Handrit.is
 

Manuscript Detail

GKS 1002 fol.

View Images

Sögubók; Iceland, 1667

Name
Jón Eyjólfsson 
Occupation
 
Roles
Owner 
More Details
Name
Eyvindarmúli 
Parish
Fljótshlíðarhreppur 
County
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Geldingalækur 
Parish
Rangárvallahreppur 
County
Rangárvallasýsla 
Region
Sunnlendingafjórðungur 
Country
Iceland 
More Details
Name
Páll Sveinsson 
Birth
1650 
Death
1703 
Occupation
 
Roles
Poet 
More Details
Name
Árni Magnússon 
Birth
13 November 1663 
Death
07 January 1730 
Occupation
Professor, Arkivsekretær (Secretary of the Royal Archives) 
Roles
Scholar; Author; Scribe; Poet 
More Details
Name
Kristján V Danakonungur 
Birth
15 April 1646 
Death
25 August 1699 
Occupation
 
Roles
Marginal 
More Details
Name
Björn Þorleifsson 
Birth
21 June 1663 
Death
13 June 1710 
Occupation
Bishop 
Roles
Owner; Author 
More Details
Name
Copenhagen 
Country
Denmark 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Kålund, Kristian Peter Erasmus 
Birth
19 August 1844 
Death
04 July 1919 
Occupation
Librarian, scholar 
Roles
Scholar 
More Details
Name
Jakobsen, Mette 
Occupation
Book conservator 
Roles
conservator 
More Details
Full Title

Þessa sögubók á sá eruverðugi guðhræddi heiðursmann Jón Eyjólfsson, að Múla í Fljótshlíð, hvör eftir hans bón og forlagi honum og öðrum frómum mönnum til gamans, gleði og dægrastyttingar er saman skrifuð á Geldingalæk á Rangárvöllum af Páli Sveinssyni Anno Salvatoris 1667 (1r).

Note
Annað bindi af tveimur (GKS 1003 fol.) sem heyra saman.
Language of Text
Icelandic

Contents

1(1v-27r)
Karlamagnús saga
Rubric

“Hér byrjar sögu Karl [!] Magnúsar þess rómverska keisara”

Incipit

Í Frankaríki var einn konungur sem hét Pipping …

Explicit

“… og beföluðu hann Guði og endar hér hans historíu.”

Note

Við titil stendur með hendi Árna Magnússonar: “Útsett úr dönsku”.

2(27v-60v)
Grettis saga
Rubric

“Hér byrjar saga af Grettir Ásmundarsyni”

Incipit

Ásmundur hærulangur var sonur Þorgríms hærukolls …

Explicit

“… Þorsteinn drómundur varð á sínum efstu dögum”

Final Rubric

“og lúkum vér hér sögu Grettirs Ásmundarsonar.”

2.1(60v)
Lausavísa
Rubric

“Vísa kveðin um Grettir”

Incipit

Sterkan nefndu báls börk …

Explicit

“… veitti henni ekki af neitt.”

Keywords
3(61r-79r)
Mágus saga
Rubric

“Hér byrjar söguna af Máfus jarli hinum brögðótta”

Incipit

Svo byrjar þessa sögu …

Explicit

“… og var hún lengi með honum.”

Final Rubric

“Og endar hér sögu Máfuss jarls.”

4(79v-93r)
Hrólfs saga kraka
Rubric

“Hér byrjar sögu Hrólfs kóngs kraka og kappa hans”

Incipit

Maður hét Hálfdan en annar Fróði …

Explicit

“… og svo nokkurt vopn hjá”

Final Rubric

“og endar hér sögu Hrólfs kóngs kraka og kappa hans.”

5(93r-112v)
Flóres saga og Leó
Rubric

“Hér byrjar sögu af keisara Oktavíanus og hans tveimur sonum Flóres og Lyon”

Incipit

Einn keisari að nafni Oktavíanus …

Explicit

“… varð keisari í Róm eftir föður sinn.”

Final Rubric

“Og endum vér hér sögu af Oktavíanus keisara og hans sonum.”

6(113r-119v)
Sigurgarðs saga frækna
Rubric

“Hér byrjar sögu af Sigurgarði hinum frækna”

Incipit

Kóngur einn ágætur …

Explicit

“… mönnum í sínum ríkjum”

Final Rubric

“og endar hér sögu Sigurgarðs hins frækna.”

7(120r-135r)
Ectors sagaHektors saga
Rubric

“Hér byrjar sögu af Ector og köppum hans”

Incipit

Þeir menn sem mest stunda á jarðneska hluti …

Explicit

“… sjötíu og sjö betur.”

Final Rubric

“Og látum vér hér nú niðurfalla frásagnir afreksverka herra Ectors og kappa hans.”

8(135r-161v)
Sigurðar saga þögla
Rubric

“Hér byrjar sögu af Sigurði þögla”

Incipit

Svo byrjar þessa frásögu að margir fyrirmenn …

Explicit

“… og er margt manna frá honum komið”

Final Rubric

“og lúkum vér hér historíu Sigurðar þögla.”

