Handrit.is
 

Manuscript Detail

Einkaeign 16

There are currently no images available for this manuscript.

Spegill þolinmæðinnar — Safn forngrískra og rómverskra goðsagna og dæmisagna, ásamt fróðleiksþáttum af ýmsu tagi.

Name
Jón Þorgrímsson 
Birth
1714 
Death
19 November 1798 
Occupation
Prestur 
Roles
Poet; recipient 
More Details
Name
Þórunn Sigurðardóttir 
Birth
14 January 1954 
Occupation
 
Roles
Cataloguer 
More Details
Name
Jóhanna Ólafsdóttir 
Birth
13 January 1949 
Occupation
 
Roles
Photographer 
More Details
Name
Páll Björnsson 
Birth
1621 
Death
23 October 1706 
Occupation
Priest 
Roles
Author 
More Details
Name
Sigurður Björnsson 
Birth
01 February 1643 
Death
03 September 1723 
Occupation
Lögmaður 
Roles
Owner; Scribe 
More Details
Name
Hannes Björnsson 
Birth
1631 
Death
1704 
Occupation
Priest 
Roles
Owner; Scribe 
More Details

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
i + 165 blöð.
Binding

Band frá miðri eða seinni hluta 18. aldar (172 mm x 103 mm x 30 mm). Kver saumuð með þremur hamptaumum sem festir eru í tréspjöld klæddum bókfelli með blindþrykktu blóma- og rammamunstri.

Slitur úr sendibréfi límt innan á fremra kápublað. Saurblað fremst er slitur úr öðru sendibréfi.

Göt framan á kápu og kili. Innábrot klæðningar hefur losnað að ofan.

History

Provenance

  • Sendibréf það sem þjónar sem saurblað fremst er stílað á “Æruverðugan og vellærðan kennimann séra Jón Þorgrímsson”. Þetta mun vera séra Jón Þorgrímsson að Hálsi í Fnjóskadal en hann lést 1798. Í sendibréfinu er minnst á Þórð Magnússon á Illugastöðum í Fnjóskadal, en hann lést 1750. Séra Jón eða einhver nákominn honum hefur átt handritin þegar þau voru bundin inn.
  • Önnur nöfn í handritinu eru Davíð Davíðsson, Daði Davíðsson, Lilja Davíðsdóttir, Estíva, Ingibjörg Sveinsdóttir, Davíð Einarsson, Reykjavík, Sigfús Bergmann, Ari Sigfússon.
  • Núverandi eigendur handritsins eru Gunnar Harðarson og Guðbjörg Benjamínsdóttir. Faðir Guðbjargar, Benjamín Eiríksson, keypti það í fornbókaverslun í Reykjavík.

Additional

Record History
ÞS skráði samkvæmt reglum TEI P5 2.-27. mars 2009.

Lagfærði 9. desember 2016.

Custodial History
Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum var með handritið í láni árin 2008-2009.
Surrogates
Stafrænar ljósmyndir á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. Ljósmyndari Jóhanna Ólafsdóttir.

Contents

Part I ~ Einkaeign 16-I
1(3r-90v (1r-88v))
Spegill þolinmæðinnarSpeculum Patientiæ
Rubric

“Speculum Patientiæ. Þolinmæðinnar spegill samantekinn af hálærðum kennimanni sr. Páli Björnssyni að Selárdal, prófasti í Barðastrandarsýslu.”

Note

Verkið er í þremur hlutum: I: “Um þolinmæðina” (3r-52r (1r-50r)). II: “Annar partur. Um hugarins kyrrð, eður Tranqvilitatem Animi” (52r-67r (50r-65r)). II: “Þriðji þáttur. Um sinnisins nægju” 67v-89r (65v-87r)).

Keywords

(1r-2v)
Tileinkun ritsins
Incipit

Mikils lofs verðugum mönnum virðuglegum og hávísum …

Explicit

“… og allrar me[stu] prýði.”

Note

Ritið er tileinkað bræðrunum Sigurði Björnssyni lögmanni sunnan og austan og séra Hannesi Björnssyni í Saurbæ.

Undir stendur með ljósara bleki og hugsanlega annarri hendi: “Indigo valete par virtutum! Selárdal Anno 1687, 12. februarii. Ykkar þénari. Undirskrifað nafn Páll Björnsson.”

Keywords

(89r-90v (87r-88v))
Eftirmáli
Rubric

“Appendix: Svo blaðið væri ekki autt. Margir skikka sér ei vel í meðlætisnægðinni.”

