Note

17 erindi.

Keywords
3.5(24v-26v)
Andleg skáldin iðka mest
Rubric

“Kvæði af þeirri bersyndugu kvinnunni. Lucæ. VII.”

Incipit

Andleg skáldin iðka mest / efnið úr guðspjallsræðum …

Explicit

“… svo að þrotni í stað.”

Note

44 erindi.

Keywords
3.6(26v-27v)
Herra minn Guð helgasti
Rubric

“Eitt kvæði af því Evangelíó um brúðkaupið Matth. XXII. Tón sem við biskups Jóns vísur, rögnis rósar minni etc.”

Incipit

Herra minn Guð helgasti / hjartans vinur trúfasti …

Melody

Rögnis rósar minni etc.

Explicit

“… og heiðra hans nafn háleita.”

Note

21 erindi.

Keywords
3.7(27v-28v)
Varla kalla ég vera við of
Rubric

“Eitt kvæði um ágæti Guðs orðs, lagið sem hvör vill”

Incipit

Valla kalla ég vera við of / víst meðal kristinna þjóða …

Melody

Sem hver vill

Refrain

Eitt blóm er mjög mætt …

Explicit

“… Orð Guðs er ágætt því allt græðir það.”

Note

11 erindi auk viðlags

Keywords
3.8(28v-29r)
Adam braut og öll hans ætt
Rubric

“Annað kvæði sömu meiningar”

Incipit

Adam braut og öll hans ætt / Evangelíum er dýrmætt …

Refrain

Evangelium er dýrmætt …

Explicit

“… bót vinnur sorgar móðum.”

Note

8 erindi auk viðlags.

Keywords
3.9(29r-29v)
Guðs míns dýra
Rubric

“Kvæði um góða samvisku”

Incipit

Guðs míns dýra / gjöri ég að skýra gáfu þá …

Explicit

“… herrans Jesú dýra blóð.”

Note

13 erindi.

Keywords
3.10(29v)
Gjörist mín hyggjan glöð og þýð
Rubric

“Annað kvæði sömu meiningar”

Incipit

Gjörist mín hyggjan glöð og þýð / því Guðs er lundin blíð …

Explicit

“… þú mín sál þessu gjarnan vel hlýð.”

Note

13 erindi.

Keywords
3.11(29v-30r)
Eitt kvæði um veika samvisku og þoinmæði
Rubric

“Eitt kvæði um veika samvisku og þoinmæði”

Incipit

Umburðarlyndið birti ég best / blómstur guðrækninnar …

Explicit

“… því óþolinmæði er eitrun sálarinnar.”

Note

13 erindi.

Keywords
3.12(30r-31r)
Hugsun kalda hef ég að halda um hörmung alda
Rubric

“Eitt kvæði sem hnígur að lögmálinu og Evangelíó”

Incipit

Hugsun kalda hef ég að halda um hörmung alda / í hjartanu mínu fyrr og síð …

Explicit

“… og burtu vendi þungri raun og þreyi svo af.”

Final Rubric

“Hér endast sá þriðji partur bókarinnar.”

Note

20 erindi.

Keywords
4(31r-41v)
Fjórði vísnaflokkur
Rubric

“Nú eftirfylgir fjórði vísnaflokkurinn sem eru kvæði og söngvísur til Jesúm Kristum með öðrum fleirum sálmum og lofkvæðum til Guðs”

Keywords
4.1(31r-32r)
Þegar minn dauði og dómurinn þinn
Incipit

Þegar minn dauði og dómurinn þinn / dettur á mig ó jesú minn …

Explicit

“… sjá til mín vel á síðan.”

Note

20 erindi.

Keywords
4.2(32r-32v)
Ó Jesú elsku hreinn
Rubric

“Önnur söngvísa til Jesúm Kristum”

Incipit

Ó Jesú elsku hreinn / æðri þér finnst ei neinn …

Explicit

“… lúkist þér alla stund.”

Note

20 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
4.3(32v-33r)
Heilags anda lið mér ljá
Rubric

“Þriðja kvæði til Kristum”

Incipit

Heilags anda lið mér ljá / lítinn af mér að sníða …

Refrain

Jesús barnið blíða …

Explicit

“… hvað líkar þér.”

Note

11 erindi auk viðlags.

Keywords
4.4(33r-33v)
Fornmæli eitt ég finn mér það
Rubric

“Enn eitt kvæði til Kristum sem heitir vegardvöl, eitt sinn á vegi kveðin”

Incipit

Fornmæli eitt ég finn mér það / sem fá mun ég hér í kvæði stað …

Refrain

Það er mín hjartans þýðust vild …

Explicit

“… Ó Jesú kristi barnið Guðs frábæra.”

Note

14 erindi auk viðlags.

Keywords
4.5(33v-34r)
Ó, Jesú minn, ég finn á líður hér
Rubric

“Enn ein söngvísa til Kristum, syngist sem þér sé lof etc.”

Incipit

Ó, Jesú minn, ég finn að álíður hér / trú er sú mín til þín að takir þú við mér …

Melody

Þér sé lof og dýrð, Jesú Krist

Explicit

“… syndlausan af dauða mig uppvek. Amen.”

Note

6 erindi.

Keywords
4.6(34r-34v)
Herra minn Jesú hægur í lund
Rubric

“Enn eitt kvæði til Jesúm Kristum”

Incipit

Herra minn Jesú hægur í lund / þú heyr nú það …

Explicit

“… svo hafir þú hjá mér hvíldarstað.”

Note

22 erindi.

Keywords
4.7(34v-35r)
Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí
Rubric

“Enn ein söngvísa til Jesúm”

Incipit

Dýr fæðingin drottins vors Jesú Kristí / dauðlegan hag vorn með sínum krafti upplýsti …

Explicit

“… lof Jesú lof þér. Amen.”

Note

5 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
4.8(35r-35v)
Faðir vor Guð og frelsari kær
Rubric

“Enn ein söngvísa til Kristum. Tónninn sem, Í heimi er enginn hærri”

Incipit

Faðir vor Guð og frelsari kær / flýt þér til mín og vert mér nær …

Melody

Í heimi er enginn hærri

Explicit

“… gjörðu mig hólpinn sauðinn þinn.”

Note

14 erindi.

Keywords
4.9(35v-36r)
Heyrðu sem huginn upplýsir
Rubric

“Níunda söngvísa til Kristum. Lagið sem við gamalt amors kvæði, Man ég menjalyndi. Tónninn, Skal nú þjóna Guði.”