9(161v-166v)
Önundar þáttur tréfóts
Rubric

“Þetta er upphaf á Grettirs sögu og vantar við þá sem í þessari bók skrifuð er”

Incipit

Önundur hét maður son Einars bullufóts …

Explicit

“… og hafði hann mannmargt og etc.”

Physical Description

Support
Skinn.
No. of leaves
v + 166 + iii blöð (300 mm x 245 mm). Ytri dálkur bl. 166v auður.
Foliation
Blaðmerkt síðar með blýanti efst í hægra horni.
Collation

42 kver.

  • Kver I: bl. 1-4, 2 tvinn.
  • Kver II: bl. 5-8, 2 tvinn.
  • Kver III: bl. 9-12, 2 tvinn.
  • Kver IV: bl. 13-16, 2 tvinn.
  • Kver V: bl. 17-20, 2 tvinn.
  • Kver VI: bl. 21-24, 2 tvinn.
  • Kver VII: bl. 25-28, 2 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 29-32, 2 tvinn.
  • Kver IX: bl. 33-36, 2 tvinn.
  • Kver X: bl. 37-40, 2 tvinn.
  • Kver XI: bl. 41-44, 2 tvinn.
  • Kver XII: bl. 45-48, 2 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 49-52, 2 tvinn.
  • Kver XIV: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver XV: bl. 57-60, 2 tvinn.
  • Kver XVI: bl. 61-64, 2 tvinn.
  • Kver XVII: bl. 65-68, 2 tvinn.
  • Kver XVIII: bl. 69-72, 2 tvinn.
  • Kver XIX: bl. 73-76, 2 tvinn.
  • Kver XX: bl. 77-80, 2 tvinn.
  • Kver XXI: bl. 81-84, 2 tvinn.
  • Kver XXII: bl. 85-88, 2 tvinn.
  • Kver XXIII: bl. 89-92, 2 tvinn.
  • Kver XXIV: bl. 93-96, 2 tvinn.
  • Kver XXV: bl. 97-100, 2 tvinn.
  • Kver XXVI: bl. 101-104, 2 tvinn.
  • Kver XXVII: bl. 105-108, 2 tvinn.
  • Kver XXVIII: bl. 109-112, 2 tvinn.
  • Kver XXIX: bl. 113-116, 2 tvinn.
  • Kver XXX: bl. 117-120, 2 tvinn.
  • Kver XXXI: bl. 121-124, 2 tvinn.
  • Kver XXXII: bl. 125-128, 2 tvinn.
  • Kver XXXIII: bl. 129-132, 2 tvinn.
  • Kver XXXIV: bl. 133-136, 2 tvinn.
  • Kver XXXV: bl. 137-140, 2 tvinn.
  • Kver XXXVI: bl. 141-144, 2 tvinn.
  • Kver XXXVII: bl. 145-148, 2 tvinn.
  • Kver XXXVIII: bl. 149-152, 2 tvinn.
  • Kver XXXIX: bl. 153-156, 2 tvinn.
  • Kver XL: bl. 157-160, 2 tvinn.
  • Kver XLI: bl. 161-164, 2 tvinn.
  • Kver XLII: bl. 165-166, tvinn.

Condition
  • Texti titilsíðu hefur verið skafinn burt að nokkru leyti, líklega með vikri og vökva, en tekist hefur að ráða fram úr textanum (Sjá Desmond Slay, On the Origin of Two Icelandic Manuscripts, s. 144).
  • Blettir á bl. 43v (grænir blettir), 70r, 83r, 84v, 97r (grænir blettir), 103v, 144r-v en skerða ekki texta.
  • Blettur á bl. 149v skerðir texta.
  • Upprunaleg göt á bl. 49, 62, 72, 103, 126, 131, 137, 138, 163.
  • Nokkur blöð hafa verið óregluleg að lögun upprunalega, einkum hefur vantað ytra horn að neðan, en þau hafa verið aukin með pappír: 17-20, 23, 29, 34, 39, 41, 44, 51, 57, 71, 78-79, 83, 116, 125, 150, 158-159.
  • Dálkar rauðleitir sums staðar, e.t.v. vegna bleksmits. Sjá t.d. á bl. 29v-30r, 31v-32r, 43v-44r.
  • Dálkar bláleitir á bl. 121r, e.t.v. vegna bleksmits.
Layout

Tvídálka.

Leturflötur 250 mm x 205 mm.

Breidd dálka er ca 85-100 mm.

Línufjöldi 38.

Strikað fyrir dálkum víðast hvar.

Síðutitlar, pennaflúraðir víða.

Kaflatöl fyrir miðjum dálki.

Stafir utan leturflatar á stöku stað, t.d. á bl. 133v.

Griporð, pennaflúruð víða.