Incipit

Ei var ásetningur minn að skrifa hvörnin ein kristin sál …

Explicit

“… en behalda henni meðan hún er.”

Keywords

(91r-92v)
Efnisyfirlit
Rubric

“Registur bókarinnar.”

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
92 blöð í oktavóstærð (162 mm x 102 mm). Auð blöð: Neðri hluti blaðs 92v.
Foliation
Fyrstu tvö blöðin eru ótölusett sem og tvö þau öftustu. Blöð 3-90 eru blaðmerkt 1-88.
Collation

Þrettán kver.

  • Kver I: bl. 1-2, tvinn.
  • Kver II: bl. 3-10, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 11-18, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 19-26, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 27-34, 4 tvinn.
  • Kver VI: bl. 35-42, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 43-50, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 51-58, 4 tvinn.
  • Kver IX: bl. 59-66, 4 tvinn.
  • Kver X: bl. 67-74, 4 tvinn.
  • Kver XI: bl. 75-82, 4 tvinn.
  • Kver XII: bl. 83-88, 3 tvinn.
  • Kver XIII: bl. 89-92, 2 tvinn.

Condition

  • Blöð eru nokkuð notkunarnúin og blettir þekja víða hluta textans, þó sjaldnast til baga.
  • Gert hefur verið við bl. 1-2 og hefur texti skerst örlítið við innri spássíu, einkum á bl. 2v.
  • Skorið hefur verið af ytri spássíu þegar handritið var bundið og hefur texti skerst örlítið á sumum blöðum, t.d. blaði 28.

Layout

  • Einn dálkur.
  • Leturflötur er ca 145-150 mm x 90-95 mm.
  • Línufjöldi er 27-28.
  • Griporð.

Script

Að mestu með einni hendi.

I. 1r-90v: óþekktur skrifari, fljótaskrift. Smápóstar þó með annarri hendi á blöðum 7v-8r, 9v, 23r-v, 85v.

II. 91r-92v: óþekktur skrifari (e.t.v. sami og að ofan), blendingsskrift.

Decoration

Upphafsstafir kafla pennaflúraðir (sjá til dæmis bl. 1r, 3r, 22v, 27r, 48r, 49r, 52r, 56r, 67v, 78v, 79v, 87v).

Fyrirsagnir eru með stærri stöfum og oft með pennaflúruðum upphafsstaf.

Dálítill skrautbekkur neðst á bl. 67r.

Additions
Tilvísanir í Biblíuna eru víða neðanmáls, einkum í fyrri hluta handritsins. Sjá til dæmis bl. 10v, 13r, 24r, 88r.

History

No history available.

Part II ~ Einkaeign 16-II
(2r-73r)
Safn dæmisagna og fróðleiksþátta.
Note

Margt úr forngrískum og rómverskum sögnum og goðsögum. Sumar sögurnar enda á spakmælum eða orðskviðum.

1(2r-v)
1. Papyri eins ungs rómversks ráðherrasonar snilld og þagmælska.
Rubric

“1. Papyri eins ungs rómversks ráðherrasonar snilld og þagmælska.”

Incipit

Aulus Pellíus hefur útdregið eina fallega historíu af M. Catonis ræðum …

Explicit

“… sem Hóratíus segir: Est et fidelituta silentio merces.”

Note

Sagan fjallar um gagnsemi þagmælskunnar.

2(2v-3r)
2. Ein af þeim gömlu Sybillis býður Tarqvinio drambsama bækur til kaups.
Rubric

“2. Ein af þeim gömlu Sybillis býður Tarqvinio drambsama bækur til kaups.”

Incipit

Það finnst skrifað í gömlum Rómverja historíum …

Explicit

“… sem þeir vildu fegnir síðar dýru verði kaupa.”

3(3r-v)
3. Alexanders mikla samtal við nokkra misindamenn, í hverju hann við þá fram ...
Rubric

“3. Alexanders mikla samtal við nokkra misindamenn, í hverju hann við þá fram setur nokkur þung spursmál.”

Incipit

Þegar Alexander mikli var innkominn í Indíaland …

Explicit

“… en verður sjálfur fangaður í sínu eigin neti.”

Note

Hér á eftir vantar þrjár sögur og hefur trúlega vantað í forrit handritsins. Undir stendur með hendi skrifara: “Hér vantar í frá 3ju til 7du Hist.”