Incipit

Heyrðu sem huginn upplýsir / herra Guð vitur og dýr …

Melody

Skal nú þjóna Guði

Man ég menjalyndi

Explicit

“… Blíf hjá oss hinn blíði.”

Note

10 erindi.

Keywords
4.10(36r-38r)
Kristus minn Jesús komi til þín
Rubric

“Tíunda söngvísa af pínunni Kristí. Tónninn sem: Endurlausnarinn vor Jesú Krist”

Incipit

Kristus minn Jesús komi til þín / kveðjan blíð og heilsan mín …

Melody

Endurlausnari vor Jesú Krist

Explicit

“… ást við mig eigi týn.”

Note

54 erindi.

Keywords
4.11(38r)
Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra
Rubric

“Nú eftirfylgja tveir sálmar með öðrum lofkvæðum”

Incipit

Hann sem mig fæðir held ég Guð minn herra / mig vantar ei hvað mín þörf kann vera …

Explicit

“… þegar mín æfi þrotin er til enda.”

Note

3 erindi.

Keywords
4.12(38r-38v)
Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín
Rubric

“Annar sálmur”

Incipit

Minn Guð, minn Guð, mundu nú til mín / mig forlát á jörð hér eigi …

Explicit

“… er ég skal deyja hér frá.”

Note

5 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
4.13(38r-39v)
Óð skal hefja og ekki tefja angur að kefja
Rubric

“Eitt kvæðiskorn”

Incipit

Óð skal hefja og ekki tefja angur að kefja / og andlega skemmtun tjá …

Explicit

“… að mæla fram hróðrar vess.”

Note

11 erindi.

Keywords
4.14(39v-40r)
Mýkja vildi ég mærðargrein
Rubric

“Enn eitt kvæðiskorn”

Incipit

Mýkja vildi ég mærðargrein / mínum Guði til handa …

Explicit

“… því virðstu mér ekki að farga.”

Note

14 erindi.

Keywords
4.15(40r-41r)
Ég hef upp til þín mitt góðfúst geð
Rubric

“Eitt fagurt bænar- og lofgjörðarkvæði”

Incipit

Ég hef upp til þín mitt góðfúst geð / Guðdómsþrenning frábæra …

Explicit

“… hjálp gef mér um síðir.”

Note

10 erindi.

Keywords
4.16(41r-41v)
Þig bið ég þrátt
Rubric

“Ein söngvísa”

Incipit

Þig bið ég þrátt / þýður Guð dag sem nátt …

Explicit

“… þýtt lof í hvert sinn.”

Note

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5(42r-61r)
Fimmti vísnaflokkur
Rubric

“Nú eftirfylgja andleg kvæði um aðskiljanleg heilög efni, sem reiknast má fimmti vísnaflokkur bókarinnar”

Keywords
5.1(42r-42v)
Kominn er heimur að kvöldi víst
Incipit

Kominn er heimur að kvöldi víst / kristnin við það dyljist síst …

Refrain

Mál er að linni …

Explicit

“… mál er að linni.”

Note

14 erindi auk viðlags.

Keywords
5.2(42v)
Hug minn hef ég til þín
Rubric

“Ein söngvísa”

Incipit

Hug minn hef ég til þín / heilagur drottinn minn …

Explicit

“… minn Guð það veiti oss.”

Note

5 erindi.

Nótnastrengir fyrir fyrsta erindið.

Keywords
5.3(42r-43r)
Börnum mínum skal búin hér snart
Rubric

“Eitt kvæði af andlegu skarti Kristins manns fyrir Guði”

Incipit

Börnum mínum skal búin hér snart / bragur af hyggju minni…

Explicit

“… þar skal endir á vessi.”

Note

11 erindi.

Keywords
5.4(43r)
Af hjarta gjarnan hugur minn
Rubric

“Annað kvæði sömu meiningar”

Incipit

Af hjarta gjarnan hugur minn er / að halda mína trú …

Explicit

“… í höndum þínum halt mér nú.”

Note

10 erindi.

Keywords
5.5(43r-44r)
Kem ég enn upp með kvæðið nýtt
Rubric

“Um þá nýju hluti sem heyra til einni réttri bæn, gagnlegt að vita. Eitt kvæði.”

Incipit

Kem ég enn upp með kvæðið nýtt / kveða skal það í ungdóminn …

Refrain

Bænin góð er best eitt það …

Explicit

“… gáum að því sem girnunst rétt að biðja.”

Note

16 erindi auk viðlags.

Keywords
5.6(44r-45r)
Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð
Rubric

“Kvæði um mannsins níu óvini sem honum ama í þessum heimi, útdregið af spegli eilífs lífs”

Incipit

Gaumgæfið kristnir og gefið til hljóð / sem guðrækni hafið sanna …

Explicit

“… oss lát hér stöðuga standa.”

Note

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.7(44r-46r)
Manns náttúran og meðfædd art
Rubric

“Enn tvö kvæði um mannsins far og athugasemi að gá að sér í þessum heimi”

Incipit

Manns náttúran og meðfædd art / mjög sér finnur þanninn vart …

Explicit

“… leiki sér að honum börnin góð.”

Note

50 erindi.

Keywords
5.8(46v-47r)
Hugsa fyrst sem hyggnum ber
Rubric

“Eitt kvæði sem kallast líkfararminning og eru sömu nytsemdar og hið fyrra”

Incipit

Hugsa fyrst sem hyggnum ber / hvað harla stutt þín lífsstund er …

Refrain

Nær framliðnum fylgir þú …

Explicit

“… þessa hugsun þú átt í hjarta að geyma.”

Note

22 erindi auk viðlags.

Keywords
5.9(47r-47v)
Adam fyrst því valda vann
Rubric

“Enn eitt kvæðiskorn”

Incipit

Adam fyrst því valda vann / að mjög þægir nú margt að …

Explicit

“… gefðu minn Guð það.”

Note

15 erindi.

Keywords
5.10(47v-48r)
Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða
Rubric

“Enn eitt kvæði”

Incipit

Burt skal hrinda beiskum dauðans kvíða / Maríson hefur mér í vil …

Refrain

Tefja mun ég af tímann vetrarhríða …

Explicit

“… heimför góða hreppa mun ég á síðan.”

Note

19 erindi auk viðlags.

Keywords
5.11(48r-49r)
Heyr þú oss himnum á
Rubric

“Ein söngvísa sem hryggur að faðir vor, má syngja tvísöng”

Incipit

Heyr þú oss himnum á / hýr vor faðir börn þín smá …

Explicit

“… gáfan svo fær þér Guði þént.”