Dekkra blek (svart) sums staðar í aftasta hluta handrits, t.d. á bl. 121v og áfram, og 153v og áfram.

Grófari pennadrættir á bl. 137v-138r, 139v-140r, 153v (dálkur a og 9 línur í dálki b).

Script

Með hendi Páls Sveinssonar frá Geldingalæk á Rangárvöllum, blendingsskrift. Griporð með fljótaskrift.

Decoration

Skrautbekkur efst á titilsíðu; flúraðir upphafsstafir.

Flúraðir titlar á bl. 1v, 27v, 61r, 79v, 93r, 113r, 120r, 135r, 161v.

Stórir skrautstafir (upphafsstafir) á bl. 1v (J), 27v (A), 61r (S), 79v (M), 93r (E), 113r (K), 120r (Þ), 135r (S), 161v (A).

Fylltir og flúraðir upphafsstafir kafla á flestum blöðum handrits, sjá til dæmis bl. 26r, 28v-29r, 39r-v, 56v, 60r, 71r, 76v, 99v, 121v, 146r (andlit í belgi þ), 154r, 164v.

Hönd teiknuð neðst á bl. 112v við sögulok, ígildi bókahnúts.

Hönd sem línufylling á bl. 44r og 82v.

Flúr sums staðar á síðutitlum, t.d. 145r.

Flúr sums staðar um griporð, t.d. 141v-142r.

Dálítið flúr upp úr leggjum stafa í efstu línu sums staðar, t.d. bl. 82v, 102r, 110r, 111r.

Additions

  • Spássíugrein á bl. 56r: “Hér er víg Grettis eitt hið armasta níðingsverk sem unnið hefur verið”.
  • Á ytri spássíu bl. 57v: “NB”.
  • Spássíugrein á bl. 152v: “Nú fór píkan hennar Sedicianu”.
  • Kaflafyrirsagnir á spássíum í Sigurðar sögu þögla og Ectors sögu á bl.: 79v, 83v, 84v, 121v, 122v, 123v, 124v, 125v, 127r.
  • Leiðréttingar milli dálka og merkt inn á stöku stað, t.d. á bl. 2r, 9r, 13v, 49v.
  • Stafir eða orð utan leturflatar, t.d. á bl. 19r, 22r, 26v, 28r, 31r.
  • Stimpill Konunglega bókasafnsins í Kaupmannahöfn innan á fremra spjaldi ásamt safnmarki m.h. Kålunds. Stimpillinn er einnig á aftasta blaði handrits (166v) og framan á seðli Árna Magnússonar.

Binding

Band líklega frá lokum 17. aldar eða upphafi 18. aldar (320 mm x 270 mm x 100 mm). Hörð pappaspjöld, eða tréspjöld, klædd rauðu flaueli. Kjölur upphleyptur á uppistöðum. Snið gyllt.

Klæðning dálítið slitin, einkum á kili.

2 auð saurblöð fremst og 3 aftast tilheyra bandi.

Handritið liggur í öskju. Safnmark á kili gyllt.

Accompanying Material

Tveir fastir seðlar, báðir á dönsku.

Bréf til Kristjáns konungs fimmta frá Birni Þorleifssyni, presti í Odda og síðar biskupi á Hólum, dags. í Kaupmannahöfn 29. janúar 1692. Textinn er prentaður í Desmond Slay, On the origin of two Icelandic manuscripts, p. 149.

Seðill (tvinn) m.h. Árna Magnússonar með efnislýsingu. Aðeins 3 línur á aftara blaðinu.

History

Origin

Handritið var skrifað á Íslandi 1667 fyrir Jón Eyjólfsson, Múla í Fljótshlíð (Eyvindarmúla).

Provenance

Björn Þorleifsson gaf Kristjáni fimmta konungi handritið 29. janúar 1692 (sbr. bréf fremst).

Acquisition

Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi tók við handritinu 16. nóvember 1984.

Additional

Record History

Custodial History
Mette Jakobsen gerði við 26. ágúst til 20. desember 1982.
Surrogates

  • Svart-hvítar ljósmyndir á Det Arnamagnæanske Institut í Kaupmannahöfn.

Bibliography

AuthorTitleEditorScope
Desmond Slay“On the origin of two Icelandic manuscripts in the Royal Library in Copenhagen”, p. 143-150
Katalog over de oldnorsk-islandske Håndskrifter i Det store kongelige Bibliotek og i Universitetsbiblioteket samt Den Arnamagnænske Samlings tilvækst 1894-1899ed. Kristian Kålund
Susan Miriam Arthur“The importance of marital and maternal ties in the distribution of Icelandic manuscripts from the middle ages to the seventeenth century”, 2012; 23: p. 201-233
Einar Ól. SveinssonStudies in the Manuscript Tradition of Njálssaga, 1953; XIII
Fornaldar sögur Nordrlanda: Eptir gömlum handritumed. Carl Christian Rafn
« »