4(4r-5r)
7. Heimsins sjö gömlu furðuverk.
Rubric

“7. Heimsins sjö gömlu furðuverk.”

Incipit

Þeim sjö heimsins gömlu verkum er hrósað fram yfir allar gjörðir manna …

Explicit

“… svo að ei sést nú hvar þessir staðir staðið hafi.”

5(5r-6r)
8. Eitt dilemma eður vandasamur ágreiningur millum eins skólameistara og hans...
Rubric

“8. Eitt dilemma eður vandasamur ágreiningur millum eins skólameistara og hans lærisveins, sem sýndist að vera óúrráðanlegur. Prov.: Mali corvi mali ovum. Illt má af illum hljótast.”

Incipit

Sá veltalandi mælskumaður og heimspekingur Protagoras …

Explicit

“… þeim þótti það ómögulegt.”

6(6r-v)
Aristomenis þess messeníska hraustlegt líf og endalykt, hvörs hjarta var loðið.
Rubric

“Aristomenis þess messeníska hraustlegt líf og endalykt, hvörs hjarta var loðið.”

Incipit

Pausanías segir í sínum Messeniacis frá einni sérdeilis historíu …

Explicit

“… sem annað mannshöfuð.”

Note

Hér á eftir vantar sögu 10 og upphaf sögu 11.

7(7r-8v)
No Title
Incipit

… og gljáði á andlit hennar sem fita hefði verið á borin

Explicit

“… hann var haldinn að vera líkur guðunum.”

8(8v-9v)
12. Dæmi til að draumar séu ei aldeilis forsmáandi.
Rubric

“12. Dæmi til að draumar séu ei aldeilis forsmáandi.”

Incipit

Cicero og Valeríus Maximus segja svo …

Explicit

“ …að draumur hans hafði ei að honum logið.”

9(9v-10v)
13. Polycrates mikla lukka.
Rubric

“13. Polycrates mikla lukka.”

Incipit

Í Samo voru forðum þrír bræður af ypparlegum ættum …

Explicit

“… svo hann var þá af sólunni smurður.”

10(10v-11r)
14. Mutii Scævolæ manndómsstrik.
Rubric

“14. Mutii Scævolæ manndómsstrik.”

Incipit

Forðum daga var í Róm einn eðalmaður að nafni Cajus Mutíus …

Explicit

“… var Mutíus kallaður Scævus eða Lævus, það er örvhenti.”

11(11r)
15. Horatii Coclitis hreystiverk.
Rubric

“15. Horatii Coclitis hreystiverk.”

Incipit

Þegar Heruscar stríddu á staðinn Róm …

Explicit

“… sem vara mun svo lengi heimurinn stendur.”

12(11v)
16. Margir hafa dáið af gleði.
Rubric

“16. Margir hafa dáið af gleði.”

Incipit

Hjá Aulo Gellío má lesa að á eyjunni Rhodo …

Explicit

“… að hún strax féll dauð til jarðar niður.”

13(12r-13r)
17. Bucephal Alexandri reiðhestur
Rubric

“17. Bucephal Alexandri reiðhestur”

Incipit

Philonicus sem var fæddur í Thessalía hefur boðið Philippo …

Explicit

“… hefur og staðurinn Buszow Bucephalæ sitt nafn.”

14(13r-15r)
18. Neró keisari og hans illvirki.
Rubric

“18. Neró keisari og hans illvirki.”

Incipit

Neró keisari var 17 vetra er hann til veldis kom …

Explicit

“… undir hans veldi skeði sú fyrsta ofsókn kristinna manna.”

15(15r-18r)
19. Þess lærða Díogenis líf og athæfi.
Rubric

“19. Þess lærða Díogenis líf og athæfi.”

Incipit

Díogenes hefur að sönnu verið einn nafnkenndur heimspekingur …

Explicit

“… hætta að renna mitt skeið og veðhlaup.”

Note

Sagan er í 27 númeruðum hlutum.

16(18r-v)
20. Hvörnin Heliogabalus bjó sig til síns dauða.
Rubric

“20. Hvörnin Heliogabalus bjó sig til síns dauða.”

Incipit

Þeim ógnarlega týranna Heliogalo var spáð því af einum presti …

Explicit

“… soddan endalykt sómdi vel svo bölvuðum týranna.”