Note

10 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.12(49r-49v)
Nær heimurinn leikur í hendi manns
Rubric

“Enn þrjú kvæði”

Incipit

Nær heimurinn leikur í hendi manns / hætt er að skeika megi …

Explicit

“… ráð vort sem best að vanda.”

Note

3 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.13(49v)
Holl er þeim hver nótt sem hvílist með ró
Rubric

“Lítið kvæðiskorn”

Incipit

Traust bænin til sanns / trú ég speki hug manns …

Refrain

Holl er þeim hver nótt sem hvílist með ró …

Explicit

“… og vel sef ég þó.”

Note

6 erindi auk viðlags.

Keywords
5.14(49v)
Ég var mig á útlöndum lengi
Rubric

“Annað kvæðiskorn”

Incipit

Ég var mig á útlöndum lengi / mér gaf ekki byrinn á brá út …

Explicit

“… það hlaut ég af henni.”

Note

8 erindi.

Keywords
5.15(50r)
Tel ég það hvers manns tign og bestan sóma
Rubric

“Þriðja kvæðiskorn”

Incipit

Tel ég það hvers manns tign og bestan sóma / náðugum Guði að ná til sanns …

Explicit

“… og una sér við hans dóma.”

Note

8 erindi.

Keywords
5.16(50r-50v)
Ber ég hér fram þá bevísing
Rubric

“Kvæði um hrörnan mannlegrar náttúru eftir syndafallið og hennar viðrétting fyrir Kristum”

Incipit

Ber ég hér fram þá bevísing / af bókuðum skrifarorðum …

Refrain

Enginn megnar sér til sans …

Explicit

“… einn Guð ráða má.”

Note

10 erindi auk viðlags.

Keywords
5.17(50v-51r)
Heilaga kristni helst ég tel
Rubric

“Annað kvæði sömu meiningar”

Incipit

Heilaga kristni helst ég tel / sem honum mun elsku sýna …

Refrain

Hver hann vill elska herrann Krist …

Explicit

“… minn stár hugrinn á.”

Note

9 erindi auk viðlags.

Keywords
5.18(51r-51v)
Áður en Guð fyrir almátt sinn
Rubric

“Enn framar eitt kvæði”

Incipit

Áður en Guð fyrir almátt sinn / efnaði heimsins grundvöllinn …

Refrain

Drottins elska og dyggðin há …

Explicit

“… stöðugur hjá mér stóð hann þá eð á lá.”

Note

16 erindi auk viðlags.

Keywords
5.19(51v-52v)
Mín ástundan mest sú er
Rubric

“Um baráttu holds og anda í einum kristnum manni meðan hann lifir”

Incipit

Mín ástundan mest sú er / á meðan ég lifi í heimi hér …

Refrain

Það man lengst sem lærir fyrst …

Explicit

“… þá mun um síðir náttúran þíðast námið.”

Note

19 erindi auk viðlags.

Keywords
5.20(52v-53r)
Eitt sinn réð ég að þenkja það
Rubric

“Enn eitt heilagt kvæði”

Incipit

Eitt sinn réð ég að þenkja það / nær þeigjandi var ég í nokkrum stað …

Refrain

Harm hefur mér í hjartans leynum …

Explicit

“… mig langar eftir lundinum þar liljan grær.”

Note

18 erindi auk viðlags.

Keywords
5.21(53r-54v)
Nálæg ferð er nú fyrir hendi
Rubric

“Nú ein ferðavísa. Með tón: Þann heilaga kross vorn herra”

Incipit

Nálæg ferð er nú fyrir hendi / náðugur Guð þig kalla ég á …

Melody

Þann heilaga kross vorn herra

Explicit

“… allir þeir sem þurfa þín.”

Note

17 erindi.

Keywords
5.22(53v-54r)
Guð gef þú oss góðan dag
Rubric

“Ein morgunvísa. Tón: Hug minn hef ég til þín”

Incipit

Guð gef þú oss góðan dag / gangi oss allt í hag …

Melody

Hug minn hef ég til þín

Explicit

“… frelsandi raunum úr.”

Note

12 erindi.

5.23(54r-55r)
Minn Guð um þessa morgunstund
Rubric

“Annar morgunsálmur. Tón: Á þig alleina, Jesú Krist”

Incipit

Minn Guð um þessa morgunstund / maklega vil ég þig lofa …

Melody

Á þig alleina, Jesú Krist

Explicit

“… amen, amen sé ætíð það.”

Note

14 erindi.

5.24(55r-55v)
Sætt lof syng Guði fegin
Rubric

“Ein kvöldvísa, með lag, Af hjarta, hug og sinni”

Incipit

Sætt lof Guði syng feginn / sál mín með rósamt geð …

Melody

Af hjarta, hug og sinni

Explicit

“… líknin þín lofsamleg.”

Note

10 erindi.

5.25(55v-56v)
Framorðið er og meir en mál
Rubric

“Enn ein söngvísa”

Incipit

Framorðið er og meir en mál / að minnast á Guð þinn kristin sál …

Explicit

“… lát mig til skammar verða ei.”

Note

22 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.26(56v-57v)
Mikils ætti ég aumur að akta
Rubric

“Nú eftirfylgir ein lofvísa um þá heilögu Guðs engla, um þá þjónustu sem þeir veittu Kristo í heimi þessum og veita oss enn í dag”

Incipit

Mikils ætti ég aumur að akta / ást og miskun Guðs mín góða …

Explicit

“… í dýkið elds lát hann detta.”

Note

24 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.27(58r)
Hvör sá kristinn karl eða víf
Rubric

“Kvæði um þær sjö dygðir sem eins kristins manns líf er innifalið í fyrir Guði, úr spegli eilífs lífs útdregið”

Incipit

Hvör sá kristinn karl eða víf / sem komast vill inn í eilíft líf …

Explicit

“… og gefi oss þar eilífan frið og æru krans.”

Note

10 erindi.

Keywords
5.28(58v-59r)
Orðið Guðs er andi og líf
Rubric

“Uppá Guðs orð og fyrirheit skulum vér sálast með öllum heilögum”

Incipit

Orðið Guðs er andi og líf / í andláti styrkja þau menn og víf …

Refrain

Sigursælan sérhvörn þann má prísa …

Explicit

“… á dómi Guðs vér dýrðlegir munum upprísa.”

Note

18 erindi auk viðlags.