17(18v-19v)
21. Milo og Titormus, tvö hraustmenni
Rubric

“21. Milo og Titormus, tvö hraustmenni”

Incipit

Milo Crotoniates hefur verið einn sterkur maður …

Explicit

“… heldur varð þar af úlfunum lifandi upp étinn.”

18(19v-20r)
22. Antonii og Kleópatræ dýrmæta máltíð.
Rubric

“22. Antonii og Kleópatræ dýrmæta máltíð.”

Incipit

Kleópatra drottning í Egyptalandi brúkaði …

Explicit

“… en L. Panctus frelsaði það annað.”

19(20r-v)
23. Um eiturhindrarana Psyllos, sem og Antonii og Kleópatræ dauða.
Rubric

“23. Um eiturhindrarana Psyllos, sem og Antonii og Kleópatræ dauða.”

Incipit

Pliníus skrifar um einslags fólk er hann kallar Psyllis …

Explicit

“… svo hún féll þar strax dauð niður úr höndum þeim.”

20(20v-21v)
24. Labyrintus, sem og Thesei og Ariadnes historía.
Rubric

“24. Labyrintus, sem og Thesei og Ariadnes historía.”

Incipit

Dædalus hefur verið mikið uppáfinningasamur smiður …

Explicit

“… að komast úr hættu eður vanda nokkrum.”

21(21v-22v)
25. Nokkrar ýmislegar manneskjur.
Rubric

“25. Nokkrar ýmislegar manneskjur.”

Incipit

Aulus Gellíus fortelur af þeim gömlu skrifurum …

Explicit

“… hvar um Virgilíus skáld skrifar.”

22(22v-23v)
26. Tryggð milli Androdum og eins ljóns
Rubric

“26. Tryggð milli Androdum og eins ljóns”

Incipit

Í gamla daga var brúkunlegt hjá Rómverjum …

Explicit

“… sem fylgispakur rakki alla hans lífdaga.”

23(23v-24r)
27. Kvinnu Intaphernis eftirtektarverður gjörningur.
Rubric

“27. Kvinnu Intaphernis eftirtektarverður gjörningur.”

Incipit

Heródotus skrifar að í höllu Darii …

Explicit

“… hitt allt lét hann af lífi taka.”

24(24r-25r)
28. Psammetichus vill til reyna hvört að sé hið ellefta tungumál.
Rubric

“28. Psammetichus vill til reyna hvört að sé hið ellefta tungumál.”

Incipit

Í kóngs Psammetichi tíð var mikil þráttan millum egypskra …

Explicit

“… smám saman í voru hugskoti að læra það og nema.”

25(25r-v)
29. Um Seostrum og hans son Pheronem.
Rubric

“29. Um Seostrum og hans son Pheronem.”

Incipit

Seostris hefur verið kóngur í Egyptalandi …

Explicit

“… en þá sem honum að lækning varð tók hann sér til drottn(ingar) aftur.”

26(25v-26v)
30. Undarlegur þjófnaður á dögum Rhampsiniti kóngs.
Rubric

“30. Undarlegur þjófnaður á dögum Rhampsiniti kóngs.”

Incipit

Heródotus segir frá einni skrýtilegri historíu um einn sniðugan þjófnað …

Explicit

“… og setti hann til kóngs eftir sig.”

27(26v-27v)
31. Syloson gefur Dario kóngi purpurakápu.
Rubric

“31. Syloson gefur Dario kóngi purpurakápu.”

Incipit

Hér að framan er frá sagt að sá lánsami Polycrates …

Explicit

“… og setti síðan sinn vin Syloson sem kóng þar yfir.”

28(27v-28r)
32. Nokkra kónga og týranna fljótu og sniðugu stríðslistir.
Rubric

“32. Nokkra kónga og týranna fljótu og sniðugu stríðslistir.”

Incipit

Tarqviníus Superbus hefur verið einn af þeim dramblátu og ógnarlegustu kóngum …

Explicit

“… innbyggjurum Kórintuborgar.”

29(28v-29r)
33. Vegna tryggðar og hreysti Zopyri inntók Daríus Babýlon.
Rubric

“33. Vegna tryggðar og hreysti Zopyri inntók Daríus Babýlon.”

Incipit

Borgin Babýlon var umsetin af Daríó kóngi …

Explicit

“… varð sú mikla Babýlon unnin af Daríó fyrir tilstyrk Zopyri.”

30(29r-30r)
34. Psammeniti stöðugleiki í mótlætinu.
Rubric

“34. Psammeniti stöðugleiki í mótlætinu.”

Incipit

Þegar Cambyses kóngur í Persía …

Explicit

“… og elskaði hann meðan hann lifði.”

31(30r-v)
35. Gygis hringur með sinn undarlega kraft.
Rubric

“35. Gygis hringur með sinn undarlega kraft.”

Incipit

Plató heimspekingur skrifar í sinni annarri bók …

Explicit

“… Gygishring sem vel lukkast eitt eður annað.”

32(31r-32r)
36. Aðskiljanlegt stand og setningar þeirra gömlu heimspekinga.
Rubric

“36. Aðskiljanlegt stand og setningar þeirra gömlu heimspekinga.”

Incipit

Á meðal allra stétta og trúarbragða …

Explicit

“… þeir eru og kallaðir Epicuri degrege porci. ɔ: Epicuri af hjörð svínsins.”

33(32r-v)
37. Heimsins fjögur einvaldsdæmi.
Rubric

“37. Heimsins fjögur einvaldsdæmi.”

Incipit

Monarchía eður einvaldsdæmi er kallað soddan ein stjórnan …

Explicit

“… hefur verið Cajus Julíus Cæsar.”

34(32v-33r)
38. Eftirdæmi sannrar og staðfastrar elsku milli Damonem og Pythiam.
Rubric

“38. Eftirdæmi sannrar og staðfastrar elsku milli Damonem og Pythiam.”

Incipit

Hvað sannur og staðfastur vinskapur kunni að orka …

Explicit

“stallbræðra skap og ófalsaða vináttu.”

35(33r-v)
39. Tveggja bræðra elska og tryggð við sitt föðurland.
Rubric

“39. Tveggja bræðra elska og tryggð við sitt föðurland.”

Incipit

Eftirfylgjandi historíu skrifar Val(eríus) Max(imus) í sinni 5tu bók

Explicit

“… þessara bræðra hrós og lofstír lifir enn nú þann dag í dag er.”

36(33v-35v)
40. Hvörnin sú nýja veröld eður Vest-Indíen eru fyrst fundin af Columbo.
Rubric

“40. Hvörnin sú nýja veröld eður Vest-Indíen eru fyrst fundin af Columbo.”

Incipit

Allur sá kringlótti jarðarhnöttur er samsettur af vatni og jörðu …

Explicit

“… síðan hafa menn reist þangað árlega með miklum ábata.”

37(35v-36r)
41. Nokkuð af lögum Gyðinga í gestaboðum.
Rubric

“41. Nokkuð af lögum Gyðinga í gestaboðum.”

Incipit

Rómverjar eru lofsverðir fyrir það að þeir voru svo vandir að siðum í gestaboðum sínum …

Explicit

“… lengur en til kvelds.”

38(36r-37r)
42. Ýmsra meiningar um það hvar í fólgið sé það æðsta góða.
Rubric

“42. Ýmsra meiningar um það hvar í fólgið sé það æðsta góða.”

Incipit

Þeir heiðnu spekingar hafa haft aðskiljanlegar meiningar þar um …

Explicit

“… þar í fólgna sína æðstu lukku og velgengni.”

39(37r-v)
43. Hyllitrésins undarlegi kraftur
Rubric

“43. Hyllitrésins undarlegi kraftur”

Incipit

Michael Neander getur í sinni Physica eftirfylgjandi historíu …

Explicit

“… og fór hann svo með þeim til síns aðsetursstaðar.”

40(37v-38v)
44. Um þá konstríku meistara Stasicrates og Archimedem.
Rubric

“44. Um þá konstríku meistara Stasicrates og Archimedem.”

Incipit

Hephæstio var einn af þeim bestu vinum Alexanders mikla …

Explicit

“… því hann virti lítils þessa list.”

41(38v-40r)
45. Aðskiljanlegur máti á greftran þeirra dauðu.
Rubric

“45. Aðskiljanlegur máti á greftran þeirra dauðu.”

Incipit

Það finnst að hinir lifendu hafi með ferns slag greftrað þá dauðu …

Explicit

“… legstað fengið, en í sínum sauruga maga.”

42(40r-41r)
46. Um Naphta
Rubric

“46. Um Naphta”

Incipit

Naphta er einslags fita af olíu …

Explicit

“… hvar um lesa má hjá Plutarcho í ævisögu Alexanders mikla.”

43(41r-v)
47. Spádómar teknir af fuglakvaki og flugi.
Rubric

“47. Spádómar teknir af fuglakvaki og flugi.”