Keywords
5.29(59r-59v)
Vel þér ráðin vinsamleg
Rubric

“Enn eitt kvæði”

Incipit

Vel þér ráðin vinsamleg / vin minn góður vakta þig …

Explicit

“… því voðanet er í kringum mig.”

Note

12 erindi.

Keywords
5.30(59v)
Göfgum góðfúslega
Rubric

“Enn ein söngvísa”

Incipit

Göfgum góðfúslega / Guð á alla vega …

Explicit

“… öðrum til glaðværðar.”

Note

8 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
5.31(59v-60v)
Eitt sinn með öðrum kristnum
Rubric

“Eitt kvæði af einni jungfrú í forðum tíð sem líflátin var vegna kristilegrar trúar. Tóninn sem: Lifandi lífsins sæði”

Incipit

Eitt sinn með öðrum kristnum / ein var Guðhrædd jungfrú …

Melody

Lifandi lífsins sæði

Explicit

“… svo endast kvæðið vífs.”

Note

15 erindi.

Keywords
5.32(60v-61r)
Í Austurríki eitt furðu frítt
Rubric

“Eitt kvæði af sveininum sem líflátin var í Austurríki”

Incipit

Í Austurríki eitt furðu frítt / finnst slot sem ég greini…

Explicit

“… það sömdu í austurríki.”

Note

20 erindi.

Keywords
6(61v-76v)
Sjötti vísnaflokkur
Rubric

“Nú eftirfylgir sjötti vísnaflokkur þessarar bókar sem eru kvæði fyrir raunafólk að hugga sig með samhljóða Guðs orði. Einnig önnur aðskiljanleg skrifuð fyrir góðra vina bón og þetta allt til þeirrar gagnsemdar að skemmta bæði sjálfum sér og svo öðrum þeim sem þess sinnis eru að það vilja nýta.”

Keywords
6.1(61v-62r)
Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr
Rubric

“Nokkur raunakvæði”

Incipit

Ó, herra Guð, mín heilsa er rýr / hamingjan við mér baki snýr …

Explicit

“…sem líkamans veikin stríðir á.”

Note

12 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
6.2(62r-62v)
Kom þú, minn herra Kristi
Rubric

“Annað kvæði sett inn á milli raunakvæðanna. Lagið sem sú vísa, Hugraun mitt hjarta stangar”

Incipit

Kom þú, minn herra Kristi / kom nú og blessa mig …

Melody

Hugraun mitt hjarta stangar

Explicit

“… svo læt ég málið standa.”

Note

12 erindi.

Keywords
6.3(62v-63r)
Syng mín sál með glaðværð góðri …
Rubric

“Ein söngvísa að væntra góðlegrar hjálpar í mótganginum með glöðu hjarta og þolinmæði”

Incipit

Syng mín sál með glaðværð góðri / gleym stúru og lund hljóðri…

Explicit

“… miskunn ég annars hvergi finn.”

Note

8 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
6.4(63r-64v)
Hér hef ég lítinn harmagrát
Rubric

“Enn ein harmaklögun í mótganginum”

Incipit

Hér hef ég lítinn harmagrát / mér hugað í ljós að færa …

Explicit

“… fyrir miskunnar huggun blíða.”

Note

16 erindi.

6.5(64v-65r)
Herra Guð himins og jarðar
Rubric

“Enn ein harmaklögun fyrir raunafólkið. Tóninn sem við Hjónasinna”

Incipit

Herra Guð himins og jarðar / heita gjöri ég á þig …

Melody

Hjónasinna

Explicit

“… öllum þegar ég dey.”

Note

13 erindi.

6.6(65r-65v)
Ó, hjartans minn huggarinn
Rubric

“Enn eitt raunakvæði, mað lag: Aví, Aví, mig auman mann”

Incipit

Ó hjartans minn huggarinn / þú hjálpa mér …

Melody

Aví, Aví, mig auman mann

Explicit

“… þyrm oss bæði þar og hér, þar og hér.”

Note

12 erindi.

Keywords
6.7(65v-66r)
Óhó, minn Kristi kær
Rubric

“Seinasta raunakvæði, tónninn: Á Krist, allkæran Guð”

Incipit

Óhó, minn Kristi kær / kom nú og vert mér nær …

Melody

Á Krist, allkæran Guð

Explicit

“… þú vilt mig ei yfirgefa.”

Final Rubric

“Endir þessara raunakveðlinga.”

Note

17 erindi.

Keywords
6.8(66r-67r)
Hér vil ég kurteist kvendi
Rubric

“Nú eftirfylgja huggunarkveðlingar Guðs orði samhljóðandi”

Incipit

Hér vil ég kurteist kvendi / kærlega heilsun mína …

Explicit

“… bróður ráðin lagði ég yður þar inni.”

Note

15 erindi.

Keywords
6.9(67v-68v)
Blessun Guðs og blíðu hans einnig líka
Rubric

“Annað huggunarkvæði”

Incipit

Blessun Guðs og blíðu hans einnig líka / boða ég yður verðuga heiðurspíkan …

Explicit

“… og brjóta málsfegurð alla.”

Note

20 erindi.

Keywords
6.10(68v-69r)
Ég vil svo mitt ávarp byrja
Rubric

“Þriðja huggunarkvæði”

Incipit

Ég vil svo mitt ávarp byrja / til yðar mín góð ungfrú …

Explicit

“… bætir Guð mein þitt stríða.”

Note

18 erindi.

Keywords
6.11(69r-69v)
Holl í hagkvæman tíma
Rubric

“Fjórða huggunarkvæði. Lagið sem við gamalt ellikvæði”

Incipit

Holl í hagkvæman tíma / heimsan mín sé yðru send …

Melody

Ellikvæði

Explicit

“… í friði guðs lif hin fróma.”

Note

13 erindi.

Keywords
6.12(69v-70v)
Blessi Guð þig, kvendið kært
Rubric

“Fimmta huggunarkvæði”

Incipit

Blessi Guð þig, kvendið kært / og kvitti af hugarins pín …

Explicit

“… og sjái minn guð til þín.”

Note

10 erindi.

Keywords
6.13(70v)
Jesús sonur hins sanna Guðs
Rubric

“Sjötta huggunarkvæði”

Incipit

Jesús son hins sanna Guðs / gleðji þig mær hin bjarta …

Explicit

“… að gott ég á nokkuð vinni.”

Note

4 erindi.