Incipit

Bæði þeir latínsku og grísku hafa í fyrndinni gefið miklar gætur að kvaki fuglanna …

Explicit

“… og óttast hann mundi með pílu til dauðs skjóta sig.”

44(41v-42v)
48. Um það stóra platoníska ár.
Rubric

“48. Um það stóra platoníska ár.”

Incipit

Stjörnumeistarar hafa uppáfundið margslags ár …

Explicit

“… Hér sannast málsháttur er svo hljóðar: Slægur etur slægs mat.”

45(42v-43v)
49. Eftirdæmi uppá réttlátt fólk.
Rubric

“49. Eftirdæmi uppá réttlátt fólk.”

Incipit

Þegar Alexander Magnus hélt áfram her sínum …

Explicit

“… né sól skína yfir það fólk sem ei elskar réttlætið.”

46(43v-44r)
50. Selevci og Cambysis dóma réttlætis
Rubric

“50. Selevci og Cambysis dóma réttlætis”

Incipit

Á meðal annarra ágætra regla og réttarbóta …

Explicit

“… með þá helgu justictiam og dóma réttlæti.”

(44v-48r)
51. Sjö Grikklands spekingar.
Rubric

“51. Sjö Grikklands spekingar.”

Incipit

Forðum daga voru í Grikklandi 7 vísindamenn …

Explicit

“… hvar hans bein liggja.”

Note

Í sjö stuttum köflum undir nafni hvers spekings um sig.

(48r-49r)
52. Skröksaga um Narcissum.
Rubric

“52. Skröksaga um Narcissum.”

Incipit

Skáldið Ovidíus segir í þeirri sinni bók …

Explicit

“… ber hans nafn og kallast Rósir Narcissi.”

(49r-v)
53. Lukkunnar hjól.
Rubric

“53. Lukkunnar hjól.”

Incipit

Þeir gömlu heiðingjar héldu lukkuna að vera eina gyðju …

Explicit

“… að lukkan má aldrei staðföst eður kyrr standa í nokkrum stað.”

(49v-50v)
54. Þess heimska unglings Phaetons beiðni og hrapalegt fall.
Rubric

“54. Þess heimska unglings Phaetons beiðni og hrapalegt fall.”

Incipit

Phaeton var sem skáldin dikta …

Explicit

“… og uppljóma veröldina með sínu fagra ljósi.”

(50v-52r)
55. Um leika og glímur grískra.
Rubric

“55. Um leika og glímur grískra.”

Incipit

Þegar Grikkland var enn nú í sínum blóma …

Explicit

“… Þessi herför gekk Xerxi illa og ólánlega út.”

(52r-53r)
56. Það eðla laurberjatré.
Rubric

“56. Það eðla laurberjatré.”

Incipit

Laurberjatréð er eitt slags af þeim trjám sem eru græn …

Explicit

“… Apolló hefur verið þessara þriggja sérlegasti guð í fyrndinni.”

(53r-54r)
57. Tóbak.
Rubric

“57. Tóbak.”

Incipit

Tóbaksjurtin hefur sitt nafn af einu litlu landi er liggur í þeirri nýju Spanía …

Explicit

“… hvers vegna læknirnum hlýtur þeim og oft til hjálpar að koma.”

(54r-v)
60. Heroclítus og Democrítus.
Rubric

“60. Heroclítus og Democrítus.”

Incipit

Þessir tveir hafa verið sérdeilis hrósverðir heimspekingar …

Explicit

“… en að hann hafi hlegið finnst þar hvörgi.”

(54v-55r)
61. Það Virgilíus skrifar og diktar um þann mikla kappa Æneam.
Rubric

“61. Það Virgilíus skrifar og diktar um þann mikla kappa Æneam.”

Incipit

Líka sem Hómerus hefur samanskrifað eina bók …

Explicit

“… eru komnir eftirkomandi stjórnarherrar í Ítalía.”

(55r-v)
62. Um Trójæ undirgang og tréhestinn.
Rubric

“62. Um Trójæ undirgang og tréhestinn.”

Incipit

Þegar Trója hafði í samfelld 10 ár verið umsetin …

Explicit

“… tæki hestinn inn til sín með hátíðlegri guðrækni …”

Note

Niðurlag vantar. Einnig vantar sögu 63 og framan af sögu 64.

(56r)
No Title
Incipit

… en jafnvel þótt þessi hestur væri svo vænn og fallegur …

Explicit

“… Oft er galli á gjöf Njarðar.”

Note

Upphaf vantar.

(56r-v)
65. Það undarlega dýr Sphinx, hvörs dulmæli Oedipus útlagði.
Rubric

“65. Það undarlega dýr Sphinx, hvörs dulmæli Oedipus útlagði.”

Incipit

Hjá Thebæ borg í Grikklandi var forðum eitt mjög undarlegt og ljótt dýr …

Explicit

“… Maður er eg en ekki guð.”

(56v-57r)
66. Bóndans Furii Cresini iðni og forsvar.
Rubric

“66. Bóndans Furii Cresini iðni og forsvar.”

Incipit

Skáldið Virgilíus hefur vel og víslega mælt er hann svo til orðs tekur …

Explicit

“… var hann af dómendum laus látinn og frídæmdur. Iðnin eykur alla ment.”

(57r)
67. Um Sírenes og þeirra sæta söng fyrir hverjum Ulysses mátti vara sig.
Rubric

“67. Um Sírenes og þeirra sæta söng fyrir hverjum Ulysses mátti vara sig.”

Incipit

Þau spíssfyndugu fornskáld hafa með aðskiljanlegum uppáfinndingum og dæmisögum …

Explicit

“… að vellystin og óhóf sem enn ei getur skaðað mann.”

(57v)
68. Hvörnin Salurus áminnti sína 80 syni til samheldis.
Rubric

“68. Hvörnin Salurus áminnti sína 80 syni til samheldis.”

Incipit

Samlyndið er ein með þeim ypparlegustu dyggðum og mannkostum …

Explicit

“… Tekst þegar tveir vilja.”

(57v-58r)
69. Um hrafninn sem heilsaði Augusto keisara í Latínu.
Rubric

“69. Um hrafninn sem heilsaði Augusto keisara í Latínu.”

Incipit

Það latínska máltæki Oleum et oper am perdit …

Explicit

“… Ekki fer allt sem ætlað er.”

(58r-60r)
70. Tala og útmálan guða fornskáldanna.
Rubric

“70. Tala og útmálan guða fornskáldanna.”

Incipit

Þeir gömlu heiðingjar, sérdeilis þau gömlu skáld …

Explicit

“… hafi gjört þá fyrstu manneskju.”

(60r-61r)
Gyðjur eður guðynjur heiðingja
Rubric

“Gyðjur eður guðynjur heiðingja”

Incipit

Þar nú eru taldir nokkrir af guðum heiðingja …

Explicit

“… guðynja yfir jurtum og blómstrum jarðarinnar.”

Note

Þessi póstur er ekki númeraður, e.t.v. undirkafli 70.

(61r-62r)
71. Undirjarðar guðir og gyðjur.
Rubric

“71. Undirjarðar guðir og gyðjur.”

Incipit

Fornskáld dikta að þær gyðjur heiti parcæ …

Explicit

“… og þessum kvölum linnar aldrei.”

(62r-63r)
72. Galdranornin Circe.
Rubric

“72. Galdranornin Circe.”

Incipit

Circe hefur verið útfarin og alþekkt galdranorn …

Explicit

“… þar til hann kæmi til skips aftur.”

(63r-64r)
73. Jason og Medía
Rubric

“73. Jason og Medía”

Incipit

Jason var forðum daga einn ungur eðalmaður í Grikklandi …

Explicit

“… Ótryggðin fær oftast ill laun.”

(64r-65r)
74. Dæmisaga Ovidii um næturgalann.
Rubric

“74. Dæmisaga Ovidii um næturgalann.”

Incipit

Pandíon kóngur í Aþenuborg átti tvær dætur …

Explicit

“… Upp komast ráð um síðir.”

(65r)
75. Þrennslags dans spartanískra
Rubric

“75. Þrennslags dans spartanískra”

Incipit

Það var forn vani í Sparta …

Explicit

“… og verða þeim líkir að hefð og manndáðum.”

(65r-v)
76. Hversu lukkulegir kóngarnir séu.
Rubric

“76. Hversu lukkulegir kóngarnir séu.”

Incipit

Að kóngar og stórir pótintátar séu ei svo lukkulegir …

Explicit

“… sorg og háska undirorpnir.”

(65v-66r)
77. Um segulsteininn og demantinn.
Rubric

“77. Um segulsteininn og demantinn.”