Keywords
6.14(70v-71v)
Heilbrigðum manni hverjum ber
Rubric

“Sjöunda kvæði. Tónninn sem við slæm í brullaupum”

Incipit

Heilbrigðum manni hverjum ber / að harma með þeim sem líða …

Explicit

“… en gálausir forsmán líða.”

Note

18 erindi.

Keywords
6.15(71v-72v)
Helst nú af hjarta leið
Rubric

“Eitt kvæði kveðið þá bólan gekk nú seinast”

Incipit

Helst er nú af hjarta leið / hörmung náunga minna …

Explicit

“… Kristur þess öllum unni.”

Note

18 erindi.

Keywords
6.16(72v-73r)
Syrg ei, mín sæta, syrg ei þú
Rubric

“Níunda huggunarkvæði”

Incipit

Syrg ei, mín sæta, syrg ei þú / bið ég Guð þér að bæta …

Explicit

“… mín hæversk frú.”

Note

13 erindi.

Keywords
6.17(73r-75r)
Heyr mig, mín sál, og hughraust þú vert
Rubric

“Enn eitt huggunarkvæði á móti djöfulsins freistingum, pílum og innblæstri, hann í trúnni á Jesúm Kristum að trássla, hæða og forakta”

Incipit

Heyr mig, mín sál, og hughraust þú vert / hvað er þér að þú sorgfull ert …

Explicit

“… fári um dagana alla.”

Note

53 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
6.18(75r-76v)
Manninum er hér mjög svo varið
Rubric

“Enn eitt nytsamlegt huggunarkvæði um það að allur mótgangur komi frá Guði og verði af honum uppálagður. Tónn: Sjá hér tíma”

Incipit

Manninum er hér mjög svo varið / mun það sjaldan hann hugsi ei parið …

Melody

Sjá hér tíma

Explicit

“… sem faðma að sér það gott er kent.”

Note

49 erindi.

Keywords
6.19(76v-77r)
Mælt er að fyrr en Guð gleður
Rubric

“Seinasta huggunarkvæði”

Incipit

Mælt er að fyrr en Guð gleður / að græti hann raunum meður …

Explicit

“…og hér með fögnuð stillir.”

Note

14 erindi.

Keywords
6.20(76v-77r)
Eig nú kvæðin, auðarskorðinn bjarta
Rubric

“Enn lítið kvæðiskorn”

Incipit

Eig nú kvæðin, auðarskorðin bjarta / ef ratar heim til þín raunartíð …

Explicit

“… sé hann þér ætíð síbúandi í hjarta.”

Final Rubric

“Ending þessara huggunarkveðlinga og raunasöngva, samsett fyrir tvo eður þrjá ástvini, af náungalegri sampíning á þeirra dapurleikstímum”

Note

7 erindi.

Keywords
7(77v-80r)
Ljóðabréf
Rubric

“Nú fylgja eftir kvæði í skrifi tilsend tveimur ypparlegum heiðurskvinnum til þakklætis fyrir umliðnar góðgjörðir”

7.1(77v-78r)
Hæversk hringa tróða
Incipit

Hæversk hringa tróða / af hjarta óska ég þér …

Explicit

“… sett í þennan óð.”

Note

11 erindi

7.2(78r-78v)
Heilsun mín skal holl og blíð
Rubric

“Annað kvæðiskorn sama slags”

Incipit

Heilsun mín skal holl og blíð / af hjartans bestum dáðum …

Explicit

“… með signuðum englum sínum.”

Note

10 erindi.

7.3(78v-79v)
Kæra vel ég þér kvinnan dýr
Rubric

“Þriðja kvæði sama slags”

Incipit

Kæra vel ég þér kvinnan dýr / kveðju Guðs og mína …

Explicit

“… hér ég amen hneigi.”

Note

13 erindi.

7.4(79v-80r)
Hverfi til yðar heilsun mín
Rubric

“Enn eitt kvæði sama slags”

Incipit

Hverfi til yðar heilsun mín / og hamingjuóskin trú …

Explicit

“… annars heims og nú.”

Note

7 erindi.

8(80r-88r)
Barnagælur
Rubric

“Nú fylgja eftir barnagælur sem er góðar óskir og heilræði fyrir ungdóminn”

8.1(80r-80v)
Með því ég skyldunst að mæla og hugsa
Incipit

Með því ég skyldunst að mæla og hugsa / geðfellt Guði en gagnlegt mönnum …

Explicit

“… skírðum þeim öllum skaparans fuglum.”

Note

20 erindi.

8.2(80v-81r)
Byrja vil ég hér brags erindi
Rubric

“Enn aðrar barngælur. Tón sem við Friðarbón”

Incipit

Byrja vil ég hér brags erindi / á blíðri rót og traustri trú …

Melody

Friðarbón

Explicit

“… gripinn úr mínum elsku sjóð.”

Note

8 erindi.

8.3(81r-81v)
Kvæði vil ég með kærleiks skil
Rubric

“Enn nokkur heilræði fyrir börnin, einkanlega fyrir smámeyjarnar”

Incipit

Kvæði vil ég með kærleiks skil / kveða fyrir þig ágætt sprundið rjóða …

Explicit

“… dugi þér Jesús dóttur nafn mitt góða.”

Note

11 erindi.

8.4(81v-82v)
Líð, mín dóttir, ljúfmannleg
Rubric

“Annað kvæðiskorn fyrir meybörnin kveðið”

Incipit

Líð, mín dóttir, ljúfmannleg / þó lítt vilji ræðan falla …

Refrain

Séð fæ ég þig sjaldan …

Explicit

“… í hönd með þér að halda héðan til sín.”

Note

23 erindi auk viðlags.

Bibliography

Stór hluti þessa kvæðis er skrifaður upp í: Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 82-85.

8.5(83r-83v)
Sjálf ritningin sælann prísar soddan mann
Rubric

“Enn eitt dygðaspegilkorn fyrir ungbörnin”

Incipit

Sjálf ritningin sælann prísar soddan mann / sem dyggðuga þiggur dándiskvinnu …

Explicit

“… engri vildi ég of nærri með orðum gá.”

Note

18 erindi.

Keywords
8.6(83v-84v)
Þökk skulum drottni þýða tjá
Rubric

“Nú eftirfylgja tvö kvæði, það eina um veturinn en annað um sumarið”

Incipit

Þökk skulum drottni þýða tjá / það er vor skyldan rétta …

Explicit

“… á lærdóms mentir fínar.”

Note

21 erindi.