Incipit

Í náttúrunni eru margir undarlegir hlutir …

Explicit

“… er alteins góður og hann áður var.”

(66v-67r)
78. Hörpuslagarinn Aríon.
Rubric

“78. Hörpuslagarinn Aríon.”

Incipit

Þessi Aríon var einn hrósverður og stásslegur hörpuslagari …

Explicit

“… Sækir hvör það sáir hann.”

(67r-68r)
79. Argus með hundrað augum.
Rubric

“79. Argus með hundrað augum.”

Incipit

Sökum þess að sá guð Júpíter …

Explicit

“… Oft verður á fyrir svinnum.”

(68r-v)
80. Mídas kóngur með asnaeyrun.
Rubric

“80. Mídas kóngur með asnaeyrun.”

Incipit

Mídas kóngur hefur verið ríkastur allra manna á þeirri tíð …

Explicit

“… Ef einn þegði væri hann ei heimskur haldinn.”

(68v-69v)
81. Eridis gullepli.
Rubric

“81. Eridis gullepli.”

Incipit

Forðum daga héldu tvær ungar persónur …

Explicit

“… að kalla sérhvað sem óeiningafrís epli Eridis.”

(69v)
82. Margfætlan og Proteus.
Rubric

“82. Margfætlan og Proteus.”

Incipit

Á meðal fiskanna hefur þar einn fundist …

Explicit

“… er menn geta ei varast eður útséð.”

(69v-70r)
83. Orðtækið Omnem lapidem movere.
Rubric

“83. Orðtækið Omnem lapidem movere.”

Incipit

Þegar Xerxes kóngur fór með her á hendur …

Explicit

“… og láta ekkert hjá líða það með þarf.”

(70r-71v)
84. Grifffuglinn og rukkfuglinn.
Rubric

“84. Grifffuglinn og rukkfuglinn.”

Incipit

Staðurinn Rostock hefur fyrir vopn einn griff …

Explicit

“… þaðan með sínum skipum ei ólíkt og vængjum.”

(72v-72v)
85. Viðhöndlan Furii Camilli við einn ótrúan skólameistara.
Rubric

“85. Viðhöndlan Furii Camilli við einn ótrúan skólameistara.”

Incipit

Sá hrósverði og nafnfrægi kappi Furíus Camillus …

Explicit

“… hvað og skeði.”

(72v-73r)
86. Sólon og Cræsus.
Rubric

“86. Sólon og Cræsus.”

Incipit

Sólon sem var einn af þeim vísu Grikkjum …

Explicit

“… svo hann skyldi þar lífið láta.”

Physical Description

Support
Pappír.
No. of leaves
75 blöð (160-164 mm x 100-102 mm). Blað 1r-v autt og blöð 73v-75v upprunalega auð.
Foliation
Handritið er ótölusett.
Collation

Ellefu kver.

  • Kver I: bl. 1-6, 3 tvinn.
  • Kver II: bl. 7-14, 4 tvinn.
  • Kver III: bl. 15-22, 4 tvinn.
  • Kver IV: bl. 23-30, 4 tvinn.
  • Kver V: bl. 31-36, 3 tvinn.
  • Kver VI: bl. 37-44, 4 tvinn.
  • Kver VII: bl. 45-52, 4 tvinn.
  • Kver VIII: bl. 53-56, 2 tvinn.
  • Kver IX: bl. 57-64, 4 tvinn.
  • Kver X: bl. 65-72, 4 tvinn.
  • Kver XI. bl. 73-75, stakt blað og tvinn.

Condition

  • Hugsanlega vantar blöð milli blaða 6-7 og 55-56. Þó kann að vera að þau hafi vantað í forrit handritsins.
  • Blöð eru nokkuð notkunarnúin og blettir þekja víða hluta textans, þó sjaldnast til baga.
  • Rifnað hefur af blöðum 47 og 48 og 54 áður en textinn er skrifaður.
  • Blettir á bl. 49r sem skerða texta.

Layout

  • Einn dálkur.
  • Leturflötur er ca 140-150 mm x 90-95 mm.
  • Línufjöldi er ca 30-34.
  • Griporð víðast hvar.

Script

Ein hönd. Óþekktur skrifari, fljótaskrift.

Decoration

Sums staðar örlítið pennaflúr undir griporðum (sjá t.d. bl. 8v-9r.

Additions
Pennaprufur og nöfn á bl. 73v-75v.

History

No history available.

« »