Keywords
8.7(84v-85v)
Blessaðan tíma börn Guðs mega það kalla
Rubric

“Kvæði um sumarið”

Incipit

Blessaðan tíma börn Guðs mega það kalla / sem Krists upprisan kynnist á …

Explicit

“… sumarið láttu sýna oss blíðu alla.”

Note

23 erindi.

Keywords
8.8(85v-86v)
Herra voldugur hæsti Guð
Rubric

“Eitt kvæði af almennilegum sálarinnar dygðum”

Incipit

Herra voldugur hæsti Guð / hagleiks keldan djúpa …

Explicit

“… ef rétt skal nafnið tjá.”

Note

22 erindi.

Keywords
8.9(86v-87r)
Gleður mig oft sá góði bjór
Rubric

“Eitt lítið kvæði um drykkjuskap. Drykkjuspil”

Incipit

Gleður mig oft sá góði bjór …

Refrain

Hýr gleður hug minn …

Explicit

“… hýr gleður hug minn.”

Note

17 erindi auk viðlags.

Bibliography

Hluti þessa kvæðis er birt í: Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 109.

Keywords
8.10(87r-87v)
Víst er manni í veraldarranni
Rubric

“Kvæði um þá sem skröfugir eru og opinbera leyndarmæli”

Incipit

Víst er manni í veraldarranni / vandlifað mjög …

Explicit

“… send þeim þessi sneið er.”

Note

13 erindi.

Keywords
8.11(87v-88r)
Nokkuð einslega nú vilja mér
Rubric

“Um hrörnan Íslands, eitt kvæðiskorn”

Incipit

Nokkuð einslega nú vilja mér / nálægar stundir líða …

Refrain

Fyrnist Ísland fríða …

Explicit

“… fari vel Ísland fríða.”

Final Rubric

“Endir þess fyrra partsins vísnabókarinnar”

Note

11 erindi auk viðlags.

9(88v-105v)
Kveðlingar
Rubric

“Nú eftirfylgja kveðlingar samsettir fyrir bón nokkurra góðra manna að kveða stundum”

9.1(88v-89v)
Mjög hneigist þar til mannslundin hrein
Rubric

“Ein ævisaga diktarans þessarar kvæðabókar”

Incipit

Mjög hneigist þar til mannslundin hrein / að minnast á Drottinn með skáldskapargrein …

Explicit

“… þung mæða hugarins þar sneiðir hjá.”

Note

17 erindi.

Nótnastrengir fyrir fyrsta erindið.

9.2(89v-90r)
Fræðaspil ég finna vil
Rubric

“Ellikvæði diktarans”

Incipit

Fræðaspil ég finna vil / fólkið má þar hlýða til …

Refrain

Hin góða elli að garði fer …

Explicit

“… svo vel mun ævin gá.”

Note

13 erindi auk viðlags.

Bibliography

Hluti þessa kvæðis er birt í: Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 96-97.

9.3(90r-91r)
Jesú Sýraks læt ég í ljósi
Rubric

“Lukkuboði sr. Ólafs sáluga yfir kvinnu hans og börnum”

Incipit

Jesú Sýraks læt ég í ljósi / lærdómsgrein í kvæði eina …

Explicit

“… hér svo vendi kvæði á enda.”

Note

40 erindi.

9.4(91r-92r)
Roskinna manna er siður og sinni
Rubric

“Enn eitt ellikvæði”

Incipit

Roskinna manna er siður og sinni / sem hér ellin tekur að hrella …

Explicit

“… friðarins anda lofgjörð vandist.”

Note

34 erindi.

9.5(92r-93r)
Gott er, að eiga þig Guð minn, að
Rubric

“Tvö húsmóðurkvæði, hið fyrra”

Incipit

Gott er, að eiga þig Guð minn, að / gjörist mér skylt að prísa það …

Refrain

Þá gæfugrein, Guð minn lát ei dvína …

Explicit

“… þung eru mein að missa vinsemd þína.”

Note

19 erindi auk viðlags.

Keywords
9.6(93r-94r)
Skaða mun ei þó skemmti ég mér
Rubric

“Annað kvæði”

Incipit

Skaða mun ei þó skemmti ég mér / og skýri frá því sem Drottinn lér …

Refrain

Ég hef tryggð við traustan Guð minn bundið …

Explicit

“… úr minnisbyggð skal mér því aldrei hrundið.”

Note

31 erindi auk viðlags.

Keywords
9.7(94r-94v)
Hugsun þungri úr hjartans byggð
Rubric

“Eitt ekkjukvæði. Tónn sem við Sveinninn í Austurríki”

Incipit

Hugsun þungri úr hjartans byggð / hrinda skal allar stundir …

Melody

Til þín alleina

Explicit

“… hátt lof sé þér án enda.”

Note

16 erindi.

Keywords
9.8(94v-95r)
Lið veiti mér Guð, þín líknin blíð
Rubric

“Eitt kvæði kveðið fyrir eina kvenpersónu á hennar sorgartíma. Tónninn sem, Lifandi Guð þú lít þar á”

Incipit

Lið veiti mér Guð, þín líknin blíð / og lini nú hugraun minni …

Melody

Lifandi Guð þú lít þar á

Explicit

“… iðn góðri aldrei týnum.”

Note

8 erindi.

9.9(95r-95v)
Sómir það best að mannvitsmennt
Rubric

“Annað kvæði. Lagið, Í Austurríki var furðu …”

Incipit

Sómir það best að mannvitsmennt / og mál með röddu þýðri …

Melody

Í Austurríki var furðu

Refrain

Listir mig með lifaði raust að lofa þig Drottinn sanna …

Explicit

“…hollur og vís heiður þinn aldrei linni.”

Note

12 erindi auk viðlags.

Keywords
9.10(95v-96r)
Allnóg eru þar efnin til
Rubric

“Eitt dótturkvæði eftir móðurmissir”

Incipit

Allnóg eru þar efnin til / að ég gjöri á slíku skil …

Refrain

Lengi hef ég það ljóslega reynt …

Explicit

“… móðirin góð er mjúkust barnkind sinni.”

Note

20 erindi auk viðlags.

Keywords
9.11(96r-96v)
Ég hef látið ástvin þann
Rubric

“Kvæði eins manns eftir sinnar kvinnu missir”

Incipit

Ég hef látið ástvin þann / misst hef ég mengrund svo þýða …

Refrain

Misst hef ég mengrund svo þýða …

Explicit

“… því mér er það best að líða.”

Note

14 erindi auk viðlags.

Keywords
9.12(96v-97v)
Það er máltak hjá mengi
Rubric

“Svo kvað annar eftir sína kvinnu. Lagið sem Ellikvæði gamla”

Incipit

Það er máltak hjá mengi / megum vér allir að því gá …

Melody

Ellikvæði gamla

Explicit

“… stirðleg mærð hér standi.”

Note

21 erindi.

Keywords
9.13(97v-98v)
Mjög skyldugt það mönnum er
Rubric

“Kvæði eins bónda eftir frelsan úr hrakreisu”

Incipit

Mjög skyldugt það mönnum er / að meta og virða í brjósti sér …

Explicit

“… síheiðrandi sonur og andi sjá til mín.”

Note

23 erindi.

9.14(98v-99r)
Gott vinnufólk Guð minn ljær
Rubric

“Vitnisburður eftir einn trúan þénara”

Incipit

Gott vinnufólk Guð minn ljær / gáfa hans er þar ein frábær …

Refrain

Hvar mun hægt nú hollan þjón að finna …

Explicit

“… gjarnan vill hann gagnið allra sinna.”

Note

12 erindi auk viðlags.

Bibliography

Þetta kvæði er birt í: Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 110-112.

9.15(99r-100r)
Kærustu hlýðið kristnir á
Rubric

“Tvö kvæði af tveimur undarlegum börnum sem sáust utanlands”

Incipit

Kærustu hlýðið kristnir á / klökkni í hjarta hvör sem má …

Explicit

“… skeinkja oss á dómsdegi.”

Note

19 erindi.

Keywords
9.16(100r-100v)
Ástsamir kristnir á lítið
Rubric

“Annað kvæði af öðrum tilburði utanlands”

Incipit

Ástsamir kristnir á lítið / atburð nokkurn sem ný hefur skeð …

Explicit

“… gef oss á síðasta tíma.”

Note

19 erindi.

Keywords
9.17(101r-101v)
Sjálf reynslan fær soddan kennt
Rubric

“Feðgareisa”

Incipit

Sjálf reynslan fær soddan kennt / að sanndæmið er ei öllum lént …

Refrain

Ég veit ei þann svo vitran mann …

Explicit

“… getur ei mann gjört svo öllum líki.”

Note

31 erindi auk viðlags.

Bibliography

Hluti þessa kvæðis er birt í: Sigurjón Einarsson: Séra Ólafur á Söndum, bls. 109.

Keywords
9.18(102r-105v)
Kveðju mína og kærleiksband
Rubric

“Nú eftirfylgir ein lítil drápa um þá spönsku ránsmenn eður Buschaies er hér voru fyrir nokkrum árum, útdregið af þeirri supticatiu er send var til Alþingis um þeirra tiltektir, um rannsókn og löglegt álit þeirra máls og hvörn endadag þeir fengu”

Incipit

Kveðju mína og kærleiksband / í kvæði vil ég hér bjóða …

Explicit

“… og hátt lof hljómi. Amen.”

Note

77 erindi.

Bibliography

Ólafur Davíðsson: Víg Spánverja á Vestfjörðum 1615 og "Spönsku vísur" eptir sér Ólaf á Söndum, bls. 133.

Rætt er um þetta kvæði í grein : Sigurjóns Einarssonar: Séra Ólafur á Söndum, bls. 115-117.

Keywords
10(105v-112v)
Kvæði
Rubric

“Hér skrifast nokkur kvæði sem ekki eru innsett í kvæðabók sr. Ólafs sál. og með réttu ættu að standa framar í þessari bók”

Keywords
10.1(105v-106r)
Á kulnuðu kvæðaskari
Rubric

“Eitt kvæði um frelsunarverk vors lausnara”

Incipit

Á kulnuðu kvæðaskari / kveiki ég þó lítt fari…

Refrain

Góðan lofa ég Guð minn hinn þýða …

Explicit

“… Ljúfu hans nafni lofgjörð skal prýða.”

Note

9 erindi auk viðlags.

Keywords
10.2(106r-107r)
Önd mín sé öllu angri svift
Rubric

“Söngvísa út af forklaran Jesú Kristí á fallinu Thabor, við tón: Guðs föðurs á himnum helgist nafn”

Incipit

Önd mín sé öllu angri svift / efni sér kvæði af helgri skrift …

Melody

Guðs föðurs á himnum helgist nafn

Explicit

“… bera hjálp oss okið sætt.”

Note

13 erindi.

Keywords
10.3(107r-107v)
Mér eitt kvæði af munni að leiða
Rubric

“Enn eitt kvæði óvant lag”

Incipit

Mér eitt kvæði af munni að leiða / mun ég fús ef börnin beiða …

Refrain

Um daga og dimmar nætur …

Explicit

“… því er ei þörf að kvíða.”

Note

9 erindi auk viðlags.

Keywords
10.4(107v-108v)
Ávallt lofi þig öndin mín
Rubric

“Adamsóður”

Incipit

Ávallt lofi þig öndin mín / eðal skapara sinn …

Explicit

“… Ó drottinn Jesú minn.”

Note

16 erindi.

Keywords
10.5(108v-109r)
Sá er hjálpari sérhvörs manns
Rubric

“Af þeirri kanversku kvinnu”

Incipit

Sá er hjálpari sérhvörs manns / er syndir heimsins bar …

Explicit

“…ljúfur og hjálparsnar.”

Note

10 erindi.

Keywords
10.6(109r-110r)
Sterkur himnanna stýrir
Rubric

“Einn lofsöngur sem hlýðir helst um hrörnun og forsorgun Guðs myndar, í manninum, og um þá viðrétting sem orðin er eftir syndafallið, fyrir vorn endurlausnara Jesúm”

Incipit

Sterkur himnanna stýrir / stórmegtuagsti Guð …

Explicit

“… sé þér lof drottinn minn.”

Note

15 erindi.

Nótur við fyrsta erindið.

Keywords
10.7(110r-111r)
Frá öndverðri æskutíð
Rubric

“Af kristinna manna andlegum herskrúða, Eph. 6”

Incipit

Frá öndverðri æskutíð / Guðs lýð er gjarnt hér að reyna …

Refrain

Guðs lýð er gjarnt hér að reyna …

Explicit

“… stórt stríð er stund hverja og eina.”

Note

25 erindi auk viðlags.

Keywords
10.8(111r-111v)
Eitt sinn fór ég yfir Rín
Rubric

“Eitt lítið amorskvæði úr þýsku snúið til gamans og svo má þar af læra dæmi tuktar og straff ótuktra”

Incipit

Eitt sinn fór ég yfir Rín / eitt sinn fór ég yfir Rín …

Explicit

“… lengur ei kem ég til þín.”

Note

10 erindi.

Keywords

10.9(111v)
Þó að ég gangi á gólfið fram
Rubric

“Eitt sinn á gólfi kveðið”

Incipit

Þó að ég gangi á gólfið fram / og gjöri mér kátt …

Explicit

“… að öll verði þín ævin góð.”

Final Rubric

“Endir þessarar vísnabókar”

Note

5 erindi.

Keywords

10.10(112r-112v)
Ég bífel þetta bæklingskver
Rubric

“Til lesarans”

Incipit

Ég bífel þetta bæklingskver / blíðum náunga mínum …

Explicit

“… erindi neitt hér inni.”

Note

29 erindi.

Keywords

Physical Description

Support

Pappír.

No. of leaves
iii + 112 + v blöð (185 mm x 152 mm).
Foliation
Upprunaleg blaðmerking 1-110.
Layout

Eindálka.

Leturflötur er 148 mm x 114 mm.

Línufjöldi er 28-36.

Textinn endar víða í totu, sjá: 61r og 111v.

Leturflötur er afmarkaður af ramma.

Griporð.
Script

Ein hönd. Skrifari:

Hjalti Þorsteinsson

Decoration

Skreytt titilsíða, ávextir, blóm og ker. Rauðir, bláir, grænir og gulir litir.

Upphafsstafur skreyttur með eða samsettur úr plöntuformum, sjá: 3r.

Flúraður upphafsstafur, sjá: 5r.

Víða rauðir upphafsstafir sem er óskreyttir sjá: 3v.

Upphafsstafur örlítið flúraður sjá: 1v.

Bókahnútur á blaði sjá: 112v.

Bókahnútur eða ígildi bókahnúts umlykur nafn eiganda sjá: 2v.

Musical Notation

Nótur á blöðum: 3r, 7r-7v, 8r, 11v, 12v, 13r, 18r, 32r, 34v, 38r-38v, 41r, 44r, 48v-49r, 55v, 56v, 59v, 61v, 63r og 73r.

Additions

Á aftari saurblöðum 1r-2r er efnisyfirlit: “Registur bókarinnar”.

Nöfn eigenda er á blöðum: 1v, 2v og 12r.

Athugasemdir varðandi textann er að finna á nokkrum stöðum á spássíu, sjá: 7v, 12v, 60v og 64v.

Binding

Band frá því um 1693 (199 mm x 157 mm x 30 mm).

Skinnband, tréspjöld klædd blindþrykktu brúnu skinni, með spennum.

Slitið.

Vantar aðra spennuna og hin er illa slitinn.

Snið blálituð.

Rannver Hannesson gerði við.

History

Origin
Ísland Vatnsfjörður 1693.
Provenance

Á spássíðu blaðs 1v er skrifað: “Þessi bók er nú eign Madame A. B.dóttir”? MDCCLXX.

Á blaði 2v er skrifað: “Veleðla A: B: D: á þessa kvæða B. Efnið til yndis C, andargagn láti í T.”

Handritið var þann 29. september 1759 í eigu Þóru Brynjólfsdóttur, sjá blað 12r en þar stendur: “Ég undirskrifuð er þessarar bókar eigandi Þóra Brynjólfsdóttir Anno 1759, Heydalsá dags. 29. september”.

Hallgrímur Jónsson djákni gaf Jóni Espólín sýslumanni handritið 1806 (og er smágrein eftir Jón á skjólblaði) en frá síra Hákoni Espólin er handritið komið til bókmenntafélagsins 1857. Sjá: 3r: “Til eignar yfirlátið hr. Jóni Espólín af H. J.s. 1806”.

Jón Sigurðsson fékk handritið í hendur 8. desember 1857.

Finnbogi Guðmundsson skrifar um feril handritsins í grein er birtist í Árbók Landsbókasafns: Ein kvæðabók ort af Séra Ólafe Sál. Jónssyne á Söndum m.h. síra Hjalta Þorsteinssonar í Vatnsfirði ÍB. 70 4to, 1992.

Acquisition

Landsbókasafn keypti handritasafn Kaupmannahafnardeildar Hins íslenska bókmenntafélags 1901.

Additional

Record History
Sigríður Hjördís Jörundsdóttir bætti við skráningu 25. janúar - 1. febrúar 2012 ; Örn Hrafnkelsson frumskráði fyrir myndvinnslu, 19. október 2009 ; Handritaskrá, 2. b.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Árni Heimir Ingólfsson"These are the things you never forget" : The written and oral traditions of Icelandic tvísöngur
Íslenzk þjóðlöged. Bjarni Þorsteinsson
Finnbogi GuðmundssonEin kvæðabók ort af Séra Ólafe Sál. Jónssyne á Söndum m.h. síra Hjalta Þorsteinssonar í Vatnsfirði ÍB. 70 4to, Árbók 1992 (Landsbókasafn Íslands)1992; Nýr fl. 18: p. 5-26
Guðrún Laufey Guðmundsdóttir“Sönglaus þjóð. Saga íslenskrar tónlistar og tónlistararfur Íslendinga frá 16., 17. og 18. öld”, Sagnir2000; 21: p. 21-27
Helga Jóhannsdóttir“Bekkjarslagur”, Steffánsfærsla fengin Stefáni Karlssyni fimmtugum1978; p. 25-30
Íslenzkar gátur, skemtanir, vikivakar og þulured. Jón Árnason, ed. Ólafur Davíðsson
Jón Samsonarson“Um handritið AM 67 8vo”, p. 50-60
Jón ÞorkelssonOm digtningen på Island i det 15. og 16. Århundrede
Margrét Eggertsdóttir“Þýskt gyllinistafróf í þremur íslenskum þýðingum”, 1995; 9: p. 63-96
Páll Eggert ÓlasonMenn og menntir siðskiptaaldarinnar á Íslandi
Sigurjón Einarsson“Séra Ólafur á Söndum.”, Skírnir1960; 134: p. 74-128
Þórunn Sigurðardóttir“Erfiljóð. Lærð bókmenntagrein á 17. öld”, 2000; 11: p. 125-180
Ólafur Davíðsson“Víg Spánverja á Vestfjörðum 1615 og "Spönsku vísur" eptir sér Ólaf á Söndum.”, Tímarit hins íslenska bókmenntafélags1895; 16: p. 88-163
